Хосе Луис Чилиаверт: Парагвайлық футбол жұлдызының өмірі мен мансабы
José Luis Chilavert
Хосе Луис Чилаверт – парагвайлық футболшы, ең үздік қақпашылардың бірі. 67 гол соққан, бос соққылар мен пенальтилерде шеберлік танытқан. Кубоктар жеңімпазы!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Парагвайлық футболшы (туған 1965)
Paraguayan footballer (born 1965)
Хосе Луис Феликс Чилаверт Гонсалес (xoseˈlwis tʃilaˈβeɾt ɣonˈθaleθ; 27 шілде 1965) – Парагвайдың бұрынғы кәсіби футболшысы, қақпашы ретінде Sportivo Luqueño, Guaraní, San Lorenzo de Almagro, Real Zaragoza, Vélez Sarsfield, RC Strasbourg, Peñarol және Парагвай ұлттық құрамасында ойнаған. Чилаверт Vélez Sarsfield сапында ойнағанда 12 клубтық жүлдеге ие болды, соның ішінде 1994 жылғы Копа Либертадорес және 1994 жылғы Континенттік кубок. Ол жылдам әрі епті қақпашы, көшбасшылық қабілетімен, мықты мінезімен және қақпаны қорғау шеберлігімен танымал болды. Ол өзінің ең жақсы кезеңінде әлемдегі ең үздік қақпашылардың бірі саналды. Қақпашылық позициясынан бөлек, Чилаверт дала ойыншысы ретінде де шеберлік танытып, әсіресе бос соққыларды орындауда ерекше көзге түсті және жиі пенальтилерді орындады. Кәсіби мансабында 67 гол соқты, олардың көптегені шешуші болды, соның ішінде 8 голын халықаралық матчтарда соқты. Оның төрт халықаралық голы 2002 жылғы әлем чемпионатына қатысу үшін Парагвай құрамасының іріктеу кезеңінде соғылды. Чилаверт – барлық уақыттағы ең көп гол соққан екінші қақпашы, бразилиялық Рожерио Сениден кейін ғана қалады, және хет-трик жасаған үш қақпашының бірі. Чилаверт эксцентриктігімен және шаршаңқы мінезімен де танымал болды, бұл оған көптеген дау-дамайларды әкелді; ең танымал жағдайдың бірі – 1997 жылы колумбиялық шабуылшы Фаустино Асприльямен төбелес салғандықтан алаңнан қуылды. Оны "Эль Булдог" ("Бұлдог") деп лақап атады және қақпашы жейдесінде мультфильмдегі бұлдог суретін жиі киеді. Чилаверт 1989 жылдан 2003 жылға дейін Парагвай ұлттық құрамасы сапында 74 рет ойнап, 8 гол соқты және команда атынан бес ірі турнирде өнер көрсетті. Чилаверт 1998 және 2002 жылғы әлем чемпионаттарында Парагвай құрамасының капитаны болды. Сондай-ақ, ол 1998 жылғы ФИФА әлем чемпионатының символдық құрамасына енді. Чилаверт 2023 жылғы жалпы сайлауда Жастар партиясынан Парагвай президентігіне кандидат болды, бірақ дауыс берушілердің 1% -дан азын алды.
