Чикаго қаласының бұрынғы Grand Central вокзалы

Кіріспе

Чикаго қаласындағы, Иллинойс штатындағы теміржол станциясы, АҚШ

Гранд Централь станциясы 1890 жылдан 1969 жылға дейін Чикаго қаласының орталық бөлігіндегі жолаушылар теміржол терминалы болды. Ол 201 Батыс Харрисон көшесінде, Харрисон, Уэллс және Полк көшелерімен, сондай-ақ Чикаго өзенімен шектесетін блокта, Чикаго Loop аймағының оңтүстік-батыс бөлігінде орналасқан. Гранд Централь станциясын архитектор Солон Спенсер Беман Висконсин орталық темір жолы үшін жобалаған, ал құрылысын Чикаго және Солтүстік Тынық мұхиты темір жолы аяқтаған. Балтимор және Огайо темір жолы 1910 жылы станцияны сатып алып, оны жолаушылар пойыздары үшін Чикагодағы соңғы станция ретінде пайдаланды, оның ішінде Вашингтон қаласына бағытталған Capitol Limited қызметі үшін де қолданды. Басты жалдаушыларға Висконсин орталық темір жолының мұрагері Су-Лайн темір жолы, Чикагоның Ұлы Батыс темір жолы және Пере Маркетт темір жолы кірді. Станция 1890 жылдың 8 желтоқсанында ашылып, 1969 жылдың 8 қарашасында жабылып, 1971 жылы бұзылып жатыр.

Құрылыс

1889 жылдың қазан айында Висконсин орталық темір жолының еншілес компаниясы Чикагодағы Харрисон және Уэллс көшелерінің оңтүстік-батыс бұрышында (кейін Бесінші авеню деп аталды) жақын маңдағы уақытша нысанның орнына жаңа жолаушылар терминалын салуды бастады. Бұл жаңа депоның орналасқан жері Чикаго өзенінің оңтүстік тармағы бойында, жақын маңдағы Мичиган көліне қатынайтын жолаушылар мен жүк тасымалының қарбаластығын пайдалану үшін таңдалды. Бастапқыда, мұнарадағы қоңырау сағат сайын соғып тұрды. Бірақ, кейін қоңырау алынып тасталды, алайда мұнара (және оның диаметрі 4 метр болатын, бір кезде АҚШ-тағы ең ірі сағаттарының бірі) сақталды. Гранд-Сентрал вокзалының ішкі жағы сыртқы жағындай сәнді безендірілген. Мысалы, күту залында мәрмәр еден, коринфтік стильдегі бағаналар, витражды терезелер, мәрмәр камин және ресторан болды. Станцияда 100 бөлмелі қонақ үй де болды, бірақ 1901 жылдың соңында ол жабылды. Сағат мұнарасы сияқты танымал болмаса да, Гранд-Сентрал вокзалының архитектуралық жағынан ерекше, өздігінен тірегіш шыны және болаттан жасалған пойыз сарайы сол кезде салынғандарының ішіндегі ең үлкендердің бірі болды. Салынғаннан кейін ұзақ жылдар бойы архитектуралық қазына және инженерлік шедевр саналған бұл пойыз сарайы алты жолға және он бес вагонды қабылдай алатын платформаға ие болды. Құрылыстың жалпы құны бір миллион доллардан асты. Чикаго және Солтүстік Тынық мұхиты темір жолы, Солтүстік Тынық мұхитының еншілес компаниясы, Гранд-Сентрал вокзалын 1890 жылдың 8 желтоқсанында ресми түрде ашты. Чикаго теміржол нарығына қол жеткізуді көздеген Солтүстік Тынық мұхиты, станцияны шығыс терминалы ету мақсатымен Висконсин орталық темір жолынан Гранд-Сентралды және оған келіп қосылатын жолдарды сатып алды. Ашылғанда, Гранд-Сентрал WC (Иллинойс штатының Форст-Парк қаласындағы бұрынғы жолдарымен байланысқан) және Миннесота және Солтүстік-Батыс темір жолы (M&NW) пойыздарын қабылдады, олар да Форст-Паркте байланыс жасады. 1891 жылдың желтоқсанына қарай жалға алушылардың қатарында Балтимор және Огайо темір жолы да болды, ал 1903 жылы Пьер-Маркет темір жолы да станцияны пайдалана бастады. 1893 жылғы экономикалық дағдарыстың салдарынан әлсіреген Солтүстік Тынық мұхиты 1893 жылдың қазан айында банкротқа ұшырады және Чикаго мен Солтүстік Тынық мұхитының, соның ішінде Гранд-Сентрал вокзалының иелігінен айырылуға мәжбүр болды. Ақырында, жалға алушы теміржол Балтимор және Огайо 1910 жылы барлық терминалдық жолдармен бірге Балтимор және Огайо Чикаго терминалды теміржолын (B&OCT) құру үшін станцияны сатып алды.

