1915 жылғы Артуа шайқасы және Бірінші дүниелік соғыс

Кіріспе

1915 жылғы одақтастардың шабуылы, Бірінші дүниежүзілік соғыс

1915 жылдың 9 мамырынан 18 маусымына дейін Батыс майданында өткен Артуадағы екінші шайқас (Лореттошлахт) Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде болды. 1914 жылы Реймстен Амиенге дейінгі неміс басқаруындағы учаске құрылды, ол Париж бен Солтүстік Францияның бос аймақтары арасындағы байланысқа қауіп төндірді. Француздардың Артуада шығысқа қарай жасаған қарсы шабуылы Аррас пен Реймс арасындағы неміс әскерлерін жабдықтаушы теміржол желісін кесіп тастауы мүмкін еді. 1914 жылдың қарашасы мен желтоқсаны аралығында Артуа, Шампань және Эльзастағы француз операциялары генерал Жозеф Жоффрді (генералиссимус) және Гранд-Квартир-генералдың (GQG) басшысын Шампаньде неміс оңтүстік теміржолмен жабдықтау жолына қарсы шабуылды жалғастыруға және Артуада неміс солтүстік әскерлерін жабдықтаушы желілерге қарсы шабуылды жоспарлауға итермеледі. Британдық экспедициялық корпусының (БЭК) қолбасшысы фельдмаршал сэр Джон Френч, Вими қырқасын басып алудың француз стратегиясымен ынтымақтасып, британдықтардың Ауберс қырқасына шабуыл жасауын жоспарлады. Шабуылдар неміс 6-армиясына қарсы шығысқа қарай Дуай жазығына бірлескен шабуыл жасауға мүмкіндік беретін еді, ондағы шабуыл Ремске дейін оңтүстікке қарай неміс армиясын жабдықтаушы теміржолдарды кесіп тастайтын болар еді. Француздар Вими қырқасына шабуыл жасады, ал британдықтар Ауберс қырқасының шайқасында (9 мамыр) және Фестубер шайқасында (15-25 мамыр) солтүстікке қарай шабуыл жасады. Бұл шайқас Ипрдің екінші шайқасы (21 сәуір – 25 мамыр) кезінде болды. Немістер Артуа майданына күшін арттыру үшін Ипр шайқасын тоқтатты. Француздардың алғашқы шабуылы екі тарапты да таңқалдырды. Неміс қарсы шабуылдары француз резервтері майданға жеткенге дейін оларды бастапқы позицияларына жартылай кері шегінуге мәжбүр етті. Британдықтардың Ауберс қырқасындағы шабуылы үлкен шығынмен аяқталды және резервтегі екі неміс дивизиясы 10-армияға қарсы оңтүстікке бағытталды. Британдық шабуыл 15 мамырға дейін тоқтатылды, содан кейін Фестубер шайқасы басталды, ал 15 мамырдан 15 маусымға дейінгі француз шабуылдары 16 маусымда басталған екінші жалпы шабуылға арналған тұғырлық позицияларды құру үшін қанаттарға шоғырландырылды. Британдықтардың Фестубердегі шабуылы немістерді кері шегіндірді және француздардан резервтерді алды, бірақ 10-армия екі есе көп артиллериялық оқ-дәрі жұмсағанына және екі тарапта да көптеген шығынға қарамастан, аздаған жер басып алды. 18 маусымда негізгі шабуыл тоқтатылды және 25 маусымда жергілікті француз шабуылдары аяқталды. Француздар аумақтың бір бөлігін қайта басып алды, бірақ 2,155,862 снаряд жұмсалғанына және 102,500 адам қаза тапқанына қарамастан Вими қырқасын басып ала алмауы Жоффрге қарсы айыптауларға әкелді. Неміс 6-армиясы осы қырқаны қорғау үшін 73,072 адамнан қаза тапты. Аймақта қыркүйекте Артуадағы үшінші шайқасқа дейін тыныштық орнады.

The Second Battle of Artois (, Lorettoschlacht) from 9 May to 18 June 1915, took place on the Western Front during the First World War. A German held salient from Reims to Amiens had been formed in 1914 which menaced communications between Paris and the unoccupied parts of northern France. A reciprocal French advance eastwards in Artois could cut the rail lines supplying the German armies between Arras and Reims. French operations in Artois, Champagne and Alsace from November–December 1914, led General Joseph Joffre, Generalissimo (Commander in Chief) and head of Grand Quartier Général (GQG), to continue the offensive in Champagne against the German southern rail supply route and to plan an offensive in Artois against the lines from Germany supplying the German armies in the north. Field Marshal Sir John French, commander of the British Expeditionary Force (BEF), co operated with the French strategy to capture Vimy Ridge by planning British attacks against Aubers Ridge. The attacks would confront the German 6th Army with a joint offensive, on a front, eastwards into the Douai plain, where an advance of would cut the railways supplying the German armies as far south as Reims. The French attacked Vimy Ridge and the British attacked further north in the Battle of Aubers Ridge (9 May) and the Battle of Festubert (15–25 May). The battle was fought during the German offensive of the Second Battle of Ypres (21 April – 25 May), which the Germans ended to reinforce the Artois front. The initial French attack broke through and captured Vimy Ridge, to the surprise of both sides. German counter attacks forced them back about half way to their jumping off points before French reserves could reach the battlefield. The British attack at Aubers Ridge was a costly failure and two German divisions in reserve were diverted south against the Tenth Army. The British offensive was suspended until 15 May, when the Battle of Festubert began and French attacks from 15 May to 15 June were concentrated on the flanks to create jumping off points for a second general offensive, which began on 16 June. The British attacks at Festubert forced the Germans back and diverted reserves from the French but the Tenth Army gained little more ground, despite firing double the amount of artillery ammunition and many more casualties on both sides. On 18 June, the main offensive was stopped and local French attacks were ended on 25 June. The French had regained of territory but their failure to capture Vimy Ridge, despite the expenditure of 2,155,862 shells and the suffering of 102,500 casualties, led to recriminations against Joffre. The defence of the ridge cost the German 6th Army 73,072 casualties. A lull in the area followed until the Third Battle of Artois in September.

Стратегиялық даму

1914 жылғы Марна жорығынан кейін француздық шабуылдар Артуа, Шампань және Сент-Михельде ауыр шығынға ұшырады, бұл генерал Жозеф Жоффренің басшылығына әскер мен француз үкіметі ішінде сын тудырды. Француз президенті Раймонд Пуанкаре 1915 жылдың наурыз және сәуір айларында Жоффре мен Министрлер кеңесі (Conseil des ministres) арасында бірнеше кездесу ұйымдастырды, онда сәтсіз операциялар туралы есептер талқыланды, әсіресе Сент-Михель шығыңқысына қарсы сәуірдегі шабуылды айыптау орын алды. Жоффре соғыстың басында берілген, бірақ оның қол астындағылармен кеңесуді міндеттеген, толыққанды басқару және операцияларды жүргізу еркіндігін сақтап қалды; 1914 жылдың соңында құрылған уақытша армия топтары жақын арада тұрақты мәртебеге ие болды. Француз үкіметі Жоффре мен әскердің алдында тұрған міндеттің күткеннен әлдеқайда қиын екенін мойындады, Артуа мен Шампандағы қысқы шайқастардан кейін. Қымбатқа түсетін қателіктерге қарамастан, көптеген сабақтар алынды, әдістер өзгертілді және қамал соғысына қажетті қару-жарақ пен жабдықтар жеткізілді. Шабуылдар мақсаттарына жете алмады, бірақ Сент-Михельдегі сәтсіз әрекеттерді есептемегенде, күштірек және жақсы ұйымдастырылды. Ауыр артиллерияның көптігі неміс майданын бұзуға және Францияны азат етуге мүмкіндік беретін жаңа шабуылдар жасалатынына үміттендірді. 1914 жылдың соңында, 14 қыркүйекте Германия армиясының Oberste Heeresleitung (OHL) бас штабының бастығы, генерал Эрих фон Фалькенхайн 4-армияны күшейтіп, Солтүстік теңіз жағалауына параллель батысқа қарай шабуыл жасады, бұл Изер шайқасында (16–31 қазан 1914) және Епрдің бірінші шайқасында (19 қазан – 22 қараша) аяқталды, сол кезде батыста ашық соғыс тоқтады. 1915 жылдың ақпан айында сегіз жаңа дивизия, ал сәуір айында тағы он төрт дивизия құрылды, олар Францияға шабуыл жасауға арналған жаңа 11-ші армияға біріктірілді. Ақпан айында Шампандағы француз шайқасына қарамастан, Фалькенхайн батыста шабуыл жоспарларын тоқтатуға және 1915 жылдың наурызына дейін 2 миллионнан астам шығынға ұшыраған австро-венгр армиясын қолдау үшін 11-ші армияны Шығыс майданға жіберуге мәжбүр болды. Мамыр айында Ресейге тоғыз дивизия жіберілді, бұл Батыс армиясын 97 дивизияға дейін азайтты, ал қарсыластары 110–112 француз, британдық және бельгиялық дивизиясы болды. Вестхерде шамамен 4000 заманауи және 350 ескірген далалық зеңбірек, 825 заманауи және 510 ескірген ауыр зеңбірек және он супер ауыр гаубица болды. Сонымен қатар, 276 ауыр миномет пен зеңбірек қоры дайындалды. OHL резервте 7 1/2 дивизияға ие болды, 58-ші және 115-ші дивизиялар 6-шы армияның артында орналасқан. Артуада шабуылға дайындық белгілері анықталды, бірақ Батыс майданда жалпы шабуылға қатысты ешқандай белгі байқалмады. Вестхер қорғанысқа көшті, Фландриядағы шектеулі шабуылдарды есептемегенде, Ипрдің екінші шайқасында (21 сәуір – 25 мамыр) және Верденнің батысындағы Аргоннада Парижден Верденге дейінгі негізгі теміржол желісін кесіп тастау үшін тамызға дейін. 1915 жылдың 7 және 25 қаңтарында жарияланған меморандумдарда Фалькенхайн неміс армиясының Франциядағы позицияларын тек шағын күштермен шабуылдарға қарсы тұру үшін нығайтуға бұйрық берді, бұл Ресейге резервтерді жіберуге мүмкіндік береді. Егер майданның бір бөлігі жойылса, оны қарсы шабуылмен қайтарып алу керек еді. Сызықтың артында жаңа қорғаныс құрылыстары салынып, байланыс траншеяларымен байланыстырылуы керек еді, бұл резервтер жиналғанша одан әрі шабуылды кешіктіруге мүмкіндік береді. Қарсыластардың күшін арттыруына кедергі келтіру үшін зеңбірекпен шабуыл жасау (Geschoss schleier) жоспарланған. 4 мамырда Фалькенхайн резервтік позицияларды жақсарту және алдыңғы шептің артында артқы позиция құру қажеттігін атап өтті. 1915 жылы Батыс майдандағы неміс армиясы алдыңғы шепті бірден үш траншеяға дейін кеңейтті, алдыңғы шептің артында екінші траншея жүйесін салды және шабуылды шептегі бұрылысқа (Ausbeulung) шектеу үшін автоматтар мен артиллерияны қорғаныс мақсатында пайдалануды дамытты. 1915 жылғы франко-британдық шабуылдар неміс қорғанысын үнемі даму үстінде тапты, еңбек күшінің жетіспеуіне байланысты құрылыс бағдарламасын аяқтауға уақыт кетті.

After the Marne campaign in 1914, French offensives in Artois, Champagne and at St Mihiel had been costly failures, leading to criticism of the leadership of General Joseph Joffre, within the army and the French government. The French President, Raymond Poincaré, arranged several meetings between Joffre and the Council of Ministers (Conseil des ministres) in March and April 1915, where reports of the failed operations were debated, particularly a condemnation of the April offensive against the St Mihiel salient. Joffre retained undivided command and freedom to conduct operations as he saw fit, which had been given at the beginning of the war but was instructed to consult with his subordinates; provisional army groups, which had been established in late 1914, were made permanent soon afterwards. The French government accepted that the task facing Joffre and the army was far more difficult than expected, after the winter fighting in Artois and Champagne. Despite costly mistakes, many lessons had been learned, methods had been changed and more weapons and equipment necessary for siege warfare had been delivered. The offensives had failed in their objectives but had become more powerful and better organised, except for the bungled effort at St Mihiel. The greater amount of heavy artillery gave grounds for confidence that further attacks could break the German front and liberate France. In late 1914, General Erich Von Falkenhayn, Chief of the General Staff Oberste Heeresleitung (OHL) of the German army since 14 September, had reinforced the 4th Army and attacked westwards, parallel to the North Sea coast, culminating in the Battle of the Yser (16–31 October 1914) and the First Battle of Ypres (19 October – 22 November), when open warfare in the west ended. Eight new divisions were formed in February 1915 and another fourteen in April, which were formed into a new 11th Army, intended for an offensive in France. Despite the French battle in Champagne in February, Falkenhayn was forced to cancel his plans to attack in the west and send the 11th Army to the Eastern Front, to support the Austro Hungarian army, which has suffered more than 2,000,000 casualties by March 1915. Nine divisions were transferred to Russia in May, which reduced the Westheer (Western Army) to 97 divisions against 110–112 larger French, British and Belgian divisions. The Westheer had c. 4,000 modern and 350 obsolete field guns, 825 modern and 510 obsolete heavy guns and ten super heavy howitzers. A reserve of 276 heavy guns and mortars was also being prepared. OHL had 7 1/2 divisions in reserve, with the 58th Division and the 115th Division behind the 6th Army. Indications of an attack in Artois had been detected but not signs of a general offensive on the Western Front. The Westheer was forced to remain on the defensive, except for limited attacks in Flanders, in the Second Battle of Ypres (21 April – 25 May) and in the Argonne, west of Verdun, until August to cut the main rail line from Paris to Verdun. In memoranda issued on 7 and 25 January 1915, Falkenhayn ordered that the positions of the German armies in France were to be fortified to resist attacks with only small forces, to enable reserves to be sent to Russia. Should part of the front line be lost, it was to be retaken by counter attack. Behind the line, new defences were to be built and connected by communication trenches, to delay a further attack until reserves could be assembled for a counter attack. Opposing reinforcements were to be obstructed by a shell barrage (Geschoss schleier). On 4 May, Falkenhayn reiterated the need to improve reserve positions and also to build a rear position about behind the front line. During 1915, the German armies on the Western Front increased the front line from one to three trenches, built a second trench system behind the front line and developed the defensive use of machine guns and artillery, to restrict an attack to a bend (Ausbeulung) in the line. The Franco British offensives in 1915 found the German defences in a state of continuous development, the building programme taking time to complete, due to a shortage of labour.

Тактикалық өзгерістер

1915 жылдың наурыз айында Жоффре белсенділіксіз кезең француздарға қарағанда немістерге көбірек пайда әкелетінін айтты; Groupe Provisoire du Nord (GPN) командирі генерал Фердинанд Фох британдықтарды қоса алғанда, Батыс майданда "жалпы іс-қимыл" жасайтын шабуылды ұсынды. Қорғаушыларды шатастыру және резервтерді анықтау үшін "қатаң іс-қимыл" неміс қорғанысын бұзып, немістер қысқа мерзімді зейнеткерлікке шыққан кезде жаңа қорғаныс майданын құра алмақ. Жоффр 23 наурызда ұсыныстарды қабылдады, оның мақсаты Вими қырқасын басып алу және табыстылықты шығысқа қарай Дуай жазығына дейін пайдалану болды. Француз армиясы қоршау соғысына бейімделуді аяқтаған жоқ және қажетті жабдықтардың көп бөлігі, әсіресе ауыр артиллерия, жоқ еді. Артуадағы операцияларды 17 наурызда аяқталған Шампанның бірінші шайқасымен үйлестіру мүмкін емес еді. Әскердегі мақсаттар мен құралдар туралы пікірталастар екі ойлау бағытына әкелді: Жоффре сияқты "толыққанды шайқасты" (барлық ресурстарды қамтитын үзіліссіз шабуыл) және Фох сияқты "әдістемелік шайқасты" жақтағандар, олар шабуылдарды қайта ұйымдастыру және нығайту үшін үзілістермен әдістемелік шабуылдар сериясы ретінде жүргізгісі келді. Артуадағы алдағы француз шабуылдарының теориялық негіздері жиналды But et conditions d'une action offensive d'ensemble (Жалпылық шабуыл әрекетінің мақсаты мен шарттары) 16 сәуір 1915 (және 5779-шы жазба) 1914 жылдан бастап фронттан алынған есептерді талдаудан жинақталған. Құжатта тұңғыш рет жүйелі түрде қолданылатын, шабуыл жасау тактикасы, "ойналатын" шабуылдар мен улы газ туралы нұсқаулар жазылған. Британдықтардың шабуылға қабілеттілігіне күмәнданып отырған Джоффр, немістерді қорғанысты таратуға мәжбүрлеу үшін, Оныншы армияның солтүстік флангіне шабуыл жасағысы келді. 29 наурызда британдық экспедициялық күштердің (BEF) қолбасшысы сэр Джон Френч пен соғыс жөніндегі мемлекеттік хатшы Герберт Китченермен болған кездесуде IX корпус (9-шы корпус) және XX корпусты британдық бөлімшелер Ипрде алмастыратындығы туралы келісімге келді. 1 сәуірде француздар Оныншы армиямен бір уақытта шабуыл жасауға келісті. Нев-Шапель шайқасынан кейін француздардың BEF тиімділігіне күмәндануы азайған жоқ, ал 22 сәуірде Ипрде француз әскерлері неміс газ шабуылынан қашып кеткеннен кейін британдықтардың француздарға күмәндануы күшейген еді. Джоффр британдық ынтымақтастықты қамтамасыз ету үшін Ипр маңының артына резервтер орналастыруға келісуге мәжбүр болды. Қыста неміс армиясындағы дивизиялар саны жаңадан жауынгерлерді көптеп қабылдау арқылы және он екі батальондық дивизияларды (әрқайсысы екі полкпен екі бригадада) үшбұрыш дивизияларға қайта ұйымдастыру арқылы көбейтілді. Артық полк жаңа дивизияларға жаттықтырылған және тәжірибелі әскерлердің өзегін қамтамасыз етті; кішігірім дивизиялар оларды орынсыз бұзылусыз тыныш секторлардан жылжытуды жеңілдетті. 3 наурызда Фалькенхайн 11-ші армияны, Durchbruchsarmee (Армияны) Батыс майдандағы негізгі шабуылдаушы күш ретінде құрды. 30 наурызда штаб бастығы полковник Ханс фон Зеект Аррас пен Альберт арасында шабуыл жасауды ұсынды, бұл үшін он төрт корпус пен 150 ауыр артиллерия батареясы қажет болды. Батыстағы шабуыл сәуір айында шығыс майданындағы жағдайдың нашарлауына байланысты тоқтатылды, онда Австро-Венгрия армиясы (Landstreitkräfte Österreich Ungarns / Császári és Királyi Hadsereg) құлдыраумен бетпе-бет келді. 11-ші армия мен Вестхердің басқа дивизиялары шығысқа жіберілді, ал батыстағы бастама Антанта әскерлеріне қалдырылды. Батыс Германия әскерінің қорғанысы 1914 жылдың соңынан бастап импровизацияланған болатын және көптеген жерлерде француз ауыр қаруларының санының өсуіне ұшырайтын. Көктемде Вестхер стандартты жүйеге қорғаныс сала бастады, тікенді сым баррикадасының артында екінші позицияны құрды, бірінші позицияның артында шабуылдаушы далалық артиллерияны қашықтыққа жеткізу үшін тоқтатуды талап етеді. Бірінші позицияны аймаққа айналдырды, ал алдыңғы траншеялар артында бетоннан жасалған маскировкаланған мықты нүктелер мен пулемет ұялары болды. 6-армия 13 дивизиямен меннен Аррастың оңтүстігіне дейін майданға шықты, ал 58-ші және 115-ші дивизиялар майданның артында қалды. 6-армияда 660 далалық және 150 ауыр пулялар болды. Лиллден батысқа қарай майдан фламандтық жазық жерінде, ал Ла-Басседен оңтүстікке қарай су жолдары мен су бұрғылары арқылы қиылысқан, бұл бекіністі қиындатты. Ленстен батысқа қарай Вими қырқасы мен Лорет шпары жер бетіне басым болды; оңтүстікке қарай, Аррас айна...

