Кіріспе

Санто-Доминго де Силос монастыры (испанша: Abadía de Santo Domingo de Silos) - Испанияның солтүстігіндегі Санто-Доминго де Силос ауылында орналасқан бенедиктин монастыры. Монастырь XI ғасырдағы әулие Доминик Силосскийдің есімімен аталған.

Тарих

Монастырь VII ғасырдағы вестготтар дәуіріне дейін барады. 10 ғасырда аббатхана Сан-Себастьян де Силос деп аталды, бірақ Кастилия және Леон патшасы Фернандо Ұлы Силостың Доминикке аббатхананы жаңартуды тапсырған кезде қазіргі атауын алды. Доминик, Наварра королі Гарсия Санчес III монастырь жерлерін қоса аннексиялау ниетіне қарсы болғандықтан, екі монахымен бірге Сан-Милан-де-ла-Коголла монастырының приоры қызметінен қуылған болатын. Абат шіркеуді орталық нефпен, екі қанатты дәліздермен және апсидасы мен трансептісіне жалғанған бес шағын ғибадатханамен жобалады. 1073 жылы Санто-Доминго қайтыс болғаннан кейін, шіркеу мен монастырь құрылысын абат Фортунийге тапсырды, ол құрылыстың қалған бөлігін аяқтады. Кейіннен шіркеуді неоклассикалық сәулетші Вентура Родригес қайта салды. 1835 жылы Испаниядағы басқа монастырлармен бірге Силос аббатханасы да жабылды. 1880 жылы Францияның Сользмес қаласынан келген бенедиктин монахтары осы негізін қайта жаңғыртты.

Роман сәулет және мүсін

Монастырдың екі қабатты айваны, оюлы суреттері бар үлкен бас қапшықтарымен, сондай-ақ бедерлі панельдері роман өнерінің шедеврі саналады және осы турал кеңінен жазылған, әсіресе Майер Шапироның «Роман өнері» (1977) еңбегінде. Төменгі айванның бас қапшықтары айдаһарлармен, кентаврлармен, торлармен және су перілерімен безендірілген. Сондай-ақ, маңызды роман стиліндегі «Ана мен бала» мүсіні де бар. Монастырдың құрылысынан бері өзгермеген жалғыз бөлігі – осы айван. Айванның солтүстік және оңтүстік жағында 16 жартылай дөңгелек аркасы, ал батыс және шығыс жағында 14 жартылай дөңгелек аркасы бар. Төменгі қабаты 11 ғасырдың соңғы тоқсанында салына бастап, 12 ғасырдың екінші жартысында аяқталды. Төменгі қабаттың мерзімі солтүстік галереядағы төрт бас қапшықтың абаксында орналасқан 1073 жылы қайтыс болған Санто-Домингоның епитафиясынан анықталды. Айван 1088 жылдың 29 қыркүйегінде салтанатты түрде ашылды. Сонымен қатар, бірінші қабаттың ағаш күмбезіне орнатылған айванның жоғарғы қабаты 12 ғасырда аяқталды. Домингоның ізбасары Фортуний солтүстік және батыс галереялардың құрылысын басқарды. Екі галереяны салып бітіргеннен кейін және үшінші галереяның құрылысын бастағаннан кейін, Фортуний Домингоның қабіріне келушілердің көптігіне байланысты айван құрылысын тоқтатуға мәжбүр болды. Бұған қоса, 1109-1120 жылдар аралығындағы саяси және экономикалық қиындықтар айван құрылысын ондаған жылдарға тоқтатты. Осы үзілістің нәтижесінде, батыс және оңтүстік галереялар шығыс және солтүстік галереялардан өзгеше стильде екені анықталды, бұл құрылыс үзілісінен кейін екінші, басқа шеберхана шақырылып, айван жұмысын аяқтағанын көрсетеді. Айванның құрылымы әр бұрышта төрт төртбұрышты тіреуден және әр аркада бойымен созылатын жұп бағаналардан тұрады. Аркадалар айванның әр жағында созылатын постаменттің үстіне орнатылған. Айванның әр жағында аркаданың ортасында орналасқан төрт бағанадан тұратын топтар бар. Алты фут биіктіктегі тіреулерде «Тәуелден кейінгі оқиғалар» атты кітаптан бедерлі суреттер бейнеленген, олар: «Иса Мәсіхтің жоғалып кеткенін үш Мариям байқады», «Пентекост», «Күмәнді Томас» және «Эммаус жолы». Бастапқыда бұл діни суреттер жарқын түстермен боялған. Бұл тіреулердегі бедерлер 12 ғасырдың ортасына жатады және төменгі қабаттың бас қапшықтарын жасаған мүсіншінің еңбегі. Осы бедерлерді Франциядағы Сен-Пьер-де-Муассак аббаттығында жұмыс істеген шебердің жасағаны саналады. Оңтүстік-шығыс бұрышындағы тіреуде Аспанға көтерілу және Пентекост бейнеленген. Солтүстік-шығыс бұрышындағы тіреуде жерлеу және кресттен түсіру бейнеленген. Солтүстік-батыс бұрышындағы тіреуде Эммаустың шәкірттері бейнеленген. Оңтүстік-батыс бұрышындағы тіреулерде Марияға хабар беру және Есей ағашы бейнеленген. Әр жақтағы жұп бағаналар бір бас қапшықты бөліседі. Әр бас қапшықтың әшекейі ерекше, оларда әртүрлі жануарлар, жапырақтар немесе абстрактілі суреттер бар. Кейінірек салынғандықтан, айванның екінші қабатындағы бас қапшықтар оқиғалық суреттерді бейнелейді. Шығыс галереясының барлық бас қапшықтары және солтүстік галереясының көптеген бас қапшықтары бір мүсін шеберханасында жасалған. Шығыс галереясы бірінші болып аяқталды, содан кейін солтүстік галереясы аяқталды. Айван құрылысы тоқтағаннан кейін, жұмыс 1158 жылы қайта басталды. Оңтүстік галерея көп ұзамай аяқталды, ал жаңадан қайта құрылған батыс галереясы айванның соңғы аяқталған бөлігі болды. Батыс галереясы аяқталар алдында, айванның екінші қабатын салу жоспарлары жасалды. Төменгі қабаттың мүсіндік стилі жоғарғы қабатқа қарағанда сапалырақ деп есептеледі.

