1943 жылғы Лос-Анджелестегі зут-сюит көтерілісі

Кіріспе

1943 жылы Лос-Анджелесте АҚШ Қарулы Күштерінің әскери қызметшілері латын американдықтарына қарсы ұйымдастырылған тәртіпсіздік.

«Зоот костюмдері төңкерісі» – 1943 жылдың 3-8 маусымы аралығында Лос-Анджелесте, Калифорния штатында, АҚШ-та болған, Оңтүстік Калифорнияда дислокацияланған американдық әскери қызметшілер мен жас латын және мексикалық-американдық қала тұрғындарының қатысуымен болған тәртіпсіздіктер сериясы. Бұл 1943 жылдың жазында нәсілдік тәртіпсіздіктерге ұшыраған оннан астам соғыс уақытындағы өнеркәсіптік қалалардың бірі болды, соның ішінде Мобиль (Алабама штаты), Бомонт (Техас штаты), Детройт (Мичиган штаты) және Нью-Йорк қаласы. Америкалық әскерилер мен ақ нәсілді Лос-Анджелес тұрғындары екінші дүниежүзілік соғыс кезінде көп мөлшерде матадан тігілген зоот костюмдерін киген балаларға, жасөспірімдерге және жастарға шабуыл жасап, киімдерін шешіп тастады, себебі олар бұл киімдерді патриоттық емес деп есептеді. Сол кезде соғысқа қажетті мата мен азық-түлік рационированиеленді. Көбінесе мексикалық-американдық жастарға бағытталған зорлық-зомбылық болғанымен, зоот костюм киген афроамерикандық және филиппиндық-американдық жастар да шабуылға ұшырады. «Зоот костюмдері төңкерісі» Лос-Анджелес маңындағы бейресми коммерциялық аймақта латын американдық жас жігіттің өлтірілуінен кейін болған «Sleepy Lagoon» кісі өлтіру ісіне байланысты туындаған қорқыныш пен жаулыққа тікелей себеп болды. Бұл тәртіпсіздік сол жылы Чикаго, Сан-Диего, Окленд, Эвансвилл, Филадельфия және Нью-Йорк қалаларында латын американдықтарына қарсы ұқсас шабуылдарға ұйтқы болды. Зоот костюмдерін кигендердің наразылығы Чикано қозғалысы кезінде Чиканоларға үлгі болды.

Мексикалықтар Лос-Анджелесте

Калифорния 27 жыл Мексиканың құрамында болды және Мексика-Америка соғысынан кейін АҚШ-тың бөлігі болғанға дейін ғасырлар бойы Жаңа Испанияның вице-корольдігіне қарады. Осы тарихтың нәтижесінде Калифорнияда үнемі үлкен латиноамерикандық халық қоныстанды. 20 ғасырдың басында көптеген мексикалықтар жұмыс іздеп Техас, Аризона және Калифорния сияқты жұмыс күшіне мұқтаж АҚШ-тың шекаралық штаттарына көшіп келді. Фермерлер оларды ірі шаруашылықтарда жұмыс істеуге шақырды, сондай-ақ бұл штаттарда ауыл шаруашылығымен байланыссыз жұмыстарда да жұмыс істеді. Ұлы депрессия кезінде, 1930 жылдардың басында, АҚШ Мексикаға 500 000 мен 2 миллион аралығында мексикалық текті адамдарды (соның ішінде 1,2 миллионға дейін АҚШ азаматтарын заңсыз депортациялады) депортациялады (Мексикалықтардың қайтарылуына қараңыз), Американың шектеулі экономикалық ресурстарындағы сұранысты азайту мақсатында. 1930 жылдардың соңына қарай АҚШ-та шамамен үш миллион мексикалық-американдық тұрды. Лос-Анджелесте Мексикадан тыс мексикалықтардың ең көп шоғырланған жері болды. Лос-Анджелестегі жұмысқа қатысты кемсітушілік аз ұлт өкілдерін кедейлік шегінен төмен жалақыға жұмыс істеуге мәжбүр етті. Лос-Анджелес газеттері мексикалықтарды нәсілдік дәйексіз насихатпен сипаттады, жасөспірімдер арасындағы қылмыстық жағдайларға қатысты мәселе бар екенін көрсетеді. Бұл факторлар мексикалық иммигранттар, мексикалық текті адамдар мен еуропалық американдықтар арасындағы нәсілдік шиеленісті күшейтті. Осы кезеңде Лос-Анджелес кеңейіп, нашар қала құрылысының салдарынан қоғамдық орындардың, отбасылық жерлердің және әлеуметтік қарым-қатынастың отбасылық үлгілерінің бұзылуына әкелді. Маңызды шешімдердің бірі – Чавес шатқалында, негізінен жұмысшы және иммигранттар тұратын ауданда, Әскери-теңіз күштерінің резервінің қару-жарақ қоймасына миллион долларлық Әскери-теңіз оқу мектебін орналастыру болды. Жас мексикалық-американдық жігіттер наразылық білдіріп, тәртіпсіздікке қарсы науқанды бастағаннан кейін, бір жыл бұрын қорқыту және қарсылық көрсету науқанын бастады, Чавес-Рейвин ауданы кейіннен зут киімдерін киетін жастар мен теңізшілердің арасындағы қақтығыстардың ошағына айналды. Лало Герреро чикано музыкасының әкесі ретінде танылды, өйткені жастар өздерінің музыкасын, тілін және киімдерін қабылдады. Жас жігіттер зут костюмдерін киді – кең жағалы ұзын пиджак, кең иықты шалбар, кейде шошқа пішінді шляпа, ұзын сағат тізбегі және қалың табанды аяқ киім. Олар өздерін пачуко деп атады. 1940 жылдардың басында мексикалық-американдық жастардың тұтқындалуы және Лос-Анджелес Таймс газетіндегі жағымсыз жазбалар осы пачуко бандаларының қоғамға қауіпті қылмыскерлер деген пікірді қалыптастырды. 1942 жылдың жазында "Слипи-Лагун" ісі бүкіл елге танымал болды. 38-ші көшедегі банданың тоғыз жасөспірім мүшесі Жозе Диас есімді бейбіт азаматты тастап кетілген карьерде өлтірді деген айып тақты. Тоғыз айыпталушы сотта айыпты деп танылып, ұзақ мерзімге