Хосе Пекерман: Аргентиналық футбол жаттықтырушысының өмірбаяны мен жетістіктері

Кіріспе

Аргентиналық футбол жаттықтырушысы (туған 1949 жылы)

Хосе Нестор Пекерман Кримен (о́се пекерман; туылған 3 қыркүйек 1949 жылы) – аргентиналық кәсіби футбол жаттықтырушысы. Соңғы басқарған командасы – Венесуэла Ұлттық құрамасы. Аргентина жастар құрамасының жаттықтырушысы ретінде ФИФА жастар әлем чемпионатында үш рет, Оңтүстік Америка U20 жастар чемпионатында екі рет жеңіске жетті. 2006 жылғы ФИФА әлем чемпионатында Аргентина ұлттық футбол құрамасын жаттықтырды, ал 2012 жылы Колумбия ұлттық құрамасының жаттықтырушысы болды. Одан кейін 2014 және 2018 жылғы ФИФА әлем чемпионаттарында Колумбия құрамасын басқарды, команданы ең жақсы нәтижеге жеткізіп, 2014 жылы 16 жылдық үзілістен кейін алғаш рет әлем чемпионатына қатысуға мүмкіндік берді.

Ойыншы мансабы

Пекерманның футболшы ретінде мансабы көзге түспеді. Орталық шеңгеш ретінде 1970 жылдан 1974 жылға дейін "Аргентинос Жуниорс" клубында ойнап, 134 матчта 12 гол соқты. Одан кейін Колумбияның "Индепендьенте Медельин" клубына ауысты, онда 101 матчта 15 гол соқты. 28 жасында ауыр тізе жарақаты алып, футболшы мамандығынан қол үзді. Пекерман өзін және отбасын әртүрлі жұмыстармен асырады, оның ішінде такси жүргізушісі болып та жұмыс істеді.

Жастар үшін жаттықтыру

Аргентинаға оралғанда Пекерман «Чакарита Хуниорс» клубының жасөспірімдер командасының жаттықтырушысы болып жұмыс істеді, содан кейін «Аргентинос Хуниорс» клубында да сол лауазымды атқарды. Одан кейін ол Чилиге көшіп, «Коло-Коло» клубының жасөспірімдер командасын жаттықтырды. 1994 жылы Аргентина футбол федерациясы оған Аргентинаның 20 және 17 жасқа дейінгі құрамаларын жаттықтыруды ұсынды. Бұл оның өтілінде осы кезеңге дейін ешқандай маңызды жетістіктер болмағандықтан, қызығушылық тудырды. Ол Хьюго Токалли және жаттықтырушы Эдуардо Уртасунмен бірге жұмыс істеді. Алайда Пекерманның жетістіктері сыншыларды үнсіз қалдырды: оның 20 жасқа дейінгі командасы ФИФА жастар арасындағы әлем чемпионатын үш рет жеңіп алды – 1995 (Катар), 1997 (Малайзия) және 2001 (Аргентина), соның арқасында ол өзінің үш сүйікті итіне Катар, Малайзия және Аргентина деген есімдерді берді. Команда 1997 және 1999 жылдары Оңтүстік Америка жастар чемпионатында да жеңіске жетті. 1998 жылғы әлем чемпионатынан кейін ұлттық құраманың бас жаттықтырушысы Даниэль Пассарелла отставкаға кеткен соң, Пекерманға оның орнын алу ұсынылды. Ол бұл ұсыныстан бас тартып, барлық ұлттық құрамалардың бас менеджері лауазымын қабылдады. Марсело Биелса Пекерманның ұсынысымен жаттықтырушы болып тағайындалды және 2004 жылғы жазғы Олимпиада ойындарында Аргентина алтын медаль жеңгенге дейін қызмет етті. 2003 жылы Пекерман аргентиналық бизнесмен Даниэль Гринбанктың шақыруымен Испанияға көшіп барды, ол испандық екінші дивизионының «CD Леганес» клубын сатып алған болатын. Футбол директоры болып бірнеше ай қызмет еткеннен кейін жоба сәтсіз аяқталып, Пекерман Испаниядан кетті. Марсело Биелса жаттықтырушы лауазымынан кеткен кезде Пекерман бас жаттықтырушы лауазымына екі үміткердің бірі болды, екіншісі – бірнеше ай бұрын «Бока Хуниорс» клубынан кетіп, футболдан бір жыл демалыс алғысы келген Карлос Бьянки.

