Кіріспе

Неміс физигі (1898–1961) неміс фреска суретшісі

Карл Генрих Герман (17 маусым 1898 – 12 қыркүйек 1961), немесе Карл Герман, кристаллографиялық симметрия, номенклатура және математикалық кристаллография саласындағы, N өлшемді кеңістіктердегі зерттеулерімен танымал неміс физигі және кристаллограф болды. Герман кристаллографиялық деректер базасын жасаушылардың бірі еді және Пауль Питер Эвальдпен бірге 1931 жылы әсерлі «Структурный баяндаманың» (Structure Report) бірінші томын жариялады.

Ерте өмір және білім

Герман Германияның солтүстігіндегі Везермунде портында, ұзақ жылдар бойы діни қызметкер болып келген ата-аналарының отбасында дүниеге келді. Ол Геттинген университетінде математика мен физиканы оқыды, онда 1923 жылы Макс Борнның шәкірті және Вернер Гейзенбергпен бірге оқыған студент ретінде докторлық диссертациясын қорғады. Бітірген соң ол Берлин-Далемге көшіп, Герман Франсис Марк басқаратын Кайзер Вильгельм талшық химиясы институтында (қазір Макс Планк қоғамының Фриц Хабер институты) жұмыс істеді. Кейін 1925 жылы ол Штутгарт университетінде Пауль П. Эвальдпен бірге жұмыс істеді, онда 1931 жылы «Die Symmetriegruppen der amorphen und mesomorphen Phasen» тақырыбындағы диссертациясын қорғап, габилитация ғылыми дәрежесін алды.

Ерте мансап

Штутгартта Эвальдпен бірге кристаллографияның дами түсуін қолдады, әсіресе кеңістіктік топтарды зерттеуге ерекше мән берді және кейіннен «Структуралық есептер» (Strukturbericht) аталған, белгілі барлық кристалл құрылымдарын анықтау туралы анықтамалық серияны құрастыруды бастады. Штутгартта жұмыс істеген жылдары Герман материалдардың анизотроптық қасиеттерін кристаллографиялық тұрғыдан алғаш рет сипаттады. Нацистік партия билікке келген кезде академиялық қызметке қойылған саяси шектеулерге наразылық білдіріп, Людвигсхафендегі «И. Г. Фарбен» өнеркәсіптік бояу фирмасында физик қызметін қабылдады, онда кристаллографиялық зерттеулерін жалғастырып, жоғары өлшемді кеңістіктердегі симметрияны зерттеді.

Екінші дүниежүзілік соғыс

Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол және оның әйелі Ева Герман Люддекке (1900-1997), екеуі де квакерлер және бейбітшілдер болғандықтан, депортацияланған еврейлерді азық-түлік, киім-кешек және басқа да қажетті заттармен қамтамасыз етуге көмектесті. Мангейм қаласы "Judenfrei" (еврейлерден таза) деп жарияланғаннан кейін, олар нацистік биліктен өз үйлерінде еврейлерді жасырды. 1943 жылы олар екеуі тұтқындалып, арнайы сот алдына шығарылды. Оның ғылыми еңбегі соғыс үшін аса маңызды деп есептелгендіктен, Германға сегіз жылға бас бостандығынан айыру жазасы берілді, бұл "жеңіл" жаза саналды, ал Ева үш жылға сотталды. Оған түрмеде жүріп зерттеулерін жалғастыруға рұқсат берілді, ол таңертең зертханаға апарылып, кешке қайта камерасына оралатын болды. Екі жыл түрмеде отырғаннан кейін, ол және Ева соғыс аяқталғанда босатылды.

Кейінгі қызметі

Соғыстан кейін ол 1946-1947 жылдары Дармштадт политехникалық институтында (қазіргі Дармштадт технологиялық университеті) қысқаша лекция оқыды. Содан кейін 1947 жылы Марбург университетінде жаңадан құрылған кристаллография кафедрасын қабылдады, онда ол Кристаллография институтының директоры болды және өмірінің соңына дейін сол қызметте қалды. Марбургтағы жылдары Германның зерттеулері N өлшемді кристаллографияның негізін қалады.

Мұра

Герман мен Чарльз Виктор Моген енгізген симметриялық белгілеу, кейіннен кристаллографиялық топтар үшін халықаралық стандартты белгілеуге айналды, ол Герман-Моген белгілеуі немесе Халықаралық белгілеу ретінде танымал. 1976 жылы Герман мен оның әйелі Ева Холокосттан еврейлерді құтқаруы үшін Яд Вашем институты тарапынан «Ұлттар арасындағы Адал» құрметті атағымен марапатталды. Ева Германн бұл құрмет туралы былай деп жазды: «Мен марқұм күйеуіммен бірге ерекше ештеңе жасаған жоқпыз деп толыққанды түсінемін; біз жай ғана адамдық емес жағдайда адамдығымызды сақтауға тырыстық».