Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Аарон Уилдавский (31 мамыр 1930 жыл - 4 қыркүйек 1993 жыл) – американдық саясаттанушы, мемлекеттік саясат, мемлекеттік бюджет және тәуекелді басқару салаларындағы новаторлық еңбектерімен танымал.
Aaron Wildavsky (May 31, 1930 – September 4, 1993) was an American political scientist known for his pioneering work in public policy, government budgeting, and risk management.
Алғашқы жылдар
Вильдавский Нью-Йорктегі Бруклинде дүниеге келген. Ол украиндық еврей иммигранттарының ұлы болған. Бруклин колледжін бітіргеннен кейін АҚШ Әскери-теңіз күштерінде қызмет етті, содан кейін 1954–1955 жылдары Сидней университетіне Фулбрайт стипендиясын жеңіп алды. Вильдавский АҚШ-қа Йель университетінің аспирантурасында оқуға оралды. Оның PhD диссертациясы, Диксон-Йейтс атом энергиясы дау-дамасының саясатын зерттеу, 1958 жылы аяқталды.
A native of Brooklyn in New York, Wildavsky was the son of Ukrainian Jewish immigrants. After graduating from Brooklyn College, he served in the U. S. Navy and then won a Fulbright Fellowship to the University of Sydney for 1954–55. Wildavsky returned to the U. S. to attend graduate school at Yale University. His PhD dissertation, a study of the politics of the Dixon Yates atomic energy controversy, was completed in 1958.
Мансап
Вильдавский 1958 жылдан 1962 жылға дейін Оберлин колледжінде сабақ берді, содан кейін Берклидегі Калифорния университетіне ауысқанға дейін бір жыл Вашингтон қаласында тұрып, жұмыс істеді. Берклиде ол саяси ғылымдар кафедрасының төрағасы (1966–1969) және Мемлекеттік саясат мектебінің тұңғыш деканы (1969–1977) болды. Вильдавский 1985–1986 жылдары Америка саяси ғылымдар қауымдастығының президенті болды. Ол сондай-ақ Америка өнер және ғылым академиясының және Ұлттық мемлекеттік басқару академиясының мүшесі болды. Вильдавский бюджеттеу және бюджеттік теория саласындағы ғалым еді. Ол бюджеттеудегі қадамдық ұғыммен байланысты, яғни болашақ саяси бюджеттің ең маңызды көрсеткіші – бұрынғы бюджет; мемлекет жүзеге асырған рационалды экономикалық немесе шешім қабылдау процесі емес. Оның «Бюджеттік процестің саясаты» атты кітабы Американың мемлекеттік басқару қоғамы тарапынан соңғы елу жылда мемлекеттік басқарудағы ең ықпалды үшінші еңбек деп танылды. «Қауіпсіздікті іздеу» (1988) еңбегінде Вильдавский қауіптерді басқарудың ең тиімді жолы – сақтық қағидаты емес, сынақ пен қателік екенін дәлелдеді. Ол бай, технологиялық тұрғыдан дамыған қоғамдардың өмір сүру ұзақтығы мен өмір сапасы бойынша ең қауіпсіз екенін атап өтті. Жаңа технологияны бекітуге қатысты сақтық шараларының ақылға сыймайтынын айтты, себебі олар нәрсенің қауіпсіздігін немесе қауіптілігін анықтайтын сынақтарды жүргізуге мүмкіндік бермейді. Сонымен қатар, сақтық жаңа технологияның пайдасын да, зиянын да жояды. Ол қоғамның күтпеген жағдайларға бейімделу және олармен күресу қабілетін арттыруды, алдын ала барлық апаттарды болдырмауға тырысудан гөрі маңызды деп есептеді. Вильдавский өте жақсы жазатын автор болды, ол отыз тоғыз кітап пен көптеген ғылыми мақалалардың авторы немесе бірлескен авторы, оның ішінде бюджеттік процестер, саясатты талдау, саяси мәдениет, сыртқы істер, мемлекеттік басқару және салыстырмалы үкімет туралы маңызды еңбектер бар. Оның өлімінен кейін тағы бес кітабы жарық көрді, осылайша кітаптардың жалпы саны қырық төртке жетті. Вильдавский Макс Сингермен бірге 1996 жылы Луисвилл университетінің Граумейер сыйлығын «Дүниежүзілік тәртіпті жақсартатын идеялар» номинациясы бойынша алды. Вильдавский өмір бойында бірнеше құрметті дипломдарға ие болды, оның ішінде Йель университеті мен Болонья университетінен алған дипломдары да бар. Ол 1993 жылдың 4 қыркүйегінде Калифорния штатының Окленд қаласында өкпе рагынан қайтыс болды.
