Диего Марадона: Футбол жұлдызының өмірі мен мансабы

Кіріспе

Аргентиналық футболшы және жаттықтырушы (1960–2020)

Диего Армандо Марадона (ˈdjeɣo maɾaˈðona; 30 қазан 1960 – 25 қараша 2020) – аргентиналық кәсіби футболшы және жаттықтырушы. Спорт тарихындағы ең ұлы ойыншылардың бірі саналатын ол ФИФА-ның 20 ғасырдың үздік ойыншысы сыйлығының екі бірлескен иегері атанды. Классикалық 10-шы нөмірде ойнайтын шабуылшы Марадонаның көрікті ойыны, пас беруі, допты меңгеруі және дриблинг шеберлігі оның бойшақа тұрқымен үйлесім тауып, ауырлық орталығының төмен болуын қамтамасыз етті, бұл оған көптеген ойыншылардан жақсы маневр жасауға мүмкіндік берді. Оның алаңдағы ықпалы мен көшбасшылық қасиеттері командасының жалпы нәтижесіне зор әсер етті, ал қарсыластар оны жиі бөліп қарады. Оның шығармашылық қабілеттерімен қатар, гол соғуға бейімділігімен және бос соққыларды орындаудағы шеберлігімен де көзге түсті. Марадонаға «El Pibe de Oro» («Алтын бала») деген лақап ат қойылды, ол оның мансабы бойында оған берік жабысты. Марадона әлемдік трансферлік рекордты екі рет жаңартқан алғашқы футболшы болды: 1982 жылы «Барселонаға» 5 миллион фунт стерлингке ауысқанда және 1984 жылы «Наполиге» 6,9 миллион фунт стерлингке өткенде. Ол клубтық карьерасында «Аргентинос Хуниорс», «Бока Хуниорс», «Барселона», «Наполи», «Севилья» және «Ньюэллс Олд Бойз» клубтарында ойнады. Оның ең танымал кезеңі «Наполиде» болды, онда ол көптеген жүлделер жеңіп алды және клубты екі рет Серия А титулына жеткізді. Марадонаның жеке өмірінде де қиындықтар болды және кокаин қолданғаны үшін жазаланғаннан кейін «Наполидегі» карьерасы аяқталды. Аргентина құрамасымен халықаралық карьерасында 91 матч өткізіп, 34 гол соқты. Марадона төрт рет ФИФА Әлем чемпионатына қатысты, соның ішінде 1986 жылы Мексикада өткен чемпионатта Аргентина құрамасының капитаны болды және финалда Батыс Германияны жеңіп, турнирдің ең үздік ойыншысы ретінде «Алтын допты» жеңіп алды. 1986 жылғы Әлем чемпионатының ширек финалында Англияға қарсы өткен матчта 2:1 есебімен жеңіске жетіп, екі гол соқты. Бірінші гол – «Құдайдың қолы» деп аталған, есептелмеген қолмен ойнау эпизоды, ал екінші гол бес ағылшын ойыншысын басып өтуден кейін соғылды, ол 2002 жылы FIFA.com дауыс беру нәтижесінде «Ғасырдың голы» деп танылды. 2008 жылдың қараша айында Марадона Аргентина ұлттық футбол құрамасының бас жаттықтырушысы болып тағайындалды. Ол 2010 жылы Оңтүстік Африкада өткен Әлем чемпионатына команданы жетектеді, бірақ турнир аяқталғаннан кейін қызметтен кетті. Содан кейін ол 2011–12 маусымында БАӘ Про лигасының «Аль-Васл» клубын жаттықтырды. 2017 жылы Марадона «Фуджейра» клубының бас жаттықтырушысы болды, бірақ маусым соңында клубтан кетіп қалды. 2018 жылдың мамыр айында Марадона белоруссиялық «Динамо Брест» клубының жаңа төрағасы болып тағайындалды. Ол Брестке келді және шілде айында қызметін бастау үшін клуб басшылығына таныстырылды. 2018 жылдың қыркүйегінен 2019 жылдың маусымына дейін Марадона мексикалық «Дорадос» клубының бас жаттықтырушысы болды. 2019 жылдың қыркүйегінен 2020 жылы қайтыс болғанға дейін Аргентинаның бірінші дивизионындағы «Гимнасия де Ла Плата» клубын жаттықтырды. FourFourTwo журналы оны барлық уақыттардағы үшінші ең үздік футболшы деп санайды.

Diego Armando Maradona (ˈdjeɣo maɾaˈðona; 30 October 196025 November 2020) was an Argentine professional football player and manager. Widely regarded as one of the greatest players in the history of the sport, he was one of the two joint winners of the FIFA Player of the 20th Century award. An advanced playmaker who operated in the classic number 10 position, Maradona's vision, passing, ball control, and dribbling skills were combined with his small stature, which gave him a low centre of gravity and allowed him to manoeuvre better than most other players. His presence and leadership on the field had a great effect on his team's general performance, while he would often be singled out by the opposition. In addition to his creative abilities, he possessed an eye for goal and was known to be a free kick specialist. A precocious talent, Maradona was given the nickname El Pibe de Oro ("The Golden Boy"), a name that stuck with him throughout his career. Maradona was the first player to set the world record transfer fee twice: in 1982 when he transferred to Barcelona for £5 million, and in 1984 when he moved to Napoli for a fee of £6.9 million. He played for Argentinos Juniors, Boca Juniors, Barcelona, Napoli, Sevilla and Newell's Old Boys during his club career, and is most famous for his time at Napoli where he won numerous accolades and led the club to Serie A title wins twice. Maradona also had a troubled off field life and his time with Napoli ended after he was banned for taking cocaine. In his international career with Argentina, he earned 91 caps and scored 34 goals. Maradona played in four FIFA World Cups, including the 1986 World Cup in Mexico, where he captained Argentina and led them to victory over West Germany in the final, and won the Golden Ball as the tournament's best player. In the 1986 World Cup quarter final, he scored both goals in a 2–1 victory over England that entered football history for two different reasons. The first goal was an unpenalized handling foul known as the "Hand of God", while the second goal followed a dribble past five England players, voted "Goal of the Century" by FIFA. com voters in 2002. Maradona became the coach of Argentina's national football team in November 2008. He was in charge of the team at the 2010 World Cup in South Africa before leaving at the end of the tournament. He then coached Dubai based club Al Wasl in the UAE Pro League for the 2011–12 season. In 2017, Maradona became the coach of Fujairah before leaving at the end of the season. In May 2018, Maradona was announced as the new chairman of Belarusian club Dynamo Brest. He arrived in Brest and was presented by the club to start his duties in July. From September 2018 to June 2019, Maradona was coach of Mexican club Dorados. He was the coach of Argentine Primera División club Gimnasia de La Plata from September 2019 until his death in 2020. He was ranked as the third best all time football player by FourFourTwo.

Неаполь

Марадона 1984 жылғы 5 шілдеде Неаполь қаласына келді және әлемдік бұқаралық ақпарат құралдарына «Наполи» клубының ойыншысы ретінде таныстырылды. Спорт журналисі Дэвид Голдблатт: «Олар [жанкүйерлер] құтқарушы келді деп сенді» деді. Марадона келгенге дейін Италия футболының үстемдігі елдің солтүстігі мен орталығындағы «Милан», «Ювентус», «Интер» және «Рома» сияқты командалардың қолында болды. Италия түбегінің оңтүстігіндегі ешбір команда лига титулын жеңіп алған емес. Бұл, Марадона мен оның халыққа жақын бейнесі үшін өте қолайлы жағдай болды. Ол 1983-1984 жылғы Серия А маусымының соңында құлдыраудың қаупінде тұрған, бұрынғы даңқты командаға қосылды. Бұл сол кезде Еуропаның ең күрделі және беделді футбол лигасы еді. «Наполиде» Марадона кәсіби карьерасының шыңына жетті: ол көп ұзамай клубтың тәжірибелі қорғаушысы Джузеппе Брусколоттиден капитандық лентасын мұра етіп алды және клуб жанкүйерлерінің сүйіктісіне айналды. Ол команданы тарихындағы ең табысты кезеңге жеткізді. «Наполи» 1989-1990 жылдары екінші лига титулын жеңіп алды және 1987-1988 және 1988-1989 жылдары екі рет күміс жүлдегер атанды. 17 мамырдағы екінші ойында (3:3 есебімен тең түскен кезде) ол Сиро Феррараның голына баспас берді. Марадона негізінен шабуылдаушы жартылай қорғаушы ретінде шығармашылық рөлде ойнағанына қарамастан, 1987-1988 жылғы Серия А чемпионатында 15 гол соғып, үздік мерген атанды және «Наполи» клубының тарихындағы барлық кездегі ең көп гол соққан ойыншысы болды (115 гол). «Сіздің қарсыласыңыз ең қиын ойыншы кім болды?» деген сұраққа «Милан» клубының қорғаушысы Франко Барези Марадона деп жауап берді, оның пікірін «Милан» командаласы Паоло Мальдини де қолдады. Марадона Италияда ойнаған кезінде алаңда сәттілікке жеткенімен, жеке өмірінде де қиындықтар көбейді. Кокаинге тәуелділігі жалғасты, ал клубтан ойындар мен жаттығуларды жібергені үшін «стресс» деген сылтаумен 70 000 АҚШ доллары айыппұл төледі. Ол заңды емес баласының тууына қатысты дауға ұшырады, сондай-ақ Каморра қылмыстық ұйымымен байланысы бар деген күдікке де іліккен болатын. 1990 жылғы әлем чемпионатында Аргентина Италияны Сан-Паоло стадионында өткен жартылай финалда жеңгеннен кейін, ол кейбір жергілікті жанкүйерлер тарапынан қарсылыққа және мазақтауға ұшырады. 2000 жылы «Наполи» клубының 10-шы нөмірі ресми түрде зейнеткерлікке жіберілді. 2020 жылдың 4 желтоқсанында, Марадонаның қайтысынан кейін тоғыз күн өткен соң, «Наполи» клубының үй стадионы «Диего Армандо Марадона» деп атауға ие болды.

