Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1940 жылы Хайфада кемеге бомба шабуылы, Палестина Мандаты
1940 ship bombing in Haifa, Mandatory Palestine
"Патрия" апаты – 1940 жылдың 25 қарашасында еврей жарымәскери ұйымы "Хагананың" Хайфа портында француз жасаған 11 885 тонналық мұхит кемесін батыруы, салдарынан 267 адам қаза тауып, 172 адам жарақат алды. Кеме батқан кезде "Патрия" ішінде нацистік Германиядан қашқан 1800 еврей босқыны болды, оларды британдық билік Палестина Мандатынан Маврикий аралына депортациялауға тырысқан, себебі олардың кіру рұқсаты болмаған. Сионистік ұйымдар депортацияға қарсы болды, ал "Хагана" жер асты әскери тобы кеменің Хайфадан кетуіне кедерес келтіру үшін оны істен шығару мақсатында бомба орналастырды. "Хагана" жарылыстың салдарына қатысты қате есептегендерін мәлімдеді. Бомба кеменің бір жағындағы болат конструкциясын қиратып, кеме 16 минуттан кем уақытта батып, жүздеген адамды кеме ішінде қапаста қалдырды. Британдықтар гуманитарлық негізде аман қалғандарға Палестинада қалуға рұқсат берді. Кім кінәлі және "Патрияның" батуының нақты себебі 1957 жылға дейін, бомбаны орналастырған Мунья Мардор өзінің басынан өткендері туралы кітап жариялағанға дейін даулы мәселе болып қала берді.
The Patria disaster was the sinking on 25 November 1940 by the Jewish paramilitary organization Haganah of a French built ocean liner, the 11,885 ton , in the port of Haifa, killing 267 people and injuring 172. At the time of the sinking, Patria was carrying about 1,800 Jewish refugees from Nazi occupied Europe whom the British authorities were deporting from Mandatory Palestine to Mauritius because they lacked entry permits. Zionist organizations opposed the deportation, and the underground paramilitary Haganah group planted a bomb intended to disable the ship to prevent it from leaving Haifa. The Haganah claims to have miscalculated the effects of the explosion. The bomb blew the steel frame off one full side of the ship and the ship sank in less than 16 minutes, trapping hundreds in the hold. The British allowed the survivors to remain in Palestine on humanitarian grounds. Who was responsible and the true reason why Patria sank remained controversial until 1957, when Munya Mardor, the person who planted the bomb, published a book about his experiences.
Өмірбаян
1941 жылы нацистік Германия үкіметі Еуропадағы барлық еврейлерді жою туралы шешім қабылдамас бұрын, оның саясаты Еуропадағы еврейлердің санын эмиграция арқылы азайтуға мүмкіндік берді. Еврей ұйымдары, негізгі және диссиденттік, британ үкіметі қолданатын иммиграциялық ережелерді бұза отырып, Еуропадан Палестинаға еврейлерді әкелуге тырысқан операцияларды жүргізді. Бұл үшін нацистік билікпен ынтымақтасу керек болды, олар бұл мүмкіндікті Ұлыбританияға қиындық туғызу және еврейлерден арылу үшін пайдаланды. Zentralstelle für jüdische Auswanderung (Жүдейлердің көшпелілігі жөніндегі орталық кеңсесі немесе ZjA) Адольф Эйхманның басшылығымен жұмыс істеді, ол Еуропаның нацистер бақылаған бөліктерінен еврейлердің көшпелілігін ұйымдастырды. 1940 жылдың қыркүйегінде ZjA Румынияның Тюльчея портынан Палестинаға еврей босқындарын алып бару үшін үш кеме жалдады. Олардың жолаушыларында Вена, Данциг және Праганың еврей қауымдарынан келген 3600 босқын болды. «Тынық мұхит» 1 қарашада Палестина суларына жетті, бірнеше күннен кейін «Милoс» кемесі де соған жетті. Патшалық флот кемелерді ұстап алып, Хайфа портына дейін алып барды. Кемелердің келуі туралы алдын ала ескертілген Британ колониялық кеңсесі иммигранттарға кіруден бас тартуға бел буды. Батыс шөлдік науқанында британдықтардың табыстарынан кейін аймақтағы қауіпсіздік жағдайы жақсарғаны үшін отарлау кеңсесі арабтардың көтерілісіне қарағанда еврейлердің ашуын тудырудың қаупі аз екенін және басқа ықтимал иммигранттарды бұл әрекеттен сақтандыру үшін үлгі жасалатынын шешті. Палестинадағы британдық жоғарғы комиссар сэр Гарольд МакМайкл 20 қарашада босқындарды Британдық Үнді мұхиты аумағындағы Маврикийге және Кариб теңізіндегі Тринидадқа әкетуге бұйрық берді. Қауіпкерлер Маврикийге сапарға шығатын басқа кемеге, яғни «СС Патрияға» ауыстырылды. «Патрия» - 1913 жылы француз компаниясы Messageries Maritimes Марсель мен Левант арасында жүргізген 11,885 тонналық мұхит кемесі. Ол Италия Франция мен Ұлыбританияға соғыс жариялағанға дейін Хайфа портына жетіп, қауіпсіз болу үшін портта қалды. Француздар нацистік Германияға берілгеннен кейін Хайфадағы британдық билік алдымен «Патрияны» ұстап алды, содан кейін оны әскер кемесі ретінде пайдалануға мәжбүр етті. Ол азаматтық лайнер ретінде 805 адамды, оның ішінде экипажды тасымалдауға рұқсат етілген. Ол тек 805 жолаушы мен экипажға арналған құтқару қайықтарымен қамтамасыз етілген. Хагана сонымен қатар «Патрияны» жөндеу үшін портта қалуға мәжбүрлеу және осылайша британдықтарды депортация бұйрығын жоюға қысым жасауға уақыт табу ниетімен әрекетсіз қалдыруға тырысты. Операцияны басқаратын Хагана офицері Ицхак Саде болды, оған Моше Шарет уәкілеттік берді, ол Дэвид Бен Гурионның уақытша болмаған кезінде Еврей агенттігінің саяси бөлімін басқарды, ол 22 қыркүйекте АҚШ-қа кетті және 1941 жылдың 13 ақпанына дейін оралмады. 