Кіріспе
Уолтер Хиллдің 1980 жылғы фильмі.
"Ұзақ салтшылар" – Уолтер Хиллдің режиссерлік еткен 1980 жылғы американдық вестерн фильмі. Оны Джеймс Кич, Стейси Кич және Тим Зиннеман продюсерлік етті, ал Ри Кудер түпнұсқа саундтрек авторы болды. Кудер осы саундтрек үшін 1980 жылы Лос-Анджелес киносыншылары қауымдастығы сыйлығының «Үздік музыка» номинациясын жеңіп алды. Фильм 1980 жылғы Канн кинофестиваліне іліккен. Фильмнің ерекшелігі – Джеймс-Янгер тобындағы төрт ағайынды рөліне төрт нағыз ағайынды актерлер шақырылғандығы.
Сюжет
Азамат соғысынан кейінгі жылдары Джеймс Янгер бандысы АҚШ-тың орталық аймақтарындағы банктер мен пойызға шабуыл жасап, жергілікті халықты қорқытады. Бұл тоналғандардың тобын Джесси Джеймс пен Коул Янгер, сондай-ақ олардың бірнеше бауырлары басқарады. Бір банк тонау кезінде Эд Миллер ашуланып оқ атып, кеңсе кызметкерін өлтіреді, нәтижесінде атыс болып, Джесси жараланады. Джесси Эдді бандыдан қуады, ал оның інісі Клелл қалады. Пинкертон агенттігінің детективі Риксли заңсыздықты ұстауға бекітіледі. Риксли олардың ізін табанды түрде қуалайды, бірақ қателіктері салдарынан Янгердің туысын және Джеймстің ең кіші інісін өлтіріп алады, сондай-ақ бірнеше адамын жоғалтады. Осы қателіктерінен кейін Пинкертон агенттігі ізденістен бас тартады. Джим Янгер Бет атты қызға уақытында қызығушылық танытқан еді, бірақ ол Эдке күйеуге шыққанын білгенде қатты ренжіп, күйбеңдейді. Фрэнк пен Джессидің кіші бауырының жерлеу рәсімінде ол Бетті Эдті тастап кетуге көндіреді, соңынан ол оған үйленеді. Клелл Миллер 1876 жылдың қыркүйегінде Джеймс-Янгер бандысының Миннесота штатының Нортфилд қаласындағы "квадрат бастыларға" тиесілі банкке шабуыл жасау үшін солтүстікке қарай жол тартуын ұсынады. Олар туралы әңгіме тарап, Пинкертон агенттігі қала тұрғындарына ескерту жасаған. Тоналған әрекет сәтсіз аяқталады: банк сейфі таймерге қойылғандықтан ашылмайды. Кассир мен тағы бір азамат оқтан өлтіріледі. Қашып кетуге тырысқанда, банды қала тұрғындарынан оқ алады. Екі заңсыз адам қаза табады, Клелл қаза болады, Фрэнкке қолына оқ тиеді, ал Янгерлердің барлығы ауыр жарақат алады. Аман қалған банды мүшелері орманға барып, уақытша лагерь құрады. Джесси қашуды жалғастыруға шешім қабылдайды және жарақат алғандарды өздерінің тағдырына қалдырады, бірақ оларды ұстап алуға келген топ оларды жетеді. Коулдың қорқытуына қарамастан, Фрэнк Джессиге қосылып, олар бірге жолға шығады. Джесси Миссуриге оралғанда жаңа банды құруды жоспарлап отырғанын Фрэнкке айтады, бірақ Фрэнк оған күмәнмен қарайды. Джеймс ағайындары Миссуриге оралады, ал Янгерлер тұтқындалады. Риксли Янгерлерді түрмеде сұраққа алады, бірақ олар Джесси туралы ешқандай ақпарат бермейді. Боб пен Чарли Форд Джессиге оның жаңа бандысына қосылуды ұсынып, оны ақшаға беруге келіседі. Риксли оларды Джессиді 15 мың долларға өлтіруге жалдайды. Олар Джессидің үйінде кешкі ас ішеді, ол суретті түзетуге тырысқанда Боб оны атып өлтіреді. Ағасының қаза болғанын естіген Фрэнк Джеймс Джессиді жерлеу үшін алып кету шартымен өзін ұстап беруге келіседі. Риксли Фрэнкті қамауға алып, осы шартты орындайды.
