Шығыс Монғолдар: Дунсян халқының тарихы мен мәдениеті
Dongxiangs
Дунган халықтары: Қытайдағы моңғол тілдес этностық топ. 621,500 адамды құрайды, Ганьсу және Нинсяда шоғырланған. Тарихы, тілі және мәдениеті туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
басқа қолданыстар
other uses
монғол этностық тобы
Mongolic ethnic group
Донгсианг халқы (өзіндік атауы: Сарта немесе Санта (撒爾塔);, Сяо'ерджин: دْوثِيَانْزُو) – монғол халқы және Қытай Халық Республикасы ресми түрде таныған 56 этностың бірі. Халықтың жартысы Қытайдың Ганьсу провинциясының Линся префектурасының Донгсианг автономиялық округінде тұрады. Қалғаны Хэчжэн округі, Линьсиа қаласы, Ланьчжоу, Динси және Нинся арасында бөлінген. 2010 жылғы халық санауы бойынша олардың саны 621 500 адамды құрайды, бірақ зерттеулер Хуэй этносының өзін Донгсианг деп санауда көрсеткенін, бұл азшылықтарға қатысты саясаттан үлес алу мақсатында жасалғанын анықтады. Донгсианг атауы олардың Хэжоу префектурасының шығыс (Донг) бөлігінде, қазіргі Линьсияда мекен еткенінен шыққан.
The Dongxiang people (autonym: Sarta or Santa (撒爾塔); , Xiao'erjing: دْوثِيَانْزُو) are a Mongolic people and one of 56 ethnic groups officially recognized by the People's Republic of China. Half of the population live in Dongxiang Autonomous County, Linxia Prefecture, Gansu Province, China. The rest are divided over Hezheng County, Linxia City, Lanzhou, Dingxi and Ningxia. According to the 2010 census, their population numbers 621,500, although research has found that the number is inflated due to Hui identifying themselves as Dongxiang for the census, in order to benefit from minority policies. The name Dongxiang is derived from them living in what was called the eastern (Dong) part of Hezhou prefecture, present day Linxia.
Аралас некелер
Донгсян тайпасының тегінде моңғол, ханьқытай, хуэй және тибеттік тегтер кездеседі. Ван, Кан, Чжан, Гао және Хуан сияқты ханьқытайлық тегі бар донсяндар, өздерін ханьқытайлықтардың ұрпақтары санайды. Ма және Му сияқты тегтер хуэй тайпасынан шыққандығы анық. Кейбір донсяндар, егер басқа тайпадан үйленсе, онда тек ханьқытайлықтармен және хуэйлермен ғана үйленеді, ал тибеттіктермен емес дейді.
The Dongxiang have Mongol, Han Chinese, Hui and Tibetan surnames. Dongxiang with Han Chinese surnames such as Wang, Kang, Zhang, Gao and Huang claim descent from Han Chinese. Surnames such as Ma and Mu are clearly of Hui origin. Some Dongxiang have said that, in the rare instances that they do marry with other people, it is only with Han and Hui, but not Tibetans.
Әскери тарих
1900 жылы генералдар Ма Фулу мен Ма Фуксян Боксерлер көтерілісінде шетелдік әскерлермен күресу үшін Донгсян, Хуэй және Бонан тайпаларынан құралған қытай мұсылман әскерін әкелді. Олар Пекин қаласындағы Женян қақпасын қорғағанда қаза тапты. 1937-1945 жылдары генерал Ма Бяо Екінші Қытай-Жапон соғысына Донгсянды да қамтитын көпұлтты әскерді бастап келді. Кейбір деректерде Ма Фуксянның өзі Хуэй этникалық тобына сіңіп кеткен Донгсян тегінен екендігі айтылады.
In 1900, Generals Ma Fulu and Ma Fuxiang brought a Chinese Muslim troop comprising Dongxiang, Hui and Bonan to fight the foreign troops in the Boxer Rebellion. They were killed while defending the Zhengyang Gate in Beijing. In 1937 1945, General Ma Biao brought a multiethnic troop, including Dongxiang, to fight the Second Sino Japanese War. Some claimed Ma Fuxiang himself was of a Dongxiang assimilated into the Hui Chinese.
Экономика
Донгсян экономикасының негізі – ауыл шаруашылығы. Басты өнімдері – картоп, жүгері, арпа, тары және бидай. Сонымен қатар, олар дәстүрлі кілемдерді өте шебер жасаумен аты шыққан қолөнершілер.
The base of the economy of Dongxiang is agriculture. The main products are potatoes, corn, barley, millet and wheat. They are also recognized craftsmen, specializing in the elaboration of traditional carpets.
Мәдениет
Дуньсянның алғашқы этнографиясы 1940 жылы Америкалық Азиялық қауымдастығымен тіркелген. Автор өз халқының тегі туралы бес ауданның қазысы болған мұсылмон моңғол Ма Чуаньюаньмен әңгімелескен. Есепте олар жүз мың адамнан тұратын қауым ретінде сипатталған, нәсілдік тұрғыдан моңғол, діни тұрғыдан ислам және мәдени тұрғыдан қытай. Дуньсянның дәстүрлі тағамына картоп пюресінен жасалған кеспе, шақырған тағамдар, спирттік сусындар және тағы да басқалары кіреді. Тілдің орта ғасырлық моңғол тіліне ұқсас ерекшеліктері бар және мандарин қытай тілінен 35%-ға дейін қарыз сөздер кездеседі. Парсы, түркі және араб тілдерінен алынған аз ғана сөздер, тілдің дуньсян тіліне ауысуына дейінгі бастапқы тілдерінің қалдықтары болуы мүмкін. Үкімет статистикасы дуньсян халқының Қытайдың аз ұлт өкілдерінің арасында ең кедей және сауатсыз болып табылатынын көрсетеді, көпшілігі мектепте орташа есеппен 1,1 жыл оқыған, бұл мәселе жазу тілінің болмауымен күрделенеді. 2004 жылы Форд қоры мектептен шығып қалу деңгейін төмендету мақсатында мандарин және дуньсян тілдерінде екі тілді білім беруді қолдауға пилоттық жобаға 30 000 АҚШ долларын грант ретінде бөлді. Жобаның нәтижесінде дуньсян-қытай екі тілді сөздігі жарық көрді, сондай-ақ сынақ нәтижелерінің жақсаруы байқалды.
An early ethnography of Dongxiang was documented in 1940 by the American Asiatic Association. The author interviewed Ma Chuanyuan, a Muslim Mongol who was the magistrate of five districts, on the origins of his people. The account described them as a community of one hundred thousand, Mongol by race, Islam by religion and Chinese by culture. Common Dongxiang cuisine includes the use of a potato mash that is used for noodles, snacks, alcoholic drinks and more. The language has distinct features resembling Middle Mongolian and has up to 35% loan words borrowed from Mandarin Chinese. The negligible words of Persian, Turkic and Arabic origin are probably remnants of their original languages before language shift to Dongxiang. Government statistics show that the Dongxiang are among the poorest and least literate of China's minorities, with most Dongxiang having completed only an average of 1.1 years of schooling, a problem aggravated by the lack of a written language. In 2004, the Ford Foundation provided US$30,000 in grant money for a pilot project to promote bilingual education in Mandarin and Dongxiang, in an effort to reduce school drop out rates. The project is credited with the publication of a Dongxiang–Chinese bilingual dictionary as well as recent rises in test scores.