Кіріспе

Көлтерек түрі Acer circinatum, немесе жүзімді көлтерек, Солтүстік Американың солтүстік-батысына тән көлтерек түрі. Жүзімді көлтерек әдетте Орегонның батыс жағалауы және Калифорнияның солтүстігі сияқты жоғары жауын-шашынды, қоңыржай аймақтарда, сондай-ақ Вашингтон штаты мен Британдық Колумбияның жаңбырлы ормандарында төменгі биіктіктегі жағалау ағашы ретінде өседі. Жүзімді көлтеректер жоғарғы топырақ қабаттарын байыту және басқа организмдерге орта беру арқылы жазық жерлердің экожүйелерінің биологиялық әртүрлілігін сақтауда маңызды рөл атқарады.

Сипаттама

Acer circinatum көп сабақты, бұта тәрізді ағаш ретінде өседі. Көбінесе 5 және 8 метр (16–26 фут) биіктікке жетеді, бірақ кейде 18 метрге (59 фут) дейін өсе алады. Әдетте 3–10 см (1–4 дюйм) жуандықтағы жұқа сабақтардан тұратын шоғыр түзеді, бірақ ағаш тәрізді нұсқаларында діңі 25 см (10 дюйм) диаметрге жете алады. Жүзім жапырағының жапырақтары тігірулі және 3–14 см (1 1/4–5 1/2 дюйм) ұзындықта болады. Олар 7–11 бөлігі бар алақан тәрізді жапырақшалармен бөлінген, жапырақшалардың ұштары дерлік дөңгелек пішін құрайды. Күзде жапырақтары ашық сарыдан қызғылт-сары түске өзгереді. Жүзім жапырағы бір гүлді (бір гүлінен бір жеміс пайда болатын гүл) гүлдер шығарады, олардың диаметрі 6–9 мм (1/4–3/8 дюйм), қою қызыл тостаған жапырақтары және 5 сары тілшесі бар. Жемісі – екі тұқымды қанатты самара, желмен таралуға бейімделген. Әр қанатының ұзындығы 2–4 см, ал оның ішінде диаметрі шамамен 9 мм (3/8 дюйм) болатын тұқым орналасқан. Бұл клондау қасиеті, қабаттасу деп аталады, жүзім жапырағының тобының жылдам өсуіне мүмкіндік береді және оны орманды қабаттың (күн шатырының) бұзылуынан кейін екіншілік өсімдік ретінде өсуге жақсы кандидат етеді. Сондай-ақ Acer pseudosieboldianum (Кореялық жапырақтың) да өседі.

Таралуы және мекендейтін ортасы

Acer circinatum Британдық Колумбияның оңтүстік-батысынан Калифорнияның солтүстігіне дейін табады, көбінесе Тынық мұхитынан 300 км (186 миль) шегінде, әсіресе Колумбия шатқалы бойында және жағалау орманды аймақтарында өседі.

Экология

Түрлі құстар, мысалы, ағашқарғалар, үкілер, қарғалар, сарышымбықтар, мұзкөк құстар, көкшілдер және тоқылдақтар осы түрдің тұқымдарын жейді. Азия түрлерімен ортақ ата-тегі болғанына қарамастан, *Acer circinatum* сыртқы түрі мен генетикасы жағынан азиялық туыстарынан айтарлықтай өзгешеленбеді. Ол Оттава, Онтариодан Хантсвилл, Алабамаға дейін, сонымен қатар Солтүстік-Батыс Еуропаға дейін таралады.

Қолданылуы

Квинольт халқы жас өркендерді себет тоқуға пайдаланған.