Кіріспе

Американдық геодезист, оның інісі (1733–1809)

Эндрю Элликотт (24 қаңтар 1754 – 28 тамыз 1820) – американдық жер өлшеуші, Аппалач тауларынан батысқа қарайғы көптеген аймақтарды картаға түсіруге көмектескен, Колумбия округінің шекараларын зерттеген, Пьер (Питер) Чарльз Л’Энфанттың Вашингтон қаласының жоспары бойынша жұмысын жалғастырып аяқтаған және Мериуэтер Льюиске жер өлшеу әдістерін үйреткен адам.

Ерте өмір

Эндрю Элликотт Пенсильвания штатының Бакс округіне қарасты Бьюкингем қалашығында Джозеф Элликотттың (1732–1780) және оның әйелі Джудиттің (туған есімі Блейкер немесе Блейкер, 1729–1809) тоғыз баласының ағасы болып дүниеге келді. Квакер отбасы шаруашылық жағдайда өмір сүрді; оның әкесі диірменші және сағатшы болды. Жас Эндрю жергілікті квакер мектебінде білім алды, онда кейіннен Филадельфиядағы Пенсильвания университетінің профессоры және проректорының орынбасары болған Роберт Паттерсон біраз уақыт оның мұғалімі болды. Эндрю отбасының көптеген мүшелері сияқты талантты механик еді, сонымен қатар математикалық қабілетін де көрсетті. 1770 жылы оның әкесі ағалары Эндрю мен Джонмен бірге Бальтимор мен Чесапик шығанағының батысында, Патапско өзенінің сарқырамасында жер сатып алды. Олар 1772 жылы Элликоттс-Миллс қалашығын (қазіргі Мэриленд штатының Элликотт-Сити) құрып, жаңа диірмен бизнесін ашты. Үш жылдан кейін Эндрю Ньютаун қаласынан Сара Браунға (1756/8–1827) үйленді, одан он бала дүниеге келді, олардың біреуі бала кезінде қайтыс болды. 1775 жылы Революциялық соғыс басталғанда, Эндрю квакерлік тәрбиесіне қарамастан, жаңадан құрылған Мэриленд штатының милициясының Елк Ридж батальонына офицер болып қабылданып, қызметке кірді. Соғыс барысында ол майор шеніне көтерілді, бұл атақ өмір бойы оған құрмет ретінде сақталды.