In March 1915, Joffre concluded that a period of inactivity would benefit the Germans more than the French; General Ferdinand Foch, commander of the Groupe Provisoire du Nord (GPN), proposed an offensive in which a "general action" on the Western Front including the British, to confuse the defenders and pin down reserves, would complement a "decisive action", to break through the German defences at a place where the Germans would not be able to establish a new defensive front by a short retirement. Joffre accepted the proposals on 23 March, with the objective being the seizure of Vimy Ridge and exploitation of the success by an eastwards advance into the Douai plain. The French army had not completed an adaptation to siege warfare and much of the equipment necessary, particularly heavy artillery, did not exist. It had been impossible to synchronise operations in Artois with the First Battle of Champagne, which ended on 17 March. Debate within the army as to means and ends had led to two schools of thought, those, like Joffre, who favoured "continuous battle" (an attack without pause involving all resources) and advocates of "methodical battle" like Foch, who wanted to conduct offensives as methodical series of attacks with pauses to reorganise and consolidate. The theoretical bases of the forthcoming French offensive in Artois were collected in But et conditions d'une action offensive d'ensemble (Purpose and Conditions for Comprehensive Offensive Action) 16 April 1915 (and Note 5779) which had been compiled from analyses of reports received from the front since 1914. The document contained instructions on infiltration tactics, "rolling" barrages and poison gas, which were to be used systematically for the first time. Although doubtful about the capacity of the British to attack, Joffre wanted an offensive on the northern flank of the Tenth Army, to force the Germans to disperse their defences. At a meeting on 29 March, with Sir John French, the commander of the British Expeditionary Force (BEF), and Herbert Kitchener, the Secretary of State for War, it was agreed that the IX Corps (9e Corps d'Armée) and XX Corps would be relieved at Ypres by British units and on 1 April, French agreed to attack at the same time as the Tenth Army. French doubts about the efficiency of the BEF had not diminished after the Battle of Neuve Chapelle and British doubts about the French had increased after the débâcle at Ypres on 22 April, when French troops had been routed by a German gas attack; Joffre had to agree to place reserves behind the Ypres front to secure British co operation. The number of divisions in the German Army was increased over the winter with large intakes of recruits and by reorganising square twelve battalion divisions (in two brigades with two regiments each) into triangular divisions with one brigade headquarters commanding nine battalions in three regiments. The surplus regiments provided new divisions with a nucleus of trained and experienced troops; smaller divisions made it easier to move them from quiet sectors without undue disruption. On 3 March, Falkenhayn had formed the 11th Army, the Durchbruchsarmee (Breakthrough Army) to be the main attacking force on the Western Front. On 30 March, its Chief of Staff, Colonel Hans von Seeckt, recommended an offensive between Arras and Albert, requiring fourteen corps and 150 heavy artillery batteries. An offensive in the west was cancelled in April, due to the deteriorating situation on the Eastern Front, where the Austro Hungarian Army (Landstreitkräfte Österreich Ungarns/Császári és Királyi Hadsereg) faced collapse. The 11th Army and other divisions of the Westheer were sent east and the initiative in the west was left with the Entente armies. The defences of the German army in the west had been improvised since late 1914 and in many places were vulnerable to the growing number of French heavy guns. During the spring, the Westheer began to build defences to a standard system, building a second position behind a barbed wire barricade, far enough behind the first position to require an attacker to pause to bring field artillery into range. The first position was elaborated into a zone, with camouflaged strong points and machine gun nests built of concrete behind the front trenches. The 6th Army held a front of from Menin to the south of Arras with thirteen divisions and the 58th and 115th divisions in OHL reserve behind the front. The 6th Army had 660 field guns and 150 heavy guns. West of Lille, the front line was in the marshy Flanders plain and south of La Bassée, the ground was criss crossed by waterways and drainage ditches, which made fortification difficult. West of Lens, the high ground of Vimy Ridge and the Lorette Spur dominated the ground further to the west; to the south, around Arras, the ground was overlooked from the ridge at Thilloy beyond the Scarpe.

Француздық дайындамалар

Қаңтар айынан бастап француз саперлері Каренси аймағында туннельдер қазып, неміс позицияларының астындағы галереяларға жарылғыш заттарды орналастырды. Француздардың негізгі шабуылы Нотр-Дам-де-Лорет шұғылының (Лорет шұғылының) оңтүстігіндегі платодағы шіркеуден басталып, Экури мен Роклинкурдың солтүстігіндегі Арас-Ленс тас жолы арқылы траншеялар, туннельдер және бекіністерді қамтитын Лабиринтке дейін созылды. Шұғыл – Бетунь-Ла-Бассе каналының солтүстігіндегі жазықтың оңтүстік шекарасын құрады, ол шығыс жағынан басқа, көбінесе ұзын және орманды болды. Солтүстік беткейлері төмен болса, оңтүстік жағында шатқалдармен бөлінген тік шұғырлар болды. Аблен-Сен-Назердің (Аблен) батысында Матис шұғылы, ал шығысында Ұлы шұғыл, Араб шұғылы, Ақ жол шұғылы және Суше шұғылы орналасқан, олар Абленнің шығыс жиегін және Аблен мен Суше арасындағы қант фабрикасын бақылап тұрды. 20 наурызға қарай француздар Ұлы шұғылдың табанына жетті, ал 14 сәуірде Абленге жақындады. 2 сәуірде генерал д’Урбаль Ондық армияға қолбасшы болып тағайындалды, оның құрамында алты жаяу әскер корпусы, атты әскер корпусы және резервте үш дивизия болды. Оң (оңтүстік) жақ флангта Х корпусы 19-шы және 20-шы дивизиялармен, сол жақта XVII корпусы 34-ші және 33-ші дивизиялармен, XX корпусы 11-ші және 39-шы дивизиялармен, XXXIII корпусы марокколық, 70-ші және 77-ші дивизиялармен, XXI корпусы 13-ші және 43-ші дивизиялармен, ал IX корпусы 92-ші аумақтық дивизиясымен және 17-ші және 58-ші дивизиялармен, солтүстікке қарай британдық Бірінші армияға дейін жерді қамтиды. IX және XX корпус Фландрияда британдықтармен ауысып, 9-16 сәуір аралығында оңтүстікке жылжыды, бірақ IX корпусының штабы мен 18-ші, 152-ші және 153-ші дивизиялары Екінші Ипр шайқасында (21 сәуір – 25 мамыр) неміс газына шабуылданғаннан кейін Фландрияға шұғыл түрде жіберілді. Артиллерияны күшейту ауыр артиллерияның санын 293 зеңбірекке, ал далалық артиллерияны 1075 зеңбірекке дейін арттырды. Оқ-дәрі өндірісінің өсуі сұранысқа жете алмады, сондықтан француз артиллериясы жарылғыш снарядтардан кемшілік көріп отырды; нашар сапалы оқ-дәрілер француз артиллериясында көптеген ерте жарылыстарға себеп болды.

Since January French sappers in the Carency area had tunnelled , to plant of explosives in galleries under the German positions. The main French front of attack was from the chapel on the plateau of Notre Dame de Lorette Spur (Lorette spur) south to the Labyrinthe, a network covering of trenches, tunnels and dug outs across the Arras–Lens road north of Ecurie and Roclincourt. The spur was the southern boundary of the plain north of the Béthune–La Bassée Canal, which was long and wooded in parts, except at the east end. From the north the slopes of the ridge were low but on the south side there were steep spurs separated by ravines. West of Ablain St Nazaire (Ablain) was Spur Mathis and to the east, the Great Spur, the Arabs' Spur, the Spur of the White Way and the Spur of Souchez, which dominated the east edge of Ablain and the sugar refinery between Ablain and Souchez. By 20 March the French had worked their way up to the foot of the Great Spur and by 14 April had closed up to Ablain. General d'Urbal was appointed to the command of the Tenth Army on 2 April, which had six infantry corps, a cavalry corps and three divisions in reserve. On the right (southern) flank was X Corps with the 19th and 20th divisions, the XVII Corps to the left with the 34th and 33rd divisions, XX Corps with the 11th and 39th divisions, XXXIII Corps with the Moroccan, 70th and 77th divisions, XXI Corps with the 13th and 43rd divisions and IX Corps with the 92nd Territorial Division and the 17th and 58th divisions, covering the ground up to the British First Army to the north. The IX Corps and XX Corps had been relieved by the British in Flanders and moved south from 9 to 16 April, although the IX Corps headquarters and the 18th, 152nd and 153rd divisions had to be rushed up to Flanders after the German gas attack at the Second Battle of Ypres (21 April – 25 May). Artillery reinforcements increased the quantity of heavy artillery to 293 guns and field artillery to 1,075 guns. Increased production of ammunition had not kept pace with demand and the French artillery remained short of high explosive shells; poor quality ammunition also caused a large number of premature detonations in French artillery.

Француз жоспары

Оныншы армия фронт бойында шабуыл жасауға тиіс болды, негізгі шабуылды орталықта XVII, XX және XXXIII корпустары жүргізді, ал Бальюль Сэр Бертульдің оңтүстігіндегі тіктеп тұрған жердегі шабуылдармен және XXI корпусы Нотр-Дам де Лоретта тіктеп тұрған жері бойындағы екі дивизиясымен қолдау көрсетілді. Негізгі шабуылдың мақсаты Вими жотасын басып алу және одан кейін неміс қарсы шабуылдарының биіктіктерді қайта басып алуына жол бермеу үшін бекіну болды. Резервтік дивизиялар мен кавалерия содан кейін жотадан Дуай жазығына қарай қуғынға шығар еді. Д’Урбаль неміс қорғанысын күтпеген жерден шабуылға алу үшін төрт сағаттық артиллериялық оқшаулауды қалаған, бірақ Фош пен Жоффр бұл ұсынысты қабылдамады. Оның орнына, қысқы және көктемгі шабуылдардың тәжірибесіне (әсіресе Сент-Михель шабуылына) сүйене отырып, төрт күндік оқшаулау жүргізілді. Артиллерияның келуі кешіккендіктен, шабуыл 1 мамырдан 7 мамырға дейін шегерілді және оқшаулау 3 мамырда басталды. Қатты ауа райы көрінуді нашарлатты, сондықтан оқшаулау алты күнге созылды. 8 мамырда артиллерия неміс қорғанысына күшті нұқсан келтіретін оқшаулауды бастады. Соңғы төрт сағат ішінде Оныншы армияның барлық артиллериясы неміс тікпақтарын және бірінші және резервтік траншеяларды оқшаулады, жаяу әскер шабуылға дайын болу үшін таңғы сағат 10:00-ге дейін.

Неміс препараттары

1914 жылдың соңында қозғалыс соғысы аяқталғаннан бері, Аррас пен Ленс арасындағы жоталар, ойыстар мен шатқалдарда неміс қорғанысы жақсартылды. Неміс қорғанысының алдына тікенді сымдар мен шево де фриз кедергілері орнатылды, сондай-ақ туннельдер, үңгірлер мен траншеялар, жертөлелер мен тесіктер салынған ғимараттар нығайтылды; неміс артиллериясы жақындау жолдары тексеріліп, тіркелді. 6-армия наурыз және сәуір айларында француздардың жергілікті шабуылдары кезінде Лорет шұңқырының платосының көп бөлігін және барлық Ақ жолдың шұңқыры мен Сюшестің шұңқырын сақтап қалды. 9 мамырда француздар Капелдің батысына қарай Араб шұңқырының басына дейін, Ұлы шұңқыр мен Матис шұңқыры арқылы Абленнің батысындағы аңғарға дейін жүрді. Бес неміс траншеялық желісі арабтардың шұбырынан бастап, Алатау арқылы Арас-Бетун жолына дейін, Экс-Нулетке жақын қазылған. Қазбалар темір шатырлармен, құм қаптарымен, бетонмен және тікенді сыммен нығайтылды. Әр қашықтықта қазбаға автоматтық ұя салынды және қорғанысқа кішкентай бекіністі постылар орнатылды, олардың бірі - Нотр-Дам де Лоретта шіркеуінің солтүстік-шығысында, тереңдігі 15,24 м-ден астам қазбалар бар. Аблейндегі артиллерия мен пулеметтер жотаның оңтүстік беткейлерін, ал Сучездегілер шығыс беткейін басқарады. Ангре мен Лиевинде жасырылған қару-жарақтар жазықтан солтүстікке және шұңқыр бойына жақындауға бұйрық берді. Лорет шпанының оңтүстік жағында Аблейн, Сучес және қант өңдеу зауыты орналасқан. Оңтүстікке қарай Милл-Мэлон, ал шығысқа қарай қант өңдеу зауыты орналасқан. Абленнің оңтүстігінде Каренсиге қарай орманды биіктіктер көтерілді, ауыл қуыс, үйлер бес топта, біреуі орталықта, ал қалғандары солтүстікке, батысқа, оңтүстікке және шығысқа қарайды, төрт сызықты траншеялармен қорғалады. Әрбір көше мен үйді жер асты үңгірлері арқылы жалғастырып, қоршап, төрт батальон жаяу әскер мен алты инженерлік ротамен қоршап тұрды. Бау-бақшалар мен жеміс-жидек бақшаларына, сондай-ақ шіркеудің артына далалық және автоматтық қарулар қазылған болатын, бұл ауылға оңтүстік пен шығыстан басқа жерден шабуыл жасау мүмкін емес еді. Қазандар Каренциді Аблейнмен және Сушезбен Бетунь-Арас жолында байланыстырды. Сошез мен Аррас аралығында Ла Таргет деген жерде немістер ақ қамал деп аталатын траншеялар қазып, оның астында неміс бекінісі орналасқан. Ла Таргеттің шығысында Аррас-Бетун және Аррас-Ленс жолдарының арасында, ұзақ және кең Neuville St Vaast ауылы болды, ол да жер асты қамалына айналды. Невиль Сент-Васттан оңтүстікке қарай Аррас-Ленс жолының екі жағында лабиринт кеңейтілді, онда туннельдер мен шағын бекіністер бар, олар лабиринтте ұйымдастырылған, жиі бос қабырғалар мен қорғаншылар шабуылшылардың артына шығатын порттар бар, олар Невиль Сент-Вастқа туннельдер арқылы байланысты. Лабиринттің шығысында және Невильде Сент-Васт биіктіктерінің шетінде Скарп пен Бетунь-Ла-Бассе-Лилль каналы арасындағы жазықты шектейтін. Француздық 10-армияға қарсы XIV корпус 29-шы және 28-ші дивизиялармен алдыңғы қатарда тұрды, ал оңтүстікке қарай I Бавария резервтік корпусы 5-ші және 1-ші Бавария резервтік дивизияларымен Сучестен Аррастағы Скарптың оңтүстік жағалауына дейін сызықты ұстады. Неув-Шапельдегі британдық шабуылдан кейін 1914 жылдың желтоқсанынан бастап болған жергілікті шабуылдар қайта басталды, бұл майдан шебінде кішігірім өзгерістерге әкелді. Сәуірдің соңында дайындық барысында үлкен шабуыл жасалатыны туралы белгілер және жаңа француз бөлімшелері құрылатыны туралы хабарлар Арастан солтүстікке қарай француздардың шабуыл жасауын ұсынды. Француздық артиллерия атысы мамыр айында күшейе бастады, бірақ Артуадағы ауа райы негізінен бұлтты және бұлтты болды, бұл француз әуе басымдылығымен неміс әуе шұғылдандыруын және француздық 10-армияның артқы жағын бақылауды шектеді. Жаяу әскердің де қарауылдауы тоқтатылды және француз XVII корпусының болуы 8 мамырға дейін байқалмады. Сол күні француздық 43-дивизия Лиевиннің батысындағы 28-дивизияның позицияларына шабуыл жасады, ол екі жаққа да үлкен шығынмен кері қайтарылды.

The German defences had been improved in the ridges, hollows and ravines between Arras and Lens, since the war of movement had ended late in 1914. Barbed wire and chevaux de frise obstacles had been placed in front of the German defences and tunnels, caves and trenches, cellars and loopholed buildings had been fortified; avenues of approach were surveyed and registered by the German artillery. The 6th Army had retained most of the plateau of the Lorette Spur and all of the Spur of the White Way and Spur Souchez during the local attacks by the French in March and April. On 9 May, the French line ran about west of the Chapel, to the summit of the Arabs' Spur and by the Great Spur and Spur Mathis, down to the valley west of Ablain. Five German trench lines had been dug from the Arabs' Spur, across the plateau to the Arras–Béthune road near Aix Noulette. The trench lines were fortified with iron roofs, sandbags, concrete and barbed wire. At every , a machine gun nest had been built into the trench and small, fortified posts supported the defenders, one to the north east of the Chapel of Notre Dame de Lorette, with dug outs over 15.24 m deep. Artillery and machine guns in Ablain commanded the southern slopes of the ridge and those in Souchez the eastern face of the spur. Guns hidden in Angres and Liévin to the north east of the plateau commanded the approaches from the plain to the north and along the spur. Below the southern side of the Lorette Spur were Ablain, Souchez and a sugar refinery in buildings along a length of the banks of the St Nazaire stream, which had been fortified. To the south was Mill Malon and east of the sugar refinery lay marshes. South of Ablain rose wooded heights towards Carency, with the village in a hollow, the houses in five groups, one in the centre and the others facing north, west, south and east, protected by four lines of trenches. Each street and house had been fortified, connected by underground passages and garrisoned with four battalions of infantry and six companies of engineers. Field guns and machine guns had been dug into the gardens and orchards, as well as behind the church, which made it impossible to attack the village except form the south and east. Trenches connected Carency with Ablain and Souchez on the Béthune–Arras road. Between Souchez and Arras at the hamlet of La Targette, the Germans had dug trenches, known as the White Works, under which lay a German fortress. To the east of La Targette, was the village of Neuville St Vaast, long and wide, between the Arras–Béthune and Arras–Lens roads, which had also been turned into an underground fortress. South of Neuville St Vaast extended the Labyrinthe, on both sides of the Arras–Lens road, which contained tunnels and small strong points organised in a maze, with frequent blank walls and sally ports for the defenders to appear behind the attackers, linked by tunnels to Neuville St Vaast. About east of the Labyrinthe and Neuville St Vaast was the edge of the heights bounding the plain between the Scarpe and the Béthune–La Bassée–Lille Canal. Opposite the French Tenth Army, the XIV Corps held the front with the 29th and 28th divisions and to the south, I Bavarian Reserve Corps held the line from Souchez to the south bank of the Scarpe at Arras, with the 5th and 1st Bavarian Reserve divisions. After the British attack at Neuve Chapelle, the local attacks which had occurred since December 1914 resumed, which resulted in minor changes of the front line. At the end of April, indications of a bigger attack in preparation and reports of new French units being formed suggested a more ambitious French attack north of Arras. French artillery fire began to increase in May but the weather in Artois was mainly cloudy and overcast, which with French air superiority restricted German air reconnaissance and ground observation of the rear of the French Tenth Army. Infantry patrolling was also inhibited and the presence of the French XVII Corps was not detected until 8 May. An attack on the same day was made on the positions of the 28th Division west of Liévin by the French 43rd Division, which was eventually repulsed at great cost to both sides.

