1948 жылғы Эйн-эль-Зейтун қырқыны

Кіріспе

1948 жылы израильдіктердің палестиналық тұтқындарды өлтіруі

Эйн әл-Жейтун қырғыны 1948 жылғы соғыс кезінде 1 мамырда, Палестина мандатының бір бөлігі болған Сафедтің солтүстігіндегі Эйн әл-Жейтун араб ауылында болды. Әртүрлі тарихшылардың мәліметінше, Пальмах жасағы 23-70 араб тұтқынын өлтірді.

Қазалау

Эйн әл-Жейтун бұл кезде 800-ге жуық тұрғыны бар палестиналық араб ауылы болды. Жергілікті еврейлер ауылдағы арабтар 1929 жылғы Палестина көтерілісінде еврейлерді қырғынға ұшыратқан деп сенді және бұл қырғын кек алу мақсатымен жасалған деп есептеді. Эйн әл-Жейтунға шабуылды Моше Келман басқаратын Пальмахтың 3-ші батальоны Сафед қаласының араб кварталына шабуыл жасауға дайындық ретінде жүргізді. Алғаш рет «Давидка» минометтік бомбалары қолданылды. Ауыл көп қиындықсыз басып алынды. Шайқас кезінде ауыл тұрғындарының көпшілігі қашып кетті, ал қалғандары, 20-40 жас аралығындағы 30-100 ер адамнан басқа, кейін күштеп қуылды. Пальмах сарбаздары дереу ауылды қиратуға кірісті. Пальмах офицері Элад Пелед: «Біздің сарбаздарымыз ауылды жарылқап жатты. Жеңістің эйфориясы оларды соқыр қылып, мүлікті сындырып, бұзып, ойран етті. Сафадтағы еврейлер Эйн Зайтунның жарылып, қирағанын көрді және «қуанышты» болды, себебі бұл Эйн Зайтун арабтарының Сафад және Эйн Зайтим еврейлеріне жасаған зұлматына кек алу еді», – деп еске алды. Жіфтах штабының бір есебінде «30» араб тұтқыны «Голони [бригадасына] жеткізілді» делінген. Бірақ бір-екі күннен кейін екі Пальмах сарбазы, 3-ші батальон командирі Моше Келманның бұйрығымен, Эйн әл-Жейтуннан келген жастарды қоса алғанда, бірнеше ондаған тұтқындарды Эйн әл-Жейтун мен Сафад арасындағы шатқалда өлтірді. Нетива Бен-Йехуданың сөзіне сүйенсек, тұтқындар қол-аяқтарын байлап, Эйн әл-Жейтун мен Сафад арасындағы терең шатқалға тастап, екі күнге тастап кетті. Келман кейін «осы мәселені мүлдем шешуге» шешім қабылдады, бірақ оның көптеген сарбаздары бас тартты. Ақырында ол оны істеуге дайын екі сарбазды тапты және тұтқындар өлтірілді. Екі күннен кейін оқиға жайлы ақпарат тарады және британдық немесе БҰҰ тергеушілері келеді деп қорқынышты, сондықтан Бен-Йехуда сияқты бірнеше сарбаздар мәйіттерді шешіп, жерлеуге жіберілді. Израиль тарихшысы Ури Милштейн алған куәлік бойынша, сол жерде болған Аарон Йоэли деген сарбаз: «Сафадтан израильдіктер келді және Айн Зайтуннан 23 адамды алып, сағаттары мен әмияндарынан айырды, оларды төбеге алып барып, атып өлтірді. Израильдіктер арабтарды өлтіру үшін басқа израильдіктерді іздеді; Сафадтағы көптеген еврейлер хасидтер (қатаң сақшылар) еді. Басқа арабтар Гермак тауына қарай қуылды».

Ein al Zeitun at this time was a Palestinian Arab village of about 800 inhabitants. It was believed by local Jews that Arabs from the village had taken part in a 1929 massacre of Jews in 1929 Palestine riots and the massacre is assumed to be as a point of revenge. The attack on Ein al Zeitun was conducted by the 3rd Battalion of the Palmach under the command of Moshe Kelman, as a preliminary operation to prepare for an assault on the Arab quarter of Safed. Davidka mortar bombs were used for the first time. The village was taken without much difficulty. Most of the villagers fled during the battle, and the remainder, apart from 30 to 100 men aged 20 40 were forcibly expelled afterwards. The Palmach soldiers then began to destroy the village. Palmach officer Elad Peled recalled that "our men began blowing up the village. The intoxication of victory blinded them and they went berserk, breaking and destroying property. The Jews of Safad saw Ein Zeitun blown up and crushed, and were 'happy', seeing in it vengeance for what the Arabs of Ein Zeitun carried out against the Jews of Safad and Ein Zeitim." One Yiftah HQ report says that "30" Arab prisoners were "transferred to Golani [Brigade]". But a day or two later two Palmach soldiers, acting on Third Battalion OC Moshe Kelman's orders, murdered several dozen prisoners, probably including young men from Ein al Zeitun, in the gully between Ein al Zeitun and Safad. According to Netiva Ben Yehuda, the captive men were tied up and thrown into the deep gully between Ein al Zeitun and left for two days. Kelman then decided to "get rid of this problem altogether" but most of his men refused. Finally, he found two willing to do it, and the prisoners were killed. Two days later, word of the massacre leaked out, and it was feared that British or UN investigators would arrive, so some soldiers, including Ben Yehuda, were detailed to untie the corpses and bury them. According to a testimony Aharon Yo'eli, a soldier present, obtained by Israeli historian Uri Milstein "2 Israelis came from Safad and took 23 men from Ayn Zaytoon, stripped them of watches and wallets, took them to a hill and shot them. Israelis were looking for other Israelis to kill Arabs; many Jews in Safad were Hassidis (strictly observant). Other Arabs were expelled towards Germak mountain".

Салдары

Сириялықтар кейіннен "әйелдер зорланды" деп мәлімдеді. Эйн әл-Зейтунның қиратылуы және одан кейінгі қырғын Сафед арабтарын қорқытып, келесі күндері олардың қашуына себеп болды. Ханс Лебрехт өзіне уақытша сорғы стансасын салу және ауылдық Айн Зайтун ағынын бұрып, оның батальонын сумен қамтамасыз ету бұйрығы берілгенін айтады. Ауыл қиратылған, қиратылған орында көптеген денелер болды. "Атап айтқанда, біз жергілікті мешіттің жанында көптеген әйелдердің, балалардың және нәрестелердің денелерін таптық. Мен әскерді денелерді өртеуге көндірдім."