Шунка Блока: Оглала Лакота басшысының өмірі мен күресі

Кіріспе

Лакота көшбасшысы Хе Дог (лакота: Šúŋka Bloká) (шамамен 1840–1936). Оглала Лакота тайпасының мүшесі, Хе Дог 1876–1877 жылдардағы Ұлы Сиу соғысында Крейзи Хорспен тығыз байланыста болды.

Өмірбаян

1840 жылы көктемде Қара таулар маңындағы Шайен өзенінің бастауында дүниеге келген Хэ Дог, Блэк Стоун есімді басшының және оның әйелі, Қызыл Бұлттың қарындасы, Көк Күннің ұлы болды. Кіші інісі Грант Шорт Булл есімді. 1860 жылдары Хэ Дог және оның бауырлары Канкахухан немесе Соребек тобы деп аталатын шағын Оглала Лакота тобын құрды, ол Қызыл Бұлттың Бэд Фейс Оглала тобымен тығыз байланыста болды. Хэ Дог және оның туыстары 1876-1877 жылдардағы Ұлы Сиу соғысына қатысты. Келісім комиссиясы Лакоталарды Қара таулардан бас тартуға көндіре алмағаннан кейін, Президент 1876 жылдың қаңтарында солтүстік тайпаларға агенттіктерге келу немесе армия тарапынан күштеп енгізілу туралы ультиматум жіберді. Хэ Дог хабар жеткізілген кезде Тунг өзенінде Соребек тобымен бірге орналасқан еді. Оның бауыры, Шорт Булл, кейіннен солтүстік Оглаланың көпшілігі соңғы үлкен бизон аулаудан кейін көктемде Қызыл Бұлт агенттігіне баруға шешім қабылдағанын еске алды. 1876 жылдың наурыз айында Хэ Дог Рок (Иньян) есімді жас әйелге үйленді және Соребек тобының бір бөлігімен Вайоминг территориясындағы Паудер өзенінде орналасқан Солтүстік Шайен тайпасымен қысқа уақытқа тоқтады. 1876 жылдың 17 наурызында полковник Джозеф Рейнольдс басқаратын әскерлер шабуыл жасады. "Бұл шабуыл жағдайдың шешімді нүктесі болды", - деп еске алды кейін Шорт Булл. "Егер Паудер Ривердегі Крук шабуыл жасамас еді, біз сол көктемде агенттікке келер едік, және Сиу соғысы болмас еді". 1876 жылдың жазында Хэ Дог Роузбуд шайқасына және Литтл Бигхорн шайқасына қатысты. Ол сондай-ақ 1876 жылдың қыркүйегінде Слим Баттс және 1877 жылдың қаңтарында Вольф Маунтинде шайқасты. Ақыры ол 1877 жылдың мамырында Крейзи Хорспен бірге Қызыл Бұлт агенттігінде бағынды. Крейзи Хорстың қазасынан кейін Хэ Дог Оглала тайпасымен бірге Вашингтонға, Президентпен кездесу үшін делегат ретінде барды. Хэ Дог және Соребек тобының басқа мүшелері 1877-78 жылдардың қысында Миссури өзеніне көшірілгеннен кейін Қызыл Бұлт агенттігінен қашып кетті. Канадаға өткен соң олар келесі екі жыл бойы Ситинг Буллға қосылды. Солтүстік Оглаланың көпшілігі 1880 жылы Форт-Кеогта бағынды, содан кейін 1881 жылдың жазында Стандинг Рок агенттігіне ауыстырылды. 1882 жылдың көктемінде Хэ Дог пен барлық солтүстік Оглала тайпасы туыстарына қосылу үшін Пайн Ридж резервациясына көшірілді. Ол өмірінің қалған бөлігін Пайн Ридж резервациясында өткізді. Ол құрметті үнді судьясы болды және өмірінің кейінгі кезеңінде Вальтер Мейсон Камп, Элеонора Хинман және Мари Сандоз сияқты көптеген тарихшылармен сұхбаттасты. Ол 1936 жылы 95-96 жасында қайтыс болды.

Born in the spring of 1840 on the headwaters of the Cheyenne River near the Black Hills, He Dog was the son of a headman named Black Stone and his wife, Blue Day, a sister of Red Cloud. His youngest brother was Grant Short Bull. By the 1860s, He Dog and his brothers had formed a small Oglala Lakota band known as the Cankahuhan or Soreback Band which was closely associated with Red Cloud's Bad Face band of Oglala. He Dog and his relatives participated in the Great Sioux War of 1876 77. After the treaty commission failed to persuade the Lakota to give up the Black Hills, the President had an ultimatum sent in January 1876 to the northern bands to come into the agencies or be forced in by the army. He Dog was encamped with the Soreback band on the Tongue River when the message was delivered. He Dog's brother, Short Bull, later recalled that the majority of the northern Oglala resolved to head in to the Red Cloud Agency in the spring, after their last big buffalo hunt. In March 1876, He Dog married a young woman named Rock (Inyan) and with part of the Soreback Band, stopped briefly with the Northern Cheyenne encamped on the Powder River in Wyoming Territory. On the morning of March 17, 1876, a column of troops under Colonel Joseph J. Reynolds attacked. "This attack was the turning point of the situation," Short Bull later recalled. "If it had not been for that attack by Crook on Powder River, we would have come in to the agency that spring, and there would have been no Sioux war." During the summer of 1876, He Dog participated in Battle of the Rosebud and Battle of the Little Bighorn. He also fought at Slim Buttes in September 1876 and Wolf Mountain in January 1877. He finally surrendered at the Red Cloud Agency with Crazy Horse in May 1877. Following the killing of Crazy Horse, He Dog accompanied the Oglala to Washington, D. C. as a delegate to meet the President. He Dog and other members of the Soreback Band fled the Red Cloud Agency after its removal to the Missouri River during the winter of 1877–78. Crossing into Canada, they joined Sitting Bull in exile for the next two years. Most of the northern Oglala surrendered at Fort Keogh in 1880 and were then transferred to the Standing Rock Agency in the summer of 1881. He Dog and all the northern Oglala were finally transferred to the Pine Ridge Reservation to join their relatives in the spring of 1882. He Dog lived the remainder of his life on the Pine Ridge Reservation. He served as a respected Indian judge and later in life, was interviewed by a number of historians, including Walter Mason Camp, Eleanor Hinman and Mari Sandoz. He died in 1936 between the ages of 95 or 96.