10-шы армия

Соңғы бомбалау таңғы сағат 6-да басталды, нысаналар бір сағат бойы тіркелді. Сағат 8:00-де Каренси секторындағы және Лорет шпордағы миналар іске қосылды, ал алғашқы екі неміс позициясын қарқынды бомбалау жалғасты, 9:40-де он минут үзіліс жасалды, содан кейін он минутқа созылған дауыл бомбалау болды. Жаяу әскер шабуылға кіріскенде, бомбалау қарқынды қарқынды қарқынды болды. Таңғы сағат 10-да жаяу әскердің шабуылы басталды. Лорет шұңқырдағы үш траншеялық сызықты Хессерлер басып алды және XXI корпустың жаяу әскерін көптеген зардап шекті. Неміс желісінің ортасындағы бекіністі посты тұтқындалмады және Ангрес маңындағы неміс артиллериясы жоғалған траншеяларды бомбалады, ал Аблендағы пулеметтер француз жаяу әскерін жойды. Ұрыс қараңғы түскеннен кейін де жалғасты, француздар қаз-қалпында қаз-қалпында қаз-қалпында қаз-қалпында қаз-қалпында қаз-қалпында қаз-қалпында қаз-қалпында болды. Неміс қазбалары Каренкиде тұтқындалды және бұйрықтарға қарсы француздар ауылға кіруге тырысты, бірақ шығыстағы мықты нүктеден шыққан от француздардың ілгерілеуін тоқтатты. XXI корпус Лоретт шұңқырдағы бекіністердің лабиринті арқылы алға жылжуға қол жеткізді, ал IX корпус одан әрі аздап алға жылжуда. XXXIII корпустың солтүстік флангісінде 70-дивизия Аблен, Каренси және Суческе және Боис 125 және қант өңдеу зауытындағы мықты нүктелерге шабуыл жасады. Дивизия ауылдардың шеттеріне жетті, бірақ оң қол полкінің кері қайтарылуы ең озық әскерлерді бастау сызығының алдындағы сызыққа кері шегінуге мәжбүр етті. XXXIII корпус аймағында Марокко дивизиясы (DM) екі толқынмен шабуыл жасады. Олар жеңіл жабдықталған және мүмкіндігінше тез алға жылжытылған, оқшауланған неміс позицияларын оларды ұстанған Nettoyeurs (тазалаушылар) қалдырды. Неміс сымдары жақсы кесілгені анықталды және сағат 11:30-да алдыңғы қатарлы әскерлер Вими қырқасындағы 140-шы нүктеге жетті және көп ұзамай автомат командаларының келуіне сүйеніп, 200-ден астам қадам жасады. Дивизия резервтері сағат 10:15-те алға жылжуға бұйрық берілді, ал сағат 13:30-да д'Урбаль 18-дивизияға алға жылжуға бұйрық берді, бірақ ол неміс артиллериясының қашықтығынан тыс жерде орналасты. Резервтік бөлімшелер неміс артиллериясының атысы арқылы алға жылжуда үлкен қиындықтарға тап болды, бұл DM-ді тар тұғырда қалдырды және барлық бағыттардан атылды. Түстен кейін ДМ қарсы шабуылға ұшырап, бірнеше қару-жарақ, автоматтар мен 1500 неміс тұтқынды алып кетуді шешеді. 77-ші дивизия Сучес, Шато-де-Карлельдегі зиратқа жетіп, 500 тұтқын мен отыз автоматты алып кетті, бірақ көп ұзамай Souchez-Neuville жолына неміс артиллериясының атысы мен қарсы шабуылдарымен қайта оралды. Француз жаяу әскері де көптеген зардап шекті және артиллерияның қолдауы азайып кеткенін, өйткені далалық артиллерия өз қашықтығының шегінде атуды тапты. Неміс байланыс траншеялары Каренси мен Сучес арасында бұғатталды, бұл Каренсиді Аблейн арқылы ғана кесіп тастады. 39-дивизия Ла Таргет алдындағы неміс траншеяларын кесіп өтті, онда екі мықты нүктеде артиллерия болды, бірақ француздар өте тез алға шықты, сондықтан бірнеше пулеметшілер ғана оларды ұстап алды және ауыл таңғы сағат 11:15-те тұтқынға алынды, 350 тұтқынға алынды. Аймақ тез арада нығаяды және француздар далалық артиллериясы неміс әскерлерін жақын маңдағы шабуылға шығады. Француздар Невильге қарай алға басып, Вими қырқасының оңтүстік бөлігінен жоғары көтерілді, бірақ оң жақ флангтағы 11-ші дивизия әскерлерін лабиринтті қорғаушылар ұстап қалды. Орталықта француздар ауылдың оңтүстік шетіндегі үйлерге және зиратқа жақын жерге табан тіреді және ауылдың жартысы басып алынды. Негізгі майданда француздық артиллерия жаяу әскерге жол ашты, ал жаяу шабуылдар аман қалған неміс жаяу әскерін ұстады, бірақ француздардың ауыр қарулары мен оқ-дәрілері аз болған жерде шабуылдар сәтсіз болды. XVII корпус шабуыл майданының оңтүстігінде, басқа корпустарға қарағанда терең алға жылжуды күтті, бірақ неміс автоматтық оғы ешкімнің жерінде тоқтатты және бірінші позицияда кішкентай табан тірегі ғана орната алды. Шабуыл майданының оңтүстігінде X корпустың жаяу әскерлері ешкімнің жерінде тоқтатылды. Түнгі уақытта 10-армия 3000 тұтқынға, 10 далалық және 50 пулеметке ие болды. XXXIII корпустың табысы оның оқ-дәрілерінің көп бөлігін пайдаланды және сапасыз снарядтар оның қаруларында 24 ерте жарылысқа әкелді, ал неміс қарсы батареясының отына тек төрт адам ғана шалды. 10 мамырда Жоффре мен Фох жаяу әскердің шабуылдары оларды қолдау үшін артил...

The final bombardment began at 6:00 a. m., with registration of targets for an hour. At 8:00 a. m. the mines in the Carency sector and the Lorette Spur were sprung, as an intense bombardment of the first two German positions continued, until a ten minute pause at 9:40 a. m., followed by a ten minute hurricane bombardment. As the infantry began their attack, the bombardment changed to a creeping barrage. At 10:00 a. m. the infantry attack began in bright dry weather. Three of the trench lines on the Lorette Spur were captured by Chasseurs and supporting infantry of XXI Corps with many casualties. A fortified post in the centre of the German line was not captured and German artillery near Angres bombarded the lost trenches, as machine guns in Ablain swept the French infantry. Fighting continued after dark and the French began to dig in. The German front trenches at Carency were captured and against orders, the French tried to continue into the village but fire from a strong point to the east stopped the French advance. XXI Corps had managed to advance through the maze of fortifications on the Lorette Spur and IX Corps beyond made a little progress. On the northern flank of XXXIII Corps, the 70th Division attacked Ablain, Carency and Souchez and strong points at Bois 125 and the sugar refinery. The division reached the fringes of the villages but the repulse of the right hand regiment led the most advanced troops to withdraw to a line forward of the start line. In the XXXIII Corps area, the Division Marocaine (DM) attacked with two waves of "shock troops", who were lightly equipped and pushed forward as quickly as possible, leaving isolated German positions to the Nettoyeurs (cleaners) following them. The German wire was found to be well cut and by 11:30 a. m., the advanced troops reached point 140 on Vimy Ridge and dug in, having made an advance of over , supported soon after by the arrival of machine gun teams. Divisional reserves were ordered forward at 10:15 a. m. and at 1:30 p. m. d'Urbal ordered the 18th Division to move up but it had been stationed back to be out of German artillery range. Reserve units had great difficulty in advancing through German artillery fire, which left the DM in a narrow salient and under fire from all directions. During the afternoon, the DM was counter attacked and forced off the ridge, managing to take several guns, machine guns and 1,500 German prisoners with them. The 77th Division reached Givenchy en Gohelle, the cemetery at Souchez, Château de Carleul and took c. 500 prisoners and thirty machine guns but was soon forced back to the Souchez–Neuville road, by German artillery fire and counter attacks. The French infantry also suffered many casualties and found that artillery support had diminished, as the field artillery was firing at the limit of its range. German communication trenches between Carency and Souchez were blocked, which cut off Carency except via Ablain. The 39th Division crossed the German trenches in front of La Targette, where two strong points contained artillery but the French advance was so swift, that only a few machine gunners were able to engage them and the village was captured by 11:15 a. m., 350 prisoners being taken. The area was quickly consolidated and French field artillery galloped up to engage German troops nearby. The French pressed on to Neuville and advanced up the southern part of Vimy Ridge but troops of the 11th Division on the right flank, were held up by the defenders of the Labyrinthe. In the centre, the French gained a foothold in houses at the south end of the village and near the cemetery and half of the village was captured. On the main front, the French artillery had prepared the way for the infantry and creeping barrages had kept the surviving German infantry pinned down but where the French had fewer heavy guns and ammunition, the attacks had failed. The XVII Corps to the south of the attack front, had been expected to make a deeper advance than the other corps but was stopped by German machine gun fire in no man's land and was only able to establish small footholds in the first position. In the south of the attack front, the X Corps infantry were stopped in no man's land. By nightfall the Tenth Army had taken 3,000 prisoners, ten field guns and fifty machine guns. The success of XXXIII Corps had used up much of its ammunition and poor quality shells had caused 24 premature explosions in its guns, against only four knocked out by German counter battery fire. On 10 May, Joffre and Foch decided that infantry attacks would have to reflect the capacity of the artillery to support them and a proposal by d'Urbal to attack south of Arras was rejected. Joffre ordered several cavalry divisions to move towards the Tenth Army area as a decoy. To keep German reserves pinned down, a feint attack was made north of the Lorette Spur towards Loos, which managed a small advance on the left, until stopped by the fire of German artillery in Angres. On the Lorette Spur, machine gun fire from a German strong point near the chapel caused many French casualties. A counter attack from the sugar refinery between Ablain and Souchez was seen assembling and the French attack in the area was suspended. Barrage fire by the French artillery prevented the German infantry from advancing and the French infantry descended from the spur towards the Ablain ravine. The attack on Carency continued and German counter attacks recovered some of the communication trenches and tunnels connecting it with Souchez. During the day, houses east of the village were stormed and a hollow south of the Carency–Souchez road was captured. A lull occurred on the main front as the French infantry reorganised and the surviving German defenders recovered from the effects of the attack. French gunners were hampered (paralysed) by their ignorance of the positions of the infantry and left unable to fire a preparatory bombardment; the gunners concentrated on shelling German reserves seen advancing and on counter battery fire. The most advanced French infantry were cut off by German barrage fire, suffered from a serious shortage of water and frequently were counter attacked, which rapidly reduced their ability to attack again, particularly in the units which had advanced the furthest. To the south of XXXIII Corps, the 39th Division attacked Neuville, on the orders of the corps commander, despite the reservations of the divisional and army commanders, suffering a costly repulse by devastating fire from the defenders. On the right, beyond the Arras–Béthune road, Neuville cemetery was taken and counter attacks by German reserves brought up from Douai and Lens were repulsed. By 11 May, the Tenth Army had reorganised sufficiently to attempt another general offensive but the DM and the 77th Division, which were the most advanced, received the fewest reinforcements and supplies. Communication with the foremost troops was almost impossible through the German artillery fire but d'Urbal thought that the German defence was rapidly increasing in effectiveness and that delay would put the French at a greater disadvantage. To the north the 70th Division and the 13th Division of XXI Corps managed to advance at Ablain, Carency, Bois 125 and along the Lorette Spur, which left the German garrison in Ablain outflanked on both sides. The attack by the XXXIII Corps was met by a huge volume of German artillery and small arms fire and repulsed, the DM having suffered 5,120 casualties since 9 May; the 77th Division also gained little ground due to German flanking fire. On the evening of 11 May, the French captured the lower slopes of the Arabs' Spur in mutually costly fighting and a night counter attack by German troops from the Spur of the White Way was repulsed. The 13th and 43rd divisions captured the crest of the Lorette Spur during the night, which deprived the Germans of the commanding views from the ridge. German artillery in Angres and the machine guns in Ablain kept a constant fire on the new French positions. On 11 May, D'Urbal reinforced the XXXIII Corps and XX Corps with fresh divisions, ready to attack after a two hour bombardment. The French captured the wood east of Carency, which overlooked German communication trenches with Souchez and prevented their use. A German party on a wooded hillock kept the French from the east end of the village and the western approach was blocked by infantry at a stone quarry, nearly 91.44 m deep. To the south, XX Corps made slow progress at Neuville, where the 39th Division held a front with a right angle facing the western and northern fringes of the village, with the right hand brigade attacking the village and the left hand brigade attempting to capture ferme La Folie. Every attempt to advance was met with massed artillery fire. IX Corps on the northern flank, X and XVII corps on the southern flank, made limited attacks, which were mostly repulsed. To the south, the French attack on Neuville and the Labyrinthe continued and the cemetery was captured. Pétain reported that machine gun fire from both flanks and German artillery fire had increased, which had caused far more casualties. The result of the attack on 11 May, led d'Urbal to order that the German defences on the flanks at Souchez and Neuville were to be captured, before resuming the attack on Vimy Ridge. XXI Corps was to resume the advance along the Lorette Spur, XXXIII Corps was to capture Carency and then attack Souchez, as XX Corps to the south attacked Neuville. Before dawn on 12 May, French Chasseurs attacked the strong point near the Chapel of Notre Dame de Lorette on the Lorette Spur; after hand to hand fighting the strong point and the remains of the Chapel were captured. At dawn, under a German artillery bombardment, the French pushed towards the Spur of the White Way, which commanded the valley from Ablain to Souchez. At Carency, French infantry attacked after a bombardment, captured the wooded hillock east of the village and eventually took the stone quarry to the west. The French entered the western block of houses at the same time and at 5.30 p. m. about 1,000 members of the garrison surrendered. Conditions on the plateau were appalling, because bursting shells had disinterred the corpses of hundreds of French and German soldiers killed before the offensive. The French continued the advance from Carency towards Ablain, which suddenly caught fire, as the Germans withdrew to houses at the eastern fringe of the village. The French took 2,000 prisoners, field artillery and machine guns in the area. On Thursday 13 May, in heavy rain a German counter attack on the Spur of the White Way was repulsed by machine gun fire. By the morning of 14 May, the French had captured most of the Lorette Spur and Carency but not the intervening positions, from which flanking fire had stopped the XXXIII Corps from advancing on Souchez. On 15 May, another French attack on the Spur of the White Way failed and until 21 May, the French on the Lorette Spur consolidated, under fire from the German artillery at Angres and Liévin. In the valley, the Germans held on at the east end of Ablain and recaptured the church and cemetery.

Британдық бірінші армия

Неув-Шапель майданының екі жағында орналасқан неміс майданының екі аймағына британдық Бірінші армия (генерал сэр Дуглас Хейг) шабуыл жасады. Оңтүстікке қарай І корпус пен Үнді корпусы Рю-ду-Буадан және солтүстікке қарай Фромельске қарама-қарсы фронттан IV корпус шабуыл жасады. Шабуылдың мақсаты - неміс қорғанысына екі рет бұзылу, содан кейін жаяу әскер Ауберс қырқасына қарай алға жылжу керек еді. Алдын ала бомбалау 9 мамырда таңғы сағат 5:00-де басталды және таңғы сағат 5:30-да күшейді. Он минуттан кейін жаяу әскер шабуыл жасап, неміс қорғанышын таң қалдырды, артиллерия атысы неміс телефон желілерін артқа кесіп тастады. Түтін мен шаңның әсерінен көріну қабілеті нашар болды, бомбалау күтілгеннен аз тиімді болды; британдық снарядтардың көп бөлігі сәтсіз болды, ал неміс пулеметтерінің аз бөлігі жойылды. Неміс пулеметтері мен артиллериясы бір уақытта оқ атуды бастады және он минут ішінде британдық жаяу әскеріне көптеген зардаптар тигізді, өйткені олар ешкімнің жері арқылы алға жылды. Шабуылдың неміс бірінші желісінде бірнеше табан тірейтін жерді иеленуге сәтсіздігі қырық бес минут бомбалаудан кейін сағат 8:00-де екінші шабуылға әкелді, ол неміс қорғаныс отына қарсы соғылды. Жаңа шабуылға бұйрық түскі сағат 5-ке дейін берілді. "Құдіретті" бомбалауға қарамастан, неміс пулемет оялары жойылмады және пулеметшілер шабуылды қапталдағы атыспен тоқтатты. Француздарға көмектесу үшін, олардың шабуылдары сәтті өтті, тағы бір шабуылға сағат 20:00-ге бұйрық берілді, содан кейін басқа шабуыл жасалмауы анық болғандықтан, оны тоқтатты. Британдықтардың жеңілісінің ауқымы алдыңғы сызықпен байланыс қиындағандықтан, түсінген жоқ. Британдықтар шамамен 11 000 адамнан зардап шекті, ал неміс зардаптары да ауыр болды; қорғаныс орны кратерлік алаңға айналды, бірақ неміс резервтері 12 мамырда британдық фронттан Вими қырқасына көшірілді. Жоффр мен Фох сол күні французмен кездесіп, оны оңтүстікке қарай 10-армияға қарсы неміс дивизияларын қайта орналастырғаннан кейін шабуылды қайта бастауға көндірді; француздар 15 мамырға дейін Ла-Басседен оңтүстікке қарай француз дивизиясын босатуға келісті.

Two areas of the German front line, on either side of the Neuve Chapelle battlefield, were attacked by the British First Army (General Sir Douglas Haig). In the south I Corps and the Indian Corps attacked on a front from the Rue du Bois and IV Corps attacked in the north on a front opposite Fromelles. The attack was intended to make two breaches in the German defences apart, after which the infantry were to advance to Aubers Ridge about beyond. The preliminary bombardment began on 9 May at 5:00 a. m. and at 5:30 a. m. became intense. Ten minutes later, the infantry attacked and surprised the German defenders, artillery fire cutting all the German telephone lines to the rear. Visibility was poor due to smoke and dust and the bombardment proved less effective than assumed; much of the British shell fire fell short and few of the German machine guns were destroyed. German machine gunners and artillery began to fire at the same time and in ten minutes inflicted many casualties on the British infantry as they advanced across no man's land. The failure of the attack to gain more than a few footholds in the German first line led to a second attack at 8:00 a. m. after a forty five minute bombardment, which was repelled in no man's land by German defensive fire. A new attack was ordered for noon but was delayed until about 5:00 p. m. Despite a "terrific" bombardment, the German machine gun nests were not destroyed and the machine gunners stopped the attack with flanking fire. To assist the French, whose attack had been more successful, another attack was ordered for 8:00 p. m. and then cancelled as it became clear that another attack could not be launched. The extent of the British defeat had not been realised, due to the difficulty of communicating with the front line. The British suffered c. 11,000 casualties and German casualties had also been severe; the defensive position had been turned into a crater field but German reserves were moved from the British front to Vimy Ridge on 12 May. Joffre and Foch met French that day to persuade him to resume the attack after the redeployment of German divisions south against the Tenth Army; French agreed to relieve a French division south of La Bassée by 15 May.