Аргентина

2004 жылдың 15 қыркүйегінде Пекерман 2006 жылғы әлем чемпионатына іліккен Аргентина құрамасының бапкері болып тағайындалды. Ұлттық құрама топтық кезеңнің алғашқы екі ойынында үстемдік құрды және үшінші ойында Голландиямен тең түсті, гол айырмасы бойынша топтың жетекшісі атанды. "Албиселесте" командасы 1/8 финалға өтті, қосымша уақытта Мексиканы 2:1 есебімен жеңіп, қайта оянды. 1/4 финалда Аргентина Германияға қарсы 1:0 есебімен алға шықты, бірақ матч соңына қарай Германия Мирослав Клозенің баспен соққан голымен теңестірді. Германия пенальтилер сериясында жеңіске жетіп, Аргентинаны турнирден шығарды. Пекерман қорғанысқа бағытталған ойыншылар ауыстыруларын жасады, оның ішінде Хуан Роман Рикельменді Эстебан Камбиассоға алмастырды, ал жеңілістен кейін отставкаға кететінін мәлімдеді. Аргентина Футбол Федерациясының (АФФ) президенті Хулио Грондона Пекерманды отставкаға кетпеуге көндіруге тырысты, бірақ кейіннен 1994 жылғы әлем чемпионатында Аргентинаны жаттықтырған Альфио Базиле оның орнына бапкер болады деп хабарланды.

Мексикада коучинг

2007 жылдың 30 мамырында Пекерман жаттықтырушылық мансабын қайта бастады, мексикалық "Толука" клубының бас бапкері лауазымын иеленді, аргентиналық Америко Гальегоны алмастырды. Clausura 2008 турнирінің соңында оның орнына Хосе Мануэль де ла Торре тағайындалды. 2009 жылдың 23 ақпанында Пекерман нашар нәтижелер сериясынан кейін Мануэль Лапуэнтенің жұмыстан босатылғаннан кейін UANL Tigres клубының бас бапкері болып тағайындалды. Алайда, 2009 жылғы Клаузура турнирі аяқталғаннан кейін ол жұмыстан шығарылып, Даниэль Гусманмен алмастырылды. 2010 жылдың шілдесінде Пекерманның Австралия және Жапония ұлттық құрамаларымен бас жаттықтырушы лауазымына тағайындалу мүмкіндігі туралы келіссөздер жүргізіп жатқаны хабарланды, бұл олардың бұрынғы бас жаттықтырушыларының кеткенінен кейін болды.