Театрлық шығу тегі
1971 жылы Джеймс пен Стейси Кич Райт ағайындарын сомдады. Ағайындар материалды сценарий түрінде қайта жазып, оны Билл Брайденнің жұмысымен біріктірді, ол өзінің Джесси Джеймс сценарийін жазған еді. Стейси Кичтің айтуынша, Стивен Смит деген тағы бір автор "барлық жіптерді біріктіріп, тұтас түсінікті жасады".
Фильмдерді түсіру
1974 жылы Джеймс Кич Роберт Каррадинмен бірге "Хатфилдтер мен Маккойлар" телефильмінде түсіріліп, оған жоба туралы айтқанда; Каррадин өзінің және ағаларының Янгер ағалар рөлін ойнауын ұсынды. Оқиғадағы барлық ағалардың нағыз ағалармен сомдалуы идеясы кеңейді, сондай-ақ Рэнди мен Деннис Куайд Миллер ағалар рөлін ойнауға келісті.
The idea that all the brothers in the story would be played by real life brothers expanded, and Randy and Dennis Quaid also became attached to the project to play the Miller brothers.
Түсірілім
Фильмнің бір бөлігі Паррот қаласында, Джорджия штатында түсірілді, ал бастапқы сахнасы Лири қаласында түсірілді. Лиридің басты көшесі асфальтты жасыру үшін топырақпен жабылды, сондай-ақ көптеген дүкендер сол заманға сай "шынайы" көрініс беру үшін өзгертілді. Теміржол көріністері Техас штатының теміржолында және Калифорния штатының Туолумн округіндегі Сьерра теміржолында түсірілді. "Компания бастапқыда Миссуриде түсіргісі келді, бірақ қаланың тым кең жайылуы олардың жоспарын құлатты", - деді бір жарнамашы. "Паррот таңдалды, себебі ол жерде уақыт тоқтап қалғандай сезім тудырады. Ғимараттар жылдардың әсерінен зардап көрмеген, және ол 1876 жылғы Нортфилд, Миннесота қаласына өте ұқсас", - деді өндіріс менеджері Джин Леви. Хиллдің айтуынша, ең қиын көрініс – жылқылардың шыныдан секіріп өтуі болды. "Біз оларды үш апта бойы жаттықтырып, шынысыз секіруге үйреттік. Оларды осыған дайындағаннан кейін, шыныны қостық. Жылқылар үшін бұл күтпеген жағдай болды, және олар мұны бір рет қана істей алады. Екінші секіру үшін біз басқа жылқыларды пайдаландық". Хилл осы көріністі баяулатып түсірді, бұл әдіс Сэм Пекинпаның вестерн фильмдерімен байланысты. Хиллдің пікірінше, "Сэмнің баяу қозғалыста түсіру әдісі менікінен мүлдем өзгеше болды. Сэм жеке сәттерді ұзарту арқылы оларды шынайырақ көрсетіп, атылғандағы қорқынышты сәтті ерекше атап көрсетті. "The Long Riders" фильмі түс көру сияқты болуы керек, жаман түс сияқты, онда бәрі дұрыс болмайды, бірақ сіз бұған назар аудармайсыз, қайда екеніңізді және қалай келгеніңізді білмейсіз". Фильм бастапқы 7,5 миллион долларлық бюджеттен асып кеткен кезде Кичтер атқарушы продюсерлердің гонорарын жоғалтты. "The Long Riders" фильмі сенім мен идеализм негізінде жасалды", - деді Кич.