Жерді зерттеу жұмыстары

Соғыстан кейін Элликотт 1784 жылы Мэриленд пен Пенсильвания / Делавэр арасындағы шекараны зерттеуге тағайындалған зерттеу тобының мүшесі болып тағайындалғанға дейін Элликотттың Миллсіне қайтып келді. Бұл зерттеуде ол Дэвид Риттенхаус пен епископ Джеймс Мэдисонмен бірге жұмыс істеді, Филадельфияның ғылыми қоғамымен алғашқы байланыстар орнатты. Екінші ұлының қайтысынан кейін 1785 жылы Элликоттар Балтиморға көшіп келді, онда Эндрю Балтимор академиясында математикадан сабақ берді және тіпті 1786 жылы Мэриленд штатының Бас Ассамблеясына сайланды. Сол жылы ол Пенсильванияның Огайомен батыс шекарасын анықтау үшін зерттеуге шақырылды. Бұл "Элликотт сызығы" (солтүстік-оңтүстік бойындағы 80°31′12″W бойлық меридианы) кейіннен АҚШ-тың болашақ Солтүстік-Батыс аумағын зерттеу үшін негізгі меридианға айналды. Пенсильваниядағы жұмысы Риттенхауспен және 1785 жылы мүше болып сайланған Америка философиялық қоғамының басқа мүшелерімен байланысын күшейтті және Бенджамин Франклинмен және Симеон Де Виттпен кездесуге әкелді. Кейіннен Пенсильванияда басқа зерттеулерді жүргізуге тағайындалғанда, отбасы 1789 жылы Филадельфияға қайта көшіп келді. Франклиннің ұсынысымен Элликотт Конституцияға сәйкес жаңадан құрылған үкіметте қызметке кірді және бірінші президент Джордж Вашингтонға Эри көлі мен Пенсильвания арасындағы жерлерді зерттеуді тапсырды, бұл Батыс Нью-Йорк пен АҚШ федералдық территориясы арасындағы шекараны анықтауға әкелді, нәтижесінде Эри үшбұрышы пайда болды. Бұл зерттеу кезінде ол Ниагара өзенінің, соның ішінде Ниагара шарлауының алғашқы топографиялық зерттеуін жүргізді, бұл Элликоттке зерттеулерде жоғары дәлдігі үшін бедел берді. 1791 жылдан 1792 жылға дейін Мемлекеттік хатшы Томас Джефферсонның өтініші бойынша Элликотт президент Джордж Вашингтон тағайындаған үш комиссардың басшылығымен жұмыс істеді, Колумбия федералдық аумағының шекараларын зерттеді, ол 1801 жылы Колумбия округіне айналды, онда Федералды қала да орналасқан. Элликотт өзінің зерттеуін 1791 жылдың ақпан айында, Л'Энфант келгенге дейін бастады. Бұл зерттеуде оған алдымен еркін африкалық-американдық астроном Бенджамин Баннекер, содан кейін Элликотттың ағалары Джозеф Элликотт пен Бенджамин Элликотт көмектесті. Элликотттың командасы бір-бірінен шамамен 1 миль (2 км) арақашықтықтағы қырық шекаралық тасты орнатты, олар Колумбияның 100 шаршы миль (259 км2) аумағының шекараларын белгіледі (қараңыз: Колумбияның бастапқы округінің шекаралық белгілері). Бұл тастардың көпшілігі өздерінің бастапқы орындарында сақталған. Көптеген тастардың жазулары әлі де көрсетіп тұрғандай, Элликотттың командасы 1791 жылы Вирджиниямен оңтүстік-батыс / оңтүстік-шығыс шекарасын белгілегендерді, ал 1792 жылы Мэрилендпен солтүстік-батыс / солтүстік-шығыс шекарасын белгілегендерді орналастырды. 1793 жылдың 1 қаңтарында Элликотт үш комиссияға "жарты мильді қамтитын, аумақтың ауданымен бірге, төрт тәжірибелік желілердің алғашқы картасының есебін" ұсынды. Конгресс кітапханасы 1793 жылы Элликотттың Колумбия аумағының кітапхана жинағында сақталған ең алғашқы картасына қатысты. 1791-1792 жылдары Элликотт болашақ Вашингтон қаласын да зерттеді, ол Колумбия аумағының орталығында, Потомак өзенінің солтүстік жағалауындағы оның Шығыс тармағымен (қазіргі Анакостиа өзені) қосылған жерде орналасқан. Элликотт сонымен қатар бұл жұмыста комиссарлардың қадағалауымен қызмет етті. Ол алғаш рет Пьер (Питер) Чарльз Л'Энфантпен жұмыс істеді, ол 1791 жылдың алғашқы айларында болашақ астананың бастапқы жоспарларын дайындады және осы жоспарлардың бірін сол жылдың тамызында президент Вашингтонға ұсынды (Л'Энфант жоспарына қараңыз). 