In October 1889, a subsidiary of the Wisconsin Central Railroad began constructing a new passenger terminal at the southwest corner of Harrison and Wells Streets (then called Fifth Avenue) in Chicago, to replace a nearby temporary facility. The location of this new depot, along the south branch of the Chicago River, was selected to take advantage of the bustling passenger and freight market traveling on nearby Lake Michigan. Early on, an bell in the tower rang on the hour. At some point, however, the bell was removed, but the tower (and its huge clock, 13 feet (4 m) in diameter—at one time among the largest in the United States, remained. The interior of Grand Central Station was decorated as extravagantly as the exterior. The waiting room, for example, had marble floors, Corinthian style columns, stained glass windows and a marble fireplace, and a restaurant. The station also had a 100 room hotel, but accommodations ended late in 1901. Not as famous as the clocktower but equally architecturally unique was Grand Central Station's self supporting glass and steel train shed, , among the largest in the world at the time it was constructed. The trainshed, considered an architectural gem and a marvel of engineering long after it was built, housed six tracks and had platforms long enough to accommodate fifteen car passenger trains. The final construction cost totaled over one million dollars. The Chicago and Northern Pacific Railroad, a subsidiary of the Northern Pacific Railway, formally opened Grand Central Station December 8, 1890. Seeking access to the Chicago railway market, the Northern Pacific had purchased Grand Central and the trackage leading to it from the Wisconsin Central with the intention of making the station its eastern terminus. When it opened, Grand Central hosted trains from the WC (which connected with its former trackage in Forest Park, Illinois), and the Minnesota and Northwestern Railroad (M&NW), which made also a connection at Forest Park. By December 1891, the tenants also included the Baltimore and Ohio Railroad, and in 1903, the Pere Marquette Railway also started using the station. Weakened by the prolonged economic downturn of the Panic of 1893, the Northern Pacific went bankrupt in October 1893, and was forced to end its ownership of the Chicago and Northern Pacific, including Grand Central Station. Ultimately, tenant railroad Baltimore and Ohio purchased the station at foreclosure in 1910 along with all the terminal trackage to form the Baltimore and Ohio Chicago Terminal Railroad (B&OCT).

Қызметтер

Чикагодағы жолаушылар теміржол терминалдарының ең кішкентайы – Гранд-Сентрал вокзалы, тіпті оның өркендеу кезеңінде де салыстырмалы түрде тыныш болды. Гранд-Сентрал ешқашан көптеген алыс қашықтықтан келген жолаушылар үшін немесе қала сыртынан күнделікті келіп-кетіп жүретін жолаушылар үшін маңызды орынға айналмады, бұл басқа Чикаго терминалдарының ерекшелігі еді. Мысалы, 1912 жылы Гранд-Сентрал күніне 3175 жолаушыға қызмет көрсетті, бұл Чикаго қаласының жалпы санының бар болғаны 4,5 пайызын құрады, және күніне орташа есеппен 38 пойызға (соның ішінде 4 B&O қала маңы пойызына) қызмет көрсетті. Бұл көрсеткіш Дирборн станциясының 146 пойызына, ЛаСалл-стрит станциясының 191 пойызына, Юнион станциясының 281 пойызына, Чикаго және Солтүстік-Батыс терминалының 310 пойызына және Орталық станцияның күніне 373 пойызына қарағанда едәуір төмен еді. Алайда, станция Балтимор және Огайо теміржолының ең танымал жолаушылар пойыздарына, соның ішінде Вашингтонға (Колумбия округі) бағытталған Капитолий Лимитед пойызына қонақ бөлді. Өкінішке орай, станцияға шығыстан келетін қияң жолдар осы пойыздарды қаланың оңтүстік-батыс және батыс жағынан шақырымдар бойымен қабылдауға мәжбүр етті (сол жақтағы картаны қараңыз). Соо Лайн теміржолы (1909 жылы WC-ні сатып алған), M&NW (1893 жылы Чикаго Ұлы Батыс теміржолы болып белгіленген) және Пере Маркетт теміржолы (1947 жылы Чесапик және Огайо теміржолына біріккен) сияқты басқа да арендаторлар қалааралық жолаушылар теміржолы нарығында B&O операцияларының көлеміне жақын болған жоқ.