10-шы армия

Петан 12 мая предложил совместную атаку на Суше с дивизиями XXXIII и XXI корпусов, которая была отклонена из-за истощения дивизий XXI корпуса. Петан заменил план тремя ограниченными атаками против Каренси, Бой 125, Аблен и Суше, с аналогичной атакой на юге против Нёвиля. Жоффр направил III корпус в Десятую армию в качестве подкрепления, но также был вынужден отозвать артиллерию для поддержки британской атаки у Фестюбера. После 11 мая французы укрепили захваченные позиции и переместили вперед армейскую инфраструктуру снабжения, госпитали, склады, железнодорожные линии и штабы. Были подготовлены новые артиллерийские позиции, готовые к операциям по обеспечению баз де депар (позиций для начала атаки); истощенные части были заменены, а выжившие обучали новобранцев. Атаки 70-й, части 77-й и 13-й дивизий, захвативших Бой 125, Каренси и часовню на Лоретском выступе, поставили немецкий гарнизон в Аблене в выступ и вынудили немцев 12 мая отойти к линии от Шато Карлёль до Суше, кладбища в Аблене и сахарного завода. Немецкие войска в оставшихся позициях Лоретского выступа отступили, чтобы поддерживать связь с новыми оборонительными позициями на востоке. 13 мая 70-я дивизия осторожно последовала за немецким отступлением, а 77-я и 13-я дивизии предприняли конвергентную атаку на сахарный завод. Инженеры восстановили траншеи на захваченной территории, готовясь к атаке на Суше 14 мая. В Нёвиле 11-я дивизия и часть 39-й дивизии снова атаковали 12 мая, несмотря на дорогостоящий провал 11 мая, когда некоторые части понесли 50-процентные потери. 39-я дивизия продвинулась, пехота двигалась за градом ручных гранат и минометных бомб, но была вынуждена отступить, когда левый полк был отбит. 11-я дивизия застряла в Нёвиле и Лабиринте. Командир 39-й дивизии генерал Нуррисон возражал против продолжения крупных атак, но д'Урбаль настаивал на их продолжении, поскольку рылись новые оборонительные сооружения и выдвигались свежие войска. До 15 мая продолжались крупные спешные атаки, многие из которых были безуспешными и стоили больших потерь. 15 мая была предпринята более масштабная общая атака, которая также закончилась дорогостоящим провалом. Артиллерийская поддержка была недостаточной из-за потерь от немецкого контрбатарейного огня и взрывов стволов из-за некачественных боеприпасов. Артиллерийская тактика не изменилась, и плотность огня уменьшилась, что дало немецким подкреплениям, прибывшим с 13 по 14 мая, время вырыть много новых пулеметных гнезд и встретить атаку массированным пулеметным огнем, поддержанным сильной артиллерийской бомбардировкой, которая остановила атаку, как только она началась. 18 мая д'Урбаль попросил вывести XVII и X корпуса к 24 мая из-за дорогостоящего провала их атак, но Фош отменил это решение и приказал прекратить спешные атаки. Фош приказал сделать восьмидневную паузу, чтобы подготовить атаку с тщательностью, как 9 мая; в это время местные атаки должны были проводиться с массированной артиллерийской поддержкой на ограниченных участках. Жоффр поддержал вмешательство Фоша и также приказал д'Урбалю ограничить атаки частями против местных тактически важных пунктов. До 15 июня французы предприняли много ограниченных атак на флангах 77-й и марокканской дивизий, используя те же войска и ту же тактику. 23 мая XXI корпус захватил остальную часть Лоретского выступа, а 27 мая 70-я дивизия взяла кладбище в Аблене, затем сахарный завод 31 мая, что сделало Суше уязвимым для атаки с запада, а также с юга. Ограниченные узконаправленные атаки были лучше поддержаны артиллерией. 20 мая GQG выпустил пересмотренную версию Примечания 5779, в которой утверждалось, что версия от 16 апреля была подтверждена событиями. Новая версия одобрила «непрерывную битву» и подчеркнула, что резервы должны быть выдвинуты вперед, чтобы избежать ошибки, допущенной 9 мая, когда они были сдержаны вне досягаемости немецкой артиллерии. Анализ немецких оборонительных методов описал использование небольшого количества пехоты, оснащенной большим количеством пулеметов, ведение огня с флангов и укрытие пехоты в глубоких земляных укреплениях, невосприимчивых к полевой артиллерии; французские оборонительные позиции должны были быть смоделированы по немецкому образцу. Местные атаки были возобновлены, но, хотя и были умеренно успешными и оставались в рамках материальных ограничений Десятой армии, были затруднены резкой потерей опыта, вызванной масштабом французских потерь. Темп ограниченных атак превышал возможности Десятой армии по снабжению и обучению солдат-новобранцев в соответствии с требованиями Примечания 5779. Попытка вернуться к более масштабным объединенным атакам IX, XXI и XXXIII корпусов с 25 по 26 мая провалилась в большинстве мест из-за повышения возможностей немецкой обороны, невозможности добиться внезапности и отсутствия времени на планирование операций или отдых войск. Петан писал, что немецкие артиллерийские обстрелы велись ежедневно, что делало пехотные атаки почти невозможными, и что изменение французских бомбардировок для достижения внезапности мало что давало, теперь, когда немецкая артиллерия была усилена и была готова в любой момент начать огонь. Немецкие орудия были нацелены на нейтральную полосу и должны были просто открыть огонь по этой территории, чтобы поразить французскую пехоту во время атаки. Французские контрбатарейные усилия должны были ждать, пока немецкие орудия не раскроют себя, а затем начать огонь по району возле немецкой артиллерии, что было пустой тратой боеприпасов. Петан хотел больше воздушной разведки, но беспроводная связь самолетов была крайне малого радиуса действия, а во время атак путаница на земле делала артиллерийское наблюдение с воздуха невозможным. В качестве альтернативы Петан предложил составить очень подробные карты немецких тыловых районов и систематически бомбардировать немецкие артиллерийские позиции непрерывно, а не во время атак, но эти предложения были непрактичными из-за нехватки боеприпасов. Фош и д'Урбаль встретились поздно вечером 15 мая и приказали временно прекратить наступление, поскольку атаки после 9 мая были плохо подготовлены и теряли эффективность. Подготовка со степенью детализации и организации атаки 9 мая должна была быть проведена до возобновления наступления. «Базы отправления» должны были быть захвачены в Суше и Нёвиле перед атакой на Вими-Ридж, которую Фош ожидал провести за восемь-десять дней. Д'Урбаль отменил атаку, намеченную на 16 мая, и отдал инструкции каждому корпусу захватить ограниченные цели. XXXIII корпусу было дано пять целей перед атакой на Суше, а XXI корпусу три цели перед поддержкой атаки на Суше. Первая ограниченная целевая атака была запланирована на 17 мая, но дожди вынудили отложить ее до 20 мая и ночи с 20 на 21 мая. Массированные артиллерийские обстрелы предшествовали пехотным атакам, целью которых было захватить несколько сотен квадратных метров земли за раз. Днем 21 мая французы атаковали выступ Белого Пути с севера, юга и запада. Группа, атаковавшая с выступа Арабов, захватила свои цели за считанные минуты, а другая группа, атаковавшая с севера, захватила главный немецкий коммуникационный ход, окружив и взяв в плен гарнизон. Атака из Аблене захватила дома к западу от церкви, и коммуникационный ход, соединяющий Белый Путь с Суше, был перерезан; было взято 300 немецких пленных и полевое орудие. В 2:00 ночи 22 мая немецкая контратака с плацдарма в Аблене была отбита. 25 мая IX, XXI и XXXIII корпуса одновременно атаковали ограниченные цели после целодневной артиллерийской бомбардировки, но добились небольшого прогресса. Остатки гарнизона в Аблене снова атаковали 28 мая в их оставшихся траншеях вокруг кладбища. Французская артиллерия установила огоньную завесу к востоку от кладбища, отрезав гарнизон перед тем, как пехота атаковала и взяла 400 пленных. Ночью немцы в группе...

Pétain proposed a combined attack on Souchez with the divisions of XXXIII and XXI corps for 12 May, which was rejected due to the exhaustion of the XXI Corps divisions. Pétain substituted a plan for three limited attacks against Carency, Bois 125, Ablain and Souchez, with similar attack in the south against Neuville. Joffre sent the III Corps to the Tenth Army as reinforcement but also had to withdraw artillery to support the British attack due at Festubert. After 11 May, the French consolidated captured positions and moved the supply infrastructure of the army, hospitals, depots, rail lines and headquarters forward. New artillery positions were prepared, ready for operations to secure bases de départ (jumping off positions); depleted units were relieved and replacements trained by the survivors. The attacks by the 70th, part of the 77th and the 13th divisions which captured Bois 125, Carency and the chapel on the Lorette Spur, placed the German garrison in Ablain in a salient and forced the Germans to withdraw on 12 May, to a line from Château Carleul to Souchez, the cemetery at Ablain and the sugar refinery. German troops in the remaining positions of the Lorette Spur withdrew to maintain contact with the new defensive positions to the east. On 13 May, the 70th Division cautiously followed up the German retirement and the 77th and 13th divisions made a converging attack on the sugar refinery. Engineers rebuilt trenches in the captured area ready for an attack on Souchez on 14 May. At Neuville the 11th Division and part of the 39th Division attacked again on 12 May, despite the costly failure on 11 May, when some units had 50 per cent casualties. The 39th Division advanced, the infantry moving behind a shower of hand grenades and trench mortar bombs but was forced back when the left hand regiment was repulsed. The 11th Division was bogged down in Neuville and the Labyrinthe. The 39th Division commander, General Nourrisson, objected to the continuation of large attacks but d'Urbal insisted that they continue as new defences were dug and fresh troops were brought forward. Until 15 May large rushed attacks continued, with many failures and a few costly successes. On 15 May a larger general attack was made and was another costly failure. Artillery support was inadequate due to losses from German counter battery fire and barrel explosions from inferior ammunition. Artillery tactics were unchanged and the density of shell fire diminished, which gave German reinforcements, which had arrived from 13 to 14 May time to dig in many new machine guns and meet the attack with massed machine gun fire supported by a heavy bombardment by the artillery, which stopped the attack as soon as it began. On 18 May, d'Urbal asked for the XVII and X corps to be withdrawn by 24 May because of the costly failure of their attacks but was over ruled by Foch, who ordered an end to rushed attacks. Foch ordered a pause of eight days, to prepare an attack with the thoroughness of 9 May; in the interim, local attacks were to be made with massed artillery support on limited objectives. Joffre supported the intervention by Foch and also ordered d'Urbal to restrict attacks to piecemeal efforts against local points of tactical importance. Until 15 June the French made many limited attacks on the flanks of the 77th and Moroccan divisions, using the same troops and same tactics. On 23 May the XXI Corps captured the rest of the Lorette Spur and on 27 May the 70th Division took Ablain cemetery, then the sugar refinery on 31 May, which made Souchez vulnerable to an attack from the west as well as the south. The limited narrow front attacks were much better supported by the artillery. A revised version of Note 5779 was issued on 20 May by GQG, which asserted that the version of 16 April had been vindicated by events. The new version endorsed "continuous battle" and emphasised that reserves must be pushed forward to avoid the mistake made on 9 May, when they had been held back out of German artillery range. An analysis of German defensive methods, described the use of small numbers of infantry equipped with large numbers of machine guns, firing from flanks and the sheltering of infantry in deep dug outs, immune to field artillery; French defensive positions were to be modelled on the German practice. Local attacks were resumed but while modestly successful and remaining within the material constraints on the Tenth Army, were hampered by a drastic loss of experience, caused by the extent of French losses. The tempo of limited attacks was beyond the capacity of the Tenth Army to supply and train replacement soldiers according to the requirements of Note 5779. An attempt to return to larger combined attacks by IX, XXI and XXXIII corps from 25 to 26 May failed in most places, because of increases in the capability of the German defence, the impossibility of obtaining surprise and a lack of time to plan operations or to rest troops. Pétain wrote that German barrages were being fired daily, which made infantry attacks almost impossible and that varying French bombardments to obtain surprise made little difference, now that the German artillery had been reinforced and was ready at a moment's notice to begin barrage fire. German guns were registered on no man's land and had only to fire into the area to hit French infantry during an attack. The French counter battery effort had to wait until German guns revealed themselves and then begin area fire near the German artillery, which was a waste of ammunition. Pétain wanted more air reconnaissance but aircraft wireless was of extremely short range and during attacks, confusion on the ground made artillery observation from the air impossible. As an alternative, Pétain suggested making highly detailed maps of the German rear areas and systematically bombarding German artillery emplacements continuously, rather than during attacks but the suggestions were impractical, because of the ammunition shortage. Foch and d'Urbal met late on 15 May and ordered that the offensive was to end temporarily, as the attacks after 9 May had been poorly prepared and of diminishing effectiveness. Preparations with the standard of detail and organisation of the attack on 9 May, were to be made before the offensive resumed. "Bases of departure" were to be captured at Souchez and Neuville, before an attack on Vimy Ridge, which Foch expected to take eight to ten days. D'Urbal cancelled an attack due on 16 May and issued instructions to each corps to capture limited objectives. XXXIII Corps was given five objectives before an attack on Souchez and XXI Corps three objectives before supporting the attack on Souchez. The first limited objective attack was planned for 17 May but rainstorms forced a delay until 20 May and the night of 20/21 May. Huge artillery bombardments preceded infantry attacks, intended to occupy several hundred square metres of ground at a time. On the afternoon of 21 May, the French attacked the Spur of the White Way from the north, south and west. A party attacking from the Arabs' Spur captured their objectives in minutes and another party attacking from the north seized the main German communication trench, surrounding and taken the garrison prisoner. The attack from Ablain captured houses west of the church and the communications trench linking the White Way with Souchez was cut; 300 German prisoners and a field gun were taken. At 2:00 a. m. on 22 May, a German counter attack from a foothold in Ablain was repulsed. On 25 May IX, XXI and XXXIII corps attacked limited objectives simultaneously, after a day long artillery bombardment but made little progress. The remnants of the garrison in Ablain were attacked again on 28 May in their remaining trenches around the cemetery. French artillery placed a barrage to the east of the cemetery, cutting off the garrison before the infantry attacked and took 400 prisoners. During the night the Germans in a group of houses to the south of the church were mopped up and outside the village a strong point was taken. Early on 29 May the remaining German positions at the church and rectory were captured. French casualties in the final attack were 200, mainly caused by artillery fire. The French attacked into the valley and on 31 May captured Mill Malon, advanced up a communication trench to the sugar refinery and rushed the German garrison, which was overwhelmed as dark fell. At midnight a German counter attack gradually pushed the French back into the communication trench. A French artillery barrage was arranged and troops on the outskirts of Ablain advanced to the refinery along the stream, as the troops at the communication trench reorganised and attacked again. The Germans were forced back and by the evening of 1 June the position was connected with Ablain by communication trenches (fighting in the area continued sporadically from June–September). From 25 to 28 May French attacks towards Andres failed. D'Urbal continued the limited objective attacks but transferred the main artillery effort south to Neuville. A three day preparatory bombardment began on 2 June and on 6 June French infantry captured the main road through the village, as the German garrison replied with massed small arms fire from cellars and demolished houses. German artillery fire also caused many French casualties but by 11 June, the French had advanced on a front.

Британдық бірінші армия

Британдықтар қоршау соғысы тактикасын қабылдады, яғни үлкен артиллериялық отпен дайындалған, шектеулі шабуылдар арқылы көбірек аумақты басып алып, аз шығынмен ұстап тұру. Британдық шабуылдар Фестубер маңында, Порт-Артурден солтүстікке қарай Рю-ду-Буаға дейін қайта жаңғырды. 15 мамырда, үш күндік бомбалаудан кейін, сағат 23:30-да үш дивизия түнгі шабуылға шықты, ал майданның бойында 26 000 снаряд мұқият бақыланды. Неміс бекіністері қиратылды, бірақ олардың астындағы көптеген пулемет ұялары мен екінші қатардағы бекіністердің астындағы жаяу әскерлердің қақпалары сақталып қалды. Шабуыл Ла-Квинк-Руэ жолы бойындағы алға жылжу мақсатына шектелді. Оң жақтан шабуыл сәтті аяқталды, үнсіз жылжу арқылы аман қалған немістерді таң қалдырып, Wohngraben (қолдау траншеясы) басып алынды, содан кейін бекінілді. Сол жақтағы неміс жауап атысы "ешкімнің жерінде" шабуылды тоқтатты. 7-дивизияның 3:15-те оң жақтан жасаған шабуылы бір жағынан сәтті болды, бірақ көп шығынға әкелді. Неміс алдыңғы шебінің көп бөлігі қиратылып, басып алынды, бірақ снаряд шұңқырларындағы шашыраған неміс тобы екі жақты да бөгеп, британдықтардың одан әрі ілгерілеуіне кедері келтірді. 16 мамырда Хейг Фестубер шайқасымен шабуылды жаңартты, ол Ауберс Ридж шайқас алаңының оң жағында болды, онда британдық әскерлерге біріккеннен кейін ғана жергілікті мақсаттарға жылжуға бұйрық берілді. 17 мамыр таңына қарай неміс 14-дивизиясы бастапқы алдыңғы позицияның артында қазылған жаңа бекініске шегінуге мәжбүр болды, бұл алдыңғы шептің артындағы Stützpunktlinie (қорғаныс шебі)мен байланысты, нәтижесінде британдық бомбалау мен шабуылдар тек артқы жасақтардың шағын тобына кездесті. Сағат 10:15 шамасында Төртбұрыш 17 мамырда кең көлемді бомбалаудан кейін көптеген неміс әскерлерінің қарсылық көрсетпей берілуіне әкелді. Көмекші күштер жаңа позициядағы неміс отын күшін екі есеге арттырды, бірақ түстен кейін британдықтардың алға жылжуын жалғастыруға жасаған тырысыстары кері қайтарылды. Төменгі бұлт пен жаңбыр майданды бүркеп, британдықтарға жаңа шепті анықтау үшін үш күн кетті. 18-25 мамыр аралығында төрт британдық дивизия жасаған шабуылдар сериясы британдық шепті аздап жылжытты, бірақ басып алынған позициялар неміс артиллериясымен тіркелгендіктен, олар ауыр бомбалауды жалғастырды, бұл кейбір жерлерде британдықтарды кері шегінуге мәжбүр етті және көптеген шығынға әкелді. Соғыс британдықтарға 16 644 адамнан, ал немістерге шамамен 5 500 адамнан шығын келтірді. 25 мамырға дейін жергілікті мақсаттар үшін және оңтүстікте француз әскерлеріне қарсы тұруға қол жетімді емес неміс күштеріне қарсы күрес жалғасты.

The British adopted siege warfare tactics of limited attacks prepared by a greater weight of artillery fire, to capture more ground and hold it with fewer casualties. British attacks resumed near Festubert from Port Arthur north to Rue du Bois, with a night attack by three divisions at 11:30 pm on 15 May, after a three day bombardment, with 26,000 shells carefully observed on a front. The German breastwork was destroyed but many of the machine gun posts underneath survived, as did infantry dugouts under the second line of breastworks. The attack was limited to an objective about forward along La Quinque Rue road. On the right flank the advance succeeded, a silent advance surprising the surviving Germans in the remains of the breastwork and then capturing the Wohngraben (support trench) before digging in. On the left German return fire stopped the advance in no man's land. An attack at 3:15 a. m. on the right by the 7th Division was successful in parts but with many casualties. Much of the German front line was destroyed and captured but scattered German parties in shell holes blocked both flanks and prevented a further British advance. On 16 May Haig resumed the offensive with the Battle of Festubert, which was fought on the right flank of the Aubers Ridge battlefield, where British troops were ordered to press on to local objectives only after consolidating. By the morning of 17 May, the German 14th Division was forced to retire to a new breastwork dug behind the original front position, connecting the Stützpunktlinie (strongpoint line) behind the front line, with the result that British bombardments and attacks met only small parties of rearguards. The Quadrilateral was captured at about 10:15 a. m. on 17 May after an extensive bombardment led to a large number of German troops surrendering. Reinforcements doubled the German firepower in the new position, from which in the afternoon British attempts to continue the advance were repulsed. Low cloud and rain obscured the battlefield and it took three days for the British to identify the new line. A series of attacks by four British divisions from 18 to 25 May achieved minor advances of the British line but found that the captured positions had been registered by German artillery, which maintained a heavy bombardment, which forced the British back at some places and inflicted many casualties. The fighting cost the British 16,644 casualties and the Germans c. 5,500. Fighting continued until 25 May for local objectives against German reinforcements, which were not available to oppose the French further south.

