Кіріспе

Бес қауіпті у, сондай-ақ Бес у деп те аталады, 1978 жылы Гонконгта түсірілген шайқас өнерінің құпия фильмі. Оны Чанг Чех режиссерлік етіп, сценарийін жазды, ал Runme Shaw Шоу ағалары студиясы үшін продюсерлік етті. Басты рөлде Чян Шиенг Ян Тхэ рөлінде ойнайды, ол шеберінің өлім алдындағы соңғы тілегін орындауға тырысады: шебердің бес бұрынғы шәкіртінің жаңа есімдерін тауып, егер олар зұлымдыққа бет бұрса, оларды өлтіру. Осы іс барысында Янг бес шәкіртке қатысты кісі өлтірулер мен тергеулер желісіне тап болады. Шебердің бұрынғы шәкірттерінің әрқайсысы ("Бес қауіпті у") ерекше жануарларға негізделген стильде шайқасады, ал жануарлардың образы Қытай халық фольклорындағы Бес Улы Жанұяға негізделген. Бес қауіпті у сол дәуірдегі ең танымал шайқас өнері фильмдерінің бірі саналады және культты фильм ретінде танылды. Рөлдері үшін Шиенг, Лу Фэн, Сунь Чиен, Филип Квок, Вай Пак және Ло Манг (бес жауынгерді сомдаған) халықаралық көрермендер арасында Venom Mob деп аталды.

Сюжет

Құдіретті У кланының өлім аузында жатқан қожайыны соңғы шәкірті Ян Тиеді маңызды міндетке жібереді. Оқытқан білімі зұлымдыққа қолданылатынынан қаушады, сондықтан Янға ескі әріптесі Юнды іздеп табуды және кланның қызметінен жинаған байлығына бұрынғы бес шәкіртінен қауіп төндіретінін ескертуді бұйырады. Ян олардың қайда екенін және кім екенін анықтап, кімге сенім артуға болатынын және кімнің оған қосылатынын шешуі керек. Олар – Жүзбұрыш, Жылан, Шаян, Кесіртке және Жабайы. Жүзбұрыш және Жылан – ұстаздың бірінші және екінші шәкірттері, бір-бірін жақсы білген. Кесіртке мен Жабайы тиісінше төртінші және бесінші шәкірттер, олар да бір-бірін білген, бірақ үшінші шәкірт Шаян қалған төртеуіне белгісіз болған. Өлер алдында ұстазы Янға бес стильдің әлсіз тұстарын үйретеді, осылайша оған күресу мүмкіндігін береді. Тан Шанкуй (Жүзбұрыш) және Хонг Вэнтонг (Жылан) қазынаны іздеу үшін Юнның үйіне келеді де, ол орналасқан жерін айтпағандықтан Юнды және оның барлық отбасын өлтіреді. Олар кетіп бара жатқанда, Жүзбұрышты куәгер көреді және көргенін құрметті констебль Хе Юаньсинге (Кесіртке) айтады. Ол Ли Хаоны (Жабайы) Жүзбұрышты қамауға шақырады. Сонымен қатар, бетперделі Шаян оқиға орнын зерттеп, күрес кезінде сынған шамның ішінде жасырылған қазынаның нақты орнын табады. Жүзбұрыш қамауға алынып, Юн отбасын өлтіргені үшін айыпталып жатқанда, Жылан мен әлі де бетперделі Шаян Жабайыны кінәлі ету үшін бірігіп әрекет етеді. Олар судья Вангқа пара беріп, Кесірткені мемлекеттік жұмсаққа жіберуге мәжбүрлейді, ал Жылан тағы бір констебльге куәгерге жалған куәлік беру үшін ақша төлейді. Жүзбұрыштың сотталуында Ян куәгердің енді Жабайының қылмыс орнында болғанын куәлік ететінін көреді. Ван Жабайыны мойындауға мәжбүрлеу үшін азаптайды, бірақ оның денесі қолданылған құралдарға төтеп береді. Алайда, көзге көрінбейтін Шаян оның құлағының артындағы әлсіз жерлеріне екі садақ тастап, оны жақсылықтан айырады. Енді осал болған Жабайыға тағы да азаптайды, бұл жолы ауыр жарақаттар алып, есінен танып қалады. Содан кейін оның қолтаңбасы мойындау қағазына қойылған. Жүзбұрыш ақталып босатылады, ал Жабайы бауырынан өлтіріліп, түрме сақшылары оны өзін-өзі өлтіргендей етіп асып қояды. Жүзбұрыш пен Жылан кез келген ұшын байлау үшін пара алғандардың барлығын өлтіреді, бірақ екеуін де екі констебль көріп, олар Кесірткеге хабарлап, болған оқиғаны айтады. Ян олардың артынан еріп, Кесірткенің басшысы, Бас констебль Маның мәселені ұмытуға шақырғанын көреді. Алайда, Кесіртке бас тартады және өз әріптесінің өлтірушілерін әділетке тартуға ант етеді. Ян оның әділдік сезіміне таңғалып, өзін ашып, көмектесуді ұсынады. Алғашында күмәнмен қараса да, Кесіртке ақырында келіседі және екеуі басқа шәкірттерді жеңу үшін олардың әлсіз тұстарын пайдалану жолдарын ойлап табу арқылы жаттығуға кіріседі. Олар Жүзбұрыш пен Жыланмен күресуге дайындалған күні Ма оларға қосылуға тырысады. Ұрыс кезінде Жылан Маға күдікпен қарайды және Ян мен Кесіртке оны қозғалмайтын етіп қойғанда, одан көмек сұрайды. Ма өзін жасырын Шаян деп таныстырады, бірақ Жыланға көмектесудің орнына, Жабайыны құлатқан оқпен оны өлтіреді. Ол Жүзбұрышты өзіне көмектесуге көндіреді, Юн отбасының қазынасын онымен бөлісуге уәде береді. Ян мен Кесіртке ақырында Жүзбұрышты жеңеді, ал Жылан Шаянның жараларынан қайтыс болуына көмектеседі. Ян мен Кесіртке Шаянның денесінен картаны алып, байлықты жақсылыққа пайдалануды және У кланының беделін қалпына келтіруге ант етеді.

