Кіріспе

Питтсбургтегі яһудилердің тарихы 19 ғасырдың ортасына дейін жетеді. 2002 жылы Аллегейни округіндегі (Пенсильвания) үй шаруашылықтарының 3,8% еврей отбасыларын құрады. 2017 жылы Үлкен Питтсбург аймағында шамамен 50 000 яһуди тұрды. 2012 жылы Питтсбургтің еврей қауымдастығы Ұлы Питтсбургтің еврей федерациясы арқылы біріккен қайырымдылықтың 100 жылдығын тойлады. Қаланың еврей федерациясы елдегі ең көнелерінің бірі болып табылады, бұл Питтсбургтегі яһудилердің терең тарихи тамырларын көрсетеді.

Негізін қалау

Питтсбург еврей қауымының басталуы туралы сенімді жазбалар жоқ, бірақ 1838 және 1844 жылдар аралығында Питтсбургке және оның айналасына аздаған еврейлер, көбінесе Германияның Баден, Бавария және Вюртемберг аймақтарынан қоныс аударған. Бұл қауымдар 1847 жылдан 1852 жылға дейін кеңейе берді. Бірінші ресми еврей діни қызметі 1844 жылдың күзінде өткізілсе де, Питтсбургтегі еврейлер 1847 жылға дейін ресми түрде ұйымдаспаған, сол кезде бірнеше адам Пенн және Валнут (қазіргі 13-ші) көшелеріндегі бөлмеде ғибадат етіп, Маннхаймерді кантор ретінде шақырды. Осы кездесуден кейін ер адамдар «Бес Альмон» қоғамын құрып, Троя төбесіндегі зиратты сатып алды. Жаңадан құрылған бұл ұйым мүшелерінің әртүрлі діни көзқарастарынан біртектіліксіз болды, және 1853 жылға дейін уақыт өте келе бөліністер мен қайта бірігулер болды, содан кейін «Родеф Шалом» деген атпен біріккен қауым құрылды. 1864 жылы «Родеф Шаломдағы» реформалық бағыттарға наразы болған қауым мүшелерінің шағын тобы «Эц Чайим» (Тұрмыс ағашы) деп аталатын православиелік қауым құрып, Шарпсбургте зират сатып алды. 1886 жылы қазіргі «Тұрмыс ағашы» қауымы консервативті қозғалысқа қосылды. Американдық еврей қауымдастығында Питтсбург 1885 жылғы «Питтсбург платформасымен» танымал, ол реформалық қозғалыстың теологияға және қазіргі заманға қатысты батыл және радикалды жаңа идеяларын баяндады. Ғасырдың басында қазіргі Төменгі төбелі аудан деп аталатын аймақта екі-үш синагог құрылды. Елм-стрит маңындағы бір ескі ғимарат (кейбіреулер оны «Ескі еврей шіркеуі» деп атады) бұзылып, оның орнына жаңасы салынды. Жаңа мәжілісханада «Бет Хамедраш Хагодол Бет Якоб» қауымы жиналады. Жақын жердегі Миллер көшесінде бұрын «Жүдейлер төбесі» деп аталған аймақта кем дегенде бір ескі ғимарат сақталған, бірақ ол кейін шіркеуге айналдырылды.

Қайырымдылық бірлестіктері

Питтсбург американдық еврей тарихында 1885 жылы өткен конференция (жүйе. Энцик. iv. 215, s. v. Conferences, Rabbinical) арқасында ерекше орын алады, сондай-ақ ұлттық еврей қозғалыстарын, әсіресе Еврей одағы колледжі мен Денвер ауруханасын жомарт түрде қолдаушы ретінде белгілі. Жергілікті қайырымдастық және әлеуметтік мекемелердің ішінде келесілерді атауға болады:
Берта Рау Коэн қосымшасы бар J. M. Gusky жетімдер үйі және үйі. Үй 1890 жылы Эстер Гаски әйелі Джейкоб Марк Гаскидің естелігіне құрылды. Қосымша 1889 жылы Аарон Коэннің әйелі Берта Рау Коэннің, Розалия Рау мен қайтыс болған Соломон Раудың жалғыз қызының естелігіне арналған сыйы болды. Үйде 62 адам қамтылды, жылдық кірісі шамамен 10 000 доллар, ал қор қаражаты 67 000 долларға жетеді. 1943 жылы жабылды. Біріккен еврейлік көмек қоғамы, еврейлік қайырымдылық қоғамы мен еврей әйелдерінің көмек қоғамының біріккен ұйымы. Ол ауруларды күтуге, жаназа шығындарын төлеуге, сондай-ақ отбасыларға көмір сатып алуға жұмсалды. Жыл сайын 10 000 доллар жұмсалып, 29 000 долларлық жинақ қоры болды. Колумбиялық кеңес мектебі, сонымен қатар Ирен Кауфман қонысы деп те аталады, әлеуметтік қоныс. Онда көптеген сабақтар мен ашық лекциялар өткізіліп, кітапхана, қоғамдық жуынатын жерлер мен спорт залы болды. Жуынатын жер Александр Пикоктан сыйлық ретінде алынған. Жылдық шығындар шамамен 6 000 долларды құрады. Еврей әйелдерінің ауруханаға көмек қоғамы кедей ауруларға ауруханалық көмек көрсетуді қамтамасыз етіп, төлем жасады. Жылдық кірісі шамамен 8 000 доллар болды және Монтефиоре ауруханасының құрылысын қаржыландырды. Ұйым Ladies Hospital Aid Society атауымен әрекет етуін жалғастырып, Пенсильвания штатының батыс аймағындағы қауымға көмектеседі. Кедейлерге киім тарататын Жас қыздардың тігіншілік қоғамы; оның жылдық кірісі шамамен 2 000 доллар болды. Конкордия клубы, қазір О'Хара студенттік орталығы деп аталады, 1874 жылы ашылғаннан бастап 2009 жылы жабылғанға дейін Питтсбургтегі еврейлердің әлеуметтік өмірін дамытты. Еврей әйелдер кеңесі 1893 жылы құрылғаннан бері отбасыларға, әйелдерге және балаларға көмектесуді жалғастыруда.