10-шы армия

Сегіз күн, Фохтың XXXIII корпустың қанаттарында жерді басып алу үшін қажет деп есептегені, бес аптаға созылды. Шағын табыстарға қол жеткізілді, бірақ немістер оңай, құламалар мен еңістердің артында өз қорғаныстарын жетілдіре алды. Артиллерия күшейткіштері шабуылдың айқын бағыттарына келген кезде тіркелді, бұл тек майдан шебінен сигнал беруді қажет етті. Оныншы армия да артиллериядан айтарлықтай күшейту алды, бірақ неміс артиллериясының атысынан, техникалық бұзылулар мен ерте жарылыстардан туған шығындарға байланысты таза өсім аз болды. Жаяу әскер күшеюі шығындардан аздап жоғары болды. Екінші жалпы шабуыл үшін 355 ауыр және 805 далалық зеңбірекке арналған артиллерия оқ-дәрілері көп көлемде болды, 16-18 маусым аралығында 718 551 снаряд, ал 3-9 мамыр аралығында 265 430 снаряд атты. Алдын ала бомбалау 10 маусымда басталып, жаяу әскер шабуылының жақындығын жасыру үшін белгілі бір аймақтарға шоғырландырылуы керек еді. Шабуыл күні артиллерия түнде немістер жөндеген қорғаныстарды жойып, соңғы сәттерге дейін қарсы батарея отын жүргізуі керек еді, алдау үшін, содан кейін француз жаяу әскері алға жылжуда неміс алдыңғы қорғанысына түсіп, немістерді жаңылыстырып, жаяу әскерді неміс шабуылы басталғанға дейін ешкімнің жері арқылы өткізу керек еді. 9 мамырдағы франко-британдық шабуыл алдыңғы шекара болды, ал маусымда француздың екінші, алтыншы және жетінші армиялары үш қолдау шабуылын жоспарлады, сонымен қатар британдықтар Фландриядағы Зилебеке маңында шабуыл жасады. Алдын ала бомбалау 13 маусымда басталуы керек еді және XXI корпус Лорет шұңқырынан Бои де Живаншиге қарай шабуылдауы керек еді, XX корпус Невильді және Лабиринтті басып алуды аяқтауы керек еді, ал XXIII корпус Сучезге, Шато Карлельге, 119-шы биіктікке және Живанши-ан-Гохельге шабуыл жасау үшін сәл солтүстікке жылжуы керек еді. IX корпус Оныншы армияның солтүстік шекарасынан көшіріліп, XXXIII корпус пен XX корпустың арасына Вими қырқасын алуға орналастырылды. Маусым айының басындағы шағын шабуылдар кезінде IX корпустың дивизиялары аз табысқа жетті, ал бір шабуылда жаяу әскер жерге жатып, жалғастырудан бас тартты, егер қайталанса, XXXIII корпусы тағы да алға жылжуға осал болар еді. Артиллерия дайындығы майдан шебінен мұқият бақыланды және IX корпусы әскерлеріне артиллерияға сигнал беру үшін жалын шашулар берілді, олар өте дәл бомбалау туралы хабарлады, әсіресе 5 Кеминс жол қиылысы мен қираған диірменде, олар қарсыдағы негізгі неміс қорғаныс нысандары болды. 15 маусымда IX корпустың оң жағындағы 17-ші дивизия командирі генерал Куреге, корпус командиріне, дайындықтар толық емес екенін және 5779-шы ескертуге сәйкес келмейтінін, ал траншеялардан секіру неміс алдыңғы шебінен алыс екенін және жаяу әскердің шаршағанын жазды. Оныншы армияның қалған бөлігінде жағдай да сондай болды, жаяу әскерлер неміс қарсы бомбалауымен бірнеше сағат қазуға мәжбүр болды. Сондай-ақ, француз артиллериясының атысының дәлдігі тиімді болуы үшін жеткіліксіз екені анықталды. 13 маусымда 70-ші дивизияның бір полкі қант зауытына шабуыл жасап, неміс майдан орнының кішкене бөлігін басып алды, онда оларды француз артиллериясы бомбалады. 14 маусымдағы шабуыл тағы бір қысқа қазбаны алды, бірақ полк 15-16 маусым түнінде 13-ші дивизияның бір бөлігімен ауыстырылуы керек болды. Оңтүстік қанаттағы IX және XX корпустардың есептерінде француз артиллериясының дәл атысы сипатталған, ал Лорет шпордағы XXI корпустың неміс қорғанысына толық көрінісі болды. Корпус командирі Майстр артиллерияны бақылауды арнайы дайындалған ерлерге тапсырды, олар тиімді байланыс үшін жаяу әскерге жақын болды. Көп ұзамай немістердің тек алдыңғы қатарда емес, алдыңғы қатарда тікенді сымдарды орналастырғаны анықталды және сымдарды кесу үшін арнайы бомбалау жасалды, содан кейін патрульдер неміс қарсы бомбалауына қарамастан, нәтижелерді тексеру үшін алға шықты. 43-ші дивизия майданында далалық артиллерия тек тікұшақты бұрап, шево де фризге зақым келтірмейтіні анықталды, бірақ заманауи 155 мм-лік зеңбіректер сымға бірнеше саңылаулар жасау үшін уақытында қолданылды. 16 маусымның таңында көріну нашар болды және француз ауыр артиллериясы 12:15-ке дейін баяу бомбалаумен бастады, содан кейін жайнаған қоршау француз майдан шебінен шекараға қарай қозғала бастады, ал екінші қоршау ең үлкен қашықтықта басталып, артқа қарай қозғалды, екі қоршау Вими қырқасында бірігіп, француз жаяу әскері келгенге дейін тұрақты қоршауға айналды. IX корпусы дивизиялары шабуыл басталғанда неміс қорғанысы бұзылмағанын анықтады және 17-ші дивизия артиллерия мен пулеметтен атылып, бастапқы траншеясына қайтаруға мәжбүр болды, ал 18-ші дивизия неміс бірінші позициясын басып алып, кешке тағы бір шабуылға бұйрық берді. IX, XX және XXXIII корпустары Невиль, Сучез және Ангреге, Ферма Ла Фолидегі неміс артиллериялық позицияларына және тыл аймақтарына 10 000 снаряд, уытты газ және өртке қабілетті материалдарды қолданды. Снарядтар көмірқышқыл газы және фосформен толтырылды, бұл біріктірілген тұншықтыру және өртке қабілетті әсер берді. Газ снарядтары сағат 1:00-ден 2:30-ға дейін неміс артиллериясын басып, Ангреде көптеген өрттерді тудырды, бірақ Сучезде, тым көп бомбалау болғандықтан, жануға жарамды материал қалмады. 17-ші дивизия тағы да шамамен жылжыды, ал 18-ші дивизия ешкімнің жерінде тоқтады. Оң қанатта XX корпусының 39-шы дивизиясы неміс қарсы бомбалаудан қашу үшін нөлдік сағаттан бұрын жылдамдап алға жылжуға тырысқандықтан, бірінші шабуылда жеңіліске ұшырады және неміс жаяу әскерін жасырып алуға тырысты. Дивизия неміс алдыңғы шебіне сағат 15:20-да бомбалауға дайындық жасады, кем дегенде ешкімнің жері арқылы жылжу үшін. Жаңа шабуыл да сәтсіз аяқталды, сондай-ақ 17-ші және 11-ші дивизиялардың екі жақтағы шабуылдары да сәтсіз аяқталды. XXXIII корпусы аймағында DM жаңа болды және аз шығынмен неміс алдыңғы қорғанысын оңай басып өтті. Жаяу әскер алға жылжығанда, немістердің бір-бірін жабатын қанаттық позицияларын және терең бекіністерін тапты, олар француз артиллериясынан неміс жаяу әскерін қорғады. Жаяу әскер 119-шы биіктікке жетті, онда Сучезден атылған оқтар алға жылжуды тоқтатты. Қолдау әскерлері жаралылар мен тұтқындарға толы байланыс траншеяларында қалып қойды, неміс артиллериясының атысы күшейді және тек сағат 20:00-де келді. Немістер көптеген гранаталарды қолданып қарсы шабуыл жасады, бұл көптеген шығындарға әкелді. Солтүстікке қарай 77-ші және 70-ші дивизиялар Сучезге шабуыл жасады, онда химиялық снарядтардың әсері аз болды, 77-ші дивизия артиллериясы 9 мамырдағыдан екі есе көп снарядтарға ие болды, бірақ жаңа неміс қорғаныстарының арқасында жойылды, олар зеңбіректердің атысынан қорғалған және тек 15/16 маусымда алға жылжытылған гаубицалармен ғана шабуылдауға болатын. 159-шы полк төбеден өтіп, кесілмеген сымдарға және шағын қарулар мен артиллериядан күшті атысқа тап болды, француз майдан шебінен көрінбеді. 97-ші полк Сучез зиратын аз шығынмен басып алды, бірақ 159-шы полктің жеңілісі 97-ші полктің қанаттарын және жақын орналасқан DM-ді ашты, бұл Сучез ауылына шабуыл жасауды мүмкінсіз етті. 159-шы полктің сағат 16:00-де жасаған шабуылы да неміс жауап атысымен бірден тоқтатылды. XXI корпусы аймағында 70-ші дивизия шабуыл басталғанда неміс артиллериясымен бомбаланды, неміс майдан шебінен жіберілген жалын шашуларға жауап ретінде. 42-ші BCP Шато Карлельдің бір бөлігін қаһармандық неміс қарсылығына қарсы басып алды, бірақ оң жақтағы 77-ші дивизиямен байланысты сақтау үшін тоқтады. 360-шы және 237-ші полктер оттың қабырғасына тап болды және сол жақ қанатында 13-ші дивизия алға жылжи алды. 48-ші диви...

The eight days, that Foch thought necessary to capture ground on the flanks of XXXIII Corps, took five weeks to achieve. Small advances were made but the Germans were able to improve their defences relatively easily, in dips and behind slopes. Artillery reinforcements were registered as they arrived on obvious avenues of attack, which required only notification by flare signals from the front line to commence firing. The Tenth Army also received substantial reinforcements of artillery but these made only a small net increase, due to losses from German artillery fire, mechanical failures and premature detonations. Infantry reinforcements were only marginally greater than losses. Artillery ammunition for the 355 heavy and 805 field guns was much greater for the second general attack, with 718,551 shells available from 16 to 18 June, compared to 265,430 fired from 3 to 9 May. The preliminary bombardment was to begin on 10 June and concentrate on certain areas to conceal the imminence of an infantry attack. On the day of the attack, the artillery was to destroy defences repaired by the Germans overnight and conduct counter battery fire until the last moment, as a deception, then fall on the German front defences as the French infantry advanced, to mislead the Germans and get the infantry across no man's land before a German barrage began. The Franco British attack on 9 May had been on a front of and in June three supporting attacks were planned by the French Second, Sixth and Seventh armies, along with an attack by the British near Zillebeke in Flanders. The preliminary bombardment was due to begin on 13 June and XXI Corps was to attack from the Lorette Spur towards Bois de Givenchy, XX Corps was to complete the capture of Neuville and the Labyrinthe and XXIII Corps was shifted slightly north to attack Souchez, Château Carleul, Côte 119 and Givenchy en Gohelle. IX Corps was moved from the northern boundary of the Tenth Army and placed between XXXIII Corps and XX Corps to take Vimy Ridge. During minor attacks in early June, the IX Corps divisions had gained little success and in one attack the infantry went to ground and refused to continue, which if repeated would leave the XXXIII Corps vulnerable to another advance into a salient. The artillery preparation was carefully observed from the front line and IX Corps troops were issued flares to signal to the artillery, who reported a highly accurate bombardment, particularly on the 5 Chemins crossroads and a derelict mill, which were the principal German defensive works opposite. On 15 June the commander of the 17th Division on the right of the IX Corps, wrote to General Curé, the corps commander, that preparations were incomplete and had not conformed to Note 5779, leaving the jumping off trenches from the German front line, rather than the or fewer laid down and that the infantry was already exhausted. In the rest of the Tenth Army the situation was the same, with infantry being set to hours of digging under German counter bombardments. It was also discovered that the accuracy of French artillery fire, was not sufficient to make it effective. An attack on 13 June, by a regiment of the 70th Division on the sugar refinery, captured a small length of the German front trench, where they were bombarded by French artillery. An attack on 14 June took another short length of trench but the regiment had to be relieved by part of the 13th Division during the night of 15/16 June. Reports from the IX and XX corps on the southern flank, described accurate French artillery fire and XXI Corps on the Lorette Spur had a commanding view of German defences. Maistre the corps commander, had made artillery observation a specialist role for trained men, who kept close to the infantry to ensure efficient liaison. It was soon discovered that the Germans had put barbed wire in front of the front line, rather than just in front and special bombardments were fired to cut the wire, after which patrols went forward to check the results, despite German counter bombardments. On the 43rd Division front, it was discovered that field artillery was only shifting the barbed wire around and not damaging cheveaux de frise but modern 155mm guns were used in time to create several gaps in the wire. Visibility early on 16 June was poor and the French heavy artillery began with a slow bombardment until 12:15 p. m., when a creeping barrage began to move from the French front line in bounds and a second barrage began at maximum range and crept backwards in bounds, until both barrages coincided on Vimy Ridge and became a standing barrage until the French infantry arrived. The IX Corps divisions found that the German defences were intact when the attack began and the 17th Division was swept by artillery and machine gun fire, forcing it back to its jumping off trenches; the 18th Division managed to capture the German first position and a second attack was ordered for the afternoon. IX, XX and XXXIII corps used 10,000 shells, which contained poison gas and incendiary material on Neuville, Souchez and Angres, German artillery positions at ferme La Folie and rear areas. The shells were filled with carbon disulphide and phosphorus, which gave a combined asphyxiating and incendiary effect. The gas shells suppressed the German artillery opposite from 1:00–2:30 p. m. and set many fires in Angres but not at Souchez, which had been bombarded so much that there was little combustible material left. The 17th Division managed to advance another and the 18th Division was stopped in no man's land. On the right flank, the 39th Division of XX Corps was repulsed in the first attack, despite creeping forward before zero hour to be clear of a German counter bombardment and to catch the German infantry under cover. The division prepared a new bombardment for 3:20 p. m. on the German front line, to at least advance across no man's land. The new attack also failed, as did the attacks of the 17th and 11th divisions on either flank. In the XXXIII Corps area, the DM was fresh and easily overran the German front defences with minimal casualties. When the infantry pressed on, they found that the Germans had dug overlapping flanking positions and deep dugouts, which had protected German infantry from the French artillery. The infantry reached Côte 119, where fire from Souchez stopped the advance. Supporting troops had lagged behind in communication trenches full of wounded and prisoners as German artillery fire increased and only arrived at 8:00 p. m. German counter attacks were made using many hand grenades, which caused many casualties. To the north, the 77th and 70th divisions attacked Souchez, where the chemical shells had little effect; the 77th divisional artillery had twice the number of shells than on 9 May but was nullified by the new German defences on reverse slopes, which were immune to fire from guns and could only be engaged by Howitzers, which were brought forward on 15/16 June, only twelve hours before the attack. The 159th Regiment advanced over a hillock, met uncut wire and massed fire from small arms and artillery, out of view of the French front line. The 97th Regiment captured Souchez cemetery with few casualties but the repulse of the 159th Regiment uncovered the flanks of the 97th Regiment and the adjacent DM, which made an attack on Souchez village impossible. An attack by the 159th Regiment at 4:00 p. m. was also stopped immediately by German return fire. In the XXI Corps area, the 70th Division was bombarded by German artillery as the attack began, in response to flares sent up from the German front line. The 42nd BCP took part of Château Carleul against determined German resistance but then stopped to maintain contact with the 77th Division to the right. The 360th and 237th regiments were met by a wall of fire and were not able to advance, except on the far left flank, where the 13th Division had managed to push forward for The 48th Division on the northern flank of XXI Corps, advanced for about and took its initial objectives in 25 minutes, in a costly attack. At zero hour, the 43rd Division on the left of XXI Corps, blew a mine under the German defences opposite and rushed the crater with few losses before the Germans could counter attack. D'Urbal ordered the attack to continue on 17 June, on the fronts of the 77th Division and IX Corps on either flank of XXXIII Corps, where the most advanced positions of the DM had become untenable. The attack was ordered for 4:00 p. m. and then postponed, leading to some units attacking too early, being pinned down in front of uncut wire and then being bombarded by French as well as German artillery. The 70th Division and the XXI Corps divisions on the northern flank, took several German positions in costly attacks but the IX Corps attack on the southern flank was deluged with artillery and machine gun fire and made no progress. On 18 June d'Urbal concentrated the remaining offensive capacity of the Tenth Army against Vimy Ridge. IX Corps was ordered to ignore the German defences in Neuville but General Balfourier the XX Corps commander, refused to attack with the northern flank unsupported. The attack on 18 June was another failure, in which French infantry were again confronted by German positions on reverse slopes, invisible to ground observation and undamaged, with uncut wire and alert defenders, who inflicted many casualties on the attackers. Foch suspended the offensive but d'Urbal reverted to piecemeal attacks for another week until Joffre intervened and ended the offensive.

Живаншидің екінші әрекеті

Живаншидің екінші шабуылында (15–16 маусым) британдық бірінші армияның IV корпусы, 7-ші, 51-ші және канадалық дивизияларымен бірге, 60 сағаттық артиллериялық дайындықтан кейін Ла-Басседен солтүстік-батысқа шабуыл жасады. Осы кезде артиллериялық бақылауға және күштіленген RFC эскадрильяларының тактикалық барлауына сүйене отырып, оқ-дәрі тапшылығын азайтуға тырысылды. Шабуыл үшін жабатын от болмады және неміс қорғаушылары алға жылжу басталғанға дейін алдыңғы қатарға орналасқандығы байқалды. Немістер көптеп стрелколық қарудан атып, бірақ британдықтардың неміс алдыңғы траншеясына енуіне бөгет жасай алмады, онда қол гранаталарымен шайқас басталды. Неміс жаяу әскері қол гранаталарымен жақсы жабдықталған, бірақ британдықтар ешкімнің жеріндегі қиылысқан атыстан оқшауланып, оқ-дәрілері бітіп, соңғы әскерлер таңғы сағат 4:00-де кері шегінді. 15 маусымда қолда бар барлық артиллериялық оқ-дәріні пайдаланып жаңа шабуыл жасау қалың тұманға және жаяу әскерді қайта ұйымдастыру қиындықтарына байланысты кешіктірілді, бірақ сағат 4:45-те басталды және неміс алдыңғы қатарын басып алды. Желі бекітілгенге дейін шабуыл тоқтатылды, бірақ өз окоптарында тұтқындалмаған британдық және канадалық әскерлер сағат 20:00-де неміс қарсы шабуылына ұшырады, содан кейін басқа шабуылдар жойылды.

Белльвардеге алғашқы шабуыл

Британдық екінші армия 16 маусымда 3-дивизиямен Бельвардеге алғашқы шабуылды жүргізді, ол таңғы сағат 4:15-те неміс бірінші шебін оңай басып алды. Екінші және үшінші толқындар алға ұмтылып, британдық артиллериялық оқ жауынына түсті, бірақ артиллерияшылар бомбалаудың салдарынан пайда болған тығыз тұман мен түтінге байланысты оны көрмеді. Британдықтар неміс екінші шебіне жете алды, бірақ үш неміс қарсы шабуылы 3-дивизияны тек бірінші шепке қайтаруға ғана жетті, сосын британдықтарда оқ-дәрі таусылды. Сәттілікті пайдалану үшін 14-ші дивизияның бригадасынан күштерді тарту неміс артиллериясының атысынан кешікті, және 3-ші дивизияның екі батальонынан да аз күш сағат 15:30-да жазық, ашық беткеймен шабуылға шықты, бірақ көптеген қаза тапты және кері шегінді. Сағат 18:00-де Менен жолынан Теміржол орманына дейінгі неміс алдыңғы траншеясы бекітілді, ол Бельварде қыратынан және оның бойындағы неміс бақылау посттарынан кемерлеп жатты. Жоффр британдықтардың "әрекетсіздігін" сынады, бұл немістерге ресурстарды 10-армияға қарсы шоғырландыруға мүмкіндік берді.