Саундтрек
Фильмнің музыкасын Ри Кудер жазды, аранжировкалады және орындады. Кудер Хиллдің фильм түсіру кезінде өзінің бір пластинкасын тыңдағанын және менің музыкамда ол іздеген атмосфералық сапа бар деп ойлағандығын айтты. Уолтер музыканы фильмнің ортасының бір бөлігі ретінде қарастырады, оны басқаратын фактор ретінде емес, мен әрқашан кино музыкасына экологиялық мәселе ретінде қарадым. Саундтректің басқа орындаушылары – мультиинструменталист Дэвид Линдли және перкуссионист Мильт Холланд. Кейбір әндер «The Long Riders» альбомы ретінде шығарылды. Бұл Кудердің Уолтер Хилл үшін жазған бірнеше саундтректердің алғашқысы болды. Кейінірек Кудер бұл саундтректің өзінің «ең оңайы» болғанын айтты, мынаны қосып:
Мен оңтүстік музыкасының ескі үлгілерін жеткілікті естіп, орындағандықтан, оны жасау мен үшін қиын болған жоқ. Фильм қоғам және отбасы туралы болды, мен сол кездегі музыка қалай сезілгенін ойлауым керек еді. Ол сол заманғы американдық эстетиканы бейнелеуі керек еді, ол қазіргі өмірден мүлдем өзгеше. «Шындығына жақын» сезіну керек, бірақ сол шындықты ойлап табу да қажет. Мен өзімді басқа заманда елестетуім керек еді, Арнольд Шварценеггер үшін бақытты, қайғылы немесе қауіпті не екенін емес, Джесси Джеймс үшін бақытты, қайғылы және қауіпті не екенін ойлауым керек еді. Мен көрістің эмоцияларына назар аудардым, және музыка жақсы жұмыс істеді.
I’d heard and played enough old time Southern music that it wasn’t too much of a stretch for me to create it. The film was about community and family, and I had to think what the music would have felt like in those days. It had to capture that early American aesthetic, which is a world away from how we live now You have to sound "authentic," but you also have to invent that authenticity. I had to imagine myself in another time, and not think about what was happy, sad or dangerous to Arnold Schwarzenegger, but what was happy, sad and dangerous to Jesse James. I ended up concentrating on the scene’s emotions, and the music worked fine.
Сыни жауап
Джанет Маслин ("The New York Times" газеті) фильм туралы былай деп жазды: "Тіпті оның ақырын жылжыған сәттері де Рик Уэйттің әдемі түсірілімі мен актерлік құрамының көркемдігіне байланысты қызығушылық тудырады, мүмкін Нұхтың өзі оларға қызығатын еді. Дегенмен, фильм баяу және сюжеті анық емес, оны түсіну үшін жеткілікті оқиға жоқ". Variety басылымының Тодд Маккарти фильмнің "бірнеше жағынан ерекше екенін, соның ішінде тарихи құқық бұзушы туыстар рөліндегі актер ағайындыларын таңдауы, бірақ повестволық шешімдер өте эпизодтық және көркемдік ерекшеліктері біртұтас кескінді құрамайды. Қызықты әрекетке қарамастан, бұл фильм Вестерн жанрын қайта жандандыра алмайды". "Chicago Tribune" газетінің Джин Сискел фильмге төрт жұлдыздың үш жарымын беріп, "Вестерн жанры режиссерлер "The Long Riders" сияқты жаңа және қызықты фильмдер түсіргенше өмір сүре береді, ол көп айтылған оқиғаны ерекше жақсы жеткізеді" деп жазды. "Los Angeles