Кіріспе
Кашмирлік муджахид. Ол Пәкістан негізделген Деобанди террористік ұйымы "Джейш-е Мохаммедтің" мүшесі болған.
He was a member of a Pakistan based Deobandi terrorist organisation Jaish e Mohammed.
Ерте өмір
Гуру 1969 жылы Үндістанның бұрынғы Джамму және Кашмир штатының Барамулла ауданындағы Сопор қаласына жақын Ду Аабга ауылында Хабибулла отбасында дүниеге келді. Хабибулла ағаш және көлік бизнесімен айналысып, Гуру бала кезінде қайтыс болды. Гуру Сопордағы мемлекеттік мектепте білім алып, 1986 жылы аттестат алды. Кейін ол Желім аңғарындағы медициналық колледжге түсті. Ол MBBS курсының бірінші курсын бітіріп, емтиханға дайындалып жатқанда басқа да іс-шараларға қатыса бастады. Осы кезде ол Анантнагтан келген Тарикпен танысып, оны Кашмирді азат ету үшін джихадқа қатысуға ынталандырды. Ол бақылау сызығын кесіп өтіп, Пәкістан басқаратын Кашмирдегі Музаффарбадқа барды. Сол жерде ол Джамму-Кашмир Азаттық фронтының мүшесі болды, содан кейін көп ұзамай Сопорға оралып, 300 көтерілісшіге жетекшілік етті. Ол түрлі жұмыстар істеп, 1993-1994 жылдары Дели университетін бітірді. Ғиланидің досы Шәукат Гуруды Ғиланиге баруға көндірді, олар джихад және Кашмирді "азат ету" туралы ұзақ пікірталас жүргізді. 1993-1994 жылдың жазында, отбасының кеңесімен, ол Шекаралық қауіпсіздік күштеріне бағынып, 1996 жылға дейін жұмыс істеген Делиге оралды. Ол фармацевтикалық фирмада жұмыс істеп, аймақтық менеджер болып қызмет етті. Сонымен қатар, ол 1996 жылы медициналық және хирургиялық тауарлар бойынша комиссиялық агент ретінде жұмыс істеді. Осы кезеңде ол Шринагар мен Дели арасында шаттл қатынасында болды. 13 желтоқсанда полиция қылмыстық іс қозғады, ал кейіннен барлық айыпталушылар соғыс ашу, құлық жасау, кісі өлтіру, кісі өлтіруге талпыну және т.б. баптар бойынша сотталды. Алты күннен кейін 2002 жылғы Терроризмге қарсы іс-қимыл заңының (POTA) ережелері бастапқы айыптамаларға қосылды. 2001 жылдың 29 желтоқсанында Гуру 10 күндік полиция күзетіне жіберілді. 2002 жылдың маусым айында барлығы төрт адамға қарсы айыптамалар қойылды. Прокуратура тарапынан 80 куәгер тексерілді, ал айыпталушы тарапынан 10 куәгер тексерілді.
Ақылы төлемдер
Гуруға ПОТА және Үндістанның қылмыстық кодексінің бірнеше баптары бойынша айып тағылды, оның ішінде Үндістан үкіметіне қарсы соғыс ашу және оны жасауға сөз байласу; кісі өлтіру және қылмыстық сөз байласу; террористік акт жасауға сөз байласу және оның алдындағы дайындық шараларын біліп-біліп жеңілдету, сондай-ақ, олар террористер екенін және "Джейш-э Мохаммед" ұйымының мүшелері екенін біліп, қазір қайтыс болған террористерді жасыру және оларға көмектесу. Полиция 2002 жылдың 15 мамырында іс бойынша айыптау қағазын ұсынды. 2002 жылдың 4 маусымында төрт айыпталушыға ресми айып тағылғаннан кейін сот процесі басталды. Журналист Винод К. Жозе 2006 жылғы сұхбатында Гуру тұтқындалғаннан кейін бірнеше сағат бойы қатты азапталғанын, оның жеке мүшелеріне электр тогы берілгенін, отбасына қауіп төндірілгенін айтқан. Гуру тұтқындалғаннан бастап алғашқы айыптамалар қойылғанға дейін, оның інісі қамауда ұсталғаны туралы хабарланды.
Дели жоғары соты
Дельхи жоғары сотына шағым жасалды, бірақ істі қарап, түрлі құзыретті органдар мен сот шешімдерін ескергеннен кейін, сот Гуруның кінәлі екенін дұрыс деп тапты және оның шағымын қабылдамады. Гурудың қорғаушылары аға кеңесші Шанти Бушан мен Колин Гонсалвес болды. Осы істегі күдіктілердің бірі С.А.Р. Гейлани және Шәукат Хусейннің әйелі Афсан Гуру 2003 жылғы 29 қазанда жоғары соттан босатылды.