1792 жылдың ақпан айында даулы кезеңде Элликотт комиссарларға Л'Энфант қала жоспарын қағазға карта ретінде ойып, басып шығара алмағанын және оған Л'Энфант ұстап тұрған түпнұсқа жоспарды беруден бас тартқанын хабарлады. Элликотт ағасы Бенджамин Элликотттың көмегімен Л'Энфанттың наразылығына қарамастан, жоспарды қайта қарады. Элликотт хаттарында бастапқы жоспардан бас тартылғанына қарамастан, Л'Энфанттың жүйесімен таныс екенін және өзі жасаған зерттеулердің көптеген жазбалары бар екенін айтты. Сондықтан Элликотт жоспарды қайта жасаған болуы мүмкін. Элликотттың түзетулері диагональды Массачусетс даңғылын қайта бағыттап, туралады, бес қысқа радиалды даңғылдарды алып тастады және тағы екеуін қосты, бірнеше алаңдарды алып тастады және болашақ Сот алаңының шекараларын туралады. Жанасулар күшейген соң, президент Вашингтон Л'Энфантты қызметтен босатып жіберді. Элликотт өзінің жоспарының алғашқы нұсқасын Джеймс Такара мен Джон Валансқа (Филадельфия) тапсырды, олар оны ойып, басып шығарды және жариялады. Бұл нұсқа, 1792 жылдың наурызында басылған, Вашингтон қаласының жоспарының ең көп тараған нұсқасы болды. Ол бұл кәсіпке байланысты саяси қысымнан құтылуға қуанды. 1794 жылы Элликотт Пенсильвания штатынан Эри қаласын жоспарлауға тапсырыс алды, бұл Keystone штатына Үлкен көлдерде болашақ портын және оның өсіп келе жатқан саудасын сыйлады. Ол келесі екі жылды осы жұмыспен өткізді, Пенсильванияның Ридинг қаласынан Преск-Айлге дейін жол жоспарлады, онда порт қаласы салынуға тиіс болды, сонымен қатар Эри бекінісінің құрылысын қадағалады. 1796 жылы Джордж Вашингтон Элликоттты Флоридадағы Мексика шығанағының жағалауындағы испандық территориялармен АҚШ арасындағы оңтүстік шекараны зерттеу комиссиясының АҚШ өкілі ретінде тағайындады, бұл 1795 жылғы Сан-Лоренцо шартында (Мадрид шарты деп те аталады) келісілген. Элликотт Питтсбургтен Огайо және Миссисипи өзендері арқылы әскери сүйемелдеумен саяхаттады және көптеген қиындықтарға қарамастан, испандық комиссарлармен бірге төрт жыл бойы жұмыс істеді. Бұл зерттеуден тағы бір "Элликотт сызығы", солтүстікке қарай 31° параллель бойында жүреді, бүгінде Алабама және Флорида штаттары арасындағы шекараны анықтайды. Шекаралық сызық үшін оның көптеген тас белгілерінің бірі, Элликотт тасы, қазір Алабама штатының Бакс қаласынан оңтүстікке қарай шамамен 1 миль жерде орналасқан тарихи саябақта орналасқан. 1798 жылы Элликотт үкіметке Испаниядан зейнетақы алып отырған төрт американдық генерал туралы шағымданды, оның ішінде Бас генерал Джеймс Уилкинсон да бар, ол опасыздық көрінісін тудырды, кейін вице-президент (Джефферсонның бірінші мерзімінде) Аарон Бёррге қатысты. Элликотт осы бірлескен жобаны сәтті аяқтау үшін көрсете білген дипломатиялық қабілетімен ерекше көзге түсті және 1800 жылы үкіметке карталары бар соңғы есебін ұсынды. Филип Моррисонның "Шындықтың сақинасы" атты мини-сериалының "Картография" бөлімінде Элликотттың Миссисипи штатының Натчез қаласындағы Элликотт төбесінен зерттеу әдістері көрсетілген, бұл қазір тағы бір Ұлттық тарихи ескерткіш. Алайда, келесі Адамс әкімшілігі Элликоттқа осы зерттеуде жасаған жұмысы үшін төлеуден бас тартты және тіпті ол ұсынған карталарына қол жеткізуге рұқсат бермеді. Ол отбасын асырау үшін кітапханасынан кітаптарды қоса алғанда, мүлкін сатуға мәжбүр болды. Соңынан 1803 жылы келесі Джефферсон әкімшілігінде карталар жарияланды, ал Элликотт Флорида зерттеуін, соның ішінде карталарды қамтитын Эндрю Элликотттың күнделігін жариялады. Джефферсон, қазір президент, Элликоттқа Солтүстік-Батыс аумағының зерттеушісі лауазымын ұсынды. Алайда, Элликотт бұл тағайындаудан бас тартты. Бұған бұрынғы үкіметтік саяси әкімшіліктермен болған жағымсыз тәжірибелері себеп болуы мүмкін, бірақ 49 жасында ол да…

