Кіріспе

Алхимиялық процесс

Көбейту – батыс алхимиясында философ тасының, эликсирдің немесе проекция ұнтағының қуатын арттыруға қолданылатын процесс. Бұл келесі проекцияның нәтижесін арттыру мақсатымен, magnum opus-тың соңына қарай жүзеге асырылады. Джордж Рипли көбейтуді былай анықтайды:
"Көбейту – эликсирдің өзінің күшінің артуы,
Ақ және қызыл үшін жақсылық және мөлшер жағынан.
Көбейту, олар жазғандай,
Дәрілерді әр дәрежеде арттыратын нәрсе,
Түсте, иісте, қасиетте және мөлшерде." Көбейту сонымен қатар алхимияның физикалық алтын мен күмісті өндірумен байланысты ерекшелігін сипаттау үшін де қолданылды. Мұндай жағдай Генрих IV-тің 1404 жылғы көбейту шеберлігіне қарсы қабылдаған заңында (5 Ген. 4. тарау 4) көрсетілген. Генрих VI алхимия практикасына патенттер беруді бастады, бірақ көбейтушілерге қарсы парламенттік акт 1689 жылға дейін жойылмады.

Әдіс

Көбейту туралы сөздерінде Рипли дәрі-дәрмекті немесе эликсирді отқа теңейді. Ол көбейту әдістерінің мұздату, цибация және ашыту процестерімен байланысты екенін айтады. Осы арқылы ол көбейтудің ішкі мәніне де ишара жасайды. Неліктен осы дәрі-дәрмекті шексіз көбейтуге болады? Шын мәнінде, себебі осы – от, жанғанда ешқашан сөнбейтін, сізбен бірге тұратын, үйлердегі от сияқты. Оның бір ұшқыны осылайша көбірек от тудырады, пигменттердегі мускус сияқты және басқа да хош иіс заттардағыдай, күшімен көбейеді, және біздің дәрі-дәрмегіміз де солай. Сондықтан, таңертең және кешке отты сақтаңыз, сонда көршілеріңізден от іздеп немесе қарызға сұрап үйден-үйге жүгірмейсіз. Сіз қаншалықты көп сақтасаңыз, соншалықты көп жақсылыққа ие боласыз, оны әрқашан көбірек көбейтіп, сынаппен тамақтандырып, өміріңіздің соңына дейін шөлмегіңізде көбейтіңіз. Осылайша сіз қажеттінен артыққа ие боласыз. Рипли сияқты, басқа да дереккөздер көбейтуді философ тасын одан әрі жетілдіру үшін, оны бастапқыда жасау үшін қолданылған процестерді қайталау арқылы жүзеге асыру деп сипаттайды. Сендивогиус былай деп жазады: "Лапистің құрамын аяқтағаннан кейін, оның шексіз көбейтуі қалды, ол дәл сол жолмен және дәл сол операциялар арқылы жүзеге асырылады; тек еріген алтын немесе күміс орнына, алғашқы Лапис жасау үшін салған алтын немесе күміс мөлшерінде Лапис саласыз". Сондай-ақ, өсімдіктер мен жануарлардың көбеюімен де салыстырулар жасалды.