22 қарашада Хагана агенттері кемеге бомба әкелді, ол сол күні сағат 21:00-де жарылуға тиіс еді. Ол сәтсіз аяқталды, сондықтан 24 қарашада екінші, күшті бомба кемеге контрабандалық жолмен әкелінді және кеменің ішкі корпусының жанында жасырылды. 25 қараша күні таңғы сағат 9-да жарылды. Хагана зарядының әсерін дұрыс есептеген жоқ және ол кеменің жағында үлкен тесік жасап, оны 16 минут ішінде батты. Бомба жарылған кезде «Патрия» кемесі «Тынық мұхит» пен «Милoс»тан келген 1770 босқынмен, ал «Атлантикадан» келген 134 жолаушымен жүзіп бара жатқан еді. Көпшілігін оқиға орнына ағылшын және араб қайықтары алып келді. Алайда 267 адам із-түзсіз жоғалған деп жарияланды. 200-ден астам еврей босқынының 209 денесі Хайфада табылды және жерленді.
Before the government of Nazi Germany decided in 1941 to exterminate all Jews in Europe, its policy allowed the reduction of Jewish numbers in Europe by emigration. Jewish organizations, both mainstream and dissident, ran operations that tried to bring Jews from Europe to Palestine in violation of the immigration rules applied by the British government. This required cooperation with the Nazi authorities, who saw the opportunity to make trouble for Britain as well as to get rid of Jews. The Zentralstelle für jüdische Auswanderung (Central Office for Jewish Emigration or ZjA) worked under the supervision of Adolf Eichmann, organizing Jewish emigration from the Nazi controlled parts of Europe. In September 1940 the ZjA chartered three ships, , and , to take Jewish refugees from the Romanian port of Tulcea to Palestine. Their passengers consisted of about 3,600 refugees from the Jewish communities of Vienna, Danzig and Prague. Pacific reached Palestinian waters on 1 November, followed by Milos a few days later. The Royal Navy intercepted the ships and escorted them to the port of Haifa. Warned in advance of the ships' arrival, the British Colonial Office was determined to refuse entry to the immigrants. With the security situation in the region improving following British successes in the Western Desert Campaign, the Colonial Office decided it was less risky to provoke Jewish anger than to risk an Arab revolt, and that an example would be made to dissuade other potential immigrants from making the attempt. The British High Commissioner for Palestine, Sir Harold MacMichael, issued a deportation order on 20 November, ordering that the refugees be taken to the British Indian Ocean territory of Mauritius and the Caribbean territory of Trinidad. The refugees were transferred to another ship, SS Patria, for the voyage to Mauritius. Patria was an 11,885 ton ocean liner dating from 1913 that the French company Messageries Maritimes ran between Marseille and the Levant. She had reached the Port of Haifa shortly before Italy declared war on France and Britain, and then remained in port for safety. After the French surrender to Nazi Germany the British authorities in Haifa first detained Patria and then seized her for use as a troop ship. As a civilian liner she was permitted to carry 805 people including her crew, She still only had enough lifeboats for the original 805 passengers and crew, so these were supplemented with liferafts. The Haganah also sought to disable Patria, with the intention of forcing her to stay in port for repairs and thus gaining time to press the British to rescind the deportation order. The Haganah officer in charge of the operation was Yitzhak Sadeh, authorised by Moshe Sharett, who led the Political Department of the Jewish Agency in the temporary absence of David Ben Gurion, who had left for the United States on 22 September and did not return until 13 February 1941. On 22 November Haganah agents smuggled a bomb aboard the ship, timed to explode at 9 p. m. that day. It failed, so a second, more powerful bomb was smuggled aboard on 24 November and hidden next to the ship's inner hull. At 9 a. m. on 25 November, it exploded. The Haganah had miscalculated the effect of the charge and it blew a large hole measuring in the ship's side, sinking her in only 16 minutes. When the bomb exploded, Patria was carrying 1,770 refugees transferred from Pacific and Milos and had taken on board 134 passengers from Atlantic. Most were rescued by British and Arab boats that rushed to the scene. However, 267 people were declared missing – over 200 Jewish refugees 209 bodies were eventually recovered and buried in Haifa.
