Кіріспе
Швед суретшісі, жазушы және анархо/экофеминист Моника Сжо (31 желтоқсан 1938 – 8 тамыз 2005) – Швецияда туған, Ұлыбританияда қоныстанған суретші, жазушы және радикалды анархо/экофеминист, құдай қозғалысының ерте жақтасы. Оның кітаптары мен суреттері 1970 жылдар шамасында әйелдер бостандық қозғалысы құрылған кезден бастап Ұлыбританиядағы феминистік өнердің дамуына негіз болды. Сжоның ең танымал суреті – «Құдай босанып жатыр» (1968), ол әйелдің босануын бейнелейді және Сжоның аналыққа қатысты діни көзқарасынан шабыттанды; ол 1970 жылдары христиандық топтардың наразылығын тудырды. Ол «Революциялық феминистік өнерге қарай» (1971) және «Ұлы ғарыштық ана: Жер дінін қайта ашу» (1987) манифесін жазды немесе бірлесіп жазды. Сжоның өнері мен жазулары Ұлыбританиядан тыс жерлерде кеңінен танылды, ал 1970-1980 және 1990 жылдары ол Жан және Рут Маунтингров, Стархок, Зсузанна Будапешт, Шехина Маунтинуотер, Люси Липпард, Элис Уолкер және Джуди Чикаго сияқты ықпалды американдық жазушылармен, суретшілермен және жазықшылармен хат алмасты.
Monica Sjöö (31 December 1938 – 8 August 2005) was a Swedish born British based painter, writer and radical anarcho/ eco feminist who was an early exponent of the Goddess movement. Her books and paintings were foundational to the development of feminist art in Britain, beginning at the time of the founding of the women's liberation movement around 1970. Sjöö's most famous painting is God Giving Birth (1968), which depicts a woman giving birth and was inspired by Sjöö's religious view of motherhood; it sparked some protests from Christian groups in the 1970s. She wrote or co wrote the manifesto Towards a Revolutionary Feminist Art (1971) and The Great Cosmic Mother: Rediscovering the Religion of the Earth (1987). Sjöö's art and writing became well known outside of the UK, and throughout the 1970s, 1980s and 1990s she corresponded with influential American writers, artists and pagans such as Jean and Ruth Mountaingrove, Starhawk, Zsuzsanna Budapest, Shekhinah Mountainwater, Lucy Lippard, Alice Walker, and Judy Chicago.
Ерте өмір
Оның ата-анасы швед суретшілері Густаф Арвид Сё (1902–1949) және Анна Харриет Розандер Сё (1912–1965) болды. Олар Сё үш жасқа толғанда ажырасып кетті. Ол 16 жасында мектепті тастап, үйден қашып кетті. Сё Еуропаны саяхаттап, түрлі жұмыстар істеді: жүзім шараптарында және Париж мен Римдегі көркемсурет мектептерінде жалаңаш модель болып жұмыс істеді. Ол алғаш рет 1950 жылдардың соңында Ұлыбританияға келді, соңынан Бристольде қоныстанды, онда 1980 жылдардың басындағы Уэльсте болған кезеңнен басқа, өмірінің соңына дейін тұрды.
Мансап
Sjöö 1971 жылғы «Революциялық феминисттік өнерге қарай» атты феминисттік өнер манифесттерінің бірінші және ең радикалды авторы болды. Бұл феминистік баспасөзде кеңінен талқыланды, ал «Гардиан» газеті оған жауап ретінде мақала жариялады. Sjöö Барбара Мордың қайта жазуы мен кеңейтуі нәтижесінде «Ұлы ғаламдық ана» (1987) кітабына айналған бастапқы памфлеттің авторы. Кітап әйелдердің ежелгі тарихы мен діннің пайда болуына арналған, сондай-ақ адамзаттың ең алғашқы діни және мәдени сенімдерін әйелдер жасаған және алғаш рет қолданған деген тұжырымды алғаш ұсынған еңбектердің бірі. Қазіргі таңдағы басылымда бар және көптеген әйелдер зерттеулері, мифология және дінтану курстарының оқу бағдарламасына енген, сонымен қатар енуде. Оның зерттеулері мен жазбалары Құдайшаның жасырын тарихын ашуға көмектесті. Sjöö-нің зерттеулеріндегі салааралық тәсілді табысты қолдануы Құдайша қозғалысында оның танылуына ықпал етті.
Алғашқы көрмелері
Сёоның алғашқы көрмесі 1967 жылы Швецияның Стокгольм қаласындағы Карлссон галереясында өтті. Бристоль әйелдерінің бостандық қозғалысын құрушылардың бірі болған ол, 1971 жылғы наурыз айында Лондондағы Вудсток галереясында өткен "Әйелдер бостандығы өнер тобының" алғашқы көрмесіне қатысты. Маргарет Харрисон (1977) былай деп жазады: [1970 жылы бір рет Сёоның бірнеше картинасы Сент-Айвс фестивалі барысында Сент-Айвсте көрсетілуіне тыйым салынған]. (Моника кейін "Socialist Woman" (Ноттингем) журналында әйел суретшілердің тобын немесе одағын құру туралы ұсыныс жасады. Бұл Бристоль әйелдерінің өнер тобының құрылуына себеп болды).
