Инжуидтер династиясы: 14 ғасырдағы Парсы билеушілерінің тарихы
Injuids
Инжуидтер: 14 ғасырда Иранды билеген парсы әулеті. Шираз, Исфахан қалаларын басқарды, Ілханат ыдырағаннан кейін тәуелсіздікке ие болды. Тарихы мен билеушілері туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Инжуидтар (сонымен қатар Инжус немесе Инжу әулеті) – 14 ғасырда Шираз және Исфахан қалаларын билеген парсы текті ирандық династия. Илханат ыдырағаннан кейін олардың мүшелері 1357 жылы жеңіліске ұшырағанға дейін де-факто тәуелсіз билеушілерге айналды.
The Injuids (also Injus or House of Inju) were an Iranian dynasty of Persian origin that came to rule over the cities of Shiraz and Isfahan during the 14th century. Its members became de facto independent rulers following the breakup of the Ilkhanate until their defeat in 1357.
Илхандықтың ыдырауынан бұрын
Инжуидтер 1304 жылы Ильхан Ольжиту билігінің басында Иранның бір бөлігін, көбінесе Фарс аймағын бақылауға алды. Ильхан Шараф әл-Дин Махмуд шаһқа инжу (немесе инжи; монғол тілінде патшалық иеліктер) басқару құқығын берді. Шараф әл-Диннің 11 ғасырдағы Херат мистигі Абдулла Ансариден таратыны айтылады. Оның ұлы Әмір Ғияс әл-Дин Кай Хусрау басқа бір әулет – Музаффаридтерге Яздді жаулап алуға көмектесті. 1325 жылға қарай Шараф әл-Дин аймаққа дерлік толық билік орнатты. Оның билігі Ольжитудың мұрагері Әбу Саидқа ұнамады, ол Шараф әл-Диннің қызметтен алынуын бұйырды және оның орнына шейх Хусейн ибн Джубанды жіберді. Әкесі үшін Ширазды басқарған Кай Хусрау қарсылық көрсетті, соның салдарынан шейх Хусейн Ильхан әскерімен қайтаруға мәжбүр болды. Әбу Саидтың өмір сүру кезеңінде Шараф әл-Дин мұрагерін өлтіруге жасаған сәтсіз әрекеті үшін Табризде түрмеге қамалды.
The Injuids gained control of parts of Iran, mostly Fars, in 1304 at the beginning of the reign of the Ilkhan Öljeitü. The Ilkhan had given Sharaf al Din Mahmud Shah control of the injü (or inji; the Mongol word for the royal estates). Sharaf al Din was reportedly descended from 'Abd Allah Ansari, an 11th century mystic of Herat. His son, Amir Ghiyas al Din Kai Khusrau, assisted another family, the Muzaffarids, in their takeover of Yazd. By 1325 Sharaf al Din had gained nearly an absolute grip on the region. His power displeased Öljeitü's successor Abu Sa'id, who ordered Sharaf al Din removed and sent a Sheikh Hussein ibn Juban to replace him. Kai Khusrau, who ruled Shiraz for his father, resisted; and Sheikh Hussein was forced to return with an Ilkhan army. Also during Abu Sa'id's lifetime, Sharaf al Din was imprisoned in Tabriz for a failed attempt to murder his successor.
Тәуелсіздік
1335 жылы Әбу Саид қайтыс болғаннан кейін Арпа Кеун таққа отырды. Ол Шараф әл-Динды өлтірді; Шарафтың екі ұлы – патша лагерінде болған Әмір Жалал әл-Дин Мәсұд Шах (Хасан Бузургке қашып кетті) және шейх Әбу Исхақ (Әмір Әли Падишаға кетті) – жағдайдан қол үзді. Осы кезде Кай Хусрау Ширазда өкіметін күшейтіп жатты. Арпа Кеун бүлікшілерге түскен соң, оны Масуд Шахқа жіберді, ол оны өлтірді. Масуд Шах кейін Жалаир әулетінің марионеткасы – Ильхан Мұхаммед ханның уәзірі болды. Соңғысы өлтірілгеннен кейін ол Ширазға келді. Екі бауырлас қақтығысқа түсті, бұл тек Кай Хусраудың өлімінен кейін (1338/9 ж.) шешілді. Масуд Шах өзінің билігіне көптеген сын-қатерлермен бетпе-бет келді. Кай Хусраудың өлімінен бір жыл өткен соң, Шараф әл-Диннің төртінші ұлы Шамс әл-Дин Мұхаммед ағасының Кала-и Саф'ид түрмесінен қашып, Шобанидтерге қосылды. Шамс әл-Дин және Шобанид Пир Хосейн Ширазға жорық жасап, оны басып алды. Масуд Шах Луристанға қашып кетті. Бірақ Пир Хосейн Шамс әл-Динды өлтірді, бұл оған қаладағы қолдауын жоғалтты және ол шегінуге мәжбүр болды. Дегенмен, Пир Хосейн келесі жылы қаланы қайта басып алды. Масуд Шах Шобанидтер арасындағы ішкі тартыстарды пайдаланып, Яги Бастимен одақтасып, қаланы алуға тырысты, ол сол кезде Әбу Ысқақтың қолында болды. Пир Хосейн оған Исфаханды берген еді, енді ол Ширазды да алды. Сол жылы Яги Басти Масуд Шаһты өлтірген кезде Әбу Исхақ Шараф әл-Диннің жалғыз тірі қалған ұлы болды. Ол 1343 жылғы наурыз айында Ширазды Яги Бастиден қайта басып алды.