Газеттер

Яһуди қауымы үшін екі апталық газет шығатын. "The Jewish Criterion" газеті ағылшын тілінде 1895–1962 жылдары жарық көрді, оның редакторлары раввин Леви және Чарльз Х. Джозеф болды. Тағы бір газет идиш және иврит тілдерінде шығарылды, ол 1889 жылы құрылған кезде "Der Volksfreund" деп, кейіннен "Der Idisher Folksfreynd" деп аталды және 1922–1924 жылдар аралығында таралымда болды. 1962 жылдан бері "Pittsburgh Jewish Chronicle" газеті Ұлы Питтсбург аймағындағы яһуди қауымы үшін апта сайын жарық көреді.

Белгілі яһудилер

Сектанттық емес қайырымдылық ұйымдарының демеушілері арасында Ж. Д. Бернд пен Исаак Кауфман болды, соңғысы 1895 жылы Питтсбург университетінің медициналық факультетіне Эмма Кауфман атындағы тегін емханасын сыйлады. Қоғамдық өмірде қызмет атқарғандардың ішінде Эммануэль Вертхаймер, таңдаулы кеңесші және штаттық өкілдер палатасының мүшесі; Моррис Эйнштейн, таңдаулы кеңесші (15 жыл); Жосия Коэн, Жетімдер сотының судьясы; Е. Е. Майер, қалалық дәрігер; Л. С. Левин, қалалық прокурордың көмекшісі болды. Исаак В. Фрэнк Ұлттық негіздеушілер қауымдастығының президенті, ал А. Лео Вейл Сайлаушылардың азаматтық лигасының атқару комитетінің мүшесі еді. 1882 жылдан бері Питтсбургтегі еврей халқының саны тұрақты түрде өсіп келеді, көшіп келгендердің көп бөлігі Шығыс Еуропадан келді. Ресей, Румыния және Венгриядан келген еврейлер көптеп келіп, қоғамдық істерге айқын қызығушылық таныта бастады. 1906 жылы олардың алты синагогасы болды (олардың раввиндері Аарон М. Ашинский және М. С. Сивиц кірді), көптеген хебралар және бірнеше шағын діни қоғамдар құрылды. Питтсбург еврейлері сионистік қозғалысқа зор үміт артады, көптеген сионистік қоғамдар жұмыс істеді. 1906 жылы еврей тұрғындарының саны 15 000 мен 25 000 аралығында деп есептелді, ал жалпы халық саны шамамен 322 000 болды. Питтсбургтен шыққан белгілі еврейлердің қатарында рэпер және жазба продюсері Мак Миллер, кәсіпкер және телешоуға қатысушы Марк Кубан, актер және музыкант Джефф Голдблум бар.

Скирелл төбесі

Питтсбургтің Скирелл Хилл ауданы қаланың басты еврей орталығы болып есептеледі. Скирелл Хилл тұрғындарының шамамен жартысы еврейлер. Еврей халқы 1920 жылдардан бастап Скирелл Хиллде көптеп қоныстанды, олар Питтсбургтің Окленд және Хилл аудандарынан үлкен топтармен көшіп келді. Біріккен еврей федерациясының 2002 жылғы зерттеуіне сәйкес, Питтсбург еврей халқының 33% Скирелл Хиллде, ал тағы 14% оның төңірегінде тұрды. Скирелл Хиллде қазір Любавич, Ортодокс және Консервативті бағыттарын ұстанатын үш еврей күндізгі мектебі бар. Жиырмадан астам синагога бар. Бұл еврей қауымдастығында сондай-ақ төрт мейрамхана, еврей қауымдастығының орталығы және жыл сайынғы фестиваль өтеді.