Атқару
2012 жылдың 16 қарашасында президент жеті істі, оның ішінде Афзал Гуру ісін де, Ішкі істер министрлігіне қайтарды. Президент ішкі істер министрі Сушил Кумар Шиндеден оның алдыңғы министрі П. Чидамбарамның пікірін қайта қарауды сұрады. 10 желтоқсанда Шинде Парламенттің қысқы сессиясы 20 желтоқсанда аяқталғаннан кейін құжатты қарастыратынын мәлімдеді. 2013 жылдың 23 қаңтарында Шинде Гуруны атқару туралы соңғы ұсынысын жасады. 2013 жылдың 3 ақпанында Үндістан Президенті Гурудың кешірім петициясын қабылдамады. Түрме қызметкерлері Гуруға өлім жазасы туралы хабарлағанда, ол сабырлы болғанын айтты. Ол әйеліне хат жазуға ниет білдірді. Түрме бастығы оған қалам мен қағаз берді. Ол хатты урду тілінде жазып, сол күні Кашмирдегі отбасына жіберді. Бұл шешім туралы аз ғана офицерлер білді. Үш дәрігер мен оның соңғы рәсімін орындаған молвиге бір түн бұрын жасырын хабарланды. Оларды сенбі күні ерте келдіруді сұрады. Гуру таңғы намазын оқып, Құранның бірнеше беттерін оқыды. Гурудың хаты 12 ақпанда оның отбасына жеткізілді. Тихар түрмесінде үш жыл Афзалмен бірге болған Кобад Гандидің айтуынша, Афзал түрме қызметкерлеріне жақсы қарауды өтінді, ал қызметкерлер оны қайғырып еске алды. Мұхаммед Афзал Гуруды атқару операциясы "Үш жұлдыз" деп аталды. Гурудың отбасына оның өлім жазасы туралы екі күннен кейін, жылдам жеткізу қызметі арқылы Сопордағы үйіне жіберілген хат арқылы хабарланды. Шринагардағы пошта қызметкерлері хатты сенбі күні кешкісін (9 ақпан) алғанын, бірақ жексенбі демалыс күні болғандықтан, дүйсенбіге дейін (11 ақпан) жеткізе алмағанын мәлімдеді.
Атқарудан кейінгі жағдайлар
Афзал Гуруны атқылауға байланысты құпия операция "Үш жұлдыз" операциясы деп аталды. Түрме басшылығы Гуруды жасырын түрде атқылауға көшті. Мемлекеттік телеарна Дурдаршан 9 ақпан күні таңертең атқылау туралы хабарлады, ал Джамму және Кашмир штатының бас министрі Омар Абдулла теледидар арқылы халыққа тыныштық сақтауға үндеді. Билік сондай-ақ, ілгек туралы жаңалықтарды тоқтату және белсенділердің тәртіпсіздіктер ұйымдастыруы мен таратуын болдырмау үшін кабельдік теледидар мен интернет қызметтерін тоқтатты. Дели полициясы оны алдын ала ұстады. Жекеленуші қозғалыстың бірнеше көшбасшылары да ұсталды. Дегенмен, Араның бір бөлігінде – Гурудың туған қаласы Сопор, Солтүстік Кашмирдегі Барамулла және Оңтүстік Кашмирдегі Пулвама – наразылықтар күшейді, жас жігіттердің топтары комендант сағатын бұзып, қауіпсіздік күштеріне тас лақтырды. Полиция өкілінің мәлімдемесіне сәйкес, Гурудың туған ауданында, зорлық-зомбылықтың көп бөлігі ортасталған жерде, полиция наразылық білдірушілерге оқ атып, 36 адам, оның ішінде 23 полицей жарақат алды.
Халықаралық адам құқықтары жөніндегі топтар
Amnesty International бұл өлім жазасын "құпиялықпен ораңдалған өлім жазаларын көбейтудің алаңдататын және кері прогресс үрдісін көрсетеді" деп айыптады. Amnesty International India бағдарламалар директоры Шашикумар Велат: "Біз бұл өлім жазасын ең қатаң түрде айыптаймыз. Өте өкініштісіне, бұл Үндістанды өлім жазасынан бас тартуға бағытталған әлемдік үрдіске қарсы қойып отыр".
Пәкістан
2013 жылдың сәуірінде Пәкістан президенті Асиф Әли Зардари Пәкістан бақылауындағы Кашмир аймағында Афзал Гуруның атылуын айыптады. Президент: "Әділеттік жүйесін теріс пайдалану арқылы Афзал Гуруның дарға асылуы Кашмир халқының наразылығын күшейтті және оларды ашуға толтырды", - деді.