Стильдер

1-ші: Жүзбұрыш – жылдам және қауіпті соққылар жасауға бағытталған қорғаныс және шабуылдық позалардың үйлесімі. 2-ші: Жылан – дәстүрлі Жылан стилінен өзгеше, осы нұсқасында қолданушы сол қолын "бас", ал оң қолын "құйрық" ретінде пайдаланып шабуылдайды және қорғанады. Бұл стильді фильмнің әрекет режиссерлерінің бірі Ляунг Тинг арнайы жасаған. 3-ші: Скорпион – негізінен тепкілерге («жалғау») сүйенетін стиль, ал қолдар скорпионның қысқыштарын имитациялайды. Бұл ешқашан расталмаған, бірақ бұл стиль пайдаланушыларды лақтыратын қаруларды қолдануға да үйретуі мүмкін. 4-ші: Кескел – жылдамдыққа баса назар аударады, Кескел стилінің қолданушылары қабырғаларға тік тұрып, олармен жүре алады, тіпті осындай позициядан ыңғайлы күресіп, бір беткейден екіншісіне маневр жасай алады. 5-ші: Бақа – Бақа стилін қолдану арқылы жаттығушы өзін кез келген зақымға (мысалы, кесу және тесу сияқты шабуылдарға) дерлік зардапсыз ете алады. Бұл стильдің кемшілігі – Бақа стилінің кез келген шеберінің «әлсіз нүктесі» болады, ол тесілген кезде стильдің барлық артықшылықтарынан, әсіресе темір денесінен айырылады.

Қазіргі кездегі қабылдау

Фильм шетелде, әсіресе Солтүстік Америкада үлкен танымалдыққа ие болды. «Тай Сенг Фильмз» компаниясының бұрынғы маркетинг менеджері Фрэнк Дженг фильмнің АҚШ-тағы сәттілігін оның ерекше және дәстүрден тыс жекпе-жек өнерінің стильдерімен, сондай-ақ «Venoms» сол кезде АҚШ көрермендеріне бұрын көрінбеген, жаңаша орындаушылар болғандықтарымен байланыстырды. 2003 жылы «Бес уытты ес» Entertainment Weekly журналының «50 ең танымал культ фильмі» тізімінде 11-орынды иеленді.

Үй медиасы

Five Deadly Venoms фильмі 2009 жылдың 18 тамызында The Weinstein Company компаниясының азиялық бөлімшесі Dragon Dynasty арқылы DVD форматында жарық көрді. 2011 жылдың мамыр айында Dragon Dynasty және Celestial Pictures фильмді Blu-ray форматында шығарды. 2016 жылы Celestial Pictures арқылы iTunes, Hulu, Google Play, Microsoft Movies, Amazon, YouTube және Netflix ағымдық платформаларында фильм қолжетімді болды. 2021 жылдың 28 желтоқсанында Arrow Video "Five Deadly Venoms" фильмін Shawscope Volume One жинағының бір бөлігі ретінде Blu-ray форматында шығарды.

Танымал мәдениетте

Бес қауіпті у фильмі Ву Танг кланының туындыларында жиі еске алынады. Фильмдегі диалогтар "Da Mystery of Chessboxin" (Enter the Wu Tang (36 Chambers), 1993) және "Intro (Shaolin Finger Jab)" (The W, 2000) әндерінде қолданылған. Бұл фильм Ву Танг кланы мүшелерінің жеке альбомдарындағы әндерде де пайда болған: Ol' Dirty Bastard-тың "Snakes" (Return to the 36 Chambers: The Dirty Version, 1995) және Masta Killa-ның "Born Chamber (Intro)" (No Said Date, 2004). 1997 жылы құрылған және Ву Танг кланымен байланысы бар әйелдер тобы Deadly Venoms деп аталды (бастапқыда бес мүшесінің бірі кеткенге дейін Бес қауіпті у деп аталған). Бес қауіпті у атауы 2003 жылы Квентин Тарантиноның "Биллді өлтіру" фильміне де әсер етті, онда бес қаны қызыл қастандықшыдан тұратын "Қауіпті Илан Қырып-жою Тобы" бейнеленген.

Қайта жасау

2006 жылы Кирк Вонг режиссерлік етіп, Celestial Pictures продюсерлік жұмысын атқаратын фильмнің жаңа нұсқасы жарияланды. Энди Лау фильмді қаржыландырып, басты рөлде ойнауға келіскен болатын, бірақ 2007 жылы басқа фильмдерге байланысты қатысудан бас тартып, оның орнына Джей Чоу тартылатыны хабарланды. Жаңа Venom құрамында Чоу, Эдисон Чен, Хуан Сяоминг, Ву Цзин, Гордон Лю және американдық актриса Мэгги Кью болды, ол Venom-ның жаңа әйел өрмекші рөлін ойнауға дайын еді. "Бес уытты жебе" фильмінің түпкі актерлері Филип Квок пен Лу Фенг жаңа нұсқаға қатысуға қызығушылық танытты.