Maradona arrived in Naples and was presented to the world media as a Napoli player on 5 July 1984, where he was welcomed by 75,000 fans at his presentation at the Stadio San Paolo. Sports writer David Goldblatt commented, "They [the fans] were convinced that the saviour had arrived." Prior to Maradona's arrival, Italian football was dominated by teams from the north and centre of the country, such as AC Milan, Juventus, Inter Milan and Roma, and no team in the south of the Italian Peninsula had ever won a league title. This was perhaps the perfect scenario for Maradona and his working class sympathetic image, as he joined a once great team that was facing relegation at the end of the 1983–84 Serie A season, in what was the toughest and most highly regarded football league in Europe. At Napoli, Maradona reached the peak of his professional career: he soon inherited the captain's armband from Napoli veteran defender Giuseppe Bruscolotti and quickly became an adored star among the club's fans; in his time there he elevated the team to the most successful era in its history. Napoli would win their second league title in 1989–90, and finish runners up in the league twice, in 1987–88 and 1988–89. while in the second leg on 17 May—a 3–3 away draw—he assisted Ciro Ferrara's goal with a header. Despite primarily playing in a creative role as an attacking midfielder, Maradona was the top scorer in Serie A in 1987–88 with 15 goals, and was the all time leading goalscorer for Napoli, with 115 goals, When asked who was the toughest player he ever faced, AC Milan central defender Franco Baresi stated it was Maradona, a view shared by his Milan teammate Paolo Maldini. Although Maradona was successful on the field during his time in Italy, his personal problems increased. His cocaine use continued, and he received US$70,000 in fines from his club for missing games and practices, ostensibly because of "stress". He faced a scandal there regarding an illegitimate son, and he was also the object of some suspicion over an alleged friendship with the Camorra crime syndicate. He also faced intense backlash and harassment from some local fans after the 1990 World Cup, in which he and Argentina beat Italy in a semi final match at the San Paolo stadium. In 2000, the number 10 jersey of Napoli was officially retired. On 4 December 2020, nine days after Maradona's death, Napoli's home stadium was renamed Stadio Diego Armando Maradona.

Карьерасының соңғы жылдары

Кокаинге байланысты допинг-тестінен өтпегені үшін 15 айға дисквалификациядан кейін, Марадона 1992 жылы «Наполи» клубын даңқтан түсіріп кетті. «Реал» және «Марсель» клубтарының қызығушылығына қарамастан, ол «Севилья» клубымен келісімшарт жасады, онда бір жыл ойнады. 1993 жылы «Ньюэллс Олд Бойз» клубында, ал 1995 жылы екі жылға «Бока Хуниорс» клубына қайта оралды. 1996 жылы ол ағасы Раульмен бірге «Торонто Италия» командасының құрамында Канада Ұлттық футбол лигасының жұлдыздарына қарсы жолдастық ойынға қатысты. 2000 жылы ол Лотар Маттеустің карьерасын аяқтау ойынында Германия құрамасына қарсы «Бавария» клубының капитаны болды. Марадонаның өзі де 2001 жылдың қараша айында әлемдік жұлдыздардан құралған команда мен Аргентина құрамасы арасындағы қоштасу матчына ие болды.

Халықаралық мансап

Аргентина ұлттық құрамасында ойнаған кезінде Марадона 91 ойында 34 гол соқты. Ол 1977 жылғы 27 ақпанда Венгрияға қарсы өткен матчта 16 жасында халықаралық аренадағы толыққанды дебютін жасады. Аргентина құрамасының бас жаттықтырышы Сезар Луис Менотти оны 1978 жылғы Әлем чемпионатына, өзінің туған жерінде өткен жарысқа, 17 жасында тым жас болғандықтан қоспады. 18 жасында Марадона 1979 жылғы Жапонияда өткен FIFA жастар чемпионатында ойнады және турнирдің жұлдызы атанды. Ол Аргентинаның КСРО-ға қарсы 3:1 есебімен жеңіліп шыққан финалдық ойынында жарқын өнер көрсетті, турнирде 6 ойында 6 гол соқты. 1979 жылғы 2 маусымда Марадона Гэмпден Паркте Шотландияға қарсы өткен матчта 3:1 есебімен жеңіске жетіп, өзінің алғашқы халықаралық голын соқты. 1979 жылғы тамыз айында ол Аргентина құрамасы үшін екі Америка Кубогы матчында ойнады: Бразилияға қарсы 2:1 есебімен жеңіліс және Боливияға қарсы 3:0 есебімен жеңіс, онда ол өз командасының үшінші голын соқты.