Еске алу

Эндрю Элликотт паркі, Солтүстік Вирджиниядағы Арлингтон округі, Фоллс-Чёрч қаласы және Фэрфакс округінде, Колумбия округінің бастапқы батыс бұрышында орналасқан. Бұл парк Элликоттты еске алу үшін салынған. Колумбия округіндегі Элликотт алаңы мен Элликотт көшесі де оның құрметіне аталған.

Басылымдар және мұрағаттар

Элликотт, Эндрю және Дэвид Гиллеспи. Эндрю Элликотттың қағаздары. Хаттар, карталар, схемалар және астрономиялық байқаулар туралы есептер, негізінен, Сан-Лоренцо шарты (1795) бойынша АҚШ пен Флорида арасындағы шекараны өлшеудегі Элликотттың жұмысына қатысты, сондай-ақ Вашингтон қаласын, Джорджия мен Оңтүстік Каролина арасындағы шекараны, Преск-Айл (кейін Эри) қаласын, Пенсильванияны және Гент шарты (1814) бойынша АҚШ пен Канада арасындағы шекараны өлшеу. Талқыланған басқа тақырыптар: халықаралық саясат, үндістер мәселелері және Блоунттың қастандығы (1797). Элликотттың көмекшісі Дэвид Гиллеспидің қағаздары да бар. Отбасылық хат алмасушылардың арасында Элликотттың әйелі Сара және оның інісі Джозеф бар. Басқа хатшылар: Дэниел Кларк кіші, Уильям Данбар, Мануэль Гайосо де Лемос, Дэвид Гиллеспи, Бенджамин Хокинс, Томас Джефферсон, Джеймс Мэдисон, Стивен Майнор, Роберт Паттерсон, Тимоти Пикеринг, Джон Питчлинн, Винтроп Саргент, Корнелиус П. Ван Несс және Джеймс Уилкинсон. 925 дана. 7 контейнер. 2 микрофильмді катушка. 1.1 сызықтық фут. Эндрю Элликотт. 1818 жыл. "Астрономиялық байқаулар және т.б., Эндрю Элликотт, Эск. тарапынан ұсынылған". Америка философиялық қоғамының еңбектері, Жаңа серия, 1 том (1818), 93–101 беттер. АҚШ, Айзек Бриггс, Эндрю Элликотт, Альберт Галлатин, Джон Гарнет, Ф. Р. Хаслер, Джеймс Мэдисон, Джошуа Джон Мур, Роберт Паттерсон және Роджер Чью Вейтман. 1811 жыл. АҚШ президентінің хабарламасы, АҚШ жағалауын зерттеуді қамтамасыз ететін заңның орындалуы туралы Қаржы министрінің есебін қоса береді. 1811 жылдың 4 ақпаны. АҚШ Сенатының бұйрығымен басылды. Вашингтон қаласы [Д.С.]: Р.С. Вейтман баспасында басылды. Президенттің Сенатқа жолдаған хабарламасы, 3-бетте қол қойылған: Джеймс Мэдисон. Қаржы департаментінен келген хат, 4-бетте қол қойылған: Альберт Галлатин. Альберт Галлатинның Роберт Паттерсонға, Эндрю Элликоттқа, Ф.Р. Хасслерге, Джон Гарнеттке, Исаак Бриггске, Джошуа Дж. Мурға және Джеймс Мэдисонға жолданған хатында ұсынылған зерттеудің кең ауқымы баяндалған және "жұмыстың әртүрлі бөліктерінде жұмыс істеуге қабілетті деп ұсынатын кез келген адамның" атын сұраған, содан кейін әрқайсысының жауабы келтірілген. Эндрю Элликотт. 1809 жыл. "Сағатты немесе басқа уақыт өлшегішті реттеу үшін тең биіктікте күннің жарық өзгеруін есептеудің қысқа және оңай ережесі. Эндрю Элликотт, Эск. тарапынан ұсынылған". Америка философиялық қоғамының еңбектері, 6 том (1809), 26–28 беттер. Роберт Паттерсон және Эндрю Элликотт. 1809 жыл. "Роберт Паттерсон мырзаның жазықтық бұрыштарын жобалау және өлшеудің жақсартылған әдісі, Эндрю Элликотт мырза тарапынан ұсынылған". Америка философиялық қоғамының еңбектері, 6 том (1809), 29–32 беттер. Эндрю Элликотт. 1809 жыл. "Ланкастерде (Пенсильвания) жасалған астрономиялық байқаулар, негізінен, осы қаланың бойлығын анықтау және Айды байқау арқылы бойлықты анықтаудың дәлдігін тексеру үшін; Эндрю Элликотттан Роберт Паттерсонға жазылған хатта". Америка философиялық қоғамының еңбектері, 6 том (1809), 61–69 беттер. Эндрю Элликотт. 1809 жыл. "Күннің тұтылуын байқау, 1806 жылдың 16 маусымы, Ланкастерде жасалған". Америка философиялық қоғамының еңбектері, 6 том (1809), 255–260 беттер. Эндрю Элликотт. 1809 жыл. "Пенсильвания штатындағы Ланкастерде жасалған астрономиялық байқаулардың жалғасы". Америка философиялық қоғамының еңбектері, 6 том (1809), 233–235 беттер. Жозе Хоакин де Феррер, Эндрю Элликотт, Джулиан Ортис де Канелас және М. Мешейн. 1809 жыл. "Ж.