Кіріспе

Абрахам Оуэн Смут (17 ақпан 1815 – 6 наурыз 1895) – американдық пионер, кәсіпкер, діни қайраткер және саясаткер. Ол өмірінің басында АҚШ-тың оңтүстігінде өтіп, жеті баланың бірі болды. Смут, Иса Мәсіх шіркеуінің (кейіннен Соңғы күнгі қасиеттілер шіркеуі – LDS Church) алғашқы шіркеуінің мүшесі болып суға батырылғаннан кейін, Кентукки, Теннесси, Оңтүстік Каролина және Англияда миссионерлік қызмет атқарды. Ол ресми білім алмаған, бірақ бала кезінде оқуға үйреніп, кейіннен Огайо штатының Киртленд қаласындағы Пайғамбарлар мектебінде оқыды. LDS Church-тің басқа ерте мүшелері сияқты, Смут көп әйелділікке бейім болды, нәтижесінде алты әйелге үйленіп, 24 бала өрбіткен. Батысқа, Юта аймағына көшкеннен кейін, ол Солт-Лейк-Ситидің екінші мэрі болып сайланды және 1857 жылдан 1866 жылға дейін осы лауазымды атқарды. Содан кейін Бригам Янгтың тапсырмасымен Прово қаласына көшіріліп, 1868 жылдан 1881 жылға дейін облыс президенті және қала әкімі қызметін атқарды. Ол Прово шатырының құрылысына, қазіргі Прово қалалық орталық ғибадатханасына, сондай-ақ Ютаның оңтүстік темір жолына қаржылық көмек көрсетті. Смут Бригам Янг академиясының (BYA) алғашқы президенті болды, ол кейіннен Бригам Янг университетіне (BYU) айналды. Ол академияның алғашқы қаржылық демеушісі болды және академияның «тәрбиеші әкесі» деп аталды. Оның мақсаты – жас Соңғы күнгі қасиеттілерге білім беруді қолжетімді ету болды. Бүгінде BYU-дағы Smoot әкімшілік ғимараты оның құрметіне аталған.

Ерте өмір

Абрахам Оуэн Смут 1815 жылғы 17 ақпанда Кентукки штатының Оуэнтон қаласында Джордж В. Смут пен Нэнси Энн (құрметті есімі Роулетт) Смуттың отбасында дүниеге келді. Оның тегі шотланд, ирланд және ағылшын. Оның екі інісі мен бес қарындасы болған. Бала кезінде оның отбасы екі рет көшті, алдымен Кентуккидің оңтүстік-батысына, содан кейін Теннессидегі Блад өзенінің жағалауына. Жас кезінде ол фермер болып жұмыс істеді, білім алмады. Сол жылдың 22 наурызында оның ұлы да осылай істеді. Уоррен Пэриш оны суға батырып, Дэвид У. Паттен оның құттықтау рәсімін жасады. Ол Уилфорд Вудраффпен дос болып, оны миссионерлік қызметке дайындады. Содан кейін екеуі Пайғамбарлар мектебіне бірге барды. 1836 жылдың қарашасында келгеннен кейін, олар латын және грек тілдерін үйрене бастады. Бұл тәжірибе Смутқа білімнің құндылығын түсінуге көмектесті. Бұл алғашқы миссия тоғыз айға созылды. Смут жауыз топтармен де, шомылдыру рәсіміне тез келіскен адамдармен да кездесті. Одан бөлек, ол екі рет епископ болып қызмет етті. 1880 жылы, 65 жасында Джон Тейлор Смутты ұлы Рид Смутпен бірге Гавайи аралдарына саяхатқа жіберді. Бұл шіркеудің тапсырмасының бір бөлігі болды, сонымен қатар Смуттың денсаулығын жақсарту мақсатында ұйымдастырылды. Гавайиде ол Калакава патшасымен кездесіп, оған наным туралы үйретті. Ол 1838 жылғы 11 қарашада Миссури штатының Фар-Уэст қаласында, соғыста тұтқын болғанда оған үйленді. Адкинсон содан кейін Смутпен бірге Оңтүстік Каролинаға миссионерлік сапарға барды; жұбайлар Теннессиде тоқтады, ал оның отбасымен кездескеннен кейін Адкинсон солтүстікке, Навуға оралды. Кейін ол онымен бірге Алабамаға миссионерлік сапарға аттанды. 1886 жылы Юта штатының Логан қаласында. Көп әйел алғандықтан ол бір кезде түрмеге қамалған. Бригам Смут, Самоада миссионер болып қызмет еткен; Ида Смут Дусенберри, Қамқорлық қоғамының Бас кеңесінің мүшесі. Оның тағы бір қызы, Зина Бил Смут, елші Орсон Ф. Уитниге тұрмысқа шықты. Олар Солтүстік-Лейк аңғарына келген екінші ізашарлар тобы еді. Кейіннен ол Юта аймағында құл иеленуші болды. Алайда, соңғы күнгі қасиетті миссионер ретінде ол Джозеф Смиттің құлдықты біртіндеп жоюға шақырған президенттік платформасын белсенді түрде қолдады. Теннесси штатына сапарға шыққанда Смут Смиттің президенттік платформасының 3000 данасын басып шығаруға тырысты, бірақ баспахана бас тартты, өйткені штатта аболиционистік әдебиеттерді тарату заңсыз болды. 1836 жылғы шілдеде Уилфорд Вудраффпен бірге уағыз айтқанда Смут олардың аболиционист екендігі туралы айыптауларды жоққа шығару үшін "Хабаршы мен адвокаттың" сәуір санын оқыды. Юта аймағында Абрахам мен Маргарет Смут кем дегенде екі еркек пен бір қызды иеленді: Том, Джерри және Люси. Том 1862 жылы әлі құл болып қайтыс болды. > Қазіргі тарихшылар Смутты Бригам Янг, Чарльз К. Рич және Уильям Х. Хупермен бірге Юта территориясының "құрметті азшылығы" құрамына жатқызады. Смут кейіннен шіркеу басшыларының арасында діни қызметкерлердің шығу тегі және қара нәсілді соңғы күндердің қасиеттілері үшін храм шектеулері туралы 1879 жылғы талқылауға қатысты. Ол Юта штатының Прово қаласындағы үйінде Джон Тейлор, Бригам Янг, Зебедей Колтрин және Л. Джон Натталлмен бірге жиналыс өткізді. Смут Паттен, Пэриш және Томас Б. Марш 1835 және 1836 жылдары Оңтүстікке миссионерлік сапармен барған кезде, олар қара нәсілді ер адамдарды діни қызметке тағайындау мәселесін Джозеф Смитке жеткізгендерін еске алды. Оңтүстік штаттарындағы құлдарды қорғау туралы заңдар құл болған адамдардың жиналыс өткізуіне немесе уағыз айтуына шектеу қойды. Смут еске алды: "Оның шешімі, мен түсінгендей, олар діни қызметке лайық емес, сондай-ақ олардың иелерінің келісімінсіз шомылдыру рәсімінен өтпеу керек еді. Кейінгі жылдары 1838 шамасында Фар-Уэст қаласында Джозефпен таныстым. Мен де Джозефтен шамамен сондай нұсқаулар алдым. Оңтүстіктегі негрлермен не істеу керектігі туралы оған сұрағанда ол: "Оларды иелерінің келісімімен шомылдыруға болады, бірақ діни қызметке тағайындамау керек", - деді." Бұл мәлімдемеге қатысты профессор Гордон К. Томассон былай деп түсіндірді: "[Смуттың] осы жиі келтірілетін куәлігін ойлап табу өте қиын, сондай-ақ бұл мәлімдемелерді [миссионерлік қызметін атқару кезінде] қалыптасқан немесе нығайған көзқарасқа толығымен байланыстыру да ықтимал емес."