1982 жылғы әлем чемпионаты

Марадона өзінің алғашқы әлем чемпионатын 1982 жылы тұрғын үйіне жаңадан қоныстанған Испанияда өткізді. Аргентина 1982 жылғы Кубоктың ашылу ойынында Барселонадағы «Камп Ноу» стадионында Бельгиямен кездесті. Марадона үміттерге сай ойнамады, себебі Аргентина қорғаудағы чемпион ретінде 1:0 есебімен жеңілді. Команда Аликантеде Венгрия мен Сальвадорды жеңіп, екінші кезеңге өтті, бірақ команда ішінде керісіп-тартыс болды, жас, тәжірибесі аз ойыншылар ескі, тәжірибелі ойыншылармен келіспеді. Марио Кемпес, Освальдо Ардилес, Рамон Диас, Даниэль Бертони, Альберто Тарантини, Убальдо Филлол және Даниэль Пассарелла сияқты ойыншылары бар Аргентина құрамасы екінші кезеңде Бразилиядан және жеңімпаз Италиядан жеңілді. Италиямен өткен матчта Марадонаның Клаудио Джентилемен агрессивті күресі ерекше көзге түсті, Италия Барселонадағы «Сарриа» стадионында Аргентинаны 2:1 есебімен ұтты. Марадона бес матчтың бәрінде де алмастырылмады, Венгрияға қарсы екі гол соқты. Ол бес ойынның бәрінде де көп рет қателіктерге ұшырады, әсіресе «Сарриада» Бразилияға қарсы өткен соңғы матчта, онда нашар төрелік ету мен зорлық-зомбылық болды. Аргентина Бразилиядан 3:0 есебімен жеңіліп қалғанда Марадонаның ықыласы басынан асып, Батистаға қарсы жасаған ауыр ретке байланысты алаңнан қуылды. Турнир барысында Марадона өзінің үстемдігін көрсетіп, жарыстың ең белсенді ойыншысы болды. Ол Аргентинаның әр ойынының әр минутында ойнады, бес гол соғып, бес нәтижелі пас берді; нәтижелі пас бергендердің үшеуі Мексикадағы «Олимпико Университарио» стадионында Оңтүстік Кореяға қарсы өткен алғашқы матчта болды. Турнирдегі алғашқы голын Пуэбла қаласындағы екінші топтық ойында Италияға қарсы соқты. Аргентина бірінші нокаут кезеңінде Уругвайды жеңіп, Мексикадағы «Ацтека» стадионында Англиямен кездесуге жолдама алды. Англияға қарсы ширек финалда 2:1 есебімен жеңіске жеткеннен кейін оның аңызы бекітілді. Екінші голының көркемдігі мен бірінші голының жаңқасы француздық «L’Équipe» газетін Марадонаны «жартылай періште, жартылай шайтан» деп сипаттауға итерді. Бұл матч Аргентина мен Ұлыбритания арасындағы Фолкленд соғысының аясында өтті. Ойынның қайталануы бірінші голдың қолымен соқылғанын көрсетті. Марадона оны «Марадонаның басымен және Құдайдың қолымен» деп айтып, жалтақтап жауап берді. Марадонаның екінші голы, даулы қолмен соққан голдан кейін төрт минут өткен соң, ФИФА-ның дауысына сәйкес әлем чемпионаты тарихындағы ең үздік гол деп танылды. Ол өз жартысында допты қабылдап, айналып, 11 дриблингмен алаңның жартысынан астам қашықтығын жүріп өтті, бес ағылшын ойыншысын (Питер Бердсли, Стив Ходж, Питер Рид, Терри Батчер және Терри Фенвик) доппен асып өтіп, қақпашы Питер Шилтонды алдап, допты қақпаға енгізді. Бұл гол 2002 жылы ФИФА жүргізген онлайн-дауыс беруде «Ғасырдың голы» деп танылды. 2002 жылы Ұлыбританиядағы Channel 4 сауалнамасында оның өнері 100 ең ұлы спорттық сәттер тізімінде 6-орынды иеленді. Марадона одан кейін Бельгияға қарсы жартылай финалда тағы екі гол соқты, екінші гол үшін тағы да виртуоздық дриблинг көрсетті. Финалдық матчта Батыс Германия оны екі ойыншымен қоршауға тырысты, бірақ 84-ші минутта ол Батыс Германия ойыншысы Лотар Маттеустың қорғанысын бұзып, Хорхе Бурручагаға жеңіс голын беруге мүмкіндік берді. Аргентина «Ацтека» стадионында 115 000 жанкүйердің алдында Батыс Германияны 3:2 есебімен жеңіп, Марадона капитан ретінде әлем чемпионатын жеңіп алды. Турнир барысында Марадона Аргентинаның соққандарының жартысынан астамын жасады немесе жасауға тырысты, турнирдегі ең көп дриблинг жасаған 90 дриблингті жасады - кез келген басқа ойыншыдан үш есе көп және 53 рет рекордтық қасақана жасады, бұл кез келген ойыншыдан екі есе көп бос соққыны жеңіп алды. Марадона Аргентинаның 14 голының 10-ын (71%) соқты немесе нәтижелі пас берді, соның ішінде финалдағы жеңіс голына нәтижелі пас берді, бұл оны футбол тарихындағы ең ұлы ойыншылардың бірі ретінде есте қалдыратынын қамтамасыз етті. Әлем чемпионаты аяқталғанда Марадона турнирдің үздік ойыншысы ретінде «Алтын допты» бір ауыздан жеңіп алды және әлем чемпионатын дерлік жалғыз өзі жеңіп алды деп саналды, бірақ ол бұл туралы толық келіспейтінін кейін айтты. 1986 жылғы әлем чемпионатын 14 жасында көрген Зинедин Зидан Марадонаның «басқа деңгейде» екенін айтты. Оған құрмет көрсету мақсатында «Ацтека» стадионы билігі «Ғасырдың голы» деген марапатқа ие болған кезде оның мүсінін жасап, стадионның кіреберісіне орналастырды. Марадонаның Мексикадағы 1986 жылғы әлем чемпионатындағы өнері туралы 2014 жылы ESPN FC-нің Роджер Беннетт оны «әлем чемпионаты тарихындағы ең виртуоздық өнер көрсетуі» деп сипаттады, ал The Washington Post-тың Стивен Гофф оның өнерін «турнир тарихындағы ең жақсыларының бірі» деп атады. 2002 жылы The Guardian-ның Рассел Томас Марадонаның 1986 жылғы әлем чемпионатының ширек финалында Англияға қарсы соққан екінші голын «әлемдегі ең ұлы жеке гол» деп сипаттады. 2009 жылы CBC Sports-қа берген сұхбатында Джон Молинаро осы голды «турнирдегі ең ұлы гол – және, мүмкін, футболдағы ең ұлы гол» деп атады. 2018 жылы Sportsnet-ке берген сұхбатында ол былай деді: «Ешбір ойыншы, тіпті 1958 жылы Пеле немесе 1982 жылы Паоло Росси сияқты, Марадона Мексикада көрсеткендей бір жарыстың үстінен билеген емес». Ол Марадонаның өнері туралы былай деді: «Талантты аргентиналық суретші өз еліне екінші әлем чемпионатын жеңіп әкелді». Англияға қарсы ширек финалдағы екі есте қаларлық голы туралы ол былай деді: «Иә, бірінші голға Құдайдың емес, Марадонаның қолы жауапты болды. Бірақ «Құдайдың қолы» голы әлем чемпионаты тарихындағы ең даулы сәттердің бірі болып қала берсе де, Англияға қарсы соққан екінші голы турнирдегі ең ұлы гол екеніне дау жоқ. Ол тек спорттан асып түсті – оның голы таза өнер болды».

Maradona played his first World Cup tournament in 1982 in his new country of residence, Spain. Argentina played Belgium in the opening game of the 1982 Cup at the Camp Nou in Barcelona. Maradona did not perform to expectations, as Argentina, the defending champions, lost 1–0. Although the team convincingly beat both Hungary and El Salvador in Alicante to progress to the second round, there were internal tensions within the team, with the younger, less experienced players at odds with the older, more experienced players. With a team that also included such players as Mario Kempes, Osvaldo Ardiles, Ramón Díaz, Daniel Bertoni, Alberto Tarantini, Ubaldo Fillol and Daniel Passarella, the Argentine side was defeated in the second round by Brazil and by eventual winners Italy. The Italian match is renowned for Maradona being aggressively man marked by Claudio Gentile, as Italy beat Argentina at the Sarrià Stadium in Barcelona, 2–1. Maradona played in all five matches without being substituted, scoring twice against Hungary. He was fouled repeatedly in all five games and particularly in the last one against Brazil at the Sarrià, a game that was blighted by poor officiating and violent fouls. With Argentina already down 3–0 to Brazil, Maradona's temper eventually got the better of him and he was sent off with five minutes remaining for a serious retaliatory foul against Batista. Throughout the tournament, Maradona asserted his dominance and was the most dynamic player of the competition. He played every minute of every Argentina game, scoring five goals and making five assists; three of the assists came in the opening match against South Korea at the Olímpico Universitario Stadium in Mexico City. His first goal of the tournament came against Italy in the second group game in Puebla. Argentina eliminated Uruguay in the first knockout round in Puebla, setting up a match against England at the Azteca Stadium, also in Mexico City. After scoring two contrasting goals in the 2–1 quarter final win against England, his legend was cemented. The majesty of his second goal and the notoriety of his first led to the French newspaper L'Équipe describing Maradona as "half angel, half devil". This match was played with the background of the Falklands War between Argentina and the United Kingdom. Replays showed that the first goal was scored by striking the ball with his hand. Maradona was coyly evasive, describing it as "a little with the head of Maradona and a little with the hand of God". Maradona's second goal, just four minutes after the hotly disputed hand goal, was later voted by FIFA as the greatest goal in the history of the World Cup. He received the ball in his own half, swivelled around and with 11 touches ran more than half the length of the field, dribbling past five English outfield players (Peter Beardsley, Steve Hodge, Peter Reid, Terry Butcher and Terry Fenwick) before he left goalkeeper Peter Shilton on his backside with a feint, and slotted the ball into the net. This goal was voted "Goal of the Century" in a 2002 online poll conducted by FIFA. A 2002 Channel 4 poll in the UK saw his performance ranked number 6 in the list of the 100 Greatest Sporting Moments. Maradona followed this with two more goals in a semi final match against Belgium at the Azteca, including another virtuoso dribbling display for the second goal. In the final match, West Germany attempted to contain him by double marking him, but in the 84th minute he nevertheless found space past West German player Lothar Matthäus to give the final pass to Jorge Burruchaga for the winning goal. Argentina beat West Germany 3–2 in front of 115,000 fans at the Azteca with Maradona lifting the World Cup as captain. During the tournament, Maradona attempted or created more than half of Argentina's shots, attempted a tournament best 90 dribbles—three times more than any other player—and was fouled a record 53 times, winning his team twice as many free kicks as any player. Maradona scored or assisted ten of Argentina's 14 goals (71%), including the assist for the winning goal in the final, ensuring that he would be remembered as one of the greatest names in football history. By the end of the World Cup, Maradona went on to win the Golden Ball as the best player of the tournament by unanimous vote and was widely regarded to have won the World Cup virtually single handedly, something that he later stated he did not entirely agree with. Zinedine Zidane, watching the 1986 World Cup as a 14 year old, stated Maradona "was on another level". In a tribute to him, Azteca Stadium authorities built a statue of him scoring the "Goal of the Century" and placed it at the entrance of the stadium. Regarding Maradona's performance at the 1986 World Cup in Mexico, in 2014, Roger Bennett of ESPN FC described it as "the most virtuoso performance a World Cup has ever witnessed," with Steven Goff of The Washington Post dubbing his performance as "one of the finest in tournament annals." In 2002, Russell Thomas of The Guardian described Maradona's second goal against England in the 1986 World Cup quarter finals as "arguably the greatest individual goal ever." In a 2009 article for CBC Sports, John Molinaro described the goal as "the greatest ever scored in the tournament – and, maybe, in soccer." In a 2018 article for Sportsnet, he added: "No other player, not even Pel[é] in 1958 nor Paolo Rossi in 1982, had dominated a single competition the way Maradona did in Mexico." He also went on to say of Maradona's performance: "The brilliant Argentine artist single handedly delivered his country its second World Cup." Regarding his two memorable goals against England in the quarter finals, he commented: "Yes, it was Maradona's hand, and not God's, that was responsible for the first goal against England. But while the 'Hand of God' goal remains one of the most contentious moments in World Cup history, there can be no disputing that his second goal against England ranks as the greatest ever scored in the tournament. It transcended mere sports – his goal was pure art."