José Luis Félix Chilavert González (xoseˈlwis tʃilaˈβeɾt ɣonˈθaleθ; born 27 July 1965) is a Paraguayan former professional footballer who played as a goalkeeper for Sportivo Luqueño, Guaraní, San Lorenzo de Almagro, Real Zaragoza, Vélez Sarsfield, RC Strasbourg, Peñarol and the Paraguay national team. Chilavert won 12 club titles, including the 1994 Copa Libertadores and the 1994 Intercontinental Cup, while playing for Vélez Sarsfield, and is a three time IFFHS World's Best Goalkeeper award winner. A fast and agile shot stopper, known for his leadership, strong personality, and goalkeeping ability, he was regarded as one of the best goalkeepers in the world in his prime; outside of his goalkeeping position, Chilavert was also known for his outfield skills and ability as a free kick specialist, and often took penalties. He scored 67 goals in his professional career, many of them crucial, including eight in international matches. Four of his international goals were scored during Paraguay's qualification for the 2002 FIFA World Cup. Chilavert is the second highest goalscoring goalkeeper of all time, surpassed only by Brazilian keeper Rogerio Ceni, and is one of only three goalkeepers to score a hat trick. Chilavert was also known for his eccentricity and his fiery temper, which brought him his fair share of controversies; most notorious among them was his being sent off in 1997 for brawling with Colombian striker Faustino Asprilla. He was nicknamed "El Buldog" ("The Bulldog") and often wore a cartoon bulldog on his goalkeeper jersey. Chilavert appeared for the Paraguay national team 74 times from 1989 to 2003, scoring eight goals and representing the team at five major tournaments. Chilavert appeared for Paraguay at two FIFA World Cup tournaments (1998 and 2002), where he served as captain on both occasions, and appeared in three Copa América tournaments (1991, 1993, and 1997). Chilavert was also included in the 1998 FIFA World Cup Team of the Tournament. Chilavert ran for president of Paraguay in the 2023 general election under the Party of the Youth, getting less than 1% of the popular vote.
Алғашқы жылдар
Чилаверт Лукеде, Гран Асунсьонда кедей отбасында өсті. Ол жеті жасқа дейін жалаң аяқ жүрді. Оның әкесі мемлекеттік қызметкер Каталино Чилаверт, анасы Николаса Гонсалес болды. Бес жасында оның үш бауырласы болды және екі жауапкершілігі болды: сиырларды сауып, сүтті Луке қаласының ауылдық аймағындағы Ню Гуасуда сату. Оның бауырларының бірі, Роландо Чилаверт те футболшы.
Chilavert grew up in Luque, Gran Asunción, in a poor family, and walked barefoot until the age of seven. His parents were Catalino Chilavert, a state bureaucrat, and Nicolasa González. At the age of five, he had three siblings and two responsibilities: to milk cows and sell the milk in Ñu Guazú, a rural suburb of Luque. One of his siblings, Rolando Chilavert, is also a football player.
Клубтық мансап
Чилаверт өзінің футболдағы дебютын «Спортиво Лукеньо» клубында жасады, онда оны Модесто Сандовал жаттықтырды. 1989 жылы ол Парагвай ұлттық құрамасы сапында алғаш рет ойнады. Кейін Испанияға көшіп, «Реал Сарагоса» клубында доп тепті. 1988 жылы «Реал Сарагоса» клубында ойнағанда Чилаверт: «Жанкүйерлер қорқып кететін» еді, ол допты аяқтарымен алаңға шыққанда және «маған қайта қақпаға оралуымды айқайлап талап ететін». Мен ешқашан басқалардың не ойлайтыны туралы ойланған емеспін. Мен тек өз қабілетіме сенемін. Кейіннен мен пенальтилер мен бос соққыларды жаттығуды бастадым, осылайша олар маған осы жұмыстың өзіне тапсырғанша». Ол сондай-ақ «Ривер Плейт» клубына қарсы ойында орта сызықтан берген бос соққыдан гол соқты. 2001 жылғы Франция кубогының финалында Чилаверт «Амиен» клубына қарсы пенальтилер сериясында жеңіс үшін шешуші соққыны енгізді.
Chilavert made his footballing debut with Sportivo Luqueño, where he was trained by Modesto Sandoval. In 1989, he played for the Paraguay national team for the first time. He later moved to Spain, where he played for Real Zaragoza. In 1988, whilst Chilavert played for Real Zaragoza, he stated that "the fans used to freak out" when he would come out with the ball at his feet and "scream at me to get back in goal. I've never stopped to think about what others are saying. I just rely on my abilities. Later on, I started to practice penalties and free kicks until they gave me the job for real". He also scored a free kick from behind the half way line against River Plate. In the 2001 Coupe de France Final, Chilavert scored the winning penalty in the shootout victory over Amiens.
