Кіріспе

Камерундық футболшы (1987 жылы туған)
Халықаралық математикалық олимпиадаға қатысушы

Александр Димитри Сонг Билонг (9 қыркүйек 1987 жылы туған), көбінесе Алекс Сонг деп танылады, Камерунның бұрынғы кәсіби футболшысы, орталық немесе қорғаушы жартылай қорғаушы ретінде ойнаған. Ол сондай-ақ орталық қорғаушы ретінде де ойнады. Бастапқыда бірінші команданың негізгі құрамына жақын болмаған, бірақ көптеген мүмкіндіктерді пайдалана білген Сонг, 2008-09 маусымға дайындық кезеңінде Арсеналдың негізгі құрамының ажырамас бөлігіне айналды, нәтижесінде 2012 жылы Барселонаға 15 миллион евроға ауысты. Сонг Камерун ұлттық құрамасы сапында 2010 және 2014 жылғы ФИФА Әлем чемпионаттарында өнер көрсетті. Ол 2010 жылғы Африка Ұлттары кубогына шақырылды және турнирдің символдық құрамына енген жалғыз камерундық футболшы болды. Сонг француз азаматтығына да ие. Ол бұрынғы футболшы Ригоберт Сонгтың туысы.

Өмірбаян

Сонг Камерунның Дуала қаласында дүниеге келді және үш жасында әкесінен айырылды. Осыдан кейін оның ағасы Ригоберт Сонг екінші әкесі болды және футболды мансап етіп таңдауына зор ықпал етті. Өзінің дағдыларын шыңдауға клуб немесе академия таба алмаған Петит Сонг (Камерун құрамасында осылай атайды) 16 жасында Францияға көшіп, Бастия клубына қосылды. 2011 жылы Сонг футбол арқылы ЖИТС-тің таралуын тоқтатуға жұмыстанып жатқан халықаралық коммерциялық емес Grassroot Soccer ұйымының елшісі атанды.

Бастия

2003–04 жылдары «Бастия» жастар құрамасына қосылды және келесі маусымда 31 ойынға қатысып, негізгі құрамға енді. Сонг «Бастия» сапында ойнаған кезде клуб Францияның 1-лигасында өнер көрсетіп тұрды. Ол жоғары әмбебаптығымен көзге түсті.

«Бастия» сапында ойнағанда, ол Францияның 16 жасқа дейінгі құрамасына шақырылды. Кейіннен ол өзінің туған жері – Камерун атынан өнер көрсетуді жөн көрді. Ол бастапқыда орталық қорғаушы ретінде ойнады, бірақ кейін қорғаныс жартылай қорғаушысы ретінде де бірнеше ойынға қатысты. Бастияның көптеген жаттықтырушылары мен жанкүйерлері оны осы позицияда жоғары бағалады. «Бастияда» ойнаған кезінде «Интернационале», «Ювентус», «Манчестер Юнайтед», «Лион» және «Миддлсбро» сияқты көптеген клубтардың назарына ілікті. Өздерінің бағалы ойыншысынан айырылысқысы келмеген «Бастия» 2005 жылы оны бір маусымға «Арсеналға» жалға берді. «Бастия» сапында Сонг барлығы 32 лига ойынына қатысты.

Арсенал

Сонг Арсеналдың бас жаттықтырушысы Арсен Венгерді Арсеналдың Австриядағы маусымдық дайындық лагерінде талпыныс ойыншысы ретінде әсер етті, және Арсенал 11 тамыз 2005 жылы 2005–06 маусымына оны қарызға алды. Арсенал 2006 жылдың маусымында 1 миллион фунт стерлингтік сомаға келісіп, оны төрт жылдық келісімшартқа қол қойды. Сонг Премьер-лигадағы дебютін 19 қыркүйек 2005 жылы «Эвертонға» қарсы өткен 2–0 есебімен жеңіліс ойынында қосымша ойыншы ретінде жасады. Ол бірнеше УЕФА Чемпиондар лигасы матчтарында ойнады және маусым соңында негізгі құрам ойыншылары жарақат алғанда немесе демалыста болғанда бірнеше Премьер-лига матчтарында тұрақты түрде алаңға шықты. Сонг Арсенал сапындағы алғашқы голын 2007 жылдың 9 қаңтарында Лига кубогының ширек финалында «Ливерпульге» қарсы «Энфилдте» өткен 6–3 есебімен жеңіліс ойынында соқты. 30 қаңтар 2007 жылы «Чарлтон Атлетик» Сонгты 2006–07 маусымының соңына дейін қарызға алғаны расталды. Ол жақсы өнер көрсеткенімен, «Чарлтон» лигадан төмендеді және Сонг Арсеналға қайта оралды. 2007–08 маусымында Сонг Арсеналдың Лига кубогы матчтарында орталық қорғаушы ретінде бастады, бірақ Африка Ұлттар кубогында Камерун құрамасымен бірге болғандықтан «Тоттенхэм Хотспурдан» жартылай финалдағы жеңілісті жіберді. Ол маусым соңында Премьер-лига матчтарында да орталық қорғаушы ретінде алаңға шықты, әсіресе «Арсеналдың» «Манчестер Юнайтедке» қарсы «Олд Траффордқа» жасаған маңызды сапарында, ал тұрақты ойыншы Коло Туре Бакари Сагнаның орнына оң қапта ойнады.