9-14 мамыр

Британдық Бірінші армия оңтүстікке қарай француз шабуылын қолдап, Оберс қырқасы шайқасында шабуыл жасады. Ла-Бассе каналының солтүстігінде британдық артиллерияның атысы Баварияның II және XIX саксон корпустарына қарсы күшейді және таңғы сағат 6:00-де 6-шы Бавария резервтік дивизиясына қарсы шабуыл басталды, ол Фромледен солтүстікке қарай бірінші қатарға енді. Күнге дейін шайқас жалғасты, содан кейін окоптар қайта басып алынды. Ришбур-л’Авуэде британдықтардың тағы да шабуылдары болды және кейде олар кері қайтарылғанға дейін неміс бірінші қатарына жетті. Аз ғана жер басып алынды, неміс қарсы шабуылдарына қарсы ештеңе ұсталып қалмады және неміс әскерлері көп ұзамай Аррас майданын нығайту үшін оңтүстікке жіберілді. Француз артиллериясы түнде неміс қатарларын бомбалады, содан кейін таңғы сағат 6-ға дейін азайды, ал VII, XIV және I Бавария резервтік корпустарының алдындағы бомбалау баяу қарқынмен өсті, одан кейін таңертең Trommelfeuer деңгейіне жетті. Өрттегі үзілістер неміс жаяу әскерін баспанадан шығуға итермелеу үшін жасалды, олар Trommelfeuer-ге түсті; неміс артиллериясының жауабы аз болды. Француз жаяу әскері көрінбей жиналды және бірнеше миналар жарғаннан кейін шабуыл басталды, бұл тосын сый болды. Басты француз шабуылы сағат 11:00-де XIV корпустың сол жағында және I Бавария резервтік корпусына қарсы, Ленстен Аррасқа дейін басталды, ал екінші шабуыл Бетюн-Ленс жолындағы XIV корпустың орталығына қарсы басталды, ол қарсы шабуылмен тоқтатылды. 28-ші дивизия Лорет шығырынан көп шығынмен алдыңғы окоптардан шығарылды және кешке Ягер батальоны алға жіберілді. Оңтүстікте Аблен-Сен-Назер (Аблен) және Каренси ауылдары француздардың қатал шабуылдарына қарсы тұрды. Түске қарай неміс қорғанысы құлдырады және француздар I Бавария резервтік корпусының (генерал Карл фон Фасбендер) аймағына терең енді, 5-ші Бавария резервтік дивизиясы (генерал Кресс фон Крессенштейн) Каренсиден оңтүстікке қарай Кабаре-Руждан Невиль-Сен-Вастқа (Невиль) дейін шегінді, ал француз әскерлері Гивеншидегі артиллериялық позицияларға жетті, онда түске дейін күштер келді және жаңа француз шабуылын тоқтатуға қол жеткізді. Оңтүстікке қарай 1-ші Бавария резервтік дивизиясы (генерал-лейтенант Герингер) қолға-қол соғыста француздарды жеңіп, кейіннен Ла-Таргеттеде бұзылған француздарды солтүстікке қарай ығыстырды. Тақ мұрагері Руппрехт Фалькенхайнға OHL резервіндегі екі дивизияны беруді сұрады және 115-ші дивизия (генерал-майор фон Клейст) 5-ші Бавария резервтік дивизиясының артына орналастырылды. 58-ші дивизия (генерал-лейтенант фон Герсдорф) 6-шы армия резервіне кіріп, Ленске жақындады, ал OHL резервінен босатылған артиллерия да алға жылды. Француздар «Лабиринт» деп аталатын окоптар желісінен баяу өтті. Экуриден солтүстікке қарай Баварияның 12-ші резервтік жаяу әскер полкі солтүстікке қарай көбірек жерді басып алып, француздардың үзілісін кеңейтуіне жол бермеді, ал Невиль-Сен-Вааста Баварияның 10-шы резервтік жаяу әскер полкінің батальоны қарсы шабуыл жасап, ауылдың шығыс жағын және бұрын жоғалған көптеген далалық қаруларды қайтарып алды. Солтүстікке қарай Невиль мен Ла-Фоли арасында қорғаныс желісі құрылды және француз әскерлерін флангтық оқпен шабуылдау үшін пайдаланылды. Баварияның 7-ші жаяу әскер полкі Vimy Ridge-дегі француздарға қарсы шабуыл жасау үшін резервтен жедел түрде жіберілді. Француздар сағат 13:00-ге дейін 145-ші және 119-шы төбелерден (Пимпл) шегінді. Лорет шығырының шығыс жағында 28-ші дивизия бірінші қатардан шығарылды. Түстен кейін XIV корпустың сол жақ қанаты Каренси маңында ашылды. Руппрехт 5-ші Бавария резервтік дивизиясының және 115-ші дивизияның қалдықтарын қарсы шабуыл жасап, жоғалтқан позицияларды қайтарып алу үшін пайдалануды жоспарлады. Оның орнына 115-ші дивизия I Бавария резервтік корпусының оң жақ қанатын қорғауға жіберілді, ал 5-ші резервтік дивизия шабуыл жасауға тым әлсіз болды. Әскерлер Сушесте қарсы шабуыл жасап, кей жерлерді қайтарып алды, бірақ оларды француз артиллериясының жаппай атысы кешкі сағат 8:00 шамасында тоқтатты. Кешке қарай Руппрехт он екі француз дивизиясының төрт неміс дивизиясына шабуыл жасағанын білді, бірақ француздарды кері қайтаруға болады деп сенді. OHL 117-ші дивизияны Дуайға жіберді және Руппрехт Сушедегі қарсы шабуылға 58-ші дивизияның екі полкін I Бавария резервтік корпусына бағындырды. Vimy Ridge-нің шығысындағы шабуылды қолдау үшін артиллерия жіберілді. Түнде француз шабуылы Бетюн-Ленс жолындағы алдыңғы окоптарды басып алды, ал генерал-лейтенант фон Хениш 29-шы дивизияға (генерал-лейтенант Изберт) соңғы корпустық резервін жіберді; таңғы қарсы шабуыл окоптарды қайтарып алды. Каренсиден оңтүстік-батысқа қарай Сушеге дейінгі окоптар жоғалды, бұл Каренсиді жартылай қоршады. Руппрехт және Хениш I Бавария резервтік корпусымен және 58-ші және 115-ші дивизиялармен Сушеден Невильге қарсы шабуыл жасауды жоспарлады, кері шегінудің орнына. Сағат 16:00-де Лорет шығырында және Каренсиде француз шабуылдары басталды, бірақ қорғаушыларды ығыстыра алмады. Сағат 19:00-де 58-ші дивизия неміс қарсы шабуылын бастады, оңтүстікте 115-ші дивизияның бөлімдерімен, алғашында жақсы үлгерді, бірақ француз қорғаныс атысымен тоқтатылды. 28-ші дивизия штабы Аблен мен Каренси арасындағы желі құлайды деп алаңдады. 10 мамырда I Бавария резервтік дивизиясы француз шабуылдарына қарамастан, әсіресе оң жақтағы Невильде өз позицияларын сақтап қалды, бірақ IV корпусының және 115-ші дивизияның бөлімдерімен жасалған бірнеше қарсы шабуылдар ауылдың аз бөлігін ғана қайтарып алды. Келесі күні Фасбендер Абленнен Каренсиге дейінгі желіні ұстап тұру мүмкін емес екенін күмәнданып, көбірек күштерді сұрады. Фалькенхайн 117-ші дивизияны (генерал Кунце) жіберіп, OHL резервін ауыстыру үшін 16-шы дивизиямен VIII корпустың штабын Дуайға жіберді. Лорет шығырын жоғалтуға әкелетін кері шегінуден аулақ болу үшін Руппрехт корпустың командирлерімен кездесіп, таңғы 11 мамырдағы француз тыныштығына ынталандырылып, тұруға бұйрық берді. Кешке француз шабуылдары нашар үйлесімді болды және көп шығынмен тоқтатылды. Тартып алынған бұйрық француздардың үзіліске максималды күш салуға ниеттенгенін көрсетті; 6-шы армияға сақтық ретінде 117-ші дивизияның полкі берілді және 58-ші дивизияның бөлігі Лорет шығырындағы 28-ші дивизияға жақындатылды. 11 мамырда Фалькенхайн Руппрехтке ешқандай жағдайда шегінбеуге бұйрық берді, бұл үшін шабуыл немесе қорғаныс арқылы қол жеткізуге мүмкіндік берді, ал Руппрехт қарсы шабуыл мүмкін емес екенін жауап берді. Келесі күні I Бавария резервтік корпусын қорғау үшін 117-ші дивизияның екі полкі Невильге қосылды, ал 6-шы армияның артындағы OHL резервін қайта құруға келген күштер қабылданды; 15-ші дивизияның бөлігі жаңа OHL резерві ретінде Дуайға жіберілді, ал Фалькенхайн қарсы шабуылды үйлестіру үшін арнайы штаб құруды ұсынды. OHL-дан екі байланыс офицері екі ең қауіпті корпустың қарсы шабуылының мүмкіндігін қарастыру үшін келді, бұл 6-шы армия штабының билігін әлсіретті, ал Фалькенхайн Руппрехтке жаңа корпус жолда екенін хабарлады, бұл I Бавария резервтік корпусының командирі Карл фон Фасбендерге жасырын сын екенін білдірді. Руппрехт Бавариялықтарды нығайту туралы ескертулерді елемегені үшін Фалькенхайнды кінәлады. 13 маусымда Руппрехт XIV корпусына Каренсиді ұстап тұру туралы бұйрығын қайталады, ал Хениш 28-ші дивизияның сол жақ қанатының артында резервтік окопты қазу үшін саперлерді жіберді. Лорет шығырына жасалған француз қысымы азайды және полк...

The British First Army attacked in the Battle of Aubers Ridge, in support of the French offensive further south. North of La Bassée Canal, British artillery fire increased against the II Bavarian and XIX Saxon corps and at 6:00 a. m., an attack began against the 6th Bavarian Reserve Division and broke into the first line north of Fromelles. Fighting continued into the evening, when the trenches were recaptured. More British attacks occurred at Richbourg l'Avoué and at times penetrated to the German first line before being repulsed. Little ground was captured, none was held against German counter attacks and German troops were soon sent south to reinforce the Arras front. French artillery bombarded the German lines overnight and then abated until 6:00 a. m. when a bombardment, slowly increasing in intensity began on the fronts of VII, XIV and I Bavarian Reserve corps, which from mid morning reached the extent of Trommelfeuer. Lulls in the fire were ruses to prompt German infantry to emerge from shelter, only to be caught in more Trommelfeuer; the German artillery reply was sparse. The French infantry assembled unseen and the advance began after several mines were sprung, obtaining a measure of surprise. The main French attack was received at 11:00 a. m. on the left of XIV Corps and against I Bavarian Reserve Corps, from Lens to Arras, as a second attack began against the centre of XIV Corps along the Béthune–Lens road, which was repulsed by a counter attack. The 28th Division on the Lorette Spur, was forced out of the front trenches, with many losses and in the evening a battalion of [[Jäger (military) was sent forward. Further south, the villages of Ablain St Nazaire (Ablain) and Carency were held against determined French attacks. By noon of the German front defences had fallen and the French had penetrated up to a depth of
In the I Bavarian Reserve Corps area (General Karl von Fasbender), the 5th Bavarian Reserve Division (General Kress von Kressenstein) south of Carency, was pushed back to a line from Cabaret Rouge to Neuville St Vaast (Neuville) and French troops advanced as far as artillery positions around Givenchy en Gohelle (Givenchy), where reinforcements arrived at noon and managed to forestall a new French attack. To the south, the 1st Bavarian Reserve Division (Lieutenant General Göringer) managed to repulse the French in hand to hand fighting and then enfilade the French further north, who had broken through at La Targette. Crown Prince Rupprecht applied to Falkenhayn, for the two divisions in OHL reserve and the 115th Division (Major General von Kleist) was moved behind the 5th Bavarian Reserve Division. The 58th Division (Lieutenant General von Gersdorf) went into the 6th Army reserve and closed up to Lens, as artillery also released from the OHL reserve came forward. On the southern flank of the breakthrough, French attacks were also pushing slowly through the network of trenches known as the Labyrinthe. North of Ecurie, Bavarian Reserve Infantry Regiment 12 took over more ground to the north and prevented the French from widening the breakthrough and in Neuville St Vaast a counter attack by a battalion of Bavarian Reserve Infantry Regiment 10 retook the east end of the village and many of the field guns which had been lost earlier. A defence line was improvised between Neuville and La Folie to the north and was used to engage the French troops further north with flanking fire. Bavarian Infantry Regiment 7 was rushed up from reserve to counter attack the French on Vimy Ridge. The French were pushed back from the heights of Hill 145 and Hill 119 (the Pimple) by 1:00 p. m. At the east end of the Lorette Spur the 28th Division was forced out of the first position. By afternoon, the left flank of XIV Corps had been uncovered near Carency. Rupprecht intended to use the remnants of the 5th Bavarian Reserve Division and the 115th Division to counter attack and regain the lost positions. Instead, the 115th Division was sent to defend the right flank of the I Bavarian Reserve Corps and the 5th Bavarian Reserve Division was found to be too depleted to attack. Troops managed to counter attack at Souchez and retook some ground, before being stopped by massed French artillery fire around 8:00 p. m. By evening, Rupprecht knew that twelve French divisions had attacked four German divisions but believed that the French could be driven back. OHL sent the 117th Division to Douai and Rupprecht subordinated two regiments of the 58th Division to the I Bavarian Reserve Corps for the counter attack at Souchez. Artillery was sent to the east of Vimy Ridge to support the attack. During the night, a French attack captured the front trenches astride the Béthune–Lens road and Lieutenant General von Haenisch sent the last corps reserve to the 29th Division (Lieutenant General Isbert); a counter attack in the morning recovered the trenches. To the south west of Carency, the trench to Souchez was lost, which left Carency almost surrounded. Rupprecht and Haenisch planned to counter attack from Souchez to Neuville, with the I Bavarian Reserve Corps and the 58th and 115th divisions, rather than retire. At 4:00 p. m. French attacks began on the Lorette Spur and at Carency but were not able to push back the defenders. At 7:00 p. m., the 58th Division began the German counter attack, with parts of the 115th Division to the south and at first made good progress, before being stopped by French defensive fire. The 28th Division headquarters began to fear that the line between Ablain and Carency would fall. On 10 May, the I Bavarian Reserve Division managed to retain its positions despite French attacks, particularly at Neuville on the right flank but several counter attacks, supported by parts of IV Corps and the 115th Division, recovered only small parts of the village. Next day, Fasbender doubted that the line from Ablain to Carency could be held and asked for more reinforcements. Falkenhayn released the 117th Division (General Kuntze) and sent the VIII Corps headquarters with the 16th Division to Douai as a replacement of the OHL reserve. To avoid a retirement, which would lead to the loss of the Lorette Spur, Rupprecht met the corps commanders and issued a standfast order, encouraged by the quietude of the French during the morning of 11 May. French attacks in the afternoon were poorly co ordinated and repulsed with many casualties. A captured order showed that the French were making a maximum effort to break through; a regiment of the 117th Division was made available to the 6th Army as a precaution and part of the 58th Division was moved closer to the 28th Division on the Lorette Spur. On 11 May, Rupprecht was ordered by Falkenhayn not to retire under any circumstances, with the discretion to achieve this by attack or defence and Rupprecht replied that a counter attack was not feasible. Next day, two regiments of the 117th Division were added to I Bavarian Reserve Corps to protect Neuville and reinforcements arriving to re establish the OHL reserve behind the 6th Army were taken over; part of the 15th Division was sent to Douai as a new OHL reserve and Falkenhayn suggested that a special headquarters be set up to co ordinate counter attacks. Two liaison officers arried from OHL to look into the possibility of a counter attack by the two most endangered corps, which undermined the authority of the 6th Army HQ and Falkenhayn notified Rupprecht that a fresh corps en route should be used to counter attack. Rupprecht took exception to this, inferring that it was a veiled criticism of Karl von Fassbender, the commander of the I Bavarian Reserve Corps. Rupprecht blamed Falkenhayn for ignoring warnings that the Bavarians needed reinforcing. On 13 June, Rupprecht repeated his orders to XIV Corps to hold Carency and Haenisch sent pioneers to dig a reserve trench behind the left flank of the 28th Division. French pressure on the Lorette Spur had eased and a regiment of the 58th Division retook trenches on the northern slope. No counter attack was possible at Carency and the I Bavarian Reserve Corps concentrated on holding the line from Souchez to Neuville and St Laurent, which was attacked again during the afternoon. Gaps either side of Hill 123 were closed by counter attacks but a gap between a depression known as Artilleriemulde, north of the Lorette Spur and Souchez could not be closed and Carency was almost surrounded. The defences to the west and south had been lost on 9 May and constant French attacks slowly overwhelmed the defenders. At 9:00 a. m. on 12 May, a French bombardment of 23,000 shells fell on the remaining German positions to the north of the village. The survivors were cut off and the village captured over the next two days. French attacks in the north began to diminish on 13 May, as rain storms turned the battlefield into a swamp but at 2:00 p. m. on 15 May a hurricane bombardment fell on Souchez until 6:00 p. m. but no infantry attack followed the bombardment. Late on 12 May Rupprecht created Armee–Gruppe Fasbender to control the units in the areas of the XIV and I Bavarian Reserve corps, to hold the existing positions and establish a defence line from Carency and Neuville. A counter attack at the cemetery south of Souchez but failed without support from the Carency area, where a French attack at dusk had captured the village. The defeat threatened the rest of the German line, Haenish ordered an immediate bombardment of the village and the 28th Division to dig a new line, from the Lorette Spur to the Ablain church and Souchez. A battalion of the 117th Division was sent to the 28th Division and a 16th Division regiment was moved to Lens as a replacement. By 13 June, the right flank of the 28th Division still held the northern slope of the Lorette Spur, the line either side of the Lorette Chapel had been lost from the Schlammulde (Muddy Hollow) to the Ablain track. Most of Ablain had been captured but French attempts to advance further, had been repulsed in mutually costly fighting and a lull occurred, except for a small French attack at Neuville during the day. Rupprecht rated the 29th Division as worn out, the condition of the 28th Division as not much better and the 5th Bavarian Reserve Division as exhausted. The 1st Bavarian Reserve Division, 58th and 115th divisions were severely damaged and c. 20,000 casualties had been incurred from 9 to 13 May. Rupprecht requested more reinforcements to replace all of the worn out divisions and Falkenhayn began to strip more units from the Western Front. Falkenhayn also appointed General Ewald von Lochow, the III Corps commander to control the units being sent to the 6th Army. The 117th Division began to relieve the 28th Division on the night of 13/14 May and the 5th Bavarian Reserve Division remnants were relieved during the day. General Julius Riemann the VIII Corps commander, took over the 16th, 58th, 115th and part of the 15th divisions from Souchez to Neuville. The reinforcement of the 6th Army had drained the OHL reserve and further claims by Rupprecht were refused, which led him to complain to the Kaiser.