Times" газетінің Кевин Томас: "Егер "The Long Riders" сценарийін жазғандар – Джеймс пен Стейси Кич, сондай-ақ олардың режиссері Уолтер Хилл – жаңа ештеңе айта алмаса, онда олардың фильмі тек Нортфилд шабуылын мүмкіндігінше қанды түрде қайта жасау үшін жасалған. Бұл мағынасыз және көңілсіз құқық бұзушылар туралы сага төрт ағайынды топтың (кем емес) басты рөлдерде ойнауына қарамастан, отбасылық фильм емес, әрине". Гари Арнольд ("The Washington Post" газеті) фильмді "тақырыбына және фильм жасаушылардың ниетіне сәйкес келетін, мінсіз сезімтал және көркемделген вестерн" деп атады. Newsweek журналының Дэвид Ансен: "Оқиға көбінесе қайта ойналған сияқты көрінеді, көрермен әсерге қарағанда көз тартады. Тек Дэвид Каррадиннің Коул Янгер рөліндегі салқын, қаһарлы бейнесі мен Памела Ридтың Белл Старр рөліндегі сарқастық әзілі ғана терең, ағымдағы атмосфераны бұзады. Сценарий (Билл Брайден, Стивен Филип Смит, Стейси және Джеймс Кич) эмоционалдық жарылысқа жеткізбейтін шамалы бөліктерден тұрады. Дегенмен, "The Long Riders" соңғы жылдардағы ең жақсы вестерн – ол ритуалдың лаконикалық әдемілігіне ие". Кино тарихшысы Леонард Мальтин бұл фильмді "Батыстағы "Барлық отбасы" фильмі, стильді, бірақ қанды" деп сипаттап, жылдық "Кино және бейне нұсқаулығында" (қазіргі таңда жарияланбайды) 4 жұлдыздың 3-ін берді. Rotten Tomatoes сайтында фильм 28 рецензия негізінде 82% мақұлдау рейтингіне ие, ал салмақты орташа бағасы 6.8/10 құрайды. Metacritic-те фильм 5 сыншының пікірі бойынша 100-ден 68 бал алды, бұл "Жалпы оң пікірлер" дегенді білдіреді.
Кассалық жинақ
"The Long Riders" алғашқы көрсетілімінде кассада сәтсіз болды. 1981 жылдың маусым айында Джеймс Кич вестерн фильмдерінің нашар кассалық көрсеткіштері туралы мақалаға жауап ретінде «Лос-Анджелес Таймс» газетіне хат жазды. Кич «The Long Riders» фильмі «кассада «Жұлдызды соғыстар» болған жоқ» екенін, бірақ 9 миллион долларлық инвестициясын толығымен өтегенін және «United Artists» компаниясына пайда әкелгенін мәлімдеді. Стейси Кич өзінің естеліктерінде «Мен бүгінге дейін фильм ақша тапқанына сенемін, бірақ студия тек шығынды өтегенін айтты» деп жазды.
Ұсынылған преквел
1981 жылдың мамырында Дэвид Каррадин Азамат соғысы дәуірінде өтетін алдын-ала түсірілімге дайындық жүріп жатқанын айтты. 1982 жылдың ақпан айында Стейси Кич сценарий жазылуда екенін және оның кинотеатрларда көрсетілетін толық метражды фильм немесе телесериал болатынын мәлімдеді. Ол Арканзас штатында телесериал түсіріп жүргенде: "Ол жерде кабельдік телеарнада көрсетілген "Ұзақ аттылар" туралы сөйлесуге көп адам келді, бұл мені қайтадан жігерлендірді. Джесси Джеймс туралы әңгіме мәңгілікке созылатынын түсіндім. Жаңа жобаны іске асыруға асығамын", - деді. 1982 жылдың қыркүйегінде Стейси Кич: "Оны теледидар үшін дамыту мүмкіндігі бар. "Ұзақ аттылардан" кейін көптеген тарихи оқиғалар болды. Барлығы "Джесси өлді" дейді, бірақ біз оның өлімі тарихқа жазылғандай болмағанын айтамыз", - деді. Дегенмен, бұл жоба іске аспады.