Анатолий Собчак: Ресей саяхатшысы және Санкт-Петербургтің тұңғыш қала әкімі
Anatoly Sobchak
Анатолий Собчак – Ресей саяхатшысы, Санкт-Петербургтың тұңғыш демократиялық түрде сайланған мэрі. Путин мен Медведевтің ұстазы. Биографиясы мен қызметі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Анатолий Александрович Собчак (10 тамыз 1937 – 19 ақпан 2000) – ресейлік саясаткер, Ресей Федерациясы Конституциясының түзушілерінің бірі, Санкт-Петербург қаласының тұңғыш демократиялық сайлау арқылы тағайындалған мэрі. Ол Владимир Путин мен Дмитрий Медведевтің ұстазы ретінде танымал.
Russian politician (1937–2000)
Anatoly Aleksandrovich Sobchak (; 10 August 1937 – 19 February 2000) was a Russian politician, a co author of the Constitution of the Russian Federation, the first democratically elected mayor of Saint Petersburg. He is known to be the mentor of Vladimir Putin and Dmitry Medvedev.
Кеңес заңгері
Анатолий Собчак 1937 жылы 10 тамызда Ресей КФСР-інің Чита қаласында дүниеге келген. Оның әкесі, Александр Антонович, поляк және чех тегінен шыққан теміржол инженері, ал анасы, Надежда Андреевна Литвинова, орыс және украин тегінен шыққан бухгалтер болған. Анатолий төрт бауырдың бірі еді. 1939 жылы отбасы Өзбекстанға көшіп келді, Анатолий 1953 жылға дейін сонда тұрды, содан кейін Ставрополь құқық колледжіне түсті. 1954 жылы Ленинград мемлекеттік университетіне ауысты. 1958 жылы Герцен атындағы педагогиялық институтының студенті Нонна Гандзюкке үйленді. Олардың 1965 жылы Мария Собчак есімді қызы дүниеге келді, ол қазір Санкт-Петербургте заңгер болып жұмыс істейді, ал оның ұлы Глеб Собчак 1983 жылы туған, Санкт-Петербург мемлекеттік университетінің заң факультетін бітірген. Ленинград мемлекеттік университетін бітіргеннен кейін үш жыл Ставропольде заңгер болып жұмыс істеді, сосын Ленинград мемлекеттік университетіне аспирантураға оралды (1962–1965). Ғылым кандидаты дәрежесін алғаннан кейін Ленинград полиция мектебінде және Ленинград целлюлоза және қағаз өнеркәсібі технология институтында (1965–1973) заң пәнінен сабақ берді, ал 1973–1990 жылдары Ленинград мемлекеттік университетінде оқытты. 1980 жылы Ленинград Кеңес мәдениеті академиясының тарих студенті Людмила Нарусоваға үйленді, ол кейіннен белгілі депутат атанды. Олардың Ксения Собчак есімді қызы болды. 1982 жылы ғылым докторы ғылыми дәрежесін алғаннан кейін социалистік экономикадағы жалпы құқық кафедрасының профессоры және меңгерушісі болып тағайындалды. Ол заң студенттерінің арасында, әсіресе, билікке қатысты сыни пікірлері үшін өте танымал болды. Ленинград мемлекеттік университетінде жұмыс істеген кезінде Владимир Путинмен танысты.
Anatoly Sobchak was born in Chita, Russian SFSR, Soviet Union, on 10 August 1937. His father, Aleksander Antonovich, was a railroad engineer of Polish and Czech origin, and his mother, Nadezhda Andreyevna Litvinova, was an accountant of Russian and Ukrainian origin. Anatoly was one of four brothers. In 1939, the family moved to Uzbekistan, where Anatoly lived until 1953 before entering Stavropol Law College. In 1954, he transferred to Leningrad State University. In 1958, he married Nonna Gandzyuk, a student of Hertzen Teacher's College. They had a daughter called Maria Sobchak, born in 1965, who is currently a St. Petersburg lawyer, while her son Gleb Sobchak, born in 1983, graduated from the Law Faculty of St. Petersburg State University. After graduating from Leningrad State University, he worked for three years as a lawyer in Stavropol, then returned to Leningrad State University for graduate studies (1962–1965). After obtaining his Ph. D., he taught law at the Leningrad Police School and the Leningrad Institute for Cellulose and Paper Industries' Technology (1965–1973), and between 1973 and 1990 he taught at Leningrad State University. In 1980, he married Lyudmila Narusova, at that time a history student at the Leningrad Academy of Soviet Culture and later a prominent MP. They had a daughter, Ksenia Sobchak. After obtaining his D. Sc. in 1982, he was appointed Professor and Head of the Department of Common Law in Socialist Economics. He was very popular among law students, especially for his mildly anti government comments. During his work at Leningrad State University, he met Vladimir Putin.