Саяси партиялар
Кашмирлік саясаткерлерді қоспағанда, көптеген саяси партиялар Үндістан үкіметінің бұл қадамын қолдады. БЖП бұл қадамның өте кеш болғанымен, дұрыс екенін мәлімдеді. Сондай-ақ, Афзал Гуруны асып өлтіруге халықтың пікірі себеп болғанын айтты. Джамму және Кашмир Халықтық Демократиялық партиясының өкілі Наим Ахтар Гурудың денесін Кашмирдегі отбасына беру керек екенін айтып, Нью-Делидегі түрме кешенінде жерленгеніне сын көтерді. Барлық партиялардың «Хурият» конференциясы Гурудың қазасына байланысты төрт күндік аза тұруды жариялады. Джамму және Кашмирдің бас министрі Омар Абдулла Афзал Гурудың асылуын қатаң сынады. Ол жазалаудың «ең ауыр трагедиясы» – оның асылу алдында отбасымен кездесуіне рұхсат етілмегенін айтты. Сондай-ақ, орталық билік демократия символына жасалған шабуылдарға «таңдаулы» түрде жауап бергенін, және Парламентке шабуыл жасаған Афзал Гуру ісіндегі сот процесінің «кемшіліктері» болғанын атап өтті. Омар Абдулланың әкесі, Джамму және Кашмирдің бұрынғы бас министрі, Одақтың министрі Фарук Абдулла: «Афзал Гурудың кешірім туралы өтініші Президентке жіберілді. Ол оны қабылдамады. Бұл мәселе аяқталды» деді.
Құқықтық сарапшылар
"The Hindu" газеті Правин Свамидің мақаласында заңгерлердің Гуруға әділ сот болғанына, оның кінәлі екендігінің дәлелденгеніне және өлім жазасының заңдылығына күмән келтіргенін жазды. Бұл мәселе бойыншағы пікір-таластар бірнеше ай бойы Үндістанның ең білікті заңгерлерін, мемлекеттік және қорғаныс тараптарын қамтыды. Сондай-ақ, шабуылдың негізгі күдіктілері тергеуге түспегендіктен, жазадан қашуы мүмкін екенін айтты. Оның сөзінше, "Біз 13/12 оқиғасының толық шындығын білуге әлі де қашықпыз. Пәкістан "Джейш-е-Мухаммед" ұйымының басшысы Маулана Масуд Азхарды ұстаса, көптеген сұрақтар өзінен-өзі шешілуі мүмкін. Бірақ Свами Арундати Ройдың саяси партиялар мен БАҚ барлығы бірігіп, қатты қателік жасады деген пікірін сынады. "The Times of India" газеті үкіметтің Гурудың отбасына жаза тағайындалған күні туралы түрме ережелеріне сәйкес хабарламауын, процессуалдық талаптардың бұзылуы ретінде көрсетті. Бұл келісім Гуру ісінде одан да айқын көрінеді, себебі Касабтан айырмашылығы, оның отбасы мүшелері үндістер және Кашмирде тұрады. Мұндай талаптың мақсаты – сотталған адамға отбасымен соңғы рет кездесу мүмкіндігін беру. Бірақ "The Hindu" газетінің тағы бір мақаласында сот шешімдеріне сынды пікір білдіру қалыпты жағдай, алайда сот жүйесі Гурудың заңдық құқықтарын елемегенін көрсететін ештеңе жоқ делінген. Мақалада сондай-ақ "бір жақты" журналистер мен саяси лидерлердің "толық шындықты" жарияламағаны сынға алынды. Dawn газеті оның өлім жазасын орындау уақытының экономиканың өсу қарқынының төмендеуіне байланысты күтілетін сынды болдырмауға бағытталған әрекет екенін атап өтті. Бұл іс Конгресс партиясының БЖП сияқты қатал имиджін қалыптастыруына да септі тиеді деп күтілуде. Мұндай бейне қалалық орта тап сайлаушылары үшін тиімді деп есептеледі.
However, Swami was very critical of Arundhati Roy for asserting that political parties and the media all colluded to do something terribly wrong. The Times of India highlighted the possible lack of due process evident in the government's failure to comply with the stipulation of the jail manual to inform Guru's family about the date of the execution. The compromise is more evident in Guru's case because, unlike Kasab, his family members are Indians, who live in Kashmir. The rationale behind this stipulation is to provide the convict a chance to meet his family members for the last time. However in another article, it was observed in The Hindu that though judicial determination will be – and ought to be – subjected to continued critical scrutiny but there is nothing to show the judicial system was blind to Guru’s legal rights. The article also criticised the journalists and political leaders of 'a certain kind' for not dealing with the "full truth". Dawn observed that the timing in which he was executed was clearly an attempt to thwart the impending criticism of the economy's dwindling growth rate which had reportedly come down to a 10 year low of five per cent. The hanging was also expected to make the Congress party look as hardline as the BJP. The demeanour is considered useful with the urban middle class voter.