1990 жылғы әлем чемпионаты

Марадона 1990 жылы Италияда өткен әлем чемпионатында Аргентина құрамасының капитаны болды. Білезігінің жарақаты оның жалпы өнерін әсер етті, ол төрт жыл бұрынғыдан әлдеқайда нашар ойнады, ал команда жарақаттан үш үздік ойыншысын жоғалтты. Миланның Сан-Сиро стадионында Камерунға қарсы алғашқы ойында жеңілгеннен кейін Аргентина топтық кезеңнен шығуға жақын болды, тек тобында үшінші орынға ие болды. Туринде Бразилияға қарсы өткен матчта Клаудио Каниггия Марадонаның пасынан кейін жалғыз гол соқты. Шартық ойында Аргентина Флоренцияда Югославиямен кездесті; матч 120 минуттан кейін 0:0 есебімен аяқталды, Аргентина пенальтилер сериясында жеңіске жетті, бірақ Марадонаның соққысы, қақпашының оң жағына әлсіз соққысы, қақпашы тарапынан тойтарылды. Марадонаның Неапольдегі клуб стадионы Сан-Паолода өткен Италияға қарсы жартылай финалда да 1:1 есебімен тең нәтиже тіркелді. Бірақ бұл жолы Марадона өзінің соққысын сәтті орындады, бұрынғы раундтағы сәтсіз соққысын дерлік қайталап, допты торға жіберді. Римдегі финалда Аргентина Батыс Германияға 1:0 есебімен ұтылып, жалғыз голды 85-ші минутта Андреас Бремның даулы пенальтиден соққан голы шешті, соңғы минутта Руди Вёллердің бұзылуы айқындалды. Аргентинаның Грекияға қарсы үшінші голын соққаннан кейін Марадона халықаралық футболға оралғанына қуанышты, бұл әлем чемпионаттарындағы ең керемет гол мерекесі болды. Ол жақтағы камералардың біріне қарай жүгіріп, көздері жұлып, беті бұрмаланған күйде қуанышпен айқайлады. Бұл Марадонаның Аргентина құрамасы үшін соңғы голы болды. Екінші ойында, Нигерияны 2:1 есебімен жеңіп, Аргентина үшін соңғы матчын өткізді. Ол екі голды да бос соққыдан жасады, екіншісі Каниггияға нәтижелі пас болды, Аргентина құрамасының екі күшті ойыны болды. Марадона өзінің өмірбаянында допинг-тестінің нәтижесіне жеке жаттықтырушысының оған Rip Fuel энергетикалық сусыны бергені себеп болғанын айтты. Оның сөзіне қарағанда, АҚШ-тағы нұсқасында, Аргентиналықтан айырмашылығы, химиялық зат болған және Аргентиналық дозасы біткеннен кейін, жаттықтырушысы білмей АҚШ формуласын сатып алған. Марадона ФИФА-мен де келісімге келгенін айтты, ұйым оған жарысқа қатысу үшін салмақ жоғалту үшін препаратты қолдануға рұқсат беретін, бірақ ұйым келісімнен бас тартты. 1994 жылғы әлем чемпионатында допинг-тестінен өтпеуі оның 17 жылдық, 91 ойында 34 гол соққан халықаралық карьерасының аяқталғанын білдірді, оның ішінде бір жеңімпаз және бір күміс жүлдесі бар. Ресми халықаралық матчтармен қатар, Марадона 1978 жылы әлем чемпионатындағы алғашқы жеңістің бірінші жылдығын атап өту үшін Аргентина XI құрамасында ойнады және жеңіске жетті. Бір жылдан кейін ол ұйымның жүз жылдығын тойлау үшін ағылшын футбол лигасының XI құрамасына қарсы «Әлемнің қалған бөлігі» құрамасының капитаны болды (дегенмен, 100 000 фунт стерлингтік пайда табу ақысын алғаннан кейін) және 2001 жылы өзінің «қоштасу матчында» Аргентина XI құрамасы үшін тағы да гол соқты.

Maradona captained Argentina again in the 1990 World Cup in Italy to yet another World Cup final. An ankle injury affected his overall performance, and he was much less dominant than four years earlier, and the team were missing three of their best players due to injury. After losing their opening game to Cameroon at the San Siro in Milan, Argentina were almost eliminated in the group stage, only qualifying in third position from their group. In the round of 16 match against Brazil in Turin, Claudio Caniggia scored the only goal after being set up by Maradona. In the quarter final, Argentina faced Yugoslavia in Florence; the match ended 0–0 after 120 minutes, with Argentina advancing in a penalty shootout even though Maradona's kick, a weak shot to the goalkeeper's right, was saved. The semi final against the host nation Italy at Maradona's club stadium in Naples, the Stadio San Paolo, was also resolved on penalties after a 1–1 draw. This time, however, Maradona was successful with his effort, daringly rolling the ball into the net with an almost exact replica of his unsuccessful kick in the previous round. At the final in Rome, Argentina lost 1–0 to West Germany, the only goal being a controversial penalty scored by Andreas Brehme in the 85th minute, after Rudi Völler was adjudged to be fouled. After scoring Argentina's third goal against Greece, Maradona had one of the most remarkable World Cup goal celebrations as he ran towards one of the sideline cameras shouting with a distorted face and bulging eyes, in sheer elation of his return to international football. This turned out to be Maradona's last international goal for Argentina. In the second game, a 2–1 victory over Nigeria which was to be his last game for Argentina, he set up both of his team's goals on free kicks, the second an assist to Caniggia, in what were two very strong showings by the Argentine team. In his autobiography, Maradona argued that the test result was due to his personal trainer giving him the energy drink Rip Fuel. His claim was that the U. S. version, unlike the Argentine one, contained the chemical and that, having run out of his Argentine dosage, his trainer unwittingly bought the U. S. formula. Maradona also separately claimed that he had an agreement with FIFA, on which the organization reneged, to allow him to use the drug for weight loss before the competition in order to be able to play. His failed drug test at the 1994 World Cup signalled the end of his international career, which lasted 17 years and yielded 34 goals from 91 games, including one winner's medal and one runners up medal in the World Cup. Alongside official internationals, Maradona also played and scored for an Argentina XI against the World XI in 1978 to mark the first anniversary of their first World Cup win, a year after that captained the 'Rest of the World' against the English Football League XI to celebrate the organisation's centenary (after reportedly securing a £100,000 appearance fee) and was on the scoresheet for the Argentina XI once more in his own 'farewell match' in 2001.

