Сунпад: 8 ғасырдағы парсы ақсұлы, Аббасид халифатына қарсы көтеріліс жетекшісі. Ахан ауылынан, Карен әулетінен шыққан зороастрий. Тарих, Иран, көтеріліс.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
VIII ғасырдағы ирандық дворян және бүлікші Сунпад (سندپاد; сондай-ақ Сунпад және Сунбад деп те жазылады) – Карен әулетінен шыққан ирандық дворян, ол VIII ғасырда Аббасид халифатына қарсы көтеріліс ұйымдастырды.
8th century Iranian nobleman and rebel
Sunpadh (سندپاد; also spelled Sunpad and Sunbadh) was an Iranian nobleman from the House of Karen, who incited an uprising against the Abbasid Caliphate in the 8th century.
Өмірбаян
Сунпадх – Хорасанның Нишапур қаласындағы Ахан ауылының тумасы, зәрдүшт дінін ұстанған ақсүйек. Ол, көп болса, ежелгі Карен әулетінен шыққан болуы мүмкін, бұл әулет исламға дейінгі парфян және сасанид дәуірлеріндегі жеті ұлы әулеттің бірі болған. Хорасан бастапқыда Каренидтердің иелігінде болған, бірақ Арабтардың Иранды жаулау кезінде Нишапур шайқасында олар провинцияны бақылаудан шығарды. Осының салдарынан көптеген Каренид ақсүйектері Табаристанға көшті, онда әулеттің бір тармағы – Каринванд әулеті Араб шапқындықтарына қарсы тұра алды.
Sunpadh was a Zoroastrian nobleman, who was a native of a village called Ahan in Nishapur, Khorasan. He most likely belonged to the ancient House of Karen, formerly one of the seven great houses of the pre Islamic Parthian and Sasanian eras. Khorasan had originally been a fief of the Karenids, but the family lost control of the province at the battle of Nishapur during the Arab conquest of Iran, thus forcing many Karenid nobles to withdraw to Tabaristan, where a branch of the family, the Qarinvand dynasty, had managed to withstand the Arab incursions.
Көтеріліс
755 жылы Аббасид халифасы әл-Мансурдың (754-775 жж.) ирандық генералы Әбу Мүслимге жасаған сатқындығы мен оның өлтімінен кейін, ашуланған Сунпадх көтеріліс жасады. Ол Нишапур, Кумис және Рей қалаларын басып алды және «Фируз испахбад» («жеңімпаз испахбад») атанды. Рейде ол Әбу Мүслимнің қазынасын тартып алды. Оның көптеген жақтастары Джибал және Табаристандан болды. Дабуид билеушісі Хуршид (740-760 жж.) Сунпадхтың Аббасидтерге қарсы көтерілісін қолдады және оған Абу Мүслимнің қазынасының бір бөлігі сыйланды. Низам әл-Мүлк, Ибн әл-Атир және Мирхванд айтуынша, Сунпадх Меккеге жорық жасап, Қағбаны қиратуға ант берген. Алайда Патриция Крон бұл мүмкін емес деп санайды, ол «Нишапурдан ашуланып, қалифат пен исламды жалғыз өзі құлату үшін шапқан деген ой абсурдты» дейді. Басқа дереккөздерде Сунпадх өзін пайғамбар деп жариялаған және Әбу Мүслимнің өліміне наразылық білдірген, оның арадастырушысы болғанын мәлімдеген. Сунпадх сондай-ақ «Әбу Мүслим өлмеді, Мансур оны өлтіруді қалағанда, ол Алланың ұлы атын айтып, ақ көгершінге айналып ұшып кетті. Қазір ол Махди мен Маздақпен мыс қамалдың ішінде тұр, олар жақын арада шығады» деп уағыздаған. Дегенмен, бұл Сунпадхтың дұрыс емес бейнесі, өйткені оның көтерілісінің мақсаты, ең болмаса, мұсылмандарды биліктен ығыстыру болған. Жахвар ибн Маррар әл-Ижли басқаратын 10 000 сарбаз Аббасид әскері Сунпадхқа қарсы жіберілді. Олар Хамадан мен Рей арасында шайқасты, онда Сунпадх жеңіліп, шашырап кетті. Тарихшы Ибн Исфандиярдың мәліметінше, жеңілісте Әбу Мүслим мен Сунпадхтың көптеген жақтастары қаза тауып, олардың сүйектері 912 жылға дейін көзге түсіп тұрды. Сунпадх Табаристанга қашып кетті, бірақ ол жерде Хуршидтің туысының бірі оны өлтірді, себебі ол адамға тиісті құрмет көрсетпеген. Алайда, бұл кісі өлтіруді Әбу Мүслимнің қазынасының қалған бөлігін алуды үміттенген Хуршид ұйымдастырған болуы мүмкін.
Following the betrayal and subsequent death of the Iranian general Abu Muslim by the Abbasid caliph al Mansur (r. 754–775) in 755, the enraged Sunpadh revolted. He captured the cities of Nishapur, Qumis, and Ray, and was called "Firuz ispahbadh" ("the victorious ispahbadh"). At Ray, he seized the treasuries of Abu Muslim. Most of his supporters were from Jibal and Tabaristan—the Dabuyid ruler, Khurshid (r. 740–760), supported the anti Abbasid rebellion of Sunpadh, and was in return given a part of Abu Muslim's treasure. According to Nizam al Mulk, Ibn al Athir, and Mirkhvand, Sunpadh swore to march on Mecca and destroy the Kaaba. However, according to Patricia Crone, this is unlikely, who says "the idea that he should have rushed off in anger from Nishapur in order singlehandedly to bring down the caliphate and Islam is absurd." Other sources state that Sunpadh declared himself as a prophet, and disagreed on Abu Muslim's death, claiming to be his mediator. Sunpadh allegedly further preached that "Abu Muslim has not died, and when Mansur meant to slay him, he chanted God's great name, turned into a white dove and flew away. Now he is standing with Mahdi and Mazdak in a castle of copper and they shall emerge by and by." This, however, is a misrepresentation of Sunpadh, whose intention by revolting, was most likely to remove the Muslims from power. A force of 10,000 Abbasid troops under Jahwar ibn Marrar al Ijli was shortly sent towards Sunpadh—they clashed between Hamadan and Ray, where Sunpadh was defeated and routed. According to the historian Ibn Isfandiyar, countless of Abu Muslim's and Sunpadh's supporters were killed in the defeat that their bones were still noticeable in 912. Sunpadh then fled to Tabaristan, but was killed there by one of Khurshid's cousins, ostensibly because he had failed to show the man proper respect. It is possible, however, that the murder was instigated by Khurshid, in the hope of acquiring the remainder of Abu Muslim's treasure.