Халықаралық мансап
Чилаверт 1995, 1997 және 1998 жылдары IFFHS-тің "Жылдың үздік қақпашысы" атанды. Ол Фаустино Асприлламен бірге іріктеу турнирінде өтті, онда Асприлла кейіннен Чилавертті өлтірмеуге мәжбүр болған кісі өлтірушіні көндірді. Чилаверт 1998 жылғы әлем чемпионатына қатысып, әлем чемпионаттарының финалында тікелей еркін соққыдан гол соққан алғашқы қақпашы болды, алайда Болгарияға қарсы гол соғуға жақын болды. Бірінші турда екі гол соқпағандықтан, ол Парагвайды жақсы он алтыға жеткізді, бірақ команда Франциядан Лоран Бланктың алтын голымен жеңілді. Турнирден бұрын Чилаверт Кубоктың ең үздік қақпашысы екенін мақтанған болатын.
Chilavert was voted World Goalkeeper of the Year by the IFFHS in 1995, 1997, and 1998. He was sent off alongside Faustino Asprilla in the qualifiers, in which Asprilla had to convince a hitman to not murder Chilavert afterwards. Chilavert participated in the 1998 World Cup, where he became the first goalkeeper ever to take a direct free kick in the World Cup finals, almost scoring against Bulgaria. With two clean sheets in the first round, he helped take Paraguay to the round of sixteen, where the team lost to France on a golden goal scored by Laurent Blanc. Chilavert had made boasts about being the Cup's best goalkeeper before the tournament,
Чилаверт 1999 жылғы Америка Кубогына қатысудан бас тартты, бұл Парагвай үкіметінің наразылығын тудырды, себебі ол қаражатты білім беруге жұмсау керек деп мәлімдеді. ФИФА 2002 жылғы әлем чемпионатына іріктеу ойынының соңында Роберто Карлосқа (Бразилия) түкіргені үшін Чилавертке төрт ойынға (кейін үш ойынға дейін азайтылды) жаза берді. Осының салдарынан ол 2002 жылғы әлем чемпионатының аясында Парагвайдың Оңтүстік Африкаға қарсы алғашқы ойынын трибунадан тамашалады. Чилаверт Роберто Карлосты расизм және матч кезінде ұятсыз әрекет жасауымен айыптады. Сондай-ақ, ол бразилиялықтардың матч алдында өзін Парагвайдың ең әлсіз буыны деп атағанын, ал матчтың соғыс сияқты болғанын және Бразилияның 19 ғасырдағы Үштік Одақ соғысында Парагвайдан тартып алған жерлерін қайтару керектігін айтты. Ол Парагвай құрамасының қабілетіне сенімділігін білдіріп, командадағы өз рөлін азайта түсті. Әлем чемпионатында Чилаверт Испанияға қарсы Мориентестің 2:1 есебімен голына қатысты, нәтижесінде Парагвай 3:1 есебімен жеңілді. Кейіннен ол жақсы еркін соққы жасауға тырысты, бірақ Касильяс соққыны сейімдеді. Ойын алдында Чилаверт Парагвай еркін соққы алатын болса, Испанияға қарсы гол соғатынына уәде берген еді. Топтық кезеңнің соңғы матчы алдында Парагвай Словенияны жеңіп, Испания Оңтүстік Африканы жеңсе, Парагвайдың жақсы он алтыға өтуі үшін үш голдың жалпы айырмасы болу керек еді. Парагвай үшін матч нашар басталды, 21-ші минутта Карлос Паредес алаңнан қуылды, ал жартылай уақытқа дейін Миленко Ачимович словендердің көшбасшылығын алды, себебі Чилаверт допты ұстай алмады және ол оның аяқтарының арасынан қақпаға түсті. Бірақ Парагвай Нелсон Куэвас пен Хорхе Кампос сияқты ойыншылардың ықпалымен Словенияны 3:1 есебімен жеңіп, соңғы 25 минутта үш гол соқты. Испания Оңтүстік Африканы 3:2 есебімен жеңген кезде, бұл жеңіс Парагвайдың келесі раундқа өтуін қамтамасыз етті, онда олар Германиямен ойнайды. Германияға қарсы екінші раундтағы матчта Чилаверттің бірнеше сейімдеріне қарамастан, Парагвай 1:0 есебімен жеңілді, голды Оливер Невиль соқты. Барлығында Чилаверт Парагвай құрамасы сапында 74 рет халықаралық матчтарға қатысып, қақпашы рекорды бойынша сегіз гол соқты. 2003 жылы ол халықаралық футболдан зейнеткерлікке шықты.
