Кіріспе

Балық түрлері

Тікенді лох (Cobitis taenia) – Еуропада кең таралған тұщы су балығы. Оны кейде дақты ауа райы лох деп те атайды, бірақ оны Misgurnus туысына жататын "нақты" ауа райы лохтарымен шатастырмау керек. Бұл тікенді лох туысының (Cobitis) және нағыз лохтар тұқымдасының (Cobitidae) типтік түрі болып табылады.

Сипаттама

Кеңірдек балық ересектеген кезде шамамен ұзындыққа жетеді, бірақ аналықтары одан да үлкенге дейін өсе алады. Салмағы шамамен аралығында болады. Арқасы сары қоңыр түсті, омыртқа тізбегінде көптеген кішкентай сұр немесе қоңыр қабықшалар шашыраңқы орналасқан. Қарын жағындағы қабықшалары ашық сары немесе апельсин түсті. Жалпы дене ұзын және жұқа. Ауыз айналасында 6 мұртша бар. Көздерінің астында екі ұшты тікені бар, ол балықтың қатты шаншуына себеп болуы мүмкін.

Тарату және қатынастар

Волга өзенінің алабынан Францияға дейін таралған. Жалпы алғанда, Ирландия, Шотландия, Уэльс және Солтүстік Скандинавияны қоспағанда, Альпид белдеуінен солтүстікке қарай Еуропаның көп бөлігінде кездеседі. Кейбір популяциялары Альпид тауларының оңтүстігінде де табылған. Ұлыбританияда тікенекті лох Шығыс Англиядағы бес өзен жүйесімен – Трент, Уэлленд, Уитем, Нен және Грейт Оуз өзендерімен шектеледі. Бұрын осы түрге жатқызылған Оңтүстік-Батыс Еуропаның популяциялары, шындығында, Cobitis-тің жеке тармақтары болып табылады. Cobitis туысының бір мүшесі ретінде, тікенекті лохтың жақын туыстары – C. elongatoides, C. fahirae, C. tanaitica немесе C. vardarensis, олар Солтүстік Грецияда, Румынияның көп бөлігінде және Батыс Түркияда оны алмастырады.

Экология және мінез-құлық

Таза, оттегіге қаныққан суды тікенді шабақ жақсы көреді, ол баяу ағатын бұлақтарда, өзендерде немесе тұншықтырылған суда болсын. Олар жазық, құмды немесе тасты жерлерде, көбінесе көптеп кездеседі. Тікенді шабақ аквариумда әсемдік балық ретінде ұсталады. Күндіз олар судың түбіне көміліп, тек басы мен құйрығын ғана сыртқа шығарады. Түнде, шабақ ең белсенді болатын кезде, өзен төсегіндегі құмды, сонымен бірге кішкентай жануарларды және басқа да органикалық заттарды жейді. Қоректік заттарынан айырылған құм желбезек арқылы шығарылады. Балықтың тірі қалу үшін жеткілікті калория алуы үшін бұл процесс түн бойы жалғасуы керек. Тікенді шабақтың ішек арқылы тыныс алу қабілеті бар. Бұл шара судың оттегісі аз болғанда тікенді шабақтың тірі қалуына көмектеседі. Су бетінен жұтылған ауа ішекке оттегі жеткізеді. Қолданылған ауа анус арқылы шығарылады. Шабақтардың шағылысу маусымы сәуірден маусымға дейін. Аналықтары 300-1500 жұмыртқаны жерге жақын жерде: тастардың, тамырлардың немесе өсімдіктердің арасында туады. Содан кейін жұмыртқалар аталықтармен ұрықтандырылады. Личинкалар 4-6 күн ішінде шабаққа айналады. Тікенді шабақтың өмір сүру ұзақтығы 3-5 жылды құрайды, ал тұтқындықта 10 жылға дейін өмір сүруі мүмкін.