With the death of Abu Sa'id in 1335, Arpa Ke'un took the throne. He had Sharaf al Din executed; two of Sharaf's sons in the royal encampment (Amir Jalal al Din Mas'ud Shah, who fled to Hasan Buzurg; Shaikh Abu Ishaq to Amir 'Ali Padishah) withdrew from the scene. Meanwhile, Kai Khusrau was asserting his authority in Shiraz. When Arpa Ke'un was captured by rebels, he was sent to Mas'ud Shah, who killed him. Mas'ud Shah then served as vizier under the Jalayirid puppet Ilkhan Muhammed Khan; when the latter was killed, he made his way to Shiraz. The two brothers came into conflict, which was only settled when Kai Khusrau's died (1338/9). Mas'ud Shah was quickly faced with more challenges to his reign. A year after Kai Khusrau's death, a fourth son of Sharaf al Din named Shams al Din Muhammad escaped from his brother's prison of Qal'a yi Saf'id, whereupon he joined the Chobanids. Shams al Din, together with the Chobanid Pir Hosayn, marched to Shiraz, which they captured. Mas'ud Shah fled to Luristan. Pir Hosayn, however, murdered Shams al Din; this act lost him support in the city, and he had to withdraw. Pir Hosayn reconquered the city in the next year, however. Mas'ud Shah attempted to take advantage of Chobanid infighting, and allied with Yagi Basti to take the city, which had in the meantime fallen into the hands of Abu Ishaq. He had been given Isfahan by Pir Hosayn, and he now took Shiraz as well. When Yagi Basti murdered Mas'ud Shah that same year, Abu Ishaq became the sole surviving son of Sharaf al Din. He took Shiraz from Yagi Basti in March 1343.
Әбу Исхактың басшылығымен инжуиттердің құлдырауы
Жамал әл-Дин Әбу Исхақтың мақсаты Керманды жаулау еді; сондықтан ол Музаффаридтерге қарсы жорықтар жасады, оларды Мубариз әл-Дин Мұхаммед басқарды. 1350 және 1351 жылдары Музаффаридтердің Язд қаласына қарсы жорығы кезінде екеуінің арасындағы бәсекелестік күшейді. Жаза ретінде Мубариз әл-Дин 1352 жылы Фарс аймағын басып алды. 1353 жылы ол Инжуидтерді жеңгеннен кейін Ширазды қоршауға алды. Әбу Исхақтың күдік санасы артып, сатқындықты тамырымен жою үшін қаланың екі ауданын жоюға бұйрық берді. Тағы бір ауданның басшысы өз халқы үшін қорқып, Мубариз әл-Диннің ұлы Шах Шужаға қақпа кілтін тапсырды. Әбу Исхақ берілуге мәжбүр болды, бірақ ол қашып, Жалаирлердің көмегімен Исфаханға бет бұрды. Дегенмен, Мубариз әл-Дин сол қаланы да қоршап алып, 1357 жылы жаулап алды. Әбу Исхақ қайтадан беріліп, Ширазға жіберіліп, өлім жазасына кесілді. Инжуидтердің жері енді Музаффаридтердің қолына көшті, олар оны қырық жылдан кейін Тимурдың шабуылына дейін иеленді.
Jamal al Din Abu Ishaq's goal was to conquer Kerman; he therefore undertook expeditions against the Muzaffarids, who were led by Mubariz al Din Muhammad. The rivalry between the two heated up during a campaign against the Muzaffarid city of Yazd during 1350 and 1351. In retaliation, Mubariz al Din invaded Fars in 1352. After defeating the Injuids in battle, he laid siege to Shiraz in 1353. Abu Ishaq, who grew increasingly paranoid, ordered the extermination of two quarters of the city in order to root out traitors. The chief of another quarter, fearing for his people, gave the key for his gate to Mubariz al Din's son Shah Shuja. Abu Ishaq was forced to surrender, but he escaped and made his way to Isfahan with the support of the Jalayirids. Mubariz al Din, however, laid siege to that city also, and captured it in 1357. Abu Ishaq again surrendered, was sent to Shiraz, and was executed. The Injuid lands now fell into the hands of the Muzaffarids, who would hold them until the onslaught of Timur forty years later.