Солт-Лейк-Сити

Смут 1847, 1852 және 1856 жылдары пионерлердің топтарын Солтүстік Лейк аңғарына бастап келді. Шадрак Раунди, Джедедия М. Грант және Джон С. Фулмермен бірге Смут Калифорния алтын ірілісі кезінде Ұлы жазықтар арқылы жүк пен адамдарды тасымалдаумен айналысқан «Ұлы Тұзды көл аңғары Тасымалдау компаниясын» құрды. Смут өзі осындай он үш сапарға жетекшілік етті. Смут қайта сайланып, 1866 жылға дейін қала әкімі қызметін атқарды. Осы кезеңде ол Солтүстік Лейк қаласында епископ болып та қызмет етті. Смут шіркеудегі қызметті жеке мүдделерден жоғары қою керек деп ойлады. Провоға көшу туралы жазып, Смут: «Біздің барлық ісімізде діни басшылыққа бағынуға дайын болуымыз керек» деген қорытындыға келді. Провоның саяси және діни басшысы ретінде оның ұраны: «Израильдің қарттары, дұрыс екендеріңді біліңдер, сосын тікелей алға қадам басыңдар» болды. 1884 жылдың қаңтар айында өрт Льюис ғимаратын, БЯА жұмыс істейтін орнын қиратты. Смут дереу отырыс шақырып, сол күні кешке сабақтарды өткізуге мүмкіндік жасады, осылайша «бір күн ғана жоғалды». Ол шіркеуден бірнеше рет қаржылық қолдау сұрады, бірақ өмірінде бұл өтініш орындалмады. Смуттың екі әйелі мен он тоғыз баласы қалды. 1962 жылы BYU әкімшілік ғимараты Смуттың есімімен аталады. 2015 жылы ол BYU-дың үйге оралу мерекесінде еске алынды. 1994 жылы Смуттың «3000-нан астам ұрпағы» бар екені тіркелді. Ол «Юта штаты тарихындағы ең көрнекті және ықпалды адамдардың бірі» деп есептеледі. Смуттың өмірін көрсететін 257 қолжазбадан тұратын жинақ, оның ішінде оның күнделіктері, хаттары, патриархалды батасы және миссияға шақыру қағазы BYU-дың Гарольд Б. Ли кітапханасындағы Л. Том Перри арнайы жинақтар кітапханасында сақталады.