Кіріспе

1868 жылы Теннесси штатында болған бүлік

Пуласкидегі бүлік – 1868 жылдың 7 қаңтарында Теннесси штатының Пуласки қаласында болған нәсілдік бүлік. Бұл бүлікке себеп болған – өткен жазда ақ адам Келвин Ламберт пен афроамерикалық Келвин Картер арасындағы сауда дауы болған сияқты, бірақ Ламберт Картердің досын оның қара нәсілді әйелі туралы қауесеттерге байланысты атып жіберген кезде жағдай шиеленісіп кетті. Ламберт Картердің досы Уитлок Филдсті атқаннан кейін, жақын жердегі үйлерден көптеген қарулы ақ адамдар келіп, Картер мен тағы жеті қара нәсілді адамға қараларға тиесілі азық-түлік дүкенінде шабуыл жасады. Полиция атысты тоқтатуға келісім жасағанымен, босатылғандар дүкен есігі алдында жиналғанда, он сегіз ақ адам жүгіріп келіп, оларға жақыннан оқ атты. Олар бір адамды өлтіріп, тағы біреуін қаза қалдырып, төртеуін жарақаттады. Ақ адамдар ешқандай жарақат алмады және сотқа тартылмады. Оқиғаны Теннесси штатының Нэшвилл қаласындағы Азат етілген құлдар бюросы тергеді.

Оқиғаның негізі

1865 жылдың желтоқсанында ақ конфедерация ардагерлері Пуласкиде Ку-Клукс-Клан (ККК) құрды – құпия жазалаушы ұйым. Теннесси және басқа штаттардың көптеген қалаларында бөлімшелер ашылды. Ұйым мүшелері көбінесе топта әрекет етіп, қара нәсілді адамдарды түнде қорқытып, саяси және кейде экономикалық белсенділікті басуға тырысты. Нэшвилдегі Бостандық алғандар, қашқын мен тастап кетілген жерлер жөніндегі бюроның орынбасары Майкл Уолш, 1868 жылдың 9 қаңтарында қаладағы кісі өлтірулер мен оқ атысуды тергеу үшін Пуласкиге келді. Ол дүкен иесі, ақ нәсілді Кальвин Ламберт пен бостандық алған Кальвин Картердің арасында өткен жазда басталған сауда дауынан туған араздық болғанын білді. Картердің тағы бір бостандық алған Джон Картермен туыс болуы мүмкін, ол да қалада дүкен иесі болған. Ақтар, енді құлдықтан босатылған адамдармен бәсекелесуге наразылық білдірді. Бірақ зорлық-зомбылықтың тікелей себебі – Ламбертке Картер мен оның досы Уитлок Филдс оның қара нәсілді әйеліне «қорқыту» жасап, оны дүкеніне жақындамауға ескерткені туралы хабар жеткені болды. Ламберт Филдсті көшеде кездестіріп, оған тапаншадан екі рет атты. Филдс қарымды атуға мүмкін болмады, өйткені оның қаруы істемеді. Оқ дыбысын естіген 18-ден астам ақ адам үйлерінен қару-жарақпен шығып, қара нәсілділердің кез келген қарсылығын басуға асықты. Олар бостандық алған Джон Картерге тиесілі жақын маңдағы дүкенге шабуыл жасады. Дүкенде Кальвин Картерді қоса алғанда, сегіз қара нәсілді адам жиналған еді. Бастапқыда олар күтпеген шабуылға тап болғанмен, біразы қарулы болды және бірлесіп қарсылық көрсетіп, ақтарды ұстап тұрды. Көптеген оқтар атқаннан кейін, қала констеблі атысты тоқтатуға келісім жасады. Қара нәсілділер дүкеннен шыққанда, ақ толқынынан он сегіз адам оларға шабуыл жасап, атып, Оранж Родсты өлтіріп, Кальвин Картерді қаза таптырды. Тағы екі афроамерикалық ауыр жарақат алды, ал тағы екеуі жеңіл жарақаттанды. Ақтардың ешқайсысы жарақат алмады. Ақтардың жақсы дайындығы мен бостандық алғандарға қарсы үйлесімді әрекеттерін ескере отырып, Уолш олардың Ку-Клукс-Кланның (ККК) мүшелері болуы мүмкін деп болжады. Көтерілістен басқа, ақтар жергілікті оқиғаларда қара нәсілді адамдарды өлтірді және аймақтағы бостандық алғандар мен олардың қолдаушыларына қарсы жалпы қорқыту науқанын жүргізді. Бұл тәртіпсіздік ККК-ның Джайлс округі мен Орта Теннесси аймағындағы күшінің артуын көрсетті. ККК мүшелері 1868 жылғы сайлауға дейін 1300-ден астам кісі өлтірген. Зорлық-зомбылықтың көп бөлігі қара нәсілді адамдарды қорқытуға және республикалық қолдауды жоюға бағытталған, бірақ «көшпенділер» мен «иәсіздер» ақ нәсілділер де мақсатқа алынды.