Жабу және бұзу

Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі жылдары аз пайдаланылатын терминал одан да үнсіз болды, Гранд-Сентрал 26 қалааралық жолаушылар пойызына қызмет көрсетті, бұл ең қарбалас кезеңдегі шамамен 40-тан азырақ. Жолаушылар пойыздары тоқтатылып, қызмет көлемі қысқартылды. 1956 жылы Чикагоның Ұлы Батыс темір жолы, 1940 жылға дейін Гранд-Сентралға күніне алты пойызды қабылдап, жіберген, Чикагоға жолаушылар тасымалын тоқтатты. Соның салдарынан 1963 жылы бар болғаны он қалааралық пойыз қалды, олардың алтауы Балтимор және Огайо темір жолында жұмыс істеді. Шағын өлшемі, ескілігі және пайдасыз деп есептелуіне байланысты Гранд-Сентрал қала әкімдігі тарапынан оңтүстік Loop аймағындағы жолаушылар терминалдарын біріктіруді мақсат тұтқан саяси күш-жігердің нысаны болды. Ақырында, 1969 жылы «тозығы жеткен, көңіл көншітпейтін және өкінішке орай, ескірген» деп сипатталған Гранд-Сентралдың тағдырын шешкен саяси күш-жігер осы болды. Азаятын жолаушылар санымен және біріктіруге қатысты үлкен саяси қысымға тап болған Гранд-Сентрал станциясына келіп-кеткен темір жолдар өз пойыздарын Чикагодағы басқа терминалдарға қайта бағыттады, 1963 жылы Су желісінен бастап Орталық станциясына дейін. Қалған алты Балтимор және Огайо, сондай-ақ бұрынғы Пере Маркет пойыздары 1969 жылдың 8 қарашасында соңғы рет Гранд-Сентрал станциясын пайдаланды және келесі күні Чикаго және Солтүстік-Батыс терминалындағы жаңа аялдамаларына бағытталды. Қолданысқа енбеген Гранд-Сентрал станциясының архитектуралық және инженерлік шедевр ретіндегі құндылығын темір жол иесі бағаламады, ол қаланың жаңаруы үшін жердің құндылығының өте жоғары екенін сендірді. Соның салдарынан, темір жол 1971 жылы жолдарды бұзып, терминалды толығымен жойды.

Қазіргі күн

Шамамен 6,5 акр жер Harrison мен Polk арасында бос қалды; қазіргі уақытта бұл учаске Оңтүстік Loop аймағындағы де-факто итттер саябағы ретінде пайдаланылуда. 1984 жылы құрылысшылар Ривер-Сити құрылысын бастады, ол бұл учаскеден оңтүстіске қарай орналасқан. Ривер-Сити – Чикаго өзенінің бойында Harrison көшесінен Рузвельт жолына дейін созылатын 85 қабаттан тұратын кеңсе және тұрғын үй мұнараларының кешені болуы жоспарланған, бұл жобаны «Marina City» атты танымал құрылыстың авторы Бертранд Голдберг жасаған. Алайда, 1986 жылы тек 17 қабатты тұрғын үй ғимараты салынып аяқталды, бірақ оны кеңейтуге және қосымша қабаттар салуға мүмкіндік бар. Соңғы бірнеше жылда бұл учаскеде кеңсе мұнаралары, кондоминиумдар немесе сауда орталықтары салуға қатысты бірнеше жоба ұсынылды, бірақ барлығы тоқтап қалды. Harrison және Wells көшелерінің қиылысындағы жер, яғни бұрын станция орналасқан учаске, 2020 жылдың басына дейін бос тұрды. 2020 жылдың басында «Alta Grand Central» атты сәнді пәтерлер салынды, оларды Wood Partners компаниясы басқарады. 2008 жылдың наурыз айында CSX Transportation – B&O компаниясының құқықтық мұрагері – бұл мүлікті Иллинойс штатының Skokie қаласындағы капиталдық топқа, аралас мақсаттағы биік ғимараттар салу үшін қайта дамыту ниетімен сатты. 2012 жылдың ақпан айында MGLM Architects компаниясы қала орталығы мен О’Харе әуежайы арасындағы жоғары жылдамдықты пойыздарды қабылдауға арналған жаңа теміржол станциясын салуды ұсынды. Компания бұл орынның, қазірдің өзінде тоңғылыққа толы Union Station станциясына қосымша сыйымдылық қосудан артық екенін мәлімдеді. 2013 жылдың қазанында 6,5 акрлық учаскенің 1,5 акрына 700 тұрғын үйден (жалға берілетін және кондо-пәтерлер) тұратын екі мұнара салу туралы ұсыныс қайта қарастырылды. «Franklin Point» деп аталатын бұл жобаны рэпер Jay Z-дің бизнес серіктестері Арнольд «Алекс» Бизе және Наум Чернявский қолдап отыр. 2016 жылдың қыркүйегінде CMK Companies және Lendlease компанияларының бірлескен кәсіпорны «Project Riverline» атты жаңа жобаның құрылысы басталды. Бұл қайта дамыту жобасы сегіз жағалаудағы ғимаратқа орналасқан 3600-нан астам тұрғын үйден тұрады және 2024 жылы аяқталуы күтілуде.