16-18 маусым

7 маусымда Фалькенхайн 6-армия командирлерімен кездесіп, 6-армия позицияларын тек жаңа күштермен ұстауға болатыны туралы олардың талабын қабылдады. 5-ші және 123-ші дивизиялар 6-армияға жіберілді, ал 14 маусымда XIX саксон корпусы IV корпуспен алмастырылды. 117-ші дивизия Лоретт шығанағынан Бетюн-Ленс тас жолынан демалу үшін көшірілді, бірақ Лиевин және Ангрес маңында 7-ші дивизия (генерал-лейтенант Ридель) және 8-ші дивизия (генерал-майор фон Ханштейн) түнде жөндеуге келмейтін бұзылған окоптарды ұстады, себебі француз жарық шамдары ашық жердегі неміс әскерін анықтауға мүмкіндік берді. Шламмульде, Aix Noulette-Суше тас жолының оңтүстігінде, француз артиллериясының отынан салыстырмалы түрде қорғалған, бірақ мәйіттермен жабылған, бұл өлгендерді жерлей алмаған әскерлерді ашуландырды. Қант фабрикасына және Сушеге дейін жететін шұңқырға жақындау үшін көптеген әрекеттер жасалды. Шато маңында екі жағалау және Сушеде қосымша бекіністер салынды. 16-шы дивизия аймағында шабуылдардың болмауы Сушеден 123-ші төбеге дейінгі қорғанысты жөндеуге пайдаланылды, бірақ 5-ші дивизия (генерал-майор фон Габайн) аймағындағы окоптар қираған күйде болды. I Бавария резервтік корпусы аймағында 58-ші дивизия Лабиринттің көп бөлігін әлі де ұстады, ал оңтүстікте 1-Бавария резервтік дивизиясы және шабуыл басталғаннан бері желіде болған шаршаған 52-ші резервтік жаяу әскер бригадасы әлі де бастапқы майдан сызығында болды, бірақ окоптар қатты зақымдалған. Неміс артиллериясы Скарпаның оңтүстігінде дивизиялық топтарға және батареяларға қайта ұйымдастырылды, өзеннің солтүстігіндегі француздық артиллерияға қанатын қорғады. Лоховтың бұйрығымен Лоостан Ленске, Вимиге және Телюске дейін жаңа окоп желісі қазылды, ал Ленстен шығысқа қарай Оппи мен Фёхиге дейін жаңа желі жоспарланды, егер Вими қырқасы басып алынса, артиллерияның тактикалық артықшылығын жоққа шығару үшін жеткілікті алысқа орналастырылды. Француздардың тағы бір шабуыл жасайтын белгілері көбейді және 14 маусымда француз барлау тобы Ангрестен Невильге дейін белсенді болды, ал француз артиллериясының оты күшейді. Сушез, Живанши, Телюс және Фарбуста бетонды баспаналарды тесіп өтетін аса ауыр снарядтар құлап, басқару пункттерін және жиын орындарын қиратты. 16 маусым таңында неміс торының көп бөлігі кесілді, көптеген окоптар қиратылды және қорғаныстағы жаяу әскер көп шығынға ұшырады. Түскі уақытта француздар Лиевиннен Скарпаға дейін шабуыл жасады, неміс артиллериясының қарсы атысы шамалы болды, себебі қарсы батареялық отпен және француз ұшақтарының бақылауымен басылды. 16 маусымның кешінде француздар түтін жабынында шабуыл жасап, алдыңғы неміс позицияларына жетті, онда бірнеше табан тірегі алды және қоршау отымен қорғалды. Неміс қарсы шабуылдары кешке қарай бір табан тірегін жойды және 205 тұтқынға алды, бірақ сол жақта француз табан тірегі артиллерияның қаптамалық атысымен сақталды. Түнде француздар 7-ші дивизияның Лиевин мен Ангредегі окоптарына бекінді. Шламмульдедегі аман қалған неміс сарбаздары Ангрес пен Нотр-Дам де Лорет шіркеуі арасында кері шегінуге мәжбүр болды. Сушезде және 16-шы дивизия аймағында үй-үйден соғыс жалғасты, онда майдан шебі жоғалды. Кейбір француз әскерлері неміс артиллериясының позицияларына жетті, онда окоп қорғанысы болмады. Оңтүстіктегі 5-ші дивизияға қарсы француз шабуылы сәтсіз аяқталды, бірақ 58-ші дивизия Лабиринтте және оңтүстікке қарайғы аймақтарда бұзылды. Түндегі Армей тобы Лоховтың қарсы шабуылында 7-ші дивизия Лиевин мен Ангрестегі окоптарды қайта басып алды, бірақ оңтүстік-батыста және Шламмульдеде сәтсіз болды. 8-ші дивизия екінші Лоретт ауыстырғыш желісін қайтарып алды, ал 16-шы дивизия бірнеше оқшауланған енулерді тазартты, бірақ Сушестің оңтүстігіндегі аймақты емес; артиллерия оғы ауыстырғыш окоп қазуға кедергі келтірді. Француздарды одан әрі жылжытуға кедергі келтірген үзілісте үздіксіз бөгеу (Dauerfeur) сақталды, бірақ Сушездегі шіркеу ауласынан басқа және таңертеңге дейін Лабиринт қайтадан басып алынды. 700-ге жуық француз тұтқыны алынды. 6-армияның жағдайы қиын болды, ОХЛ VI корпусының бөлімдерін алға жіберді. 17 маусымда француздар шабуылға қайта кіріп, 5-ші дивизияның қорғанысына еніп, содан кейін қарсы шабуылдар арқылы екі жақтан да ығыстырды. Француздар солтүстікке қарай Aix Noulette-Суше тас жолымен Шламмульдені ұстауға болмайтын етіп, бір түнде тастап кетті; Арас-Бетюн тас жолындағы Марокколық тоғай (Marokkanerwäldchen) жоғалды. Неміс әскерінің көп шығыны болды және 16-шы дивизия VI корпусының 11-ші дивизиясымен алмастырылды; 58-ші дивизия ауыстырудың болмауына байланысты желіде қалды. ОХЛ бірнеше күн демалыс алған 15-ші дивизияны және төтенше жағдайға байланысты 123-ші дивизияны берді. VI корпусының 12-ші дивизиясы 19 маусымға дейін келуін асықтыра алмады, ал 53-ші резервтік дивизия 3-Бавария дивизиясын алмастырды, ол 58-ші дивизияны алмастырды және 6-армияға тағы он үш ауыр батарея жіберілді. Армей тобы Лохов IV корпусының штабымен солтүстікті, оң жақта 117-ші және 123-ші саксон дивизияларымен, сол жақта 7-ші және 8-ші дивизияларымен және резервте 3-ші ауыстыру бригадасымен ұстады. VIII корпусы 11-ші және 5-ші дивизиялармен орталық аймақты ұстады, солтүстік фланга қосылатын 12-ші дивизия (генерал-лейтенант Мартин Шалес де Болю) және келген кезде 6-армия резервіндегі 6-шы дивизия. 3-Бавария, 1-Бавария және 5-Бавария резервтік дивизиялары оңтүстік аймақты ұстады, ал 15-ші және 16-шы дивизиялар алынып тасталды. 18 маусымдағы француз шабуылдары шағын болды және шабуыл аяқталып жатыр деген үміт пайда болды. ОХЛ қорғанысты жылдам жұқартқыңыз, жаңа стратегиялық резерв беру үшін бұйрық берді. 6-армия штабы және Лохов әскерлерді қысқарту мерзімінен бұрын жасалғанын айтты және 24 маусымда Лохов тағы шабуылдар болады деп болжады, жаңа дивизиялардың ағынының қажеттілігін және шығын санының Вими қырқасының артындағы жаңа қорғаныс желісіне шегінуді қарастыру қажеттігін атап өтті. Маусымның соңына дейін немістер өз майдан позицияларын қалпына келтіруге тырысты, бірақ Лоретт шығанағын қайтадан басып алуға қол жеткізе алмады және француз артиллериясы Ангрестен Сушеге дейін бомбалауды жалғастырды. 12-ші дивизия аймақты нығайту үшін алға жылжытылды және 25 шілде мен 27 маусымдағы француз шабуылдары қарсы шабуылдармен жеңілді. Сушестің оңтүстігіндегі бұрынғы 16-шы дивизия аймағында 11-ші дивизия 16 маусымда жоғалған аймақты біртіндеп қайта басып алды. Лабиринттегі соғыс 24 маусымға дейін жалғасты, одан кейін 3-Бавария дивизиясы бұрынғы майдан шебін қалпына келтірді. Шаршаған 52-ші резервтік жаяу әскер бригадасы 25 маусымда алынып тасталды және 28 маусымда Армей тобы Лохов таратылды және VI корпусы штабымен (генерал де) ауыстырылды. Арас майданы неміс Батыс майданындағы ең маңызды аймақ болып қала берді және Фалькенхайн Франко-британдық шабуылдан қорғану үшін Шығыс майданынан дивизияларды жіберуді жоспарлады. Руппрехт 6-армия күшін күшейтусіз ұстай алатынын мәлімдеді және қайта орналастырулар жойылды. Шілде айында Суше маңында шайқастар болды, бірақ француз шабуылы жаңартылмады. Тамызда Батыс армиясы қайта ұйымдастырылды, көбірек бөлімдер резервке көшірілді және Батыс майданының барлық бойында окоп қазу бағдарламасы басталды.

On 7 June, Falkenhayn met the 6th Army commanders and accepted their claim that only with fresh troops could the 6th Army positions be held. The 5th and 123rd divisions were sent to the 6th Army and XIX Saxon Corps was relieved by IV Corps on 14 June. The 117th Division was moved from the Lorette Spur beyond the Béthune–Lens road for a rest but around Liévin and Angres, the 7th Division (Lieutenant General Riedel) and 8th Division (Major General von Hanstein) held decrepit trenches which could not be repaired at night because French searchlights illuminated the ground to catch German troops in the open. At Schlammulde south of the Aix Noulette–Souchez road was relatively protected from French artillery fire but was covered in corpses, which revolted the troops who could not bury the dead. Many attempts were made to close a gap to a switch trench, which led towards the sugar refinery and Souchez. Two breastworks had been built near the Château and more fortifications had been built in Souchez. An absence of attacks in the 16th Division area had been used to repair the defences from Souchez to Hill 123 but the trenches in the 5th Division (Major General von Gabain) area were derelict. In the I Bavarian Reserve Corps area, the 58th Division still held much of the Labyrinthe and to the south the 1st Bavarian Reserve Division and the exhausted 52nd Reserve Infantry Brigade, which had held the line since the beginning of the offensive were still in the original front line, although the trenches were severely damaged. The German artillery had been reorganised into divisional groups and batteries south of the Scarpe, maintained flanking fire on the French guns north of the river. A new trench line ordered by Lochow had been dug from Loos to Lens, Vimy and Thélus and a new line was planned east of Lens to Oppy and Feuchy, far enough back to negate the tactical advantage of artillery support from Vimy Ridge, should it be captured. Signs of another French attack increased and on 14 June, French reconnaissance patrols were active from Angres to Neuville and French artillery fire grew in intensity. Super heavy shells sufficient to penetrate concrete shelters fell in Souchez, Givenchy, Thélus and Farbus, destroying command posts and staging areas. At dawn on 16 June, much of the German wire had been cut, many trenches had been demolished and the defending infantry had suffered many casualties. At noon, the French attacked from Liévin to the Scarpe, with little return fire from the German artillery, which had been suppressed by counter battery fire and under observation from French aircraft, which flew overhead unchallenged. Late on 16 June, the French attacked in a smoke screen and reached the forward German positions, where several footholds was gained and protected by box barrages. German counter attacks later in the evening eliminated one foothold and took 205 prisoners but further to the left a French foothold was maintained by the weight of covering artillery fire. By night, the French had consolidated in the 7th Division trenches at Liévin and Angres. The German survivors in the Schlammulde, between Angres and the chapel at Notre Dame de Lorette, were forced back. House to house fighting continued in Souchez and in the 16th Division area, where the front line for had been lost. Some French troops reached German artillery positions, beyond which were no trench defences. Against the 5th Division in the south, the French attacks collapsed but the 58th Division at the Labyrinthe and areas just to the south were broken through. In counter attacks during the night by Armee Gruppe Lochow, the 7th Division recaptured trenches at Liévin and Angres but failed to the south west and at Schlammulde. The 8th Division regained the second Lorette switch line and the 16th Division cleared a few isolated penetrations but not the area south of Souchez; artillery fire prevented the digging of a switch trench. A continuous barrage (Dauerfeur) was maintained on the breakthrough, which prevented the French advancing further, except at the churchyard at Souchez and by dawn the Labyrinthe had been recaptured. About 700 French prisoners were taken. The 6th Army was reduced to a desperate position and OHL sent VI Corps units forward as they arrived. On 17 June the French attack resumed and broke into the 5th Division defences and was then pushed out from there and either side by counter attacks. A French advance to the north along the Aix Noulette–Souchez road made Schlammulde untenable and it was abandoned overnight; Marokkanerwäldchen (Moroccan Copse) on the Arras–Béthune road was lost. There were many German casualties and the 16th Division was relieved by the 11th Division of VI Corps; the 58th Division was kept in line for lack of a replacement. OHL provided the 15th Division, which had had only a few days' rest and the 123rd Division in an emergency. The 12th Division of VI Corps could not hasten its arrival before 19 June and the 187th Infantry Brigade was hurried north, the 53rd Reserve Division relieved the 3rd Bavarian Division which then replaced the 58th Division and another thirteen heavy batteries were sent to the 6th Army. Armee Gruppe Lochow held the north with the IV Corps headquarters, the 117th and 123rd Saxon divisions on the right, the 7th and 8th divisions on the left and the 3rd Ersatz Brigade in reserve. VIII Corps held the central area with the 11th and 5th divisions, the 12th Division (Lieutenant General Martin Chales de Beaulieu) to join on the northern flank and the 6th Division in 6th Army reserve when it arrived. The 3rd Bavarian, 1st Bavarian and 5th Bavarian Reserve divisions held the southern area and the 15th and 16th divisions were to be withdrawn. French attacks on 18 June, were smaller and optimism rose that the offensive was ending. OHL ordered that the defences were to be thinned quickly, to provide a new strategic reserve. The 6th Army headquarters and Lochow protested that the troop reductions were premature and on 24 June, Lochow predicted more attacks, emphasised the need for a flow of fresh divisions and that the number of casualties required consideration of a retirement to the new defence line behind Vimy Ridge. Until the end of June, the Germans tried to restore their front positions but failed to regain the Lorette Spur and the French artillery maintained a bombardment from Angres to Souchez. The 12th Division was brought forward to reinforce the area and French attacks on 25 July and 27 June were repulsed by counter attacks. In the old 16th Division area south of Souchez, the 11th Division gradually recaptured the area lost on 16 June. Fighting at the Labyrinthe continued until 24 June, when the 3rd Bavarian Division restored the old front line. The exhausted 52nd Reserve Infantry Brigade was relieved on 25 June and on 28 June Armee Gruppe Lochow was dissolved and replaced by the VI Corps headquarters (General de). The Arras front remained the most important area on the German Western Front and Falkenhayn planned to send divisions from the Eastern Front to protect against another Franco British offensive. Rupprecht claimed that the 6th Army could hold its ground without reinforcement and the redeployments were cancelled. During July skirmishing took place around Souchez but the French offensive was not resumed. In August, the Western Army was reorganised, more units moved into reserve and a programme of trench digging was begun along all of the Western Front.

Әуе операциялары

11 наурызда майор Герман фон дер Лит Томсен Chef des Feldflugwesens (Далалық әуе күштерінің бастығы) қызметіне тағайындалды және Германияда бес жаңа әуе бөлімін құру арқылы Die Fliegertruppen des deutschen Kaiserreiches (Императорлық неміс ұшу корпусы) санын арттыруға кірісті, бұл жаңа Fokker E. I ұшақтарын енгізуді жеделдетуге және қосымша күштер дайындауға мүмкіндік берді. Әуе бөлімдері мен әскер арасында жаңа байланыстар орнатылды, әрбір әскерге авиация жөніндегі штаб офицері тағайындалды, ал сәуір айында қаруланған C класты ұшақтар майданға жеткізіле бастады. Барлау ұшақтары француздың 10-армиясының тылында әрекеттіліктің күшеюін анықтады, ал C класты ұшақтар Батыс майданның тыныш аймақтарындағы әскерлерден 6-армияға жіберілді. 9 мамырдың таңында француз ұшақтары Ла-Маделин-ан-Лилльдегі 6-армия штабын және қаланың теміржол станцияларын бомбалады, бірақ бұл шабуыл тиімсіз болды. 19 мамырға дейін неміс әуе күштері француз майданының тылында барлау ұшуларын жүргізе алды және Доулленс теміржол станциясында артиллерияның көптеп шоғырланғанын және әскерлердің жиналғанын хабарлады, бұл тағы бір ірі француз шабуылының басталу белгісі деп түсіндірілді.

Француздық қолдаушы шабуылдар

Француздар Батыс майданда екінші деңгейдегі шабуылдар жасап, неміс резервтерін ұстап тұру арқылы жалпы әрекеттің бір бөлігі ретінде қолдау көрсетті, бұл Аррастағы шешуші әрекетті толықтыруға бағытталған еді. Екінші армия 7-ден 13 маусымға дейін Середен батысқа қарай, Тутвен шаруашылығында, Сошенің оңтүстігінде, 52-ші дивизияға қарсы шабуылдап, 10 351 адамдық шығынға ұшырады, оның ішінде 1760 қаза тапты; неміс әскерінің шығыны шамамен 4000 адамды құрады. 10 және 19 шілдеде 28-ші резервтік дивизия Фрикур маңындағы шабуылдарды тойтарды. 6-шы армия 6-дан 16 маусымға дейін Нойон маңындағы Квенвьерден оңтүстікке қарай шабуылдап, 7 905 адамдық шығынға ұшырады; неміс 18-ші дивизиясы 1763 адамдық шығынға ұшырады. 20 маусымнан бастап Аргоннадағы неміс шабуылдары Ла Хазаредегі француздық бекіністерін басып алды, ал 13 шілдеде жасалған тағы бір шабуыл Боруильдің батысындағы және Ле-Фор-де-Париж маңындағы биік жерді басып алды. Неміс шабуылдары 20 маусымнан бастап 6663 тұтқын алды. Оңтүстік-шығыста Бірінші армия 1 мамырдан 20 маусымға дейін Сент-Михель тұғырына шабуыл жасады. 9-шы дивизия бес француз шабуылымен екінші қатарға қайтарылды; бірнеше шабуылдан кейін көршілес 10-шы дивизия 26 маусымда Бергназ (Лес Эпарж) маңында шабуыл жасап, Grande Tranchée de Calonne жолындағы қысымды жеңілдетті. Немістер 3 және 6 шілдеде жасалған қарсы шабуылдарды тойтарды. Француз операциялары шамамен 16 200 адамдық шығынмен аз ғана аумақты басып алды. Сент-Михельден тыс, Лотарингия армиясы 5-тен 22 маусымға дейін шабуылдап, бірінші майданды, содан кейін екінші майданды басып алды, нәтижесінде 32 395 адамдық шығынға ұшырады. 7 шілдеде III Бавария корпусы Апремонттың батысына қарсы шабуылдап, француздың алдыңғы қатардағы бекіністерін басып алды және 12 шілдеге дейін француз шабуылдарына қарсы тұрып, көптеген шығын келтірді. Маусымның соңында француз шабуылдары Гондрексонды басып алды, ал келесі күні неміс 30-шы резервтік дивизиясы Бан-де-Саптағы төбені басып алды, француздың 8 және 24 шілдедегі қарсы шабуылдарына дейін. Жетінші армия 5 мамырдан 22 маусымға дейін Колмардың батысына шабуылдап, майданды басып алды. 5-7 мамыр аралығында Метцералдың батысындағы биік жерлерге жасалған шабуылдар тойтарылды, бірақ 14 маусымда биік жерлер мен Сондернах ауылы басып алынды. Метцерал бірнеше күннен кейін құлады және 22 маусымда немістер Фехт өзенінің батыс жағалауынан Мюльбахтан шығысқа қарай Хилсенфирстке дейін шегінді. Француздар 6667 адамдық, ал 19-шы резервтік дивизия мен оған қосылған бөлімшелер 3676 адамдық шығынға ұшырады. 20-22 шілдеде Баренкопф пен Райхсаккеркопфқа жасалған шабуыл сәтсіз аяқталды, бірақ 27 шілдеде Лингекопф басып алынды; Баренкопф маңындағы ұрыстар тамыз айына дейін жалғасты. Қосалқы шабуылдар артиллериядан шектеулі қолдау алды, 10-шы армияға қарағанда аз аумақты басып алды және тағы 37 500 адамдық шығынға әкелді, бұл Артуадағы шығынның шамамен 40 пайызын құрады.