Колумбия

2012 жылдың қаңтар айында Пекерман Колумбия ұлттық құрамасының бас жаттықтырушысы болды, бұрынғы бас жаттықтырушы Леонель Альварестің орнына келді. Пекерман Оңтүстік Америка чемпионатының іріктеу кезеңінде Колумбия құрамасын басқарған үшінші жаттықтырушы болды; Альвареске дейін бұл қызметті Эрнан Дарио Гомес атқарған. Алғашқы матчында, Мексикамен өткен жолдастық ойында, Пекерман жақсы әсер қалдырды, колумбиялықтар 2:0 есебімен жеңіске жетті. 2014 жылғы әлем чемпионатына іріктеу турниріндегі алғашқы матчында Колумбия Лимада Перуді 0:1 есебімен жеңді. Дегенмен, Пекерман жақын арада допты бақылаудың орнына қашықтан ұзақ пастарға басымдық бергені үшін сынға ілікті. Бұл оның бас жаттықтырушы ретіндегі алғашқы жеңілісі болды. Үйдегі дебюттік матчында Пекерман керемет камбэк жасады, Колумбия 2011 жылғы Копа Америка чемпионы Уругвайды әлем чемпионатына іріктеу турнирінің жетінші турында 4:0 есебімен ұтты. Оның жетекшілігімен Колумбия Чилиді сапарда 1:3 есебімен, ал Парагвайды Барранкильяда 2:0 есебімен жеңді. Бірнеше күннен кейін Пекерман Камерунға қарсы Радамель Фалькао мен Джеймс Родригес сияқты бірқатар негізгі ойыншыларынсыз эксперимент жасады, нәтижесінде үйде 3:0 есебімен жеңіске жетті. 2012 жылғы соңғы матчында Колумбия 2014 жылғы әлем чемпионатының иесі Бразилиямен 1:1 есебімен тең түсті, құрама екі негізгі ойыншысынан айырылған болатын. 2013 жылдың алғашқы матчында Пекерман Гватемалаға қарсы тағы да эксперимент жасады, тек қосалқы ойыншыларды пайдаланды және 4:1 есебімен жеңіске жетті, Радамель Фалькао сияқты негізгі ойыншыларын алаңға шығармады. Іріктеу турнирінің келесі турында Пекерман Колумбияның Боливияны 5:0 есебімен жеңуіне көмектескен 4-2-2-2 формациясын қолдануын жалғастырды. Алайда, келесі матчта ол 4-4-1-1 формациясын пайдалануға шешім қабылдады, нәтижесінде көрші Венесуэлаға 1:0 есебімен жеңіліске ұшырады. Ол команданың формациясымен эксперимент жасағаны үшін қатты сынға ілікті, бұл жеңіліс құраманы іріктеу кестесінде екінші орыннан үшінші орынға түсірді. Туған жері Аргентинаға қарсы матчта Пекерман құрамын және формациясын оңтүстік американдық қарсыластармен күресу үшін өзгертті, нәтижесінде қиын күрес барысында 0:0 есебімен тең түсті. Бұл нәтижеге қарамастан, Пекерманның құрамаға шақыруына қатысты сұрақтар туды. Колумбия 2014 жылғы әлем чемпионатына қатысу құқығын алғаннан кейін, Чилимен үйде 3:3 есебімен тең түскеннен кейін, Пекерман Колумбияның 16 жылдан кейін алғаш рет әлем чемпионатына оралуына көмектескеніне қуаныш білдірді және бұл "өміріндегі ең үлкен қуаныштардың бірі" екенін айтты. Колумбияның іріктеуінен кейін, Колумбия президенті Хуан Мануэль Сантос Пекерманға Колумбия азаматтығын беруді ұсынды. Алайда, ол оны қабылдамады. Колумбия топтық кезеңдегі барлық үш матчында жеңіске жетті (тоғыз гол соқты және тек екеуін ғана жіберді), содан кейін 1/8 финалда Уругвайды жеңіп, 1/4 финалда турнир иесі Бразилиядан жеңілді. 2014 жылдың тамызында Пекерман Колумбиямен келісімшартын 2018 жылға дейін ұзартты. Пекерман Колумбияны екінші рет ФИФА әлем чемпионатына іріктеді, бұл жолы 2018 жылғы Ресейде өткен турнирге. Колумбия жақсы ұйымдастырылған және табанды Жапонияға қарсы топтық кезеңдегі алғашқы матчында даулы жеңіліске ұшырады, бірақ содан кейін Польшаны 3:0 есебімен жеңіп, оларды турнирден шығарды. Топтық кезеңнің соңғы матчында Сенегалды 1:0 есебімен жеңгеннен кейін Колумбия топтың бірінші орынымен 1/8 финалға өтті. Ашулы және тартысты матчтан кейін Колумбия Англияға 1:1 есебімен тең түсіп, пенальтилер сериясында 3:4 есебімен жеңілді. 2018 жылдың қыркүйегінде Пекерман келісімшартын жаңартпауды шешті және алты жылдық басшылықтан кейін Колумбия құрамасын тастап кетті.

