Сұлтан Махмұд II: Селжұқтардың Ирак сұлтаны (1118-1131 жж.). Өкімет басындағы саяси өзгерістер, вассал патша Гаршасп II-нің тұтқындалуы туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Сәлжұқ сұлтаны (1118–1131 жж.)
Seljuk Sultan (r. 1118–1131)
Мугит әд-Дүнья уә-д-Дин Махмуд ибн Мұхаммед (1104 ж. т., 11 қыркүйек 1131 ж. ө.) – Мәхмұд II ретімен танымал, әкесі Мұхаммед I Тапардың қайтысынан кейін 1118–1131 жылдары Ирак Сәлжұқ сұлтаны болды. Махмуд сол кезде он төрт жаста болған және Ирак пен Парсыны биледі.
Mughith al Dunya wa'l Din Mahmud bin Muhammad (b. 1104 – 11 September 1131) known as Mahmud II was the Seljuk sultan of Iraq from 1118–1131 following the death of his father Muhammad I Tapar. At the time Mahmud was fourteen, and ruled over Iraq and Persia.
Өмірбаян
Махмудтың билік басында оның әкесі Мұхаммед I-нің жақын досы болған вассал патшасы Гаршап II жалаға ұшырады. Оның қанатында тараған өсек-қалжымдар оның сенімін жоғалтты және Махмудты Язд қаласына әскер жіберуге мәжбүр етті, онда Гаршап тұтқындалып, Джибалға қамалды, ал Язд патшаның шарапшысына берілді. Бірақ Гаршап қашып, Яздға қайтып келді, онда Махмудтың қарсыласы Ахмад Санжардан қорғаныс сұрады (Гаршаптың әйелі Ахмадтың қарындасы еді). Гаршап Ахмадты Орталық Парсыдағы Махмудтың иеліктерін басып алуға шақырды, сондай-ақ Орталық Парсыға қалай жорық жасау және Махмудқа қарсы қалай күресу керектігі туралы ақпарат берді. Ахмад 1119 жылы әскерімен батысқа беттеді, ол бес патшамен бірге Савех шайқасында Махмудты жеңді. Ахмадқа шайқаста көмектескен патшалар – Гаршап II, Систан және Хорезм әмірлері, сондай-ақ тағы екі аты аталмаған патша. Жеңіске жеткен соң Ахмад Гаршап II-нің иеліктерін қайта қалпына келтірді. Содан кейін Ахмад Бағдадқа дейін жетті, одан кейін Махмуд Санжардың қызының біріне үйленді, өзінің інісін мұрагер етіп тағайындады және Солтүстік Парсыдағы стратегиялық аймақтардан бас тартуға мәжбүр болды. 1120 жылы Махмудтың інісі Масуд оған қарсы бүлік көтерді, бірақ келесі жылы Мосул атабегі Ақсунқұр әл-Бурсуқи араласуының арқасында азаматтық соғыс аяқталды және Масуд кешірілді. 1126 жылы әл-Бурсуқи Махмудтың бұйрығымен өлтірілді деп саналатын Ассасиндердің қолынан қаза тапты. 1127 жылы ол Әнуширван ибн Халидті өзінің уәзірі етіп тағайындады, бірақ келесі жылы оны қызметтен шеттетуге мәжбүр болды. 1129 жылы Махмуд Сирия мен Солтүстік Иракта Бағдад халифасы әл-Мустаршид бастаған бүлікке қарсы қолдау көрсеткен Имад әд-Дин Зенгидің билігін ресми мойындады. Махмуд Исфаханнан билік жүргізді, ал оның Шихна әскери губернаторлары Бағдадта орналасқан, бірақ 1126 жылы Бағдад халифасына қарсы жеке басқарған жорықтан басқа. 27 жастағы Махмуд 11 қыркүйекте 1131 жылы қайтыс болды. Оның өлімінен кейін ұлы Дәуіт пен ағалары Масуд, Сүлеймен Шах және Тоғрул II арасында азаматтық соғыс басталды. Оның тағы бір ұлы Алп Арслан ибн Махмуд атабег Зенгидің қорғауында Мосулдың билеушісі болды.
During Mahmud's early reign, his vassal king Garshasp II, who was a favorite of his father Muhammad I, fell into disgrace. Slander about him spread to the court that made him lose confidence, and made Mahmud send a military force to Yazd where Garshasp was arrested and jailed in Jibal, while Yazd was granted to the royal cupbearer. Garshasp, however, escaped and returned to Yazd, where he requested protection from Mahmud's rival Ahmad Sanjar (Garshasp's wife was the sister of Ahmad). Garshasp urged Ahmad to invade the domains of Mahmud in Central Persia, and gave him information on how to march to Central Persia, and the ways to combat Mahmud. Ahmad accepted and advanced with an army to the west in 1119, where he together with five kings defeated Mahmud at Saveh. The kings who aided Ahmad during the battle were Garshasp II himself, the emirs of Sistan and of Khwarazm, and two other unnamed kings. After being victorious, Ahmad then restored the domains of Garshasp II. Ahmad then proceeded as far as Baghdad, whereupon Mahmud was married to one of Sanjar's daughters, made his uncle's heir, and forced to give up strategic territories in northern Persia. Mahmud's younger brother Mas'ud revolted against him in 1120, but the civil war ended the following year due to the intervention of the atabeg of Mosul, Aqsunqur al Bursuqi, and Mas'ud was pardoned. In 1126, al Bursuqi was murdered by Assassins, believed have been under orders from Mahmud. In 1127, he appointed Anushirvan ibn Khalid as his vizier, but had him removed from the office the following year. In 1129 Mahmud officially recognized the authority of Imad al Din Zengi, who had supported him against a revolt led by al Mustarshid, caliph of Baghdad, in Syria and northern Iraq. Mahmud ruled from Isfahan, while his Shihna military governors for Iraq were based in Baghdad, except for a campaign which he led personally against the Caliph of Baghdad in 1126. Mahmud, then aged 27, died on 11 September 1131. His death was followed by a civil war between his son Dawud, and his brothers Mas'ud, Suleiman Shah, and Toghrul II. His other son Alp Arslan ibn Mahmud was ruler of Mosul under the protection of atabeg Zengi.