Жәбірленушілердің отбасылары
2001 жылғы парламентке жасалған шабуылдың құрбандарының отбасылары президент Пранаб Мукерджиге бұрын қайтарып берген батырлық наградаларын қайтарып алу үшін хат жазатындарын мәлімдеді. Отбасылар бұрынғыда асылудың кешігуіне наразылық білдіріп, медальдарды қайтарған еді.
Ішкі істер министрі
Үндістанның ішкі істер министрі Сушилкумар Шинде Афзал Гурудың отбасына өлім жазасы туралы уақтылы хабарланғанын мәлімдеді. Бірақ, Гурудың отбасы оның асылғанын білмеген, себебі Тихар түрмесінің басшылығы Афзалдың асылуы туралы жіберген жылдам хат оның отбасына асылудан екі күн кейін жеткен. Ол жазаны орындау кезінде сақталған құпиялылықты қорғап, егер шешім бұрын жарияланған болса, мұндай жағдай болмас еді деді. Сондай-ақ ол, Кашмирдің бас министрі Омар Абдулланың оны өлім жазасы туралы шешім туралы хабарсыз қалдырғаны туралы айыптауын жоққа шығарды. Ол былай деді: "Мен жеке Омарға жаза орындалғаны туралы хабарладым. Сонымен қатар, 7 ақпан күні түні Афзал Гурудың отбасына хабар берілді". Шинде құпиялылықты сақтау қажеттігін баса айтып: "Бұл, Аджмал Касабтың ісі сияқты, өте сезімтал мәселе болғандықтан, үкімет өте сақ болуға тиіс еді. Мұндай жағдайларда құпиялылықты сақтау қажет" деді. Ол сондай-ақ Омар Абдулланың Парламентке шабуыл жасағаны үшін сотталған Гурудың асылуы "кездейсоқ" болғаны туралы мәлімдемесін де жоққа шығарды.
Гуруның сүйегін тапсыру
Гурудың әйелі Табасум оның Тихар түрмесінде жерленген денесін алуға тырысты. Бірақ Орталық үкімет түрме ережелеріне сүйеніп, бұл өтінішті қабылдамау мүмкін. Дели түрмесінің ережелерінде "егер тұтқынның жерлеуі наразылық акциясына ұласуы мүмкін деген күдік болса" дене туыстарына немесе достарына берілмейтіні көрсетілген.
Өзінің кітаптары
Ахеле Имаан Ке Наам Шахид Мұхаммед Афзал Гуру Ка Ахри Пайгам (Шахид Афзал Гурудың сенімдес халықтарға соңғы хабары), 2013 ж. Оның өлім жазасынан жеті ай өткен соң жарық көрген бұл 94 беттік кітап, күнделіктерден құрастырылған, Үндістанға қарсы жаңа джихадты жаңартуға шақырады және Талибан мен Мулла Омарды үлгі етіп алады. Кітаптың 5000-нан астам данасы басылып, таратылды, ал кітаптың тұсаукесеріне Афзалдың інісі Айжаз Гуру қатысты. Айна (Mirror), Мактаб е Ирфан, Лахор, 2013. Бұл кітап, Афзал Гуру Тихар түрмесінде отырғанда жазған деген болжам бар. Онда джихад, Кашмирдегі жағдай, жастарға арналған үндеулер және басқа да идеологиялық мәселелер туралы 132 қысқа тарау бар. Кітапқа Мәсуд Азхардың кіріспесі мен мақтау сөздері де енген, ол Афзалдың бұл кітапты 2010 жылы жазғанын, бірақ баспагер таба алмағанын, сондай-ақ басқа да «Джейш-е Мохаммед» мүшелерінің жазғанын айтқан. Кейіннен Закир Муса сияқты содырлардың бұл кітапты пайдалануы полицияны Афзал Гуруды «көшпенділердің рухани көшбасшысы» деп қарауға алып келді.
Ол туралы кітаптар
Гейланиді айыптау, Афзалды асып тастау: Террор кезіндегі патриотизм, Нандита Хаксар, 2007. Афзал өтініші: әділдік іздестіруі, Нандита Хаксар (редактор), 2007. Шабнам Қаюмның "Фанси" (Асылу) кітабы, 2013. Афзал Гурудың асылуы және Үндістан Парламентіне жасалған шабуылдың ерекше жағдайы, Арундати Рой редакциялаған, 2013.