Approximately 6.5 acres remain vacant between Harrison and Polk; the site currently serves as a de facto dog park in the South Loop. In 1984, developers began construction of River City, just south of the site. River City was intended to be a complex of four 85 story office and residential towers stretching along the Chicago River from Harrison to Roosevelt Road designed by Bertrand Goldberg, designer of the landmark "Marina City" along the main branch of the Chicago River. Only a 17 story apartment building was completed in 1986, however it can accommodate additional floors as part of an expansion. Several other plans for office towers, condominiums, or retail development on the site have all been proposed over the past several years, and all have been shelved. The land at the corner of Harrison and Wells, the lot on which the station itself stood, remained vacant until early 2020. Luxury apartments, Alta Grand Central, were erected in early 2020 and are managed by Wood Partners. In March 2008, CSX Transportation – the successor company to the B&O – sold the property to a Skokie, Illinois based capital group with the intent of redeveloping the site with mixed use high rise buildings. MGLM Architects proposed constructing a new rail station on the site in February 2012 to accommodate high speed trains between the city core and O'Hare Airport. The firm claimed that this location would be preferable to adding additional capacity at the already crowded Union Station. As of October 2013, a proposal to build two towers containing 700 units (rental and possibly condo apartments) has resurfaced for 1.5 acres of the 6.5 acre site. The development known as "Franklin Point" is being backed by rapper Jay Z's business partners Arnold "Alex" Bize and Naum Chernyavsky. In September 2016, construction began on a new development named Project Riverline; a joint venture between CMK Companies and Lendlease. The redevelopment will consist of over 3,600 residences spread across eight waterfront buildings, and is estimated to be completed in 2024.

Мұра

Ол бұзылғанына отыз жылдан астам уақыт өткен соң, жергілікті тарихшылар, теміржолға құмар жандар және сәулет сыншылары ғана Гранд-Централь стансасын "қаланың ескі теміржол станцияларының патшайымы" деп мойындады. Архитектор Гарри Уиз оның "асалауыл қиратылуын" өкінді. Айра Дж. Бах терминал бұзылған кезде: "Чикаго оны жасаған институтқа арналған ең ұлы ескерткішін жоғалтты: теміржол".

B&OCT бассейн көпірі

Гранд-Сентрал аяқталған кезде жолаушылар пойыздары 1885 жылы салынған Тейлор көшесі мен Рузвельт жолы арасындағы көпір арқылы оңтүстік-батысқа қарай Чикаго өзенін кесіп өтіп, терминалға жақындады. Бұл алғашқы көпір 1901 жылы өзеннің оңтүстік тармағындағы үлкен қайықтар мен кемелерге орын беру үшін биік құрылыммен ауыстырылды. 1930 жылдары Чикаго өзені түзуленіп, кеңейтілген кезде, АҚШ Соғыс департаменті Балтимор және Огайо темір жолына өзенді 15-ші және 16-шы көшелер арасынан кесіп өтетін Сент-Чарльз әуе желісі темір жолының жанына жаңа көпір салуды талап етті. Жаңа көпірдің орналасқан жері, бұрынғы өткелден оңтүстікке қарай шамамен жеті блокқа жуық болғандықтан, Балтимор және Огайо Чикаго терминалды темір жолының (B&OCT) Гранд-Сентрал станциясына апаратын бағытын одан әрі қиын етті. B&OCT айналмалы көпірі де, оған тікелей іргелес орналасқан St. Charles Air Line Bridge көпірі де, айналмалы көпір болатын, 1930 жылы салынды. 2020 жылдың мәліметі бойынша B&OCT көпірі пайдаланылмай жатыр.