Кіріспе
Қытайдың батыстық үлгідегі әскері, 1860-1864 жылдар
"Мәңгі жеңіске жететін әскер" – 19 ғасырдың аяғында Қытайда көтерілісшілермен күрескен шағын императорлық әскер. Оны еуропалықтар басқарды және оқытты. "Мәңгі жеңіске жететін әскер" Ниань және Тайпин көтерілістерінің бүлікшілеріне қарсы Цинь әулеті үшін шайқасты. Әскер 1860 жылдан 1864 жылға дейін небары бірнеше жыл ғана әрекет еткенімен, Тайпин көтерілісін басуда шешуші роль атқарды. Бұл еуропалық техника, тактика және стратегия бойынша оқытылған алғашқы қытай әскері болды.
Шығу тегі
Ever Victorious Army 1860 жылы Фредерик Таунсенд Уордтың басшылығымен құрылған күш ретінде пайда болды. "Әрқашан жеңіске жететін армия" 1862 жылы Шанхайға жасалған тағы бір шабуылды тойтарды және Нинбо сияқты басқа келісім шарты жасалған порттарды қорғауға көмектесті. Олар сондай-ақ императорлық әскерлерге Янгцзы өзені бойындағы Тайпин бекіністерін қайта басып алуға көмектесті. Цин әскерлері Цзэн Гуофан, Цуо Зонгтанг және Ли Хунчжанның басшылығымен қайта ұйымдастырылды, содан кейін Циннің қайта басып алуы толыққанды басталды. 1864 жылдың басына қарай Циннің көптеген аймақтардағы билігі қайта орнатылды. Таунсенд Уорд сол кездегі күш құрылымы, оқыту, тәртіп және қару-жарақ салаларында радикалды идеяларды енгізді (бірақ оның лейтенанты және жақын досы Ли Хунчжан да "Әрқашан жеңіске жететін армияны" құраған кейбір ерекше идеялардың авторы болуы мүмкін деген пікірді айтатын тарихшылар бар). Ол икемді басқару құрылымына және жақсы оқытылған, тәртіпті, жылдам әрекет ете алатын бөлімшелердің осы қасиеттері жоқ үлкен күштерді жеңе алатынына сенді. Бірнеше алғашқы жеңіске жеткеннен кейін, Цин әулеті 1862 жылдың наурызында осы корпустың құрметіне "Әрқашан жеңіске жететін армия" атағын ресми түрде берді.
Құрамы
Жаңа күш бастапқыда шамамен 200-ге жуық, көбінесе еуропалық жалдамалылардан құралды, олар Шанхай аймағында теңізшілер, дезертирлер және авантюристтер қатарынан тартылған. 1861 жылдың жазында көптегені босатылды, бірақ қалғандары Уордтың Сонгцзян (сол кезде "Сунгцзян" деп жазылған) және оның төңірегінде жұмысқа алынған 1200 қытай сарбазының офицерлеріне айналды. 1862 жылдың мамыр айына қарай қытай әскерлері 3000-ға жетті, олардың барлығы Шанхай қаласындағы британдық билік тарапынан батыс үлгісіндегі қару-жарақпен және жабдықтармен жабдықталды. "Барлық уақытта жеңіске жететін армия" өзінің төрт жылдық өмір бойында негізінен Шанхайдың отыз шақырымдық радиусы ішінде әрекет етті.
Тактикасы
Еңбегі шексіз армия өркендеген шағында шамамен 5000 сарбазды құрады. Ол көбінесе, одан әлдеқайда көп санды көтерілісші күштерді жеңді, себебі олар жақсы қаруланған, жақсы басшылық етілген және жақсы даярланған болатын. Бұл батыс үлгісіндегі оқу және тактиканы, заманауи қару-жарақтарды, және ең маңыздысы, қарсыластарынан жылдам жылға алатын жеңіл жаяу әскер бөлімдерінің тұжырымдамасын енгізген алғашқы қытай армиясы еді.
Командалық ауысу
Уордтың 1862 жылдың қыркүйегінде Циси шайқасынан кейін қайтыс болғаннан кейін, Ever Victorious Army басшылығы қысқа мерзімге Чарльз Джордж Гордонға, "қытайлық" Гордон деп танылғанға, өтті. Гордон басшылығымен Ever Victorious Army, Қытай императорлық әскерлерімен бірлесіп, Тайпин көтерілісін аяқтаған соңғы және шешуші шайқастарда күресті. Ли Хунцжан Гордон туралы: "Бұл ағылшынның соғысқа қатысып жанын сарқып шаршаған көздерге қандай нұр, ал жүрекке қандай демеу! Күндіз жоспар құрып, түнде іске асырады, түнде жоспар құрып, күндіз іске асырады; ол – керемет адам!" деді.