2008-09 жылғы маусым

2008–09 маусымы Сонгтың «Арсенал» сапындағы шығармашылық жылы болды. 21 жастағы футболшы Арсен Венгердің құрамындағы маңызды ойыншылардың біріне айналып, барлық турнирлерде 48 матч өткізді. Ол өте нәтижелі және көзге түсетін маусымын өткізді, «Арсеналдың» орта алаңының күшті және өнімді құралы болды, ал Сеск Фабрегас үшін орталық шегіндегі тамаша серіктес еді. Камерундық футболшы туралы Венгер: «Мен оны 17 жасында осында әкелдім және онымен көп жұмыс істедім, өйткені оның жақсы ойыншыға айналуға қабілеті бар екенін сезіндім. Қазір оның жөніндегі пікірлер өзгере бастағанын білемін». 2008 жылдың 21 қазанында Сонг УЕФА Чемпиондар лигасы аясында «Фенербахчеге» қарсы еурокубоктағы алғашқы голын соқты. Сонгтың лигадағы алғашқы және «Оқшылар» сапындағы үшінші голы 2009 жылдың 11 сәуірінде «Виган Атлетикке» қарсы матчта соғылды, онда ол бірнеше ойыншыны жеңіп өтіп, содан кейін салқынқанды түрде қақпаның төменгі бұрышына гол соқты. «Арсенал» матчты 4:1 есебімен жеңіске жеткізді.

2009/10 маусым

Сонг маусымды жақсы бастады, Арсеналдың алғашқы 12 лигалық ойынының біреуін қоспағанда, барлығында ойнады. Ол қазан айында "Arsenal.com" сайтының үздік ойыншысы сайысында үшінші орынды иеленді, жеңімпаз Сеск Фабрегас және күміс жүлдегер Робин ван Персиден кейін. Орталық жартылай қорғаушы позициясында тұрақты және әсерлі ойын көрсетіп, Арсеналдың шығармашыл шабуылшыларына тиімді әрекет етуге жағдай жасағаннан кейін, Сонг команда құрамына енетін бірінші ойыншылардың қатарына ілікті. 2009 жылдың 25 қарашасында Сонг Арсеналмен 2014 жылға дейінгі жаңа, ұзақ мерзімді келісімшартқа қол қойды. 2009 жылдың 30 желтоқсанында ол "Фраттон Парк" стадионында "Портсмут" клубына қарсы өткен матчта Арсенал сапындағы екінші голын соқты, нәтижесінде команда 4:1 есебімен жеңіске жетті.