Wildavsky taught at Oberlin College from 1958 until 1962, then lived and worked in Washington D. C for a year before moving to the University of California, Berkeley, where he worked as a professor of political science for the rest of his life. At Berkeley, he was chairman of the political science department (1966–1969) and founding dean of the Graduate School of Public Policy (1969–1977). Wildavsky was president of the American Political Science Association for 1985–86. He was also a fellow of the American Academy of Arts and Sciences and the National Academy of Public Administration. Wildavsky was a scholar on budgeting and budget theory. He is associated with the idea of incrementalism in budgeting, meaning that the most important predictor of a future political budget is the prior one; not a rational economic or decision process undertaken by the state. His book Politics of the Budgetary Process was named by the American Society for Public Administration as the third most influential work in public administration in the last fifty years. In Searching for Safety (1988), Wildavsky argued that trial and error, rather than the precautionary principle, is the best way to manage risks. He noted that rich, technologically advanced societies were the safest, as measured by life expectancy and quality of life. Precautionary approaches to approving new technology are irrational, he said, because they demand that we know whether something is safe before we can do the very tests that would demonstrate its safety or dangerousness. Furthermore, precaution eliminates the benefits of new technology along with the harms. He advocated enhancing society's capacity to cope with and adapt to the unexpected, rather than trying to prevent all catastrophes in advance. Wildavsky was a prolific author, writing or co writing thirty nine books and numerous journal articles, including important works on the budgetary process, policy analysis, political culture, foreign affairs, public administration, and comparative government. Five more books were published posthumously—bringing the total to forty four. Wildavsky was the recipient of the 1996 University of Louisville Grawemeyer Award for Ideas Improving World Order, with Max Singer. Wildavsky was awarded multiple honorary degrees over the course of his life, including degrees from Yale University and the University of Bologna. He died of lung cancer on September 4, 1993, in Oakland, California.
Тәуекелдерді басқару
Вильдавский тәуекелдерді басқару үшін алдын ала болжау мен төзімділіктің үйлесімді стратегиясы ең тиімді деп санайды. Алдын ала болжау пайдалы, бірақ оны жалғыз стратегия ретінде қолданса, табыстың азаю заңы оны аз қызығушылық тудыратын, іс жүзінде қолдануға қиын, мүмкін емес және тіпті зиянды етеді (одан төзімділікке жұмсалатын ресурстар ысырап болады). Біз ұсақ апаттар мен кемшіліктермен бірге өмір сүруге дайын болуымыз керек және болашақтағы барлық қауіп-қатерлерді болдырмауға тырыспауымыз керек. Ол ядролық электр станцияларына белгілі бір шектен асып кеткенде қауіпсіздік құрылғыларын қосу қауіпсіздікке кері әсер етеді деп мәлімдеді. Бұл сын – сақтық принципіне жасалған негізгі шабуыл. Сұрақ, әрқашан болғандай, пропорцияда (әр стратегияның үлесі қанша болуы керек?) және маңыздылығында (қай қауіптерге қандай стратегиялар қолданылуы керек?), және соңында, белгісіздік болған жағдайда, басымдық (күмәнді жағдайда қай стратегияға басымдық беру керек?) болып табылады. Сынақ пен қателік – үлкен қауіптерден аулақ болу үшін немесе зиянын азайту үшін ұсақ қауіптерді іздеу құралы. Шешім қабылдаушылардың бірінен соң бірі жүргізетін сынақтары белгісіз әлемнің көлемін кішкентай, демек басқаруға оңай бөліктерге дейін азайтады. Сондықтан сынақ пен қателік әдісінің артықшылығы – ол бұрын байқалмаған қателерді анықтайды. Өйткені бұл жасырын қателерді ашып, оларды қалай жоюға үйренуге мүмкіндік беретін процесс, сынақ пен қателік көрінетін қауіптердің ауқымын азайту арқылы тәуекелді де төмендетеді. Сынақ пен қателік әлі белгісіз тәуекелдер әлемін зерттейді; кішкентай сынақтар мен қателіктер нәтижесінде анықталған тәуекелдермен күресуді үйрену арқылы біз белгісіз тәуекелдер әлемінен келген кез келген жағдаймен күресу дағдыларын дамытамыз.