Кітапхана

1878 жылы көптеген қолжазбалар аукционға сатылғанға дейін Силос кітапханасы Толедо соборының кітапханасымен бірге мозарабтық обрядының діни қолжазбаларының негізгі сақталымы болды. Кітапханада әлі де Силос миссалы сақтаулы, ол Батыс әлеміндегі қағазға жазылған ең көне қолжазба. Сонымен қатар, мұнда арнайы кітапханасы бар тарихи дәріхана да бар.

Силос скрипториум

Силос скрипторийінен алынған кейбір қолжазбалар Лондондағы Британ кітапханасында және Париждегі Франция ұлттық кітапханасында сақтаулы. Аббатханада жасалған маңызды кітаптардың бірі – әсем безендірілген Беат қолжазбасы (Апокалипсис туралы түсіндірме); мәтіні 1091 жылы (екі туысқан монах) аяқталған, бірақ иллюстрациялардың көп бөлігін кейіннен, 1109 жылы өз жұмысын аяқтаған преор жасаған. Олардың ішінде Жерорта теңізі аймақтарының маңызды картасы бар. Бұл карта 18 ғасырда монастырьдан шығып, қазір Британ кітапханасында сақтаулы.

Аббатханадағы музыка

Монахтар бастапқыда мосараб әндерін орындады. Шамамен XI ғасырда олар григориан әніне көшті. 1880 жылы аббатхана григориан әнін орындаудың берік дәстүрі бар Солесмес конгрегациясына қосылды. Санто-Доминго-де-Силос әншілігі Солесмес аббаттығының ғылыми зерттеулері мен орындау стилінің ықпалында болды.

Григориан әнін айту

Силос монахтары 1994 жылы шыққан «Chant» альбомының керемет табысының нәтижесінде Грегориан әнін орындауымен халықаралық деңгейде танымал болды. «Chant» Billboard 200 музыкалық тізімінде 3-орынға жетті және үш платиналық сертификат алды, бұл Грегориан әнінің ең көп сатылған альбомы болды. Одан кейін «Chant Noël: Chants for the Holiday Season» (1994 жылы шықты) және «Chant II» (1995) жарық көрді. Техникалық жағынан алғанда, Силос монахтары басқа хорлардан кем түспесе де, олар күнделікті құлшылықтың бір бөлігі ретінде Грегориан әнін шын ниетпен орындайды. «Gramophone» журналының бір рецензенті былай деп жазады: «Бұл ансамбль әрқашан өте жақсы орындамайды, бірақ егер олар кәсіби әншілер болмаса, олар шынымен кәсіби монахтарға ұқсайды және солай дыбыстайды».

Мозараби әндері

Ensemble Organum-мен қатар, Силос монахтары мосараб әнін жазған санаулы хорлардың бірі, мысалы, 1970 жылы неміс ерте музыкасы/барокко лейблі Archiv Produktion үшін альбом шығарған.

Халыққа қолжетімділік

Клуатрлар мен дәріхана жұртшылыққа ашық. Келушілер аббат шіркеуінде кешкі құлшын сияқты діни қызметтерге де қатыса алады. Кітапханаға кіру зерттеушілерге ғана шектеулі.