Кіріспе

Псевдоуниполярлы нейрон – жасушалық денесінен бір ғана өскіні бар нейронның түрі. Бұл нейронның аксоны екі тармаққа бөлінеді. Бір процесс жасушалық денеден шығып, кейін аксон мен дендритке екіге бөлінеді. Олар эмбриондық даму кезінде биполярлы пішінде қалыптасады, сондықтан оларды униполярлы емес, псевдоуниполярлы деп атайды.

Құрылымы

Псевдоуниполярлы нейронның жасуша денесінен өте қысқа қашықтыққа созылатын, кейін екі тармаққа бөлінетін бір аксоны болады. Псевдоуниполярлы нейрондар – дендриттері жоқ, аксоны екі функцияны да атқаратын сезім нейрондары.

Дорсаль тамыр ганглияларында

Псевдоуниполярлы нейронның жасушалық денесі арқалық түбір ганглионында орналасқан. Аксон жасушалық денесінен (және арқалық түбір ганглионынан) арқалық түбірге шығып, онда екі тармаққа бөлінеді. Орталық тармақ жұлынның арқалық бағаналарына жетеді, онда ол басқа нейрондармен синапстар құрайды. Перифериялық тармақ алыс арқалық түбір арқылы жұлын нервісіне дейін, теріге, буынға және бұлшық еттерге дейін жүреді.

Мезенцефальдық ядрода

Мезенцефальдық ядро эмбриологиялық даму кезінде ми сабасына көшіп келген псевдоуниполярлы нейрондардан құралған. Орталық нерв жүйесінде псевдоуниполярлы нейрондардың жасушалық денелері осы жерде ғана табылады.

Функция

Барлық псевдоуниполярлы нейрондар сезім нейрондары болып табылады. Дорсаль тамыр ганглиясында табылған және бас жүйкелерінің сенсорлық ганглияларының көпшілігі, тиіс тілеу, дірілдеу, проприоцепция, ауырсыну және температура туралы ақпаратты жеткізеді. Жіңішке ганглиондағы псевдоуниполярлы нейрондар, тіл-жұтқыншақ жүйкенің төменгі ганглионы және қабырға жүйкенің төменгі ганглионы да дәм талшықтарынан дәм туралы ақпаратты жеткізеді. Тіл-жұтқыншақ жүйкенің төменгі ганглионындағы псевдоуниполярлы нейрондардың кейбіреулері каротид денесінен және каротид синусынан ақпарат жеткізеді. Ми орталық ядросындағы псевдоуниполярлы нейрондар шайнау бұлшықеттерінен проприоцептивті ақпаратты жеткізеді.