Кіріспе
Жоғары әлеуметтік-экономикалық топқа салыстырмалы түрде жақында келген адам. Парвеню – жоғары әлеуметтік-экономикалық топқа салыстырмалы түрде жаңадан кірген адамды білдіреді. Бұл сөз француз тілінен алынған, "parvenir" етістігінің (жету, қол жеткізу, бір нәрсені істеуге үлкеру) өткен шаққа қатысты түрі.
A parvenu is a person who is a relative newcomer to a high ranking socioeconomic class. The word is borrowed from the French language; it is the past participle of the verb parvenir (to reach, to arrive, to manage to do something).
Шығу тегі
Парвеню деген сөз көбінесе әлеуметтік сатыдан жақында ғана жоғары көтерілген адамды, әсіресе жаңа бай немесе "жаңа ақша" иесін сипаттайды. 1912 жылы "Титаник" кемесінің суға батуынан аман қалған әйгілі Маргарет Браун, оның кедей ирланд иммигранттық тамырлары мен әлеуметтік тегінің болмауы себепті, "әлеуметтік топтардың өрлеуі" тақырыбындағы "Суға батпайтын Молли Браун" мюзиклінде "жаңа ақша" адамы ретінде көрсетілген. Оксфорд ағылшын тілінің сөздігі парвенюді былай анықтайды: "Қаржылық жағдайы төмен отбасыдан шыққан, бірақ жылдамдықпен байлыққа немесе ықпалды әлеуметтік мәртебеге ие болған адам; жаңа бай; өрге жүзуші, әлеуметтік сатыға таласушы. Сонымен қатар, кеңейтілген мағынада қолданылады. Әдетте, бұл адам жаңа әлеуметтік жағдайға лайық емес деген түсінікті білдіреді, әсіресе қажетті әдеп-ғұрыптар мен біліктіліктерінің жетіспеуінен". Бұл термин жаңа топта орныққан адамдар тарапынан әлеуметтік жағынан қабылданбаған адамдарды белгілейді. Бұл – сыныптық дискриминацияның бір түрі.
Әлеуметтік жорықшы
Әлеуметтік шыңға көтерілуші – бұл агрессивті, жалтақтаушы немесе мойынұсынушы мінез-құлық арқылы қоғамдағы жоғары дәрежеге ұмтылатын адамды сипаттайтын қарапайымдау айтылатын сөз. Бұл термин кейде "парвеню" сөзімен мағынасы жақын ретінде қолданылады және нашар еңбек этикасы немесе өзінің түбіне адал болмауына ишара жасайтын қорлау мағынасында қолданылуы мүмкін.
Мысалдар
Бірнеше мысалға кедейлікте туып өскен, бірақ жаңа танымал болған соң күрт табысы артып, жоғары деңгейге жеткен спортшылар мен өнер қайырмандары жатады.
Патшалық
Еуропаның беделді патшалық отбасылары Бонапарт отбасын жаңадан байыған, "паруну" деп қарастырды. Наполеон III швед және неміс патшалық әулеттеріне үйленуге тырысты, бірақ ол сәтті болмады, өйткені ол "паруну" саналды. Мысалы, император Александрдың қарындасы Анна Павловнаға үйлену жоспары жүзеге аспады, себебі императрица-ана Наполеонның "паруну" статусымен байланысты одаққа қарсы болды. Бұл одаққа келісімнің себебі дінге қатысты айтылды. Реймс-Шампань-Арден университетінің профессоры Кэтрин Нико бұл оқиға француз аристократиясының еврейлерге деген көзқарасының жауыздығын көрсетеді деп санайды. Румын жазушысы Джордж Калинескудің "Отилие энигмасы" романында Станика Ратью жаңадан байыған адамдарды бейнелейді. Ол бай қарт кісіден ақша ұрлап, әулеттің біріне үйленіп, байлыққа ие болады. "Ұлы Гэтсби" романында Гэтсби жаңадан байығандардың өкілі болып келеді. Ол контрабанда арқылы байлық жинап, оны жомарт түрде жұмсайды және "ескі ақшаның" мойындалуын алу үшін күреседі. "Қызыл және қара" романында провинциал Жюльен Сорель, маркиз де ла Мольдің қызметіне орналасқаннан кейін өзін "паруну" деп санайды. "Шершін бағында" Гаев Лофахинді "паруну" деп есептейді, көптеген сыншылар оның сөздерін осылай түсіндіреді. Диккенстің "Ұлы үміттер" романындағы Пипті көптеген адамдар "паруну" деп санайды. Александр Дюманың "Монте-Кристо графы" романындағы Эдмонд Дантес. Джеффри Чосердің "Миллер ертегісіндегі" Джон мен Алисон. Джеффри Чосердің "Франклин ертегісіндегі" Франклин. Джейн Остинның "Мақтаныш пен әділдік" романындағы Беннет ханым және Бинглилер. Джейн Остинның "Эмма" романындағы Филип Элтон. Энн Бронтенің "Уайлдфелл залының иесі" романындағы Джейн Уилсон. Уильям Мейкпис Таккеридің "Барри Линдонның бақыты" романының басты кейіпкері Барри Линдон. Ги де Мопассанның "Алқасы" мадам Матильда Луазель мен оның күйеуінің оқиғасын баяндайды. Матильда өзін әрқашан жоғары қоғамдық жағдайда, тамаша әшекейлермен көрсететін. Бірақ ол ештеңесі жоқ және оны бақытты етуге тырысатын қарапайым кеңсе қызметкеріне үйленеді. Эдгар Аллан Поның "Уильям Уилсон" деген қысқа әңгімесі.
Философия
Фридрих Ницше "Веселі ғылым" кітабының 176-шы бөлімінде, "les souverains rangent aux parvenus" деген сөз тіркесін "суверендер парвенюлерді өздерінен төмен санайды" деп аударған.