Отбасы
1116 жылы Махмуд өзінің інісі Ахмад Санжардың қызы Махд и Маймун, сондай-ақ Махд и Мулк Хатунға үйленді. Неке шарасы 1119 жылы өтті. Оның қалыңы Хурасаннан Махмудқа пілдермен жеткізілген құнды қазына ретінде сипатталды. Олардың бір ұлы болды. 1121 жылы Мұджахид әл-Дин Бахруз Махмуд үшін салған сарай өртенді. Нәтижесінде Мах и Мулк құнды мүліктерін, әсем әшекейлерін, жиһаздарын және киім-кешегін жоғалтты. Ол 1122 жылы қайтыс болды, содан кейін Санжар қызының алтынын және әшекейлерін қайтаруды сұрады, бірақ Махмуд оларды қайтарудан бас тартты. Санжар тағы бір қызы Әмір Ситти Хатунды Махмудқа әйел ретінде жіберді. Олардың Ғавхар Насаб Хатун есімді қызы мен Мәлік Шах III есімді ұлы дүниеге келді. Ол Махмудтың сарайында үлкен ықпалға ие болып, Мазиядид Дубайс бин Садақаны қолдады. 1129 жылы Махмуд тұтқындаған, бірақ кейін Санжар босатып жіберген уәзір Әбуль Касим әл-Анасабади Санжардың уәзірі болып тағайындалды. Ол 1129 жылы қайтыс болды. Оның өлімінен кейін Дубайс бин Садақаның жағдайы нашарлады. Тағы бір әйелі – Гаршап II-нің қызы, Әли ибн Фарамурздың ұлы және Шағри Бегтің қызы Арслан Хатунның қызы Ата Хатун болды. Олардың ұлы Ала әл-Дула Ата хан болды. Махмудтың ұлы Алп Арсланның анасы болған тағы бір әйелі Ақ Сүнкүр әл Бурсукидің үйінде тұрғанда қайтыс болды. Энн Лэмбтонның сөзіне сәйкес, Атабег Бозабаның әйелі Захида Хатун Махмудтың ұлы Мұхаммедтің анасы болуы мүмкін. Оның бір келіні Махмудтың қызы Түркан Хатунның анасы болды, ол Қауурттың шөберелерінің бірі Сүлеймен Шахқа үйленді. Басқа қыздарының есімдері Зинат Хатун және Зуммерруд Хатун. Оның ұлдары Дәуіт, Мәлік Шах III, Мұхаммед II, Алп Арслан, Фаррух Шах және Ала әл-Дула Ата хан болды.
In around 1116, Mahmud was bethrothed to his cousin Mah i Mulk Khatun, also known as Mahd i Maymun, the daughter of his uncle Sultan Ahmad Sanjar. The marriage took place in around 1119. Her dowry was portrayed as a precious treasure transported on elephants from Khurasan to Mahmud in Iraq. The two together had a son. In 1121, a fire consumed the palace that Mujahid al Din Bahruz had built for Mahmud. The blaze resulted in Mah i Mulk losing precious possessions, including jewels, ornaments, furnishings, and clothing. She died in 1122, after which Sanjar asked for the return of the gold and jewellery his daughter had, but Mahmud refused to give back the jewellery. Sanjar sent another daughter, Amir Sitti Khatun, to be Mahmud's wife. They had a daughter, Gawhar Nasab Khatun and a son, Malik Shah III. She exercised great influence at Mahmud's court and supported Mazyadid Dubays bin Sadaqa. In 1129, Vizier Abul Qasim al Anasabadhi, who was arrested by Mahmud, but was later freed by Sanjar was appointed as her vizier by Sanjar. She died in 1129. After her death Dubays' position fell apart. Another wife was Ata Khatun, the daughter of Garshasp II, the son of Ali ibn Faramurz and Arslan Khatun, the daughter of Chaghri Beg. They had a son Ala al Daula Ata Khan. Another wife, who was the mother of Mahmud's son, Alp Arslan, died while living at the residence of Aq Sunqur al Bursuqi. According to Ann Lambton, Zahida Khatun, the wife of Atabeg Boz aba was probably the mother of Mahmud's son Muhammad. One of his concubines was the mother of his daughter Turkan Khatun, who married Sulaiman Shah, one of the great grandsons of Qavurt. Some other daughters were Zinat Khatun and Zumurrud Khatun. His sons were Dawud, Malik Shah III, Muhammad II, Alp Arslan, Farrukh Shah and Ala al Daula Ata Khan.