Wildavsky argued that a mixed strategy of anticipation and resilience is optimal for managing risk. Anticipation is beneficial, but if employed as the sole strategy the law of diminishing returns makes it unattractive, impractical, impossible and even counter productive (it consumes resources better spent on resilience). We should accept to live with small accidents and mishaps and not try to prevent all future hazards. He argued that adding safety devices to nuclear power plants beyond a certain point would be detrimental to safety. This critique is a fundamental attack on the precautionary principle. The question, as always, is one of proportion (How much of each strategy?) and relevance (What kinds of dangers deserve the different strategies? ), and ultimately, given uncertainty, of bias (When in doubt, which strategy should receive priority?). Trial and error is a device for courting small dangers in order to avoid or lessen the damage from big ones. Sequential trials by dispersed decision makers reduce the size of that unknown world to bite sized, and hence manageable, chunks. An advantage of trial and error, therefore, is that it renders visible hitherto unforeseen errors. Because it is a discovery process that discloses latent errors so we can learn how to deal with them, trial and error also lowers risk by reducing the scope of unforeseen dangers. Trial and error samples the world of as yet unknown risks; by learning to cope with risks that become evident as the result of small scale trial and error, we develop skills for dealing with whatever may come our way from the world of unknown risks.
Екі президенттік теориясы
Салқын соғыс кезінде Вильдавский "Екі президенттік теориясын" ұсынды (кейде екі президенттік тезисі деп те аталады). 1946–1964 жылдар аралығындағы кезеңнің ықпалымен қалыптасқан екі президенттік теориясы, американдық президенттің екі жағы бар деген қағидаға негізделген: біреуі ішкі саясатпен, екіншісі – сыртқы саясатпен айналысады. Вильдавский президенттердің басты назарды сыртқы саясатқа аударуға бейім екенін айтады, себебі оларға ішкі саясаттағы өкілеттіктермен салыстырғанда, дәстүрлі, конституциялық және заңдық билік көбірек берілген. Вильдавский президенттер сыртқы саясат мәселелерінде белсендірек рөл атқаратынын, себебі сыртқы саясатты жүзеге асыруда АҚШ Конгресінен гөрі жылдам әрекет ете алатынын дәлелдейді. Сонымен қатар, сыртқы саясаттағы белсенді мүдделік топтардың аздығы президентке шешім қабылдауда кең ауқымды тәуелсіздік береді.
During the Cold War, Wildavsky proposed "The Dual Presidency Theory" (also sometimes referred to as the Two Presidencies Thesis). Influenced by the time period of 1946–1964, the Dual Presidency Theory is based on the principle that there are two versions of the American President: one who is concerned with domestic policy and one concerned with foreign policy. Wildavsky claims that presidents would prefer to focus foremost on foreign policy because they are granted more traditional, constitutional, and statutory authority when compared to their domestic policy powers. Wildavsky argues that presidents have assumed a more active role with regard to foreign policy because they are able to act more quickly than the United States Congress when pursuing foreign policy. Also, a lack of interest groups active in foreign policy allows the president more discretion when making a decision.