2010-11 маусым

Сонг команда құрамындағы бірінші ойыншылардың бірі болды, өйткені ол 2010–11 маусымын керемет бастап, қорғау шебінің алдында өзін бекемдеді. 2010 жылдың 11 қыркүйегінде «Болтон Уондерерс» клубына қарсы өткен матчта 4:1 есебімен жеңіске жеткенде Арсен Венгер басшылығымен «Арсеналдың» Премьер-лигадағы 1000-шы голын соқты. Ал келесі ойында екі сар карточка алғандықтан алаңнан қуылды. Осы күшті жартылай қорғаушы «Арсеналдың» жартылай қорғаушысының белсенді ойыншысына айналды, алға бағытталған шабуылға өзінің қозғалысымен көмектеседі. 2010 жылдың 28 тамызында Сонг «Блэкберн Роверс» клубына қарсы өткен матчтың толық 90 минутына қатысты, нәтижесі 2:1 жеңіс болды. 2010 жылдың 19 қазанында ол «Арсенал» сапынан Украинаның «Шахтер» клубына қарсы өткен матчтағы алғашқы голды соқты, бұл матч 5:1 есебімен аяқталды. 2010 жылдың 24 қазанында Сонг маусымдағы үшінші голын, «Манчестер Сити» клубына қарсы өткен матчтағы екінші голды соқты, нәтижесі 3:0 «Арсеналдың» жеңісі болды. 2010 жылдың 30 қазанында ол лигадағы «Вест Хэм Юнайтед» клубына қарсы «Эмирейтс» стадионында Гаэль Клишидің пасынан 88-ші минутта маңызды голды соқты, бұл «Арсеналға» 1:0 есебімен маңызды жеңіс сыйлады. 2010 жылдың 27 желтоқсанында Сонг «Эмирейтс» стадионында «Челси» клубына қарсы өткен матчтағы алғашқы голды соқты, нәтижесі 3:1 жеңіс болды. 2011 жылдың ақпан айында Сонгтың машинасы Гертфордшир полициясымен жылдамдық режимін бұзғаны және қажетті құжаттарды ұсынбағаны үшін тоқтатылды. 2010–11 маусымында ол барлығы 42 матчқа қатысып, бес гол соқты және барлық турнирлерде үш нәтижелі пас берді.

2011-12 жылғы маусым

Сеск Фабрегас Барселонаға кеткеннен кейін, Сонгқа Аарон Рэмсимен бірге клубқа нәтижелі пас беру міндеті жүктелді. «Ньюкасл Юнайтед» клубымен өткен лигалық матчта Сонг Джоуи Бартонды тепті, нәтижесінде оған тиісті емес мінез-құлық танытқаны үшін айып салынды және үш матчтан шеттетілді. 2011 жылдың 24 қыркүйегінде Сонг маусымдағы алғашқы голын «Болтонға» қарсы өткен ойында 3:0 есебімен соқты. 23 қарашада Чемпиондар лигасының «Боруссия Дортмундқа» қарсы матчында ол Робин ван Персиге нәтижелі пас берді, нәтижесінде гол соғылып, «Арсеналдың» 1/16 финалға өтуіне көмектесті. Венгер қараша айында былай деді:

«Жқында ғана «Фулхэммен» өткен ойынды еске түсірдім. Ол ойыншыларға уақыт пен сенім беру қажеттігін көрсетті. Өкінішке орай, үлкен клубтарда мұны жасау әрқашан мүмкін болмайды. Ол барлығын таң қалдырған ойыншылардың бірі. Оның қазіргі деңгейіне жеткенін ешкім күтпеген болар еді. Сонг тағы да Ван Персиге нәтижелі пас берді, ол «Эвертонға» қарсы матчта әуедегі паспен гол соқты, бұл 125 жылдық мерейтойлық ойында «Арсеналдың» 1:0 есебімен жеңіске жетуіне әкелді. Сонг келесі матчтарда да нәтижелі пас беру шеберлігін көрсетті: «Лидс Юнайтедке» қарсы Англия кубогы матчында Сонг «Лидстің» төрт ойыншысынан асып өтіп, қайта оралған легенда Тьерри Генриге пас берді. Ойын 1:0 есебімен аяқталып, «Арсенал» Англия кубогының төртінші турына өтті. Ол содан кейін үйде «Тоттенхэмге» қарсы екі нәтижелі пас берді, сондай-ақ «Энфилдте» «Ливерпульге» қарсы Ван Персидің жеңіс голына көмектесті. Ойындар тиісінше 5:2 және 2:1 есебімен аяқталып, Сонгтың командада орталық шебуші ғана емес, сонымен қатар ойын жасайтын жартылай қорғаушы ретіндегі маңыздылығын көрсетті. Сонг Тео Уолкоттқа жоғарыдан пас берді және 2012 жылдың 24 наурызында «Астон Виллаға» қарсы нәтижелі пас берді. «Арсенал» ойынды 3:0 есебімен жеңіске жеткізді. 2012 жылдың 5 мамырында ол шабуылшы Ван Персимен серіктестігін күшейтті, голландиялыққа нәтижелі пас берді, ол «Норвич Ситиге» қарсы теңестіру голын соқты. Ойын 3:3 есебімен аяқталып, бұл оның маусымдағы 12-ші нәтижелі пасы болды. Жанкөгерлер оны маусымның үздік ойыншысы деп таныды, ол екінші орынды иеленді.