Құрылымы
Ever Victorious Army пехотасы батальондарға ұйымдастырылды, бірақ Гордонның басқару кезеңінде олар көбінесе полктер деп аталды. 1864 жылға қарай 250 мен 650 адам аралығындағы алты полк болды. Әр полк алты ротадан тұрды, штат бойынша екі шетелдік офицер, жеті қытайлық сержант және 80-ге дейін қытайлық сарбаз болып саналды. Әр полкке бір қытай тілінен аудармашы берілді, алайда бұйрықтар тек қана ағылшын тілінде берілетін, оны жаттап алу қажеттілігі болды.
Жан қорғаушы
Уорд 200–300 филиппиншілдерден жеке күзетшілер тобын құрды. Гордон басшылығымен бұл күшке шетелдіктерден (африкалықтар мен еуропалықтарды қоса) тұратын рота және таңдаулы 100 қытай сарбазы кірді.
Артиллерия
1863 жылға қарай "Мәңгі жеңісті" армия құрамында ауыр және жеңіл артиллериядан тұратын жеке артиллерия бөлімі болды, ол алты батареядан құралды. Әр батареяда бес шетелдік офицер, 19 қытайлық сержант және 120–150 қытайлық артиллерист болды.
Өзен қайықтары флоты
Уорд шамамен он екі қарулы бу кемесінен тұратын флотилияны сатып алып, жалдады, оған 30–50 қытайлық канонерлік қайықтар көмектесті. Гордон басшылығымен бұл шағын флот екі бу кемесіне дейін азайды, кейін алтыға дейін артты. Бу кемелері мен канонерлік қайықтардың барлығы 9 немесе 12 фунттық зеңбіректермен жабдықталған. Ең ірі кеме – 90 фут ұзындықтағы «Хайсон» болды, ол 32 фунттық зеңбірек пен 12 фунттық гаубицаны тасыды.
Бірқалыпты киімдер
"North China Herald" газетінің хабарлауынша, қауіпсіздік күзетшілері қызыл жағалы, көк түсті бірыңғай киім және қытай әріптерімен бірлік таңбасы жазылған жасыл иық белдеулері киген. Артиллерияшылар қызыл жағалы, ашық көк түсті бірыңғай киім және астыңғы киімдерінде қызыл жолақтар болған. Жаяу әскер қыста қара-жасыл түсті киім, қызыл жаға және полктің түсіндегі иық белдеулері киген. Жазда барлық әскерлер қызыл жағалы ақ түсті киім киген. Барлық бөлімдер жасыл түбірегендер киген.
Жеңімпаз әскердің соңы
Гордонның қатаң тәртібі дезертирлердің көбеюіне және бірнеше ұсақ көтерілістерге әкелді. Осыған байланысты, 1863 жылдың маусым айына қарай әскер құрамы 1700 адамға дейін азайды. Армияның өмір сүрген соңғы жылында "Мәңгі жеңісті армия" көбінесе тұтқынға алынып, тарапын өзгертуге көндірілген бұрынғы Тайпин көтерілісшілерінен құрылды. 1864 жылдың сәуірінде армияның тиімділігі төмендеді және бірнеше жеңіліске ұшырады. 1864 жылдың мамыр айында 104 шетелдік офицер мен 2288 қытай сарбазына жалақы төленіп, армия таратылды. Артиллерияның көп бөлігі және бір бөлім жаяу әскер Қытай императорлық әскерлеріне берілді.
Әдебиеттік сілтемелер
Роберт Джордан өзінің "Уақыт доңғалағы" фантастикалық сериясында Шончан әскерін "Мәңгі жеңісті әскер" деп атады. Уорд Джордж Макдональд Фрейзердің "Флэшмен жазбалары" сериясындағы "Флэшмен және дракон" романында Янцзыда опиум контрабандисі (сенімсіздік тудыратын) және Мәңгі жеңісті әскердің бастамасы ретінде суреттеледі. Амал Эль Мохтар мен Макс Гладстонның "Уақыт соғысын қалай жоғалтасыз" уақыт саяхаты романында Қызыл кейіпкер Көк пен Мәңгі жеңісті әскердің сарайды өртеп салғанын айтады.