Қабылдау

Пеле көп гол соқты. Лионель Месси көбірек жүлделер жеңіп алды. Екеуі де тізімде бірінші орында тұрған, артық салмақты, бұрынғы кокаинге тәуелді болған адамнан гөрі тұрақты өмір сүрді, оның футболға деген қарым-қатынасы мансабы созылған сайын шиеленісе түсті. Егер сіз Диего Марадонаның аяғындағы футболды көрсеңіз, оны түсінесіз. Эндрю Мюррей, FourFourTwo журналының 2017 жылғы шілде айындағы «Барлық уақыттағы 100 ең ұлы футболшы» тізімінде Марадонаның көшбасшы болғаны туралы. Оны оның буынындағы ең жақсы ойыншы деп есептейді, ал кейбіреулері – барлық уақыттағы ең жақсы ойыншы деп санайды. Ойынның ең шебер ойыншыларының бірі ретінде танымал, ол ең ұлы дриблинг шебері саналады. Марадонаның бұрынғы «Наполи» клубының бас жаттықтырушысы Оттавио Бьянки оның жаттығудағы тәртібін де жоғары бағалады: «Диего олар бейнелейтін адамнан өзгеше. Оны жеке ұстасаңыз, ол өте жақсы бала еді. Оны көру және жаттықтыру керемет болды. Барлығы оның жаттығудан бас тартқанын айтады, бірақ бұл рас емес, өйткені Диего алаңнан соңғы болып кетті, оны жіберу керек еді, әйтпесе ол бірнеше сағат бойы бос соққыларды ойлап табумен айналыса бермек. Дегенмен, Бьянки атап өткендей, Марадона жаттығу кезінде «тамаша ойындар» жасағаны және доппен «ұғымсыз» және «сенімсіз» нәрселер жасағаны үшін танымал болды, тіпті қатаң жаттығулардың кезеңдерінен де өтті. Бірақ ол допсыз жаттығудағы төмен өнімділігімен де белгілі болды және Италияда «Наполи» клубымен жаттығуларды жіберіп алғаны үшін жаман аты шықты, ал ол көбінесе командасымен емес, жеке жаттығумен айналысты. 2019 жылы оның өмірі туралы түсірілген «Диего Марадона» деректі фильмінде Марадона өзінің апталық режимінің «жексенбі күні ойын ойнаудан, сәрсенбіге дейін ойын-сауыққа шығудан, содан кейін бейсенбі күні спорт залына барудан» тұратындығын мойындады. Оның тұрақсыз жаттығу режимі туралы фильмнің режиссері Асиф Кападия 2020 жылы былай деді: «Оның метаболизмі болды. Ол өте нашар күйде көрінетін, бірақ содан кейін қатты жаттығып, ойын күніне дейін терлеп шығаратын. Оның дене пішіні футболшыға ұқсамайтын, бірақ оның қабілеті мен тепе-теңдігі бар еді. Оның мінез-құлқы ерекше болды, және онымен апталық күнделікті өмірдің қалай өтіп жатқаны туралы шыншылдықпен сөйлесу идеясы таң қалдырды». Сондай-ақ, ол Марадонаның жеке фитнес жаттықтырушысы Фернандо Синьорини болғанын айтты, ол оны физикалық жағдайына қарай әртүрлі салаларда жаттықтырды. «Ол футбол командасында болғанда өзінің жеке режимі болды. Қанша ойыншы солай істейді? Қанша ойыншы осылай ойлана алады? «Мен басқалардан өзгешемін, сондықтан қандай жақсы, қандай нашар екенімді үйренуім керек». Синьорини өте оқымысты және өте ақылды. Ол сөзбе-сөз: «Мен сені осылай тәрбиелеймін, осы кітапты оқы», - дейтін. Ол оған психологиялық көмек көрсетті, онымен философия және басқа да мәселелер туралы сөйлесті». Сонымен қатар, Марадона алаңнан тыс нашар диетасымен және экстремалды өмір салтымен, соның ішінде заңсыз есірткілерді пайдалануымен және алкогольге тәуелділігімен, жеке мәселелерімен, метаболизмімен, оған тағайындалған дәрі-дәрмектермен және жарақаттар мен дисквалификациялар салдарынан белсенділіксіз кезеңдермен мансабының дамуымен бірге салмағының айтарлықтай өсуіне және физикалық құлдырауына әкелді. Оның тәртіпсіздігі мен жеке өміріндегі қиындықтар спорттағы кейбіреулер оның ойыншылық карьерасының соңғы жылдарындағы өнеріне және ұзақ өмір сүруіне кері әсер етті. Спортта даулы тұлға, ол ойын стилі үшін ойыншылардың, сарапшылардың және жаттықтырушылардың мақтауын алды, сонымен қатар ол алаңда да, одан тыс жерде де өзінің мінез-құлқы мен жанжалдық мінез-құлқы үшін бұқаралық ақпарат құралдарында сынға ұшырады. Алайда, 2005 жылы Паоло Малдини Марадонаны өзінің кез келген кездескен ең үздік ойыншысы, сонымен қатар ең адал ойыншы деп сипаттады: «Ол алаңдағы жақсы мінез-құлықтың үлгісі болды – ол үлкен ойыншылардан бастап команданың қарапайым мүшесіне дейін барлығына құрметпен қарады. Ол әрқашан соққыға жығылып, ешқашан шағымданған емес, қазіргі шабуылшылардың кейбіреулері сияқты емес». Франко Барези өзінің ең үлкен қарсыласы кім деп сұрағанда: «Марадона; ол жақсы күйде болған кезде, оны тоқтатудың амалы болмады», - деді. Златан Ибрагимович оның алаңнан тыс әзіл-айыңдарының маңызы жоқ екенін және оны тек алаңдағы әсері бойынша бағалауға болады деп айтты. «Марадона мен үшін футболдан да артық. Оның футболшы ретінде жасаған істері мәңгі есте қалады. 10-ды көрген кезде кімді ойлап табасыз? Марадона. Бұл – оның символы, тіпті бүгінгі күні де сол санды таңдағандар бар». Бүгін оның шеберлігі оны көбірек қорғауға мүмкіндік берер еді. Бұрын олар тек оны қорқыту үшін жасалған қатыгез шабуылдарға ұшырады. Марадона алған жарақаттар нәтижесінде ережелер өзгерді. Мен оны бірнеше жыл бұрын сұхбатқа алғанда, ол Лионель Месси сияқты ойыншылар оған көп қарызды деп ойлайтынын айтты, өйткені ол шыдаған кейбір шабуылдар бүгін рұхсат етілмес еді. Гильем Балаге 2020 жылы BBC үшін жазған «сиқыршы, алдаушы, құдай, кемшіліктері бар гений» туралы. Пелемен бірге Марадона 2000 жылы «ФИФА ғасырының футболшысы» сыйлығының екі бірлескен жеңімпазы болды, сондай-ақ «IFFHS ғасырының сайлауларында» бесінші орынды иеленді. Содан кейін ол Бразилиядағы 2014 жылғы әлем чемпионатына дейін, Пеледен кейін «The Guardian» журналының «Барлық уақыттағы 100 ең ұлы әлем чемпионаттарының ойыншылары» тізімінде екінші орынды иеленді. 2017 жылы FourFourTwo журналы оны «100 ең ұлы ойыншы» тізімінде бірінші орынға қойды. 2020 жылдың мамырында Sky Sports Марадонаны «УЕФА чемпиондар лигасы/Еуропа кубогын жеңіп алған ең үздік ойыншы» деп атады.