Барселона

2012 жылдың 20 тамызында Сонг 15 миллион фунт стерлинг сомасына Барселона клубымен бес жылдық келісімшартқа қол қойды. 2012 жылдың 29 тамызында ол Реал Мадридке қарсы өткен Испания Суперкубогінде соңғы 15 минутта алаңға түсіп, Барселона сапындағы дебютін жасады және матчты мінсіз пастармен аяқтады. Бірінші маусымында ол Барселонаның Ла Лигасында 20 матч өткізіп, 2012 жылдың 17 қарашасында Реал Сарагосаға қарсы өткен ойында 3:1 есебімен жеңіске жеткен кезде бір гол соқты. 2014 жылғы Испания Кубогінің финалында Сонг пайдаланылмаған қосалқы ойыншы ретінде қалып қойды, онда Барселона Месталья стадионында Реал Мадридтен 2:1 есебімен жеңілді. 2014 жылдың тамызында Сонгты маусымдық несиеге Ливерпульге ауыстыру мүмкіндігі туралы әңгімелер тарады.

Вест Хэм Юнайтедінен қарызға

2014 жылдың 30 тамызында Сонг маусымдық несиеге "Уэст Хэм Юнайтед" клубына қосылды. Ол сол күні "Саутгемптонға" қарсы үйдегі ойыннан бұрын жанкүйерлерге таныстырылды. Сонг 2014 жылдың 15 қыркүйегінде "Халл Ситиге" қарсы екінші таймда алаңға түсіп, дебют жасады, бұл ойын 2:2 есебімен аяқталды. Ол "Уэст Хэм" үшін 31 матч өткізді, оның ішінде FA Кубогында үш ойын. Маусымның басындағы жақсы формасы үшін мақталып, маусым соңына қарай өнер көрсетуі төмендеді, "Уэст Хэмнің" де көрсеткіштері нашарлаған кезде. 2015 жылдың тамызында "Уэст Хэмнің" тең төрағасы Дэвид Салливан "Барселонамен" Сонгпен үш жылдық тұрақты келісімшартқа қол қою жөнінде келісімге келгенін, бұл келісім медициналық тексеруден өткеннен кейін күшіне енеді деп хабарлады. Оның "Уэст Хэмге" берілген маусымдық несиесі 1 қыркүйекте расталды, сонымен қатар "Уэст Хэмнің" осы несиені тағы бір маусымға ұзарту мүмкіндігі болды.

Рубин Қазан

2016 жылдың 21 шілдесінде «Рубин Казан» клубы «Барселонадан» Сонгты трансферлеу туралы келісімге келді, бұл медициналық тексеруден өткеннен кейін күшіне енеді. 2016 жылдың 1 тамызында Сонг «Барселонамен» шарты тоқтатылғаннан кейін тегін трансфер бойынша ресейлік клубқа қосылды. 2018 жылдың қаңтар айында Сонг «Рубиннің» рұқсатымен жаңа клуб іздеуге мүмкіндік алғаннан кейін бұрынғы клубы «Арсеналмен» жаттықты, бірақ Ресей Премьер Лигасы 2018 жылдың 2 наурызында қысқы үзілістен кейін жалғасқанда ол әлі де «Рубин» клубында тіркелген еді. 2018 жылдың 13 наурызында оның лига тіркеу тізімінен алынды. 2018 жылдың 2 сәуірінде «Рубин» ФИФА дауларды шешу палатасына шағымданып, Сонгтан келісімшартты бұзғаны үшін 40 миллион евро талап еткені хабарланды.

Сион

2018 жылдың 14 тамызында Сонг швейцариялық «Сион» клубымен тегін трансфер бойынша келісімшартқа отырды. 2020 жылдың наурызында Сонг коронавирус пандемиясы кезінде жалақы мөлшерін төмендетуден бас тартқаны үшін «Сион» клубы тарапынан жұмыстан босатылған тоғыз футболшының бірі болды.

Arta/Solar7

2020 жылдың қараша айында Сонг Джибутидің "Арта/Солар7" клубымен толыққанды келісімшартқа отырды. 14 қараша 2023 жұма күні Сонг 332 клубтық және 49 халықаралық матчтен кейін кәсіби футболдан қанағаттандырып зейнетке шығуын хабарлады.