Салдары
"Патрия" кемесінен аман қалған босқындар, "Атлантик" кемесінің қалған 1560 жолаушысымен бірге Атлит тұтқын лагеріне жеткізілді. Кейін, халықаралық науқаннан кейін, "Патрия" кемесінен аман қалғандарға Палестинада қалуға рұқсат берілді. Алайда, "Атлантик" кемесіндегі басқа жолаушылар 9 желтоқсанда Маврикийге депортацияланды. Соғыстан кейін оларға қайда баруды таңдау мүмкіндігі берілді; 81% Палестинаны таңдады және 1945 жылдың тамызында сонда келді. 1945 жылдың желтоқсан айында Мапай партиясының газеті "Ха Поэль ха Цзаир" ("Жас жұмысшы") "Бір ашулы және импульсті күні, қаскөй қол кемені батырды" деп түсіндірді. Бұл пікірді бас редактордың орынбасары Израиль Коэн жазды, ол жауапты адамдардың барлығы Мапай басшылары екенін білмеді. Оқиғаны сионистік құлшыныстың символы ретінде бекітуге тырысылды, бірақ бұл көбінесе сәтсіз аяқталды. Ишувтың (Палестинадағы еврей қауымының) кейбір басшылары, өмірдің жоғалуы бекер болмағанын, себебі "Патрия" кемесінен аман қалғандарға елде қалуға рұқсат берілгенін айтты. Басқалары Хагананың иммигранттардың өмірін қауіпке тігуге құқығы жоқ екенін мәлімдеді, өйткені олар өз еркімен британдық билікпен жер астындағы еврей қақтығысына қатысуға шешім қабылдамады. Хагананың рөлі жарияланбады және депортацияланғандардың үмітсіздіктен кемені өздері батырғаны туралы әңгіме таратылды (мысалы, Артур Костлердің айтуынша). Көп жылдар бойы Британия Иргун кінәлі деп есептеді. Хагананың рөлі 1957 жылы, бомбаны орнатқан Мунья Мардор еврейлердің жер астындағы қызметі туралы жазғанда толыққанды жарияланды. Ол былай деп баяндады: "Кеме батуына ешқандай ниет болған жоқ. Британдықтар мұны еврей халқына қарсы пайдаланып, оны соғысқа қарсы саботаж актісі ретінде көрсетуі мүмкін еді". Ол Хагананың 1939 жылғы британдық Ақ кітабының санкцияларына қарсы күресуінің ең маңызды мүдде екенін және басты мақсат – жарақаттарды болдырмау екенін айтты. Ол Мардордың есебіне де нақты сілтеме жасайды.
The surviving refugees from Patria, together with the remaining 1,560 passengers of Atlantic, were taken to the Atlit detainee camp. Later, after an international campaign, the survivors of Patria were given permits to stay in Palestine. However, the other Atlantic passengers were deported to Mauritius on 9 December. After the war they were given the choice of where to go; 81% chose Palestine and arrived there in August 1945. In December 1945 Ha Po'el ha Tza'ir ("Young Worker") a Mapai party newspaper, commented "On one bitter and impetuous day, a malicious hand sank the ship". The comment was written by the deputy editor, Israel Cohen, who did not know that all of the people responsible were Mapai leaders. An effort was made to enshrine the incident as an icon of Zionist determination, but this largely failed. Some leaders of the Yishuv (the Jewish community in Palestine) argued that the loss of life had not been in vain, as Patrias survivors had been allowed to stay in the country. Others declared that the Haganah had had no right to risk the lives of the immigrants, as they had not decided of their own free will to become participants in the underground Jewish conflict with the British authorities. The Haganah's role was not publicly revealed and a story was put out that the deportees, out of despair, had sunk the ship themselves (the version recounted, for example, by Arthur Koestler). For years Britain believed the Irgun was probably responsible. The Haganah's role was finally publicly disclosed in 1957 when Munya Mardor, the operative who had planted the bomb, wrote an account of his activities in the Jewish underground. He recounted, "There was never any intent to cause the ship to sink. The British would have used this against the Jewish population and show it as an act of sabotage against the war effort". He said that it was in the highest interest of the Haganah to fight the sanctions of the British White Paper of 1939, and the primary objective was to avoid casualties. in which he also explicitly refers to Mardor's account.