The French made secondary attacks along the Western Front, to pin down German reserves as part of the general action, intended to complement the decisive action at Arras. The Second Army attacked a German salient west of Serre on a front at Toutvent Farm, south of Souchez, from 7 to 13 June, against the 52nd Division and gained on a front, at a cost of 10,351 casualties, 1,760 being killed; German casualties were c. 4,000 men. On 10 and 19 July, the 28th Reserve Division repulsed attacks near Fricourt. The 6th Army attacked a salient south of Quennevières near Noyon, from 6 to 16 June and advanced on a front, with 7,905 casualties; the German 18th Division suffered 1,763 casualties. German attacks in the Argonne from 20 June, captured French positions at La Hazarée and another attack on 13 July, captured high ground west of Boureuilles and near Le Four de Paris. The German attacks took 6,663 prisoners from 20 June. In the south east, the First Army attacked the Saint Mihiel salient from 1 May to 20 June. The 9th Division was pushed back to the second line by five French attacks; after several more attacks, the neighbouring 10th Division relieved the pressure on the Grande Tranchée de Calonne road, with an attack on the Bergnase (Les Éparges) on 26 June. The Germans gained a commanding position, from which counter attacks were repulsed on 3 and 6 July. The French operations gained a small amount of ground for c. 16,200 casualties. About beyond St Mihiel, The Army Detachment of Lorraine attacked from 5 to 22 June, advancing on a front and then on an front, with 32,395 casualties. On 7 July, the III Bavarian Corps counter attacked west of Apremont, captured French front trenches and resisted French attacks until 12 July, inflicting many losses. In late June, French attacks captured Gondrexon and next day the German 30th Reserve Division captured a hill at Ban de Sapt, until French counter attacks on 8 and 24 July. The Seventh Army attacked to the west of Colmar from 5 May to 22 June and advanced on a front. Attacks on high ground west of Metzeral from 5 to 7 May were repulsed but on 14 June the heights and the village of Sondernach were captured. Metzeral fell several days later and on 22 June, the Germans retired from the west bank of the Fecht to a line from Mühlbach east to the Hilsenfirst. The French suffered 6,667 casualties and the 19th Reserve Division with attached units suffered 3,676. An attack on the Barrenkopf and Reichsackerkopf from 20 to 22 July failed but the Lingekopf was captured on 27 July; local fighting went on at the Barrenkopf into August. The supporting attacks had minimal artillery support, took less ground than the Tenth Army and cost another 37,500 casualties, about 40 per cent of the casualties incurred in Artois.

Талдау

9 мамырда бес француз корпусы екі неміс дивизиясына шабуыл жасап, Лорет шпоры мен Ла Таргет арасындағы 5-ші бавариялық резервтік дивизияның алдына қарай жылды. 77-ші дивизия мен XXXIII корпустың DM Каренси мен Невиллдің арасына еніп, 39-шы Ландвер полкін басып алды және Вими қырқасының ең биік нүктесі – 145-ші төбені басып алды. DM кейін резервтен алға асыққан Баварияның 7-ші жаяу әскер полкінің жергілікті қарсы шабуылдарымен кері қайтарылды. 9-12 мамыр аралығында 10-армия окоп соғысы басталғаннан бергі ең үлкен алға жылжуды жасады, жаңа тактиканы пайдаланып, неміс қорғаушыларына үлкен қиындық туғызды, тіпті шабуылдар кері қайтарылған флангтарда да. Француз жоспарларының көлемі мен қарқыны, Оныншы армия мен француз оқ-дәрілерін өндіруге әсер ететін материалдық шектеулерді ескере отырып, тым амбициялық болып шықты. XXXIII корпус Вими қырқасынан неміс артиллериясының және Соучес пен Невиллдің флангтық отына ұшырады. Француздар айтарлықтай тактикалық артықшылыққа ие болды, олар шабуыл тоқтатылғанға дейін жерді қайта иеленді. Фох тамыздың басында баяндама жазып, 145-ші төбені ұстап алмаудың себебі XXXIII корпус пен Оныншы армия резервтерінің тым алыста екендігі және тиісті күшейту жоспарына сәйкес орналастырылмағаны екенін түсіндірді. Шабуылдың басында XXXIII корпустың резервінде Монт-Сен-Элойдағы полк және Acq-дағы полк бар DM бригадасы болды. Үш батальон сағат 13:00-де, жарты батальон сағат 15:30-да, қалған батальон сағат 16:00-де бірігуге көмектесу және неміс қарсы шабуылдарын жеңуге дайын болу үшін жіберілді. Ең жақын 10-армия резерві 18-дивизия болды. Фоштың айтуынша, бір сағаттан кейін DM-нің алға жылжуын ешкім күтпеген. Резервтердің баяу және бөлшектік келуі 9 мамырда Ауберс қырқасының шайқасында жеңілген британдық Бірінші армияның солтүстікке қарсы қолдауының сәтсіздігімен нашарлады. Кейіннен британдық шабуыл 16 мамырда Фестубер шайқасына дейін кейінге қалдырылды, нәтижесінде ауылды басып алу және 21 сәуірден 25 мамырға дейін британдық екінші армия неміс 4-ші армиясына қарсы соғысты. 11 мамырдан кейін 10-армия әдістемелік жергілікті шабуылдарды бастады, онда тактикалық маңызды жерлер Vimy Ridge-ге тағы бір жалпы шабуыл жасалмайынша, бөлшектеліп шабуылға ұшырады. Бірінші сыныпты француз дивизиялары көптеген тәжірибелі сарбаздарды жоғалтты, бұл оларды орташа деңгейге дейін төмендетті; 5779-шы жазбаның әдістері үнемі қолданылмады және тәжірибесіз алмастыру әскерлері шабуылды жалғастыруға тырысқанда үлкен проблемаға айналды. Маусым айында Вими қырқасын тағы бір соққылық шабуылмен басып алу әрекеті, XXXIII корпустың флангілеріндегі жергілікті шабуылдар мен Лоретт шұңқырын басып алуына қарамастан, қымбатқа түсіп кетті. Француздар тактикасын өзгертпей, жергілікті шабуылдар жаттығуларға уақыт қалдырмады. 5779-шы ескертудің ережелерін маусымның ортасында қайта қарау маңызды емес еді, ал 18 маусымдағы түзету тек мобильді соғыста ат әскерінің маңыздылығына қатысты. Неміс қорғаныстық өзгерістерін тез жүзеге асыру оңай болды және маусымға дейін майдағы француз әдістері ескірген. Немістер Соучес пен Невильді ұстап қала алғанша, олардың арасындағы француз шабуылдары Вими қырқасын басып ала алмады және ауылдардың қорғанысы тез жеңуге тым күшті болды. Шабуылдар сериясының бастапқы жоспары Сучес пен Невильді кедергі ретінде алып тастауы мүмкін еді, бірақ 1915 жылдың көктемінде француздарға қатысты материалдық шектеулер Фох жасаған жоспарды жүзеге асыра алмады. Қыркүйек айында Фох 9-18 мамыр аралығында немістердің аймаққа күшейтулерді жылжыту жылдамдығы туралы жазды, жаңа қорғаныс желілерін қазып, ауыр артиллерияны көбірек іс-қимылға енгізді, 18 мамырдан бастап ондық армияның майданында шабуылдар жасалды. 20 мамырға қарай француздық артиллерияда неміс артиллериясының күшеюі басым болды, бұл басып алынған жерлерді біріктіруге және одан әрі шабуыл жасауға дайындыққа қатты кедергі келтірді. Тұрақты ұрысқа ұмтылудан әдістемелік шабуылдарға ауысуына қарамастан, француздар аз жерді, аз тұтқынға алды және көп зардап шекті. Фох француз әскерлері әлдеқайда көп мөлшерде сарқылып кеткенше, прорыв мүмкін емес деген қорытындыға келді; ол әдістемелік және экономикалық әдістерді қолдана отырып, кішігірім қадамдық шабуылдарды жақтады. Файолле үздіксіз шайқастың жақтастары "үлкен иллюзияға" ұшырайтынын жазды және Фош пен д'Урбалды реалистік емес талаптар қойғаны үшін сынға алды. Андре Лаффарг атты артиллерия офицері Étude sur l'attaque dans le période actuelle de la guerre еңбегін жазды, бұл артиллерияға негізделген тактика мен жаяу әскердің енуіне қатысты үрдістің мысалы. 10-16 маусым аралығында француздар 497,122 снарядты, 3-9 мамырда атылған 265,430 снарядтан кем әсермен атты. Немістер шамамен 100,000 снарядтан тұратын ауыр артиллериялық шабуыл жасады, бұл француз жаяу әскерінің шабуылын тоқтатты және қолдауға келген әскерлердің қозғалысын болдырмады. 9 мамырдың күтпеген шабуылын қайта жасауға жасалған әрекеттер сәтсіз аяқталды және неміс қарсы шабуылдары француз жаяу әскерінің алға жылжуынан екі минут ішінде басталды. 16 мамырдағы шабуылдардың тәжірибесі артиллериялық қарсы шабуылдың, бейтараптандыру отының және артиллериялық оттың үлгісі мен уақытындағы өзгерістердің ешқандай әсер етпейтінін көрсетті, егер француз жаяу әскерінің алға жылжуы басталғанда неміс сымдары кесілмеген болса. Неміс далалық қорғаныстары шабуыл кезінде көбейіп, күрделенді және неміс артиллериясы көбірек қарулар мен оқ-дәрілер майданға жеткенде белсендірек болды. Жаңа неміс қорғаныстары Лорет шпорынан көрінетін аймақтарда орналасқан, қорғануға қымбатқа түсті және Вими қырқасын шабуылға көбірек сезімтал етті. 9 мамырда Вими қырқасының бірінші шабуылда басып алынған мүмкіндік жоғалғаны француз армия командирлерін одан да көптеген шаралар жасаса, прорывқа қол жеткізуге болады деген қорытындыға әкелді, бұл Артуа мен Шампаньдегі күздік шабуылдарды жоспарлаудың негізі болды. Петан 9 мамырғы шабуыл прорыв мүмкін екенін көрсетті және байланыс траншеяларының, алға жылға басқару траншеяларының және жиналатын орындардың мұқият дайындалуы арқылы оған қол жеткізуге болады, егер неміс қорғанысы мұқият зерделенген және артиллериямен жеткілікті бомбаланған болса. Қорғаушылар тез арада олқылықты жаба алатындықтан, резервтік әскерлер шабуылдаушы күштерді тығыз аралап, серпіліс сақтау қажеттілігі болды. Ауылдар мен орман сияқты кедергілерге батып кетуге қарағанда ашық жерде шабуыл жасау артық, ал шабуыл кең майданға жасалуы керек, осылайша қарсылық орталықтарын айналып өтуге және неміс отынды кеңірек аумаққа таратуға болады. Неміс сарпшыларының шайқас туралы жинаған мәліметтері 1915 жылғы маусымдағы меморандумда жарияланды және жаяу әскеріне арналған бекіністерге, ауыр артиллериядан зардап шекпеу үшін жеткілікті тереңдіктегі бекіністерге және майданның алдындағы қорғаныс позицияларының санын арттыруға жаңа баса назар аударды, бұл шабуылды баяулатуға және келесі шабуылдарды кешіктіруге мүмкіндік береді, шабуылдаушыны артиллерияны қашықтыққа әкелуге мәжбүрлейді. 7 маусымда Артуа майданынан 5779-шы жазбаның көшірмесі қолға түсті және жергілікті корпус командирі қарқынды қазба жұмыстарын жүргізуді бұйрық берді және алдыңғы қатардағы қорғаныс сияқты берік резервтік позициялар құрылуын талап етті. Батыс майданының қалған бөлігіндегі көптеген жаңа қазба жұмыстары жер бетіндегі бақылаушыларға көрінбейтін және тек гаубицалық отпен ғана шабуылға ұшырауы мүмкін кері беткейлерде жасалды. Француз шабуыл әдістері 1915 жылғы қыркүйекте шабуыл қайта басталған кезде ескірген, сол кезде көптеген француз әскерлері қаза тапты...

On 9 May, five French corps had attacked two German divisions on a front and advanced on the front of the 5th Bavarian Reserve Division between the Lorette Spur and La Targette. The 77th Division and the DM of XXXIII Corps penetrated between Carency and Neuville, overran Landwehr Regiment 39 and captured Hill 145, the highest point on Vimy Ridge The DM was then repulsed by local counter attacks from Bavarian Infantry Regiment 7, which had been rushed forward from reserve. From 9 to 12 May the Tenth Army made the largest advance since trench warfare began, using the new tactics which caused the German defenders great difficulty, even on the flanks where the attacks were repulsed. The extent and tempo of the French plans proved too ambitious, given the material constraints affecting the Tenth Army and French munitions production. XXXIII Corps was forced off Vimy Ridge by German artillery fire and flanking fire from Souchez and Neuville. A considerable tactical advantage had been gained by the French, who had regained of ground before the offensive was terminated. Foch wrote a report in early August in which he explained that the failure to hold Hill 145 was due to XXXIII Corps and the Tenth Army reserves being too distant and not deployed according to a proper reinforcement plan. At the beginning of the attack the XXXIII Corps reserve was a brigade of the DM, with a regiment at Mont St Éloi, behind the front and a regiment at Acq back, to keep them out of German artillery range. Three battalions were sent forward at 1:00 p. m., half a battalion at 3:30 p. m. and the rest of the battalion at 4:00 p. m. to assist in consolidation and to be ready to defeat German counter attacks, not to press on. The nearest Tenth Army reserve was the 18th Division, away. Foch wrote that no one had expected the DM to advance in an hour. The slow and piecemeal arrival of reserves was made worse by the failure of the supporting attack to the north by the British First Army, which was defeated on 9 May at the Battle of Aubers Ridge. Subsequently, the British offensive was postponed until the Battle of Festubert on 16 May which resulted in the capture of the village and an advance of From 21 April to 25 May, the British Second Army was engaged against the German 4th Army, in the Second Battle of Ypres which diverted British resources from the First Army. After 11 May, the Tenth Army began methodical local attacks, in which tactically important ground was attacked piecemeal, until another general attack could be made on Vimy Ridge. First class French divisions had lost many experienced soldiers, which reduced them to mediocrity; the methods of Note 5779 had not been adopted consistently and became a greater problem when replacement troops with no experience, tried to continue the offensive. The attempt in June to capture Vimy Ridge with another set piece attack was a costly failure, despite the intervening period of local attacks on the flanks of XXXIII Corps and the capture of the Lorette Spur. French tactics were unchanged and the constant local attacks left no time for training. Revisions to the stipulations of Note 5779 in mid June were of minor significance and an amendment of 18 June only referred to the importance of cavalry in mobile warfare. German defensive changes were easy to implement quickly and by June had made the French methods of May obsolete. For as long as the Germans were able to retain Souchez and Neuville, French attacks between them could not capture Vimy Ridge and the defences of the villages were too formidable to be overcome quickly. The original plan for a series of attacks might have been able to remove Souchez and Neuville as obstacles but the material constraints on the French in the spring of 1915, meant that the plan devised by Foch could not be implemented. In September Foch wrote of the speed with which the Germans had moved reinforcements into the area from 9 to 18 May, dug new defensive lines and brought more heavy artillery into action, which from 18 May maintained barrages along the Tenth Army front. By 20 May the French artillery was dominated by the German artillery reinforcements, which severely inhibited the consolidation of captured ground and preparations for more attacks. Despite the change from attempts at continuous battle to methodical attacks, with pauses to reorganise and consolidate, the French took less ground, fewer prisoners and suffered more casualties. Foch concluded that a breakthrough was unlikely until the German armies in France had been depleted to a far greater extent; he advocated small step by step attacks, using methodical and economical methods. Fayolle wrote that the advocates of continuous battle were subject to a "grand illusion" and criticised Foch and d'Urbal for making unrealistic demands. André Laffargue, an artillery officer, was prompted to write Étude sur l'attaque dans le période actuelle de la guerre, an example of the trend to artillery based tactics and infiltration by infantry. From 10 to 16 June the French fired 497,122 shells with less effect than the 265,430 rounds fired from 3 to 9 May. The Germans had managed to fire a heavy artillery barrage of c. 100,000 shells, which stopped the French infantry attack and prevented troops moving up in support. Attempts to repeat the surprise of 9 May by ruses failed and a German counter barrage had begun in no man's land within two minutes of the French infantry advance. The experience of the attacks on 16 June demonstrated that the effect of counter battery fire, neutralising fire and changes in the pattern and timing of artillery fire made no difference if the German wire was uncut when the infantry advance began. German field defences were dug in increasing quantity and complexity during the offensive and German artillery became much more active, as more guns and much more ammunition arrived at the battlefront. The new German defences around the area were on ground overlooked from the Lorette Spur, were more costly to defend and made Vimy Ridge more vulnerable to attack. The apparent lost opportunity on 9 May, when Vimy Ridge was captured in the first rush, led the French army commanders to conclude that more of the same could achieve a breakthrough if better organised, which formed the basis of the planning for the autumn offensives in Artois and Champagne. Pétain wrote that the attack on 9 May showed that a breakthrough was possible and that it could be achieved by careful preparation of communication trenches, jumping off trenches and assembly positions, if the German defences were carefully reconnoitred and sufficiently bombarded by artillery. Since the defenders could close a gap quickly it would be necessary to maintain momentum, with reserve troops following up the attacking force closely. Attacks in open country were preferable to being bogged down in fighting for obstacles like villages and woods and the attack should be on a broad front, to allow centres of resistance to be outflanked and to disperse German firepower over a wider area. German analysis of the battle was collected in a memorandum of June 1915 and led to renewed emphasis on infantry shelters, deep enough to be invulnerable to heavy artillery and to increase the number of defensive positions behind the front, which would slow an advance and delay subsequent attacks, by forcing the attacker to move artillery into range. On 7 June a copy of Note 5779 was captured on the Artois front and the local corps commander ordered that intensive digging be undertaken and stipulated that reserve positions were to be as solidly built as front line defences. Much of the new digging on the rest of the Western Front was done on reverse slopes, invisible to ground observers and capable of being engaged only by howitzer fire. The French methods of attack had been made obsolete by the time of the resumption of the offensive in September 1915, when many French troops were killed on such slopes, in front of uncut wire, before an undamaged second position.

Шығындар

Француз дереккөздері 3 мамырдан 18 маусымға дейінгі қаза-құрбандықты 102 500 адам деп көрсетеді, оның ішінде 35 000 адам қаза тапқан, ал тағы 37 500 адам қосымша операцияларда зардап шеккен. Германияның ресми тарихшылары 9 мамырдан 18 маусымға дейін шамамен 102 500 француз, 32 000 британ және 73 072 неміс сарбазының қаза болғанын тіркеген. Джек Шелдон француздық ресми тарихқа сілтеме жасай отырып, француздық қаза-құрбандықтың сол сандарды көрсеткенін, ал шайқасқа ең көп қатысқан неміс бөлімшелерінің (1-ші және 5-ші Бавария резервтік дивизиялары, 3-ші Бавария, 5-ші, 11-ші, 15-ші, 16-шы және 115-ші дивизиялар) шамамен 30 000 адам қаза тапқанын жазды. Кейбір сандардың тым төмен бағаланғаны айтылса да, жалпы шығын француздық шығындардан әлдеқайда аз болды. 2013 жылы Джонатан Крауз француздық қаза-құрбандықты 100 000–121 000, ал неміс қаза-құрбандықты 50 000–80 000 деп көрсеткен.