Халықаралық мансап

2005 жылы Сонг Камерун құрамасына алғаш рет шақырылды. Ол 2008 жылғы Африка Ұлттары кубогына Камерун құрамасының құрамына енді. Камерун үшін топтық кезеңдегі алғашқы матчында, команда Египеттен 4:2 есебімен жеңілді; ол жартылай уақытта Стефан Мбианың орнына шығып, еңбек еткен ағасы Ригобертпен бірге алаңға түсті. Турнир бойында Сонг Камерунның қорғанысында керемет өнер көрсетіп, Камерунның жартылай финалдағы матчында «Ойынның үздік ойыншысы» наградасын жеңіп алды, бірақ финалда Египетке қарсы жарақат алып алаңнан шықты. Ол турнирдің үздік XI құрамына енді, оның ішінде елдесі Гереми де болды. Сонг 2010 жылғы Африка Ұлттары кубогына шақырылып, турнирдің үздік құрамына енген жалғыз камерундық болды. Сонг 2010 жылғы ФИФА Әлем чемпионатында Оңтүстік Африкада Камерун құрамасының құрамында өнер көрсетті. Жапонияға қарсы өткен алғашқы ойында қатыспады, бірақ Камерунның Данияға қарсы 2:1 есебімен жеңілген матчының барлық 90 минутында өнер көрсетті. Бұл нәтиже «Арыстан-Индоптабелдер» командасының Әлем чемпионатына ең бірінші шығарылған құрама екенін анықтады. Камерунның Нидерландыға қарсы өткен топтық кезеңдегі соңғы матчында пайдаланылмаған қосалқы ойыншы болды, бірақ оның ағасы Ригоберт сол матчта ұлттық құрама сапындағы соңғы ойынын өткізді. Сонг 2014 жылғы Бразилияда өткен Әлем чемпионатында екінші рет қатысты. Команданың екінші топтық матчында Марио Манджукичті ұрып, осылайша Камерун Хорватиядан 4:0 есебімен жеңіліп, турнирден шығарылды. Кейіннен Сонг Манджукичтен және Камерун халқынан кешірім сұрады. ФИФА Сонгты халықаралық жарыстардан үш матчқа қатысудан шеттетіп, 22 300 АҚШ доллары сомасында айыппұл салды. Матчтың нәтижесі неміс газетінде жарияланған күдіктерден кейін матчты ұйымдастырудың заңдылығы зерттеліп жатыр. 2014 жылдың желтоқсанында, «Вест Хэм Юнайтед» клубында жақсы формада болғанына қарамастан, Камерунның бас жаттықтырушысы Волкер Финке оны 2015 жылғы Африка Ұлттары кубогына қатысатын құрамаға қоспады. 2015 жылдың 6 қаңтарында Сонг 27 жасында халықаралық карьерасын аяқтағанын жариялады, ол 49 рет құрама сапында ойнаған. Ол «Вест Хэм» клубындағы мансабын жаңартқысы келгендіктен осы шешімді қабылдады.

Ойын стилі

Көпжақты ойыншы Сонг орталық жартылай қорғаушы, қорғаушылық ролінде немесе тіпті орталық қорғаушы ретінде ойнай алады. Ол негізінен жоғары энергиясымен, физикалық күшімен, допты тартып алу дағдысымен және жылдамдықпен көзге түседі, сонымен қатар доппен жұмыс істеуге және дәл пас беруге де қабілетті. 2012 жылы "Барселонаның" бұрынғы қақпашысы және спорт директоры Андони Зубизаррета Сонгты "әуеде жақсы ойнайтын, физикалық тұрғыдан күшті және тактикалық тұрғыдан ойлы ойыншы" деп сипаттады. Қорғаушы позициясында ойнағанына қарамастан, Камерунның бұрынғы бапшысы Хавьер Клементе оны "қорғаныстан гөрі шабуылда әлдеқайда жақсы ойыншы" деп атады. Расында, қорғаныс және физикалық қасиеттерімен қатар, ол алға жылжып, допты жекелеген түрде алып жүре алады немесе допты қайтарып алғаннан кейін, пас беру арқылы шабуылдық әрекеттерді бастай алады, бұл оған ойынның қорғаныс және шабуыл фазалары арасында жылдам ауысуға мүмкіндік береді.