Кейінгі көрмелері
Сёо суреттерінде бейнелеуді жиі қолданды, олар көбінесе туу, әйел денесі және табиғатты бейнелейтін. Осы бейнелердің барлығы оның "Космикалық Анасына" қатысты сенімдерінің орталық бөлігін құрады. Ол өзін көптеген жазушылармен, суретшілермен, ақындармен және ойшылдармен бірге әйелдік құдайлықты қайта жаңғырту қозғалысының алғашқы өкілдерінің бірі деп сипаттады. Ол өзінің шығармаларында Ұлы Анаға деген діни сенімін, ғарыштық рух және ғаламдағы жаратылыс күші ретінде "толыққанды түрде жеткізуге" тырысты. Бұл оның өнерінің маңызды құрамдас бөлігі болды. Ол өткен, қазіргі және болашақ туралы білімге қол жеткізе алатын сананың немесе болмыстың "күйіне" енетінін айтты. Сёоның ең танымал суреті – «Құдай туып жатыр» (1968) – әйелдің тууының көрінісін бейнелейді және тақырыбы қызыл әріптермен жазылған. Бұл сол кездегі Сёоның рухани жолының көрінісі, екінші ұлының тууы кезіндегі діни тәжірибесінен шабыттанды және Ұлы Ананы ғарыштық өмірдің әмбебап жаратушысы ретіндегі түсінігін көрсетеді. Сурет және оның идеясы 1970 жылдары христиандық топтар арасында дау тудырды; 1973 жылы Лондондағы топтық көрмеде Сёо дінге қарсы әрекет еткені үшін полицияға шағымданылды, бірақ сот істі қараудан бас тартты.
Нанымдар
Сёоның еңбегі мен сенімдері оның Құдайшаны, немесе Жер-Ананы құрметтеуі мен оған қамқорлық жасауына бағытталған. Құдайша – "жасыл жердің сұлулығы, өмір сыйлайтын сулар, жалындайтын оттар, жарқыраған ай және ыстық күн" еді. Сёо үшін табиғат пен қоршаған ортаға деген құрмет – тек сенім ғана емес, рухани шындық болатын. Құдайша / Жер-Ана – өмір беруші ретінде құрметке лайық. Бұл құрмет оның суреттерінде ғана емес, сонымен қатар оның жазба жолдарында баяндалған екі мәтінінде де көрінеді. Алайда, бұл абстрактілі сенімдер нақты іс-қимыл мен белсенділікке берік негізделген. Ол 1960 жылдары Швециядағы анархистік және Вьетнам соғысына қарсы қозғалыстарға қатысып, Ұлыбританиядағы әйелдер қозғалысында белсенділік танытқан. Оның саяси белсенділігі әрқашан жерді біздің тірі анамыз деп рухани түсінуінен туындады, бұл кейбір американдық халықтардың сенімдеріне ұқсас еді. Сёо Нью-Эйдж қозғалысының көптеген идеялары мен тұлғаларын, соның ішінде Элис Бейли, Дж. З. Найт пен "Рамта", сондай-ақ Джин Родденберридің "Жұлдызды жол" идеясының кейбір аспектілерін сынға алды.
Қабылдау
Starhawk Сёоның туындыларын "көне бейнелер мен символдарды әйелдер күшінің заманауи иконаларына айналдырған" суреттер деп сипаттады. 1976 жылы Сёо ICA және NFT-де көрсетілген деректі фильмге арналған.
Жеке өмір
Шжо гетеросексуалдылықты патриархат жүйесінің таңуымен келген табиғи емес күй ретінде қарастырды, ал өмірінің кейінгі кезеңінде ол әйелдермен бірнеше жақын, романтикалық қарым-қатынастарда болды. (Адриен Ричтің 1980 жылғы «Міндетті гетеросексуалдық және лесбияндық өмір» атты эссесінің контексінде.) Дегенмен, 1970 жылдардың ортасында екінші күйеуі, композитор Энди Джаббтан ажырасқаннан кейін, Шжо Альтернативтік Социалистік қозғалыстың негізін қалаушы, және Шжо сияқты, баламалы баспасөзге, әсіресе Peace News-ке тұрақты үлес қосушы Кит Патонмен жақын қарым-қатынас құрды. Шжоның ықпалымен Патон өзінің есімін Мотерсонға (немесе Матерсонға) өзгертті. Оның үш ұлының екеуі жас кезінде дүниеден озды. 1985 жылы оның кіші ұлы Лейфи 15 жасында көлік қағып қайтыс болды. Оның үлкен ұлы Шон 1987 жылы 28 жасында Ходжкин емес лимфомадан қайтыс болды. Ол, оның өліміне қайта туылғаннан кейінгі әсерлері себеп болғанын айтты. Осы екі ұлынан айырылудан туған қайғысы, алдымен жазушылық дағдарысқа ұқсас көркемдік тоқырауға, содан кейін «Рух әлеміндегі ұлдарым» (1989) атты картина арқылы көркемдік өрбуге алып келді. Сехмет құдайына арналған ғибадатханада «Алғашқы оттың Күннің арыстанбас Сехметі» (1992, қатты картонға маймен салынған) картинасы олардың қонақ үйінің тұрғын бөлмесінде қойылған.
Бөлімдер
(1983). "Ұлы ананың қырлары" және "Жаратылыс". Гарсия, Джо; Мейтленд, Сара. Су үстімен жүру: Әйелдердің руханият туралы ойлары. Лондон: Вираго.
Мақалалар
(2001). Робинсон, Хиллари. Феминизм өнер теориясы: Антология 1968–2000. Малден, Массачусетс: Блэкуэлл. (2015). Робинсон, Хиллари. Феминизм өнер теориясы: Антология 1968–2014. Малден, Массачусетс: Уайли Блэкуэлл. .