Pelé scored more goals. Lionel Messi has won more trophies. Both have lived more stable lives than the overweight former cocaine addict who tops this list, whose relationship with football became increasingly strained the longer his career continued. If you've seen Diego Maradona with a football at his feet, you'll understand.|Andrew Murray on Maradona topping FourFourTwo magazine's "100 Greatest Footballers Ever" list, July 2017.

thumb|upright=1.22|Maradona (right) and Lionel Messi in The Sistine Chapel of Football painting, on a ceiling of a sports club in Barracas, Buenos Aires
Maradona is widely regarded as the best player of his generation. and by some as the best player ever. Known as one of the most skilful players in the game, he is regarded as one of the greatest dribblers Maradona's former Napoli manager – Ottavio Bianchi – also praised his discipline in training, commenting: "Diego is different to the one that they depict. When you got him on his own he was a very good kid. It was beautiful to watch him and coach him. They all speak of the fact that he did not train, but it was not true because Diego was the last person to leave the pitch, it was necessary to send him away because otherwise he would stay for hours to invent free kicks." However, although, as Bianchi noted, Maradona was known for making "great plays" and doing "unimaginable" and "incredible things" with the ball during training sessions, and would even go through periods of rigorous exercise, he was equally known for his limited work rate in training without the ball, and even gained a degree of infamy during his time in Italy for missing training sessions with Napoli, while he often trained independently instead of with his team. In a 2019 documentary film on his life, Diego Maradona, Maradona confessed that his weekly regime consisted of "playing a game on Sunday, going out until Wednesday, then hitting the gym on Thursday." Regarding his inconsistent training regimen, the film's director, Asif Kapadia, commented in 2020: "He had a metabolism. He would look so incredibly out of shape, but then he'd train like crazy and sweat it off by the time matchday came along. His body shape just didn't look like a footballer, but then he had this ability and this balance. He had a way of being, and that idea of talking to him honestly about how a typical week transpired was pretty amazing." He also revealed that Maradona was ahead of his time in the fact that he had a personal fitness coach – Fernando Signorini – who trained him in a variety of areas, in addition to looking after his physical conditioning, adding: "While he [Maradona] was in a football team he had his own regime. How many players would do that? How many players would even know to think like that? 'I'm different to anyone else so I need to train at what I'm good at and what I'm weak at.' Signorini is very well read and very intelligent. He would literally say, 'This is the way I'm going to train you, read this book.' He would help him psychologically, talk to him about philosophy, and things like that." Moreover, Maradona was notorious for his poor diet and extreme lifestyle off the pitch, including his use of illicit drugs and alcohol abuse, which along with personal issues, his metabolism, medication that he was prescribed, and periods of inactivity due to injuries and suspensions, led to his significant weight–gain and physical decline as his career progressed; his lack of discipline and difficulties in his turbulent personal life are thought by some in the sport to have negatively impacted his performances and longevity in the later years of his playing career. A controversial figure in the sport, while he earned critical acclaim from players, pundits and managers over his playing style, he also drew criticism in the media for his temper and confrontational behaviour, both on and off the pitch. However, in 2005, Paolo Maldini, described Maradona both as the greatest player he ever faced, and also as the most honest, stating: "He was a model of good behaviour on the pitch – he was respectful of everyone, from the great players down to the ordinary team member. He was always getting kicked around and he never complained – not like some of today's strikers." Franco Baresi stated when he was asked who was his greatest opponent: "Maradona; when he was on form, there was almost no way of stopping him," Zlatan Ibrahimović said that his off field antics did not matter, and that he should only be judged for the impact he made on the field. "For me Maradona is more than football. What he did as a footballer, in my opinion, he will be remembered forever. When you see number 10 who do you think about? Maradona. It is a symbol, even today there are those who choose that number for him." Blockquote|Today his skills would afford him greater protection. Back then they merely served as the red rag of provocation that would guarantee he would be the victim of brutal challenges wherever he played. The rules changed as a direct result of some of the injuries Maradona received. When I interviewed him a few years ago, he told me he thought players such as Lionel Messi owed him a great deal because some of the tackles he had endured would never be allowed today.|Guillem Balagué writing for the BBC in 2020 on 'the magician, the cheat, the god, the flawed genius'. Along with Pelé, Maradona was one of the two joint winners of the "FIFA Player of the Century" award in 2000, and also placed fifth in "IFFHS' Century Elections". and later that year, was ranked second in The Guardians list of the 100 greatest World Cup players of all time, ahead of the 2014 World Cup in Brazil, once again behind Pelé. In 2017, FourFourTwo ranked him in first place in their list of "100 greatest players", In May 2020, Sky Sports ranked Maradona as the best player never to have won the UEFA Champions League/European Cup.

Халықаралық басқару

2008 жылы Аргентина құрамасының бас жаттықтырушысы Альфио Базиле отставкаға кеткеннен кейін Марадона бос қызметке өзінің кандидатурасын ұсынды. Бірнеше баспасөз құралдарының мәліметінше, оның басты қарсыластары Диего Симеоне, Карлос Бьянки, Мигель Анхель Руссо және Серхио Батиста болды. 2008 жылдың 29 қазанында АФА төрағасы Хулио Грондона Марадонаның ұлттық құраманың бас жаттықтырушысы болатынын растады. 19 қарашада Марадона Аргентина құрамасын алғаш рет жаттықтырды, команда Глазгодағы Хэмпден Паркте Шотландиямен ойын өткізді, Аргентина 1:0 есебімен жеңіске жетті. Марадона 2009 жылы Аргентина құрамасының бас жаттықтырушысы қызметін атқарды. 2010 жылы Оңтүстік Африкада өткен ФИФА Әлем чемпионатынан кейін ол осы қызметтен кетті. Ұлттық құраманың бас жаттықтырушысы ретінде алғашқы үш ойында жеңіске жеткеннен кейін, ол Боливияға 6:1 есебімен есе жіберіп, команданың тарихындағы ең үлкен жеңіліске ұшырады. 2010 жылғы Әлем чемпионатына іріктеу турниріне екі ойын қалғанда Аргентина бесінші орында тұрды және іріктеуден өтпеу қаупі туды, бірақ соңғы екі ойында жеңіске жетіп, турнирге жолдама алды. Аргентинаның іріктеуден өткеннен кейін Марадона тікелей эфирдегі баспасөз конференциясында ұрыс сөздерін қолданып, журналистерге «сорып, сорып қойыңдар» деді. ФИФА оған екі айға барлық футболдық қызметтен шеттету жазасын берді, ол 2010 жылдың 15 қаңтарында аяқталды, сондай-ақ 25 000 швейцар франкі көлемінде айыппұл салынды және болашақтағы мінез-құлқына қатысты ескерту жасалды. Жаза мерзімінде 15 желтоқсанда Чехиямен өткізу жоспарланған жолдастық матч жойылды. Марадонаның шеттету кезеңінде Аргентина тек бір жолдастық матч өткізді, ол Каталонияға қарсы өткен кездесуде 4:2 есебімен жеңілді. 2010 жылғы маусымда өткен Әлем чемпионатының финалында Аргентина Нигерияны 1:0 есебімен жеңіп, содан кейін Гонсало Игуаиннің хет-тригінің арқасында Оңтүстік Кореяны 4:1 есебімен ұтты. Топтық кезеңнің соңғы матчында Аргентина Грекияны 2:0 есебімен жеңіп, топты жеңіп, екінші кезеңге өтті, онда Мексикамен кездесті. Мексиканы 3:1 есебімен жеңгеннен кейін, Аргентина Германиядан 4:0 есебімен жеңіліп, турнирден шығып қалды. Аргентина турнирде бесінші орынды иеленді. Германиядан жеңілгеннен кейін Марадона Аргентина құрамасының бас жаттықтырушысы ретіндегі болашағын қайта қарастырып жатқанын мойындады. 15 шілдеде АФА оған 2014 жылдың жазында Бразилияда Әлем чемпионатын өткізгенге дейін оны қызметте ұстайтын жаңа төрт жылдық келісімшарт ұсынылатынын мәлімдеді. Алайда 27 шілдеде АФА өзінің басқармасының келісімшартты ұзартпау туралы бірауыздан шешім қабылдағанын хабарлады. Кейін, 29 шілдеде Марадона АФА президенті Хулио Грондона мен ұлттық командалар директоры (сондай-ақ оның бұрынғы Аргентина құрамасы мен Севильяның жаттықтырушысы) Карлос Билардо «жалған айтты», «сатып алды» және оны қызметінен босатты деп мәлімдеді. «Олар менің жұмысымды жалғастыруымды қалады, бірақ менің жеті қызметкерім жұмысымды жалғастырмауы керек еді, егер ол маған мұны айтса, ол менің жұмыс істеуімді қаламайтынын білдірді».