In January 2012, Pékerman became the new coach of the Colombia national team, replacing ousted coach Leonel Álvarez. Pékerman was the third coach of the Colombia team during the South American World Cup qualifiers; before Álvarez, Hernán Darío Gómez was at the helm. For his first match, a friendly against Mexico, Pékerman impressed, with the Colombians completely taking control of the friendly in an eventual 2–0 victory. In his first qualifying match for the 2014 World Cup, a struggling Colombia managed to win 0–1 over Peru in Lima. Pékerman, however, was criticized for using a long range style of play rather than a close midfield passing control. This resulted in a weak Colombia side that lost to Ecuador 1–0 away from home, his first defeat. In his home debut, Pékerman orchestrated an astonishing comeback as Colombia demolished 2011 Copa América champions Uruguay 4–0 in the seventh round of World Cup qualifiers. Under his direction, Colombia also won 1–3 away over Chile and 2–0 over Paraguay at home in Barranquilla. A few days later, Pékerman experimented without many star players such as Radamel Falcao and James Rodríguez against Cameroon, resulting in a comfortable 3–0 home victory. For the last match of 2012, Colombia drew 2014 World Cup hosts Brazil 1–1 despite missing two of the squad's star players. In the opening match of 2013, Pékerman experimented yet again, this time against the Guatemala side; he used only substitutes in a 4–1 victory, opting not to deploy senior stars, including Radamel Falcao. During the next round of qualifiers, Pékerman continued with the promising 4–2–2–2 formation that facilitated Colombia's comfortable defeat of Bolivia in a 5–0 home victory. Pékerman, however, decided to use a different formation in the match, 4–4–1–1, which led to a shocking 1–0 away loss to neighbours Venezuela. He was heavily criticized for experimenting with his side's formation, a loss that took the nation from second to third place in the qualifying table. In the match against his home nation Argentina, Pékerman changed the lineup and formation to better "deal" with the South American giants, which led to a hard fought 0–0 draw. Despite this, Pékerman was again questioned with his lineup choices. After Colombia qualified for the 2014 World Cup after a 3–3 home draw against Chile, Pékerman expressed his joy for helping Colombia return to the World Cup for the first time in 16 years, considering it to be "one of the greatest joys in his life." Following Colombia's qualification, Pékerman was granted Colombian citizenship from Juan Manuel Santos, the president of Colombia. However, he did not accept it. Colombia won all three of its group matches (scoring nine goals and conceding only two) and went on to defeat Uruguay in the Round of 16 before losing to the host nation of Brazil in the quarter finals. In August 2014, Pékerman extended his contract with Colombia until 2018. For the second consecutive time, Pékerman qualified Colombia for the FIFA World Cup this time for the 2018 edition in Russia. Colombia suffered a controversial defeat in their first group stage game against a well organized and determined Japan, but then came out much stronger to inflict a 3–0 victory over Poland (effectively knocking them out of the tournament in the process). After beating Senegal 1–0 in the last game of the group stage, Colombia qualified to the round of 16 as first in their group. After a bitter and contested match, Colombia lost 4–3 on penalties to England after a 1–1 draw. In September 2018, Pékerman decided not to renew his contract, and left his position as Colombia manager after six years in charge.

Венесуэла

2021 жылдың қарашасында Пекерман Венесуэла құрамасының бас бапкері болды. Ол Катардағы әлем чемпионатына қатысу үшін құраманы жеткізе алмады және Оңтүстік Америка іріктеу турнирінде соңғы орынды иеленді. 2023 жылдың 8 наурызында Венесуэла футбол федерациясы (FVF) Пекерманмен келісімді бұзды. ФВФ аргентиналық бапкердің қызметтен босатылу себептерін жария етпеді.

Басқару стилі мен мұрасы

Пекерман өзінің тактикалық басқару стилімен танымал, ойыншының қаншалықты дағдылы болғанына қарамастан, оның жаттықтыру стиліне сай келетін ойыншыларды жиі таңдайды. Пекерман кейбір командаларға қарсы құрамды анықтауда даулы шешімдер қабылдауы мүмкін. Аргентина жастар құрамаларын жаттықтырған кезде ол көптеген тәжірибелер жасады. 2006 жылғы әлем чемпионатына дейін Пекерман беделді қорғаушылар Хавьер Занетти мен Уолтер Самуэльді құрамнан шығару туралы жанжалды шешім қабылдады. Аргентина Германиядан ширек финалда жеңілген кезде, матч барысындағы оның шешімі (72-ші минутта Хуан Роман Рикельмені Эстебан Камбьяссоға алмастыруы) де көп сынға ұшырады. Бұл драматикалық жеңіліске қарамастан, Пекерман көптеген жанкүйерлер мен баспасөз тарапынан өте тиімді жаттықтырушы деп бағаланды, ал "Пекерман дәуірі" елге үлкен мақтан әкелген кезең деп есептеледі. Оның командасы жеңілістен кейін көңілі толып, ірі төбелес тудырды, бұл оның отставкаға келуіне басты себеп болды деп саналды.

Жеке өмір

Пекерман Энтре-Риос провинциясының Вилла Домингуес қаласында дүниеге келген. Оның украиндық еврей тегі бар ата-аналары Украинадан көшіп келіп, Энтре-Риос провинциясының шаруашылық колонияларына қоныстанған. Колумбияның 2014 жылғы әлем чемпионатына қатысу құқығын алғаннан кейін Пекерман колумбиялық азаматтыққа өтуге ниеттенгенін айтты, және президент Хуан Мануэль Сантос бұл өтінішін келесі күні мақұлдады.