Chilavert refused to take part in the 1999 Copa América, angering the Paraguayan government, as he claimed funding should be used for education. FIFA gave Chilavert a four game suspension (later reduced to three) for spitting on Brazil's Roberto Carlos at the conclusion of a 2002 FIFA World Cup qualification game. As a result, he watched Paraguay's first game of the 2002 World Cup against South Africa from the stands. Chilavert accused Roberto Carlos of racism and of making obscene gestures during the match. He also justified his action by saying he had been provoked by the Brazilians, who had called him the weakest link of Paraguay before the match, and also claimed the match was like a war and that Brazil should return land to Paraguay lost in the War of the Triple Alliance in the 19th century. He also expressed great confidence in the ability of the Paraguayan team and downplayed his role on the team. During the World Cup, Chilavert made an error against Spain on Morientes's 2–1 goal as Paraguay lost 3–1. Chilavert almost redeemed himself later with a good free kick attempt, but the shot was saved by Casillas. Before the match, Chilavert had vowed to score against Spain if Paraguay got a free kick "within range". Before the last match in the group stage, Paraguay had to beat Slovenia and Spain had to beat South Africa, with a combined margin of three goals, for Paraguay to go through to the last 16. The match started badly for Paraguay, with Carlos Paredes sent off in the 21st minute, and continued with Milenko Ačimovič taking the lead for the Slovenians right before half time after Chilavert failed to grip the ball and allowed it to slip between his legs into the goal. But Paraguay – inspired by substitutes Nelson Cuevas and Jorge Campos – recovered to defeat Slovenia 3–1, scoring three times in the last 25 minutes, and when Spain also defeated South Africa 3–2, that victory meant that Paraguay was through to the next round, where they would play Germany. In their second round match against Germany, despite several saves from Chilavert, Paraguay lost 1–0, courtesy of a late Oliver Neuville goal. In total, Chilavert earned 74 international caps for Paraguay and achieved a goalkeeper record of eight international goals. He retired from international football in 2003.
Зейнетақы және мансаптан кейінгі кезең
Чилаверт 2003 жылдың желтоқсан айында футболдан кетуін жариялады, бірақ Велес клубына оралуға шешім қабылдады. Ол зейнеткерлікке шыққанда Пенарол командасымен Уругвай лигасын жеңіп алған еді. 2004 жылы ол футболдан толығымен кетіп, соңғы ойынын – қоштасу матчын осы жылдың 11 қарашасында өткізді, және сәйкесінше, ол гол соқты. 2005 жылы Чилаверт Францияда Страсбург клубымен келісімшарты аяқталғандағы өтемақыға байланысты жалған құжаттарды пайдаланғаны үшін алты айға шартылы түрде сотталды. 2006 және 2010 жылғы ФИФА Әлем чемпионаттарында Чилаверт Хорхе Перес Наварромен бірге американдық Univision телеарнасының комментаторы болды. Чилаверт, егер 2006 жылғы Германияда өткен Әлем чемпионатына қатысқан болса, гол соққан тұңғыш қақпашы атануға тағы бір рет тырысатынын айтты.
Chilavert announced his retirement from football in December 2003, but decided to come out of retirement to return to Vélez. Chilavert had just won the Uruguayan league with Peñarol when he initially retired. He finally retired permanently in 2004, playing his last match, a farewell testimonial, on 11 November of that year – fittingly, he scored a goal. In 2005, Chilavert received a suspended six month prison sentence in France for the use of false documents related to the compensation for the end of his contract with Strasbourg. Chilavert was a commentator for American television network Univision during the 2006 FIFA World Cup and 2010 FIFA World Cup, alongside Jorge Pérez Navarro. Chilavert vowed that if he had gone to the 2006 FIFA World Cup in Germany, he would have tried again to become the first goalkeeper to score a goal.