After the resignation of Argentina national team coach Alfio Basile in 2008, Maradona immediately proposed his candidacy for the vacant role. According to several press sources, his major challengers included; Diego Simeone, Carlos Bianchi, Miguel Ángel Russo, and Sergio Batista. On 29 October 2008, AFA chairman Julio Grondona confirmed that Maradona would be the head coach of the national team. On 19 November, Maradona managed Argentina for the first time when they played against Scotland at Hampden Park in Glasgow, which Argentina won 1–0. thumb|upright|left|Maradona as coach of Argentina in 2009. He left the position after the 2010 FIFA World Cup in South Africa. After winning his first three matches as the coach of the national team, he oversaw a 6–1 defeat to Bolivia, equalling the team's worst ever margin of defeat. With two matches remaining in the qualification tournament for the 2010 World Cup, Argentina was in fifth place and faced the possibility of failing to qualify, but victory in the last two matches secured qualification for the finals. After Argentina's qualification, Maradona used abusive language at the live post game press conference, telling members of the media to "suck it and keep on sucking it". FIFA responded with a two month ban on all footballing activity, which expired on 15 January 2010, and a CHF 25,000 fine, with a warning as to his future conduct. The friendly match scheduled to take place at home to the Czech Republic on 15 December, during the period of the ban, was cancelled. The only match Argentina played during Maradona's ban was a friendly away to Catalonia, which they lost 4–2. At the World Cup finals in June 2010, Argentina started by winning 1–0 against Nigeria, followed by a 4–1 victory over South Korea on the strength of a Gonzalo Higuaín hat trick. In the final match of the group stage, Argentina won 2–0 against Greece to win the group and advance to a second round, meeting Mexico. After defeating Mexico 3–1, however, Argentina was routed by Germany 4–0 in the quarter finals to go out of the competition. Argentina was ranked fifth in the tournament. After the defeat to Germany, Maradona admitted that he was reconsidering his future as Argentina's coach, stating, "I may leave tomorrow." On 15 July, the AFA said that he would be offered a new four year deal that would keep him in charge through to the summer of 2014 when Brazil staged the World Cup. On 27 July, however, the AFA announced that its board had unanimously decided not to renew his contract. Afterwards, on 29 July, Maradona claimed that AFA president Julio Grondona and director of national teams (as well as his former Argentine national team and Sevilla coach) Carlos Bilardo had "lied to", "betrayed", and effectively sacked him from the role. He said, "They wanted me to continue, but seven of my staff should not go on, if he told me that, it meant he did not want me to keep working."

Отбасы

Католик дініне қайта оралған Марадона Франциск папасына Аргентинаның автографы бар жейдесін сыйға тартты, ол Ватикан мұражайларының бірінде сақталады. Рим-католик отбасында дүниеге келген, оның ата-анасы Диего Марадона аға және Далма Сальвадора Франко болды. Марадона 1989 жылдың 7 қарашасында Буэнос-Айресте ұзақ жылдардан бергі қалыңдығы Клаудия Виллафанемен үйленді. Олардың екі қызы бар: Далма Нереа (1987 жылдың 2 сәуірінде туған) және Джаннина Динора (1989 жылдың 16 мамырында туған). Марадона мен Виллафане 2004 жылы ажырасып кетті. Олардың қызы Далма ажырасудың барлығы үшін ең жақсы шешім болғанын айтты, себебі оның ата-анасы достық қарым-қатынаста қалды. Олар 2005 жылдың маусым айында Неапольге бірге құрмет көрсету үшін сапар шекті және 2006 жылғы Әлем чемпионатында Аргентинаның ойындарында басқа да жағдайларда бірге көрінді. Ажырасу процесінде Марадона Диего Синаграның (1986 жылдың 20 қыркүйегінде Неапольде туған) әкесі екенін мойындады. Италия соттары 1993 жылы Марадонаның әкелігін анықтау үшін ДНК-тестілеуден бас тартқаннан кейін осылай шешім қабылдады. Диего Джуниор Марадонамен алғаш рет 2003 жылдың мамыр айында Италиядағы гольф алаңына алдап кіргеннен кейін кездесті. Синагра қазір Италияда футболшы. Ажырасудан кейін Клаудия театр продюсері болып жұмыс істеді, ал Далма актерлік мансапты іздеді; ол бұрын Лос-Анджелестегі Actors Studio West-ке қатысуға ниеттенгенін білдірген еді. Марадонаның жақын туыстарымен байланысы тығыз болды. 1990 жылы Sports Illustrated журналына берген сұхбатында ол телефон шоттарын көрсетті, онда ол ата-анасы мен туыстарына ай сайын кемінде 15 000 АҚШ долларын жұмсаған. Марадонаның анасы Далма 2011 жылдың 19 қарашасында қайтыс болды. Ол Дубайда болған, сол кезде ол анасына үлгеруге тырысты, бірақ кешігіп қалды. Ол 81 жаста еді. Оның әкесі "Дон" Диего 2015 жылдың 25 маусымында 87 жасында қайтыс болды. 2014 жылы Марадона өзінің сүйіктісі Росио Оливаға шабуыл жасады деген айыптамаларға ұшырады, бірақ ол осы айыптамаларды жоққа шығарды. 2017 жылы ол оған Белла-Вистадағы үйді сыйға берді, бірақ 2018 жылдың желтоқсанында олар ажырасып кетті. Марадонаның шөбере інісі Эрнан Лопес те кәсіби футболшы.

thumb|upright|Having returned to his Catholic faith, Maradona donated a signed Argentina jersey to Pope Francis, and it is kept in one of the Vatican Museums. Born to a Roman Catholic family, his parents were Diego Maradona Senior and Dalma Salvadora Franco. Maradona married long time fiancée Claudia Villafañe on 7 November 1989 in Buenos Aires, and they had two daughters, Dalma Nerea (born 2 April 1987) and Gianinna Dinorah (born 16 May 1989), by whom he became a grandfather in 2009 after she married Sergio Agüero (now divorced). Maradona and Villafañe divorced in 2004. Daughter Dalma has since asserted that the divorce was the best solution for all as her parents remained on friendly terms. They travelled together to Naples for a series of homages in June 2005 and were seen together on other occasions, including the Argentina games during 2006 World Cup. During the divorce proceedings, Maradona admitted that he was the father of Diego Sinagra (born in Naples on 20 September 1986). The Italian courts had already ruled so in 1993, after Maradona refused to undergo DNA tests to prove or disprove his paternity. Diego Junior met Maradona for the first time in May 2003 after tricking his way onto a golf course in Italy where Maradona was playing. Sinagra is now a footballer playing in Italy. After the divorce, Claudia embarked on a career as a theatre producer, and Dalma sought an acting career; she previously had expressed her desire to attend the Actors Studio West in Los Angeles. Maradona's relationship with his immediate family was a close one. In a 1990 interview with Sports Illustrated, he showed phone bills where he had spent a minimum of $15,000 US per month calling his parents and siblings. Maradona's mother, Dalma, died on 19 November 2011. He was in Dubai at the time, and desperately tried to fly back in time to see her, but was too late. She was 81 years old. His father, "Don" Diego, died on 25 June 2015 at age 87. In 2014, Maradona was accused of assaulting his girlfriend, Rocío Oliva, allegations which he denied. In 2017, he gifted her a house in Bella Vista, but in December 2018 they split up. Maradona's great nephew Hernán López is also a professional footballer.

Салық төлеуден бас тарту

2009 жылдың наурызында итальяндық шенеуніктер Марадона Италия үкіметіне 37 миллион евро жергілікті салық төлемегенін хабарлады, оның 23,5 миллионы бастапқы қарызына жинақталған үстеме ақша болды. Олар Марадонаның сол кезде 42 000 евро, екі люкс сағат және бір жұп сырға төлегенін мәлімдеді. 2024 жылдың қаңтарында Жоғарғы кассациялық сот арқылы ол қайтыс болғаннан кейін айыптаулардан ақталды.

Өлім

2020 жылдың 2 қарашасында Марадона психологиялық себептермен Ла-Плата қаласындағы ауруханаға түсті. Бұрынғы футболшының өкілі оның жағдайының қиын емес екенін мәлімдеді. Бір күннен кейін оған миға жедел операция жасалды, себебі мида қан жиналған еді. Сәтті операциядан кейін 12 қарашада ауруханадан шығарылып, дәрігерлердің бақылауында амбулаторлық ем қабылдады. 25 қарашада 60 жасында Марадонаға жүрек тоқтауы келді және ол Буэнос-Айрес провинциясының Дике-Лухан қаласындағы үйінде ұйықтағанда қайтыс болды. Марадонаның табыты Аргентинаның ұлттық туымен және үш Марадонаның 10-шы нөмірі бар футболкаларымен (Аргентинаның "Аргентинос Жуниорс", "Бока Жуниорс" және Аргентина құрамасы) жамылды және Президенттік сарайдағы "Каса Росада" ғимаратында қойылды, сонда көшіргендер оның табытына қарап қайғырды. 26 қарашада ондаған мың адам қатысқан Марадонаның аза тұру рәсімі оның отбасы тарапынан қысқартылды, себебі жанкүйерлер Президенттік сарайдың ішкі ауласын басып алып, полициямен қақтығысқа түскеннен кейін оның табыты сарайдың ротондасынан көшірілді. Сол күні жекелеген жерлеу рәсімі өткізіліп, Марадона Буэнос-Айрес қаласының Белла-Виста қаласындағы "Жардин де Белла-Виста" зиратында ата-анасының қасына жерленді.