Д. де Феррер есептеген Солтүстік Америкадағы және Батыс Үндістандағы әртүрлі жерлердің географиялық орны". Америка философиялық қоғамының еңбектері, 6 том (1809), 221–232 беттер. Эванс, Эван, Эндрю Элликотт және Оливер Эванс. 1807 жыл. Патенттік сидр немесе темекі пресі. Филадельфия, Пенсильвания: н.э. Патенттік лицензия. Суреттің тақырыбы; мәтіннің басы: Түсініктеме. А, пемза ірімшігі немесе темекі шұжығы, &c. қолтаңбасы: Эван Эванс. Куәлік қолтаңбасы және күні: Эндрю Элликотт. Ланкастер, Пенсильвания, 1806 жылдың 2 маусымы. Өндірушінің мәлімдемесі, "Марс фабрикасы, Филадельфия, 1807 жылдың 30 сәуірі" деп жазылған және Оливер Эванс қол қойған. Суретте: F. Шаллус ойып жазушысы, No. 80 Оңтүстік Фронт, Пилада көшесі. "W Young 1804" су белгісі бар қағазға басылған (Gravell 1054). Элликотт, Эндрю. 1803 жыл. 1796 жылдың бір бөлігінде, 1797, 1798, 1799 және 1800 жылдың бір бөлігінде АҚШ атынан комиссия төрағасы болған Эндрю Элликотттың күнделігі, АҚШ пен Америкадағы Католик Ұлылығының иеліктері арасындағы шекараны анықтау үшін, Миссисипи және Мексика шығанағындағы елдердің жағдайы, топырағы, өзендері, табиғи өнімдері және аурулары туралы кейбір ескертулерді қамтиды, сондай-ақ Огайо, Миссисипи (Огайоның сағасынан Мексика шығанағына дейін), Батыс Флориданың барлығы және Шығыс Флориданың бір бөлігін қамтитын алты карта бар; сонымен қатар, шекараны анықтау үшін пайдаланылған барлық астрономиялық байқауларды және көптеген термометриялық байқауларды қамтитын қосымша берілген. Филадельфия: Бадд және Бартрам, Томас Добсон үшін. Эндрю Элликотт. 1802 жыл. "Миссисипи және Огайо өзендерінің қосылысында жасалған астрономиялық және термометриялық байқаулар". Америка философиялық қоғамының еңбектері, 5 том (1802), 162–202 беттер. Эндрю Элликотт. 1802 жыл. "АҚШ пен Оның Католик Ұлылығы арасындағы шекарада жасалған астрономиялық және термометриялық байқаулар". Америка философиялық қоғамының еңбектері, 5 том (1802), 203–311 беттер. Эндрю Элликотт. 1799 жыл. "Роберт Паттерсон мырзаға Эндрю Элликотт мырзадан хат. Планеталардың эксцентриктік аномалиясын есептеу әдісі". Америка философиялық қоғамының еңбектері, 4 том (1799), 67–69 беттер. Эндрю Элликотт. 1799 жыл. "Преск-Айлдегі Ескі Француздық қондырғысында жасалған байқаулар, Эри қаласының енін анықтау үшін. Эндрю Элликотттан Роберт Паттерсонға, Қоғам хатшысына жазылған хатта". Америка философиялық қоғамының еңбектері, 4 том (1799), 231–232 беттер. Эндрю Элликотт. 1799 жыл. "Пенсильвания штатының батыс бөліктеріне, әсіресе Эри көлінің маңындағыларға қатысты әртүрлі байқаулар". Америка философиялық қоғамының еңбектері, 4 том (1799), 224–230 беттер. Эндрю Элликотт. 1799 жыл. "Роберт Паттерсон мырзаға Эндрю Элликотт мырзадан хат. Бірінші бөлімде бірқатар астрономиялық байқаулар бар. Екінші бөлімде жұлдыздардың аберрациясын, Жер осінің нутациясын және жарты жылдық теңдеуді есептеу теориясы мен әдісі бар". Америка философиялық қоғамының еңбектері, 4 том (1799), 32–66 беттер. Эндрю Элликотт және Р. Паттерсон. 1799 жыл. "Натчез қаласының енін және бойлығын анықтау үшін байқаулар. АҚШ атынан Испан аумағымен шекараны жүргізуші комиссар Эндрю Элликотттың жазбасы, Р. Паттерсон тарапынан Қоғамға ұсынылған". Америка философиялық қоғамының еңбектері, 4 том (1799), 447–451 беттер. АҚШ және Эндрю Элликотт. 1798 жыл. АҚШ президентінің хабарламасы, АҚШ-тың Миссисипидегі істері, үнді тайпаларымен қарым-қатынасы және АҚШ пен Испания арасындағы шартты орындау туралы мемлекеттік хатшының есебін және басқа да құжаттарды қоса береді. Филадельфия: В. Росс баспасында басылды. 1798 жылдың 23 қаңтары, үстелде қалдырылды. АҚШ Өкілдер палатасының бұйрығымен жарияланды. Эндрю Элликотт. 1793 жыл. "Эндрю Элликотттан Дэвид Риттенхаус, Эск. 1787 жылдың 5 қарашасында Питтсбургтен жолданған хаттан алынған үзінді, Эри көлінде теңізшілердің L... деп атаған ерекше құбылысқа жасалған байқауларды қамтиды".