Даулар
Чилаверт Фаустино Асприлья мен Диего Марадонаға күш қолданған деген айып бар. 1997 жылы әлем чемпионатына іріктеу ойыны кезінде болған жанжалдас үшін ол төрт матчқа қатысудан шеттетілді. Сондай-ақ, ол бір рет физиотерапевтке шабуыл жасағаны үшін мерзімі бар түрме жазасын алған. 2018 жылы Чилаверт Парагвайдағы британ елшісі Мэтью Хеджесті елден қууды талап етті, себебі ол 2012 жылы алты полицей және 11 ауылдық жұмысшының қазасына қатысты 12 шаруаның сотталуы туралы жанжалды мәлімдеме жасаған еді. Дау барысында Чилаверт ағылшылға қарсы және гомофобиялық пікірлер білдірді, соңғысы Хеджестің гомосексуализміне сілтеме жасап, оны "аномалиялық" деп атады.
Chilavert has allegedly thrown punches at Faustino Asprilla and Diego Maradona. He was suspended for four matches for his altercation with the former that occurred during a World Cup qualifier in 1997. He once received a suspended prison sentence for attacking a physiotherapist. In 2018, Chilavert called for the expulsion of the British ambassador to Paraguay Matthew Hedges after the latter made controversial statements about the conviction of 12 farmers in a case relating to the violent deaths of six police officers and 11 rural workers in 2012. During the altercation, Chilavert made anglophobic and homophobic comments, the latter referencing Hedges's homosexuality, calling him 'anormal'.
Басшылық және адамгершілік
Чилаверт Чезаре Малдиниді Парагвай баспасөзінің мүшелерінен қорғады, олар 2002 жылғы ФИФА әлем чемпионатында Парагвайдың бапкері болып тағайындалғанда Малдиниді сынаған. Чилаверт "Парагвайдағы спорт журналистерінің шамамен 90%-ы құзырсыз" деп мәлімдеді және егер Парагвай Корея мен Жапонияда нашар өнер көрсетсе, олардың нәтижелерінен кейін сынды қабылдауға дайын екенін айтты. Мансабы барысында Чилавертті Парагвайдың болашақ президенті деп қарастырған. Чилаверт сондай-ақ өз елінің саясаткерлерін сыбайлас жемқор, құзырсыз және көптеген парагвайлықтарды кедейлікте ұстауға жауапты деп жиі айыптады. Чилаверт ойыншылық карьерасын аяқтағаннан кейін президенттікке түсуге және өзінің заң мен тәртібін орнатуға ниеттенгенін мәлімдеді. 2009 жылы Чилаверт Клаудио Эскауриза, Томас Оруэ және адвокат Алехандро Рубинмен бірге Эдгар Бауманды қолдап, Асунсьон сауда орталығындағы Shopping del Sol сауда орталығында баспасөз конференциясына қатысты. Бауман Парагвай Жоғарғы сотында Парагвай Олимпиада комитетінің президенті Рамон Зубизарретаға қарсы сот ісінде оң шешім алған болатын, ол Бауманға 2000 жылғы Жазғы Олимпиадада қатысу құқығынан айырылған және оның шәкіртақысынан тапқан ақшасын ұрлаған.
Chilavert defended Cesare Maldini from the members of the Paraguayan press who criticized Maldini when he was appointed as Paraguay's coach for the 2002 FIFA World Cup. Chilavert stated that "About 90% of sports journalists in Paraguay are incompetent" and welcomed criticism following Paraguay's performance in Korea and Japan if they were to perform poorly. During his career, Chilavert was being touted as Paraguay's future president. Chilavert also routinely dismissed his country's politicians as corrupt, incompetent, and responsible for keeping many Paraguayans in poverty. Chilavert claimed that when his playing days were over, he would stand for president and enforce his own brand of law and order. In 2009, Chilavert, along with Claudio Escauriza, Tomás Orué and lawyer Alejandro Rubin, attended a Press Conference at Asunción Shopping Centre Shopping del Sol, in support Edgar Baumann, who had received a favourable ruling from the Paraguay Supreme Court in a case against the Paraguay Olympic Committee president Ramón Zubizarreta for robbing him the right of competing at the 2000 Summer Olympics and also taking his sums of money that he earned from his scholarship.