Құрметтеулер

Мен үлкен досымды жоққа шығардым, әлем де бір легендадан айырылды. Әлі айтарым көп, бірақ қазір отбасына Құдай күш берсін. Бір күні жұмақта бірге футбол ойнауға үміттенемін. Марадонаның қазасына байланысты Пеле аза тұрды. Президент Альберто Фернандес үш күндік ұлттық аза тұтуды жариялады. УЕФА және КОНМЕБОЛ Чемпиондар лигасы, Еуропа лигасы, Либертадорес кубогы және Судамерикана кубогының барлық матчтарында ойын басталғанға дейін бір минут үнсіздік сақталады деп хабарлады. «Бока Хуниорс» ойыны Марадонаға деген құрметтің белгісі ретінде кейінге шегерілді. Содан кейін әлемнің басқа конфедерациялары да осы үрдіске қосылды, 2020 жылғы АФК Чемпиондар лигасының матчтарынан бастап барлық ойындарда бір минут үнсіздік сақталды. Серия А-дағы бір минуттық үнсіздікке қоса, ойынның 10-шы минутында стадион экранында Марадонаның суреті көрсетілді. Неапольдегі «Стадио Сан-Паоло» стадионы 2020 жылдың 4 желтоқсанында ресми түрде «Стадио Диего Армандо Марадона» деп аталды. Марадонаның құрметіне стадион түнде жарықтандырылды, көптеген жанкүйерлер стадион сыртында суреттер мен муралдар орнатып, құрмет көрсетті. «Наполи» клубының иесі Аурелио Де Лаурентис және Неаполь қаласының мэрі Луиджи де Магистрис стадионға Марадонаның есімін беруге ниет білдірді, бұл Неаполь қалалық кеңесімен бірауыздан мақұлданды. Әлемнің барлық континенттерінен спорт қайраткерлері де оған құрмет көрсетті. Футболдан басқа да белгілі тұлғалар мен спортшылар Марадонаға құрмет көрсетті. 2020 жылдың 27 қарашасында Үндістанның Калькутта қаласындағы Барасат қаласындағы «Адития спорт мектебі» өздерінің крикет стадионына Марадонаның есімін берді. Үш жыл бұрын Марадона стадионда 100 баламен семинар өткізді және сол жерде бұрынғы үнді крикет капитаны Саурав Гангулимен бірге қайырымдылық матчына қатысты. 28 қарашада ПФФ Ұлттық кубок кубогы Марадона мен Уали Мұхаммедтің құрметіне арналды. 28 қарашада Аргентина мен Жаңа Зеландия арасындағы регби матчында Жаңа Зеландия командасы хака биін орындауға дайындалып тұрғанда, капитан Сэм Кейн Марадонаның аты және 10 нөмірі жазылған қара жейде ұсынды. 29 қарашада отандасы Лионель Месси «Барселонаның» «Осасунаны» 4:0 есебімен жеңген ойынында гол соқтырып, голын Марадонаға арнады. Ол өзінің жейдесінің астынан Марадона киген «Ньюэллс Олд Бойс» жейдесін көрсетіп, аспанға қарады. 30 қарашада «Бока Хуниорс» «Ла Бомбонера» стадионында «Ньюэллс Олд Бойс» клубына қарсы ойынды бастағаннан кейін, клуб ойыншылары Марадонаның жейдесін оның қызы Далманың қатысқан жеке ложасының алдына қойып, құрмет көрсетті.

quote box|width=27%|quote="I have lost a great friend and the world has lost a legend. There's still so much to be said, but for now, may God give strength to his relatives. One day I hope we can play football together in heaven. "|source=— Pelé paying tribute following Maradona's death President Alberto Fernández announced three days of national mourning. UEFA and CONMEBOL announced that every match in the Champions League, Europa League, Copa Libertadores, and Copa Sudamericana would hold a moment of silence prior to kickoff. Boca Juniors' game was postponed in respect to Maradona. Subsequently, other confederations around the world followed suit, with every fixture observing a minute of silence, starting with the 2020 AFC Champions League's fixtures. In addition to the minute of silence in Serie A, an image of Maradona was projected on stadium screens in the 10th minute of play. In Naples, the Stadio San Paolo—officially renamed Stadio Diego Armando Maradona on 4 December 2020—was illuminated at night in honour of Maradona, with numerous fans gathering outside the stadium placing murals and paintings as a tribute. Both Napoli owner Aurelio De Laurentiis and the mayor of Naples Luigi de Magistris expressed their desire to rename their stadium after Maradona, which was unanimously approved by Naples City Council. Figures in the sport from every continent around the world also paid tribute to him. Celebrities and other sports people outside football also paid tribute to Maradona. On 27 November 2020, the Aditya School of Sports in Barasat, Kolkata, India named their cricket stadium after Maradona. Three years earlier Maradona had conducted a workshop with 100 kids in the stadium and played a charity match at the same venue with former Indian cricket captain, Sourav Ganguly. On 28 November, Pakistan Football Federation's main cup PFF National Challenge Cup honoured Maradona along with Wali Mohammad. In a rugby union test match between Argentina and New Zealand on 28 November, as the New Zealand team lined up to perform the haka their captain Sam Cane presented a black jersey with Maradona's name and his number 10. On 29 November, compatriot Lionel Messi scored in Barcelona's 4–0 home win over Osasuna in La Liga, dedicating his goal to Maradona by revealing a Newell's Old Boys shirt worn by the latter under his own, and subsequently pointing to the sky. On 30 November, after Boca Juniors opened the scoring against Newell's Old Boys at La Bombonera, the club's players paid an emotional tribute by laying a Maradona jersey in front of his private suite where his daughter Dalma was present.

Салдары

2021 жылдың мамыр айында жеті медицина қызметкері Марадонаның өліміне байланысты кінәлі деп танылып, лауазымдық міндеттерін орындамағандықтары үшін адам өлтіру қылмысымен айыпталды. Егер сотталушылар кінәлі деп танылса, олар 8 жылдан 25 жылға дейін бас бостандығынан айырылуы мүмкін. 25 маусымда психиатр Агустина Косачов Сан-Исидро прокуратурасымен шақырылып, ресми тексеруден өтті. Ол Марадонаға медициналық көмек көрсету кезіндегі 100-ден астам сұраққа жауап беруге келісті. Жеті сағаттық тексеруден кейін Косачовтың адвокаты Вадим Мишанчук баспасөзге мәлімдеме жасап, Косачовтың тағайындаған дәрілері Марадонаның жүрек ауруын нашарлатқанын жоққа шығарды, ал Косачов өлімге қатысты кез келген жауапкершіліктен бас тартты. 28 маусымда талапкердің адвокаты Косачовқа, жеке дәрігер Леопольдо Лукеге, психолог Карлос Диасқа және дәрігер Нэнси Форлиниге қарсы бірнеше қамау ордерлерін беруді сұрады. 1 шілдеде прокурорлар жоғарыда аталған мамандарға қатысты қамау ордерін беру туралы судьядан өтініш беруден бас тартты, себебі бұл өтінішті жеке дәрігер Лукеге сұрақ қоюмен сәйкес келетін, іске қатысты медиа-тәжірибе ("incursión mediática") деп санайды. 2022 жылдың маусым айында судья Марадонаның өліміне қатысты қылмыстық немқұрайлылық және адам өлтіру ісі бойынша сегіз медицина қызметкерін сотқа тарту туралы шешім қабылдады. 2023 жылдың 18 сәуірінде Сан-Исидро апелляциялық және кепілдік соты 2022 жылдың маусым айындағы шешімді растады, соған сәйкес дәрігер Луке мен психиатр Косачовты қоса алғандағы сегіз медицина қызметкері "алдын ала ойластырылған қарапайым кісі өлтіру" айыбымен сотталуға тиіс. Егер айыпты деп танылса, айыпталушылар 8 жылдан 25 жылға дейін түрмеге қамалуы мүмкін.

Мансап статистикасы

Марадона клуб және ұлттық құрама сапында барлығы 680 ойынға қатысып, 345 гол соқты, орташа гол көрсеткіші .