Заң шығарушы
1989 жылы «Перестройка» кезеңінде сайлау заңдары өзгергеннен кейін, ол Кеңес Одағының Халық депутаттары съезіне тәуелсіз кандидат ретінде сайланды. Ол заң білімі бар санаулы депутаттардың бірі болғандықтан, 1989-1991 жылдар аралығында қабылданған көптеген заңдарды жасауға зор үлес қосты. Андрей Сахаров пен Борис Ельцинмен бірге ол Өңіраралық депутаттар тобының негізін қалаушыларының және тең төрағаларының бірі болды. Ол сонымен қатар 1989 жылғы 9 сәуірде Тбилисиде болған оқиғаларды тергеу жөніндегі Парламенттік комиссияның төрағасы болды. Комиссия наразылық білдірушілерді тарату кезінде көптеген адам өліміне кінәлі деп танылған әскерилерді айыптады. Комиссияның баяндамасы Кеңес Одағы мен Ресейдегі бейбіт митингілерге қарсы әскери күш қолдануды қиындатты. Михаил Горбачев президенттік қызметін атқару кезінде Президенттің консультативтік кеңесінің мүшесі болды және президенттік әкімшіліктен бастау алған заңнамаға үлес қосты. 1991 жылы Кеңес Одағы тарағаннан кейін Собчак орталық парламент мүшесі болмады, бірақ Ельциннің Президенттік кеңесінің мүшесі және 1993 жылы Ресей Федерациясының Конституциясын дайындаған Конституциялық Ассамблеяның төрағасы болды. Конституция көбінесе «Собчак конституциясы» деп аталады, бірақ оның нақты авторлары көпшілікке онша мәлім емес.
In 1989, after election laws changed during Perestroika, he was elected as an independent candidate to the Congress of People's Deputies of the Soviet Union. He was one of only a few deputies who had a legal background, so he contributed enormously to most of the laws created from 1989 to 1991. He became one of the founders and a co chairman of the Inter Regional Deputies Group along with Andrei Sakharov and Boris Yeltsin. He also was a chairman of the Parliamentary Commission on the Investigation of the events of 9 April 1989 in Tbilisi. The Commission condemned the military, which was blamed for many deaths when dispersing demonstrators. The Commission's report made it more difficult to use military force against civil demonstrations in the Soviet Union and Russia. He was a member of the President's Consultative Council during Mikhail Gorbachev's tenure and contributed to legislation that originated from the presidential administration. After the Soviet Union was dissolved in 1991, Sobchak was not a member of the central Parliament but was a member of Yeltsin's Presidential Council and the chairman of the Constitutional Assembly that prepared the Constitution of the Russian Federation in 1993. The constitution is often informally called Sobchak's constitution, although its real authors have been somewhat less known.
Санкт-Петербург қаласының әкімі
1990 жылы сәуірде Собчак Ленинград қалалық кеңесінің депутаты болып сайланды, ал мамыр айында ол Кеңестің төрағасы болды. Оның басшылығы бастапқыдан бері күшті авторитарлық бейімділікпен ерекшеленді. Кеңес қала басқару құрылымын өзгертіп, тікелей сайлау арқылы сайланатын мэрді құру туралы шешім қабылдады. Мұндай сайлаулардың алғашқысы 1991 жылы маусымда қала атауын өзгерту жөніндегі референдуммен бірге өтті. Собчак сайлауда жеңіске жетті, ал қала өзінің тарихи Санкт-Петербург атын қайтаруға дауыс берді. Атаудың өзгеруі 1991 жылдың 12 қыркүйегінде өткен КСРО Халық депутаттары съезінің соңғы сессияларының бірінде бекітілді. Бұл өзгеріс КСРО Конституциясына түзету енгізуді қажет етті және оның қабылдануы Собчактан көп еңбек талап етті. Оның қызмет ету кезеңінде Санкт-Петербургке батыс инвестицияларын тарту мақсатында Киссинджер-Собчак комиссиясы құрылды. Путиннің айтуынша, ол Киссинджермен бірнеше рет кездескен. Киссинджер Горбачев тұсында КСРО Шығыс Еуропадан тым жылдам шығып кеткенін айтқанда, оны кінәлағандар болған, бірақ Киссинджер мұның мүмкін емес деп ойлаған. Путин Киссинджермен келісті, себебі шығарылым соншалықты асығыс болмағанда көптеген проблемалардың алдын алуға болар еді. Санкт-Петербург заң шығару жиналысының депутаты Юрий Шутов Владимир Путиннің Ленинград мемлекеттік университетінде КГБ бақылаушысы болып жұмыс істеген кезде Собчакқа қатысты құпия КГБ материалдары бар істі алғандығын мәлімдеді. Шутовтың сөзіне қарағанда, Путин бұл материалдарды Собчакқа шантаж жасап, қала әкімдігіндегі қызметке тағайындалуын қамтамасыз ету үшін пайдаланған. Собчак 1991 жылдан 1996 жылға дейін Санкт-Петербург қаласының әкімі болды. Оның қызмет ету кезеңінде қала мәдени және спорттық шаралардың жарқын орталығына айналды. Қала құрылымын күнделікті басқарудың көп бөлігін қала әкімінің екі орынбасары – Владимир Яковлев және Владимир Путин жүзеге асырды. Сыншылар бұл кезеңде қала инфрақұрылымының нашарлауын, жемқорлықтың және қылмыстың өсуін айтты. 1996 жылғы әкім сайлауында Собчакқа оның бұрынғы бірінші орынбасары Владимир Яковлев қарсы шықты және 1,2% айырмашылықпен жеңіліске ұшырады. Яковлевтің сайлау кампаниясының басты ұстанымы – Собчак өнерге көрсеткен қолдауы (қала ақшасы есебінен) және федералды саясатқа араласуы қаланың нақты проблемаларын шешуге кедергі келтірді.
In April 1990, Sobchak was elected a deputy of the Leningrad City Council, and in May he became the chairman of the Council. From the beginning, his leadership was marked by a strongly authoritarian bent. The Council decided to change the structure of the city governance so as to have a Mayor elected by direct elections. The first of such elections in June 1991 were combined with the referendum on the city name. Sobchak won the elections, and the city voted to return to its historical name of Saint Petersburg. The name change was established in one of the last sessions of the Congress of People's Deputies of the Soviet Union, held on 12 September 1991. The change needed an amendment of the Constitution of the Soviet Union and its passage required much effort by Sobchak. During his tenure, a Kissinger Sobchak commission was formed in order to attract western investment into St. Petersburg. According to Putin who had met with Kissinger a couple of times, when Kissinger stated that the Soviet Union had pulled out of Eastern Europe too quickly under Gorbachev and that Kissinger was being blamed but Kissinger had thought it was impossible, Putin had agreed with Kissinger because so many problems would have been avoided if the pullout had not been so hasty. A deputy of the Saint Petersburg Legislative Assembly Yury Shutov, claimed that Vladimir Putin got hold of a file with compromising KGB materials on Sobchak at the time when Putin worked as the KGB's overseer at Leningrad State University. Putin used this materials to blackmail Sobchak and secure his own appointment in the city administration, according to Shutov. Sobchak was Mayor of Saint Petersburg from 1991 to 1996. During his tenure, the city became a place of glamorous cultural and sporting events. Most of the everyday control of the city structure was handled by two Mayor's deputies – Vladimir Yakovlev and Vladimir Putin; critics alleged deterioration of city infrastructure, growing corruption, and crime during this time. In the 1996 mayoral election, Sobchak was opposed by his former first deputy Vladimir Yakovlev and lost by a margin of 1.2%. The major pitch of Yakovlev's campaign was that Sobchak's patronage of the arts (with city money) and involvement in federal politics prevented him from solving the real problems of the city.
Эмиграция және қайта оралу
1997 жылы Собчакқа қарсы қылмыстық тергеу басталды. Ол өзінің жеке пәтерін, үлкен қызының пәтерін және әйелінің сурет студиясын жекешелендіруде заңбұзушылықтар жасады деп айыпталды. Ресейдің 1990-жылдарының стандарттарымен қарағанда, бұл айыптаулар салыстырмалы түрде жеңіл болды (қала қаржысына келтірілген залал он мыңдаған долларды құраса да). Сондықтан Собчактың жақтастары қылмыстық іс жүргізуді саяси қуғын-сүргін ретінде қарастырды. Ксения Собчак айтуынша, бұл науқан 1995 жылы Мәскеуден әкесінің болашақ президенттік сайлауға түсуіне кедерес келтіру мақсатымен басталған. 1997 жылдың 7 қарашасында Собчак Ресей тарапынан паспорттық бақылаудан өтпестен жеке ұшақпен Парижге ұшып кетті. Кетуінің ресми себебі – Париждегі ауруханада жүрек ауруына емделу еді, бірақ Собчак ауруханаға жатқан жоқ. 1997 жылдан 1999 жылға дейін ол Парижде саяси эмигранттың әдеттегі өмірін өтті. 1999 жылдың маусым айында оның досы Владимир Путин саяси тұрғыдан күшті болды (бірнеше апта ішінде ол Ресейдің премьер-министрі болды) және ол прокурорларды Собчакқа қарсы қозғалған істі тоқтатуға итермеледі. 1999 жылдың 12 маусымында Собчак Ресейге оралды. Оралғаннан кейін Собчак Путиннің Ресей президенті болу жолындағы күресінде белсенді қолдаушысына айналды.
In 1997, a criminal investigation started against Sobchak. He was accused of irregularities in the privatization of his own apartment, his elder daughter's apartment, and his wife's art studio. By the standards of the 1990s in Russia, the allegations were relatively minor (although the alleged losses for city finances were still in the tens of thousands of dollars). Thus, Sobchak's supporters saw the criminal proceedings as a political repression. According to Ksenia Sobchak, this campaign was started in 1995 from Moscow to prevent her father from running in future presidential elections. On 7 November 1997, Sobchak flew to Paris on a private plane without passport processing on the Russian side. The formal reason for his departure was medical treatment in a Paris hospital for his heart condition, but Sobchak never checked in at the hospital. Between 1997 and 1999, he lived the typical life of a political émigré in Paris. In June 1999, his friend Vladimir Putin became much stronger politically (in a few weeks he became the Prime Minister of Russia), and he was able to make the prosecutors drop the charges against Sobchak. On 12 June 1999, Sobchak returned to Russia. After his return, Sobchak became a very active supporter of Putin in his quest for the Russian presidency.
Өлім
2000 жылдың 17 ақпанында Путин Собчакпен кездесіп, оны сайлау науқанына қолдау көрсету үшін Калининградқа баруға шақырды. 2000 жылдың 20 ақпанында Собчак Калининград облысындағы Светлогорск қаласында күрт қайтыс болды. Бастапқы күдік жүрек талмасы болды, бірақ екі сарапшының қорытындылары қарама-қайшы болды. Собчак өліміне қатысты қылмыстық тергеу екі айдан астам соң, 2000 жылдың 6 мамырында "ауырлатушы жағдайлармен алдын ала жоспарланған кісі өлтіру" ретінде ғана басталды. Үш айдан кейін тергеу нәтижесіз жабылды. Валерия Новодворская басқаратын Демократиялық одақ партиясы ресми мәлімдеме жасап, тек Собчак ғана емес, оның екі көмекшісі де бір уақытта жүрек талмасына шалдыққан, яғни уланған болуы мүмкін екенін мәлімдеді. Собчак қайтыс болған кезде оның жанында тағы екі адам болған, бірақ олардың есімдері жарияланбады. Аркадий Ваксберг жүргізген тәуелсіз тергеуге сәйкес, Собчак қайтыс болғаннан кейін оның екі күзетшісі де улану белгілерімен емделді, бұл улану арқылы жасалған кісі өлтіру мүмкіндігін көрсетеді. Собчак әйелі Людмила күйеуінің денесіне жеке қарап тексеру жүргізді, бірақ нәтижелерін жарияламады; ол BBC тілшісіне қорытындыларын Ресейден тыс, қауіпсіз жерде сақтайтынын айтты. Ол Санкт-Петербургтегі Александр Невский монастырындағы Никольское зиратына, Галина Старовойтованың қабіріне жақын жерге жерленді.
On 17 February 2000, Putin met with Sobchak and urged him to travel to Kaliningrad to support his election campaign. On 20 February 2000, Sobchak died suddenly in the town of Svetlogorsk in Kaliningrad Oblast. The initial suspected cause of death was a heart attack, but the findings of two medical experts were contradictory. A criminal investigation of Sobchak's death as a possible "premeditated murder with aggravating circumstances" was opened only on 6 May 2000, more than two months later. After three months, the investigation was closed without a finding. The Democratic Union party led by Valeria Novodvorskaya made an official statement that not only Sobchak, but also two of his aides had heart attacks simultaneously, which indicated poisoning. Two other men were present with Sobchak during his death, but their names were not publicly disclosed. According to an independent investigation by Arkady Vaksberg, both bodyguards of Sobchak were treated for symptoms of poisoning after Sobchak's death, indicating a probable contract killing by poisoning. Sobchak's widow Lyudmila had her own autopsy done on her husband's body, but never made the results public; she told the BBC that she keeps the findings in a secure location outside Russia. He was interred in Nikolskoe Cemetery at the Alexander Nevsky Monastery in St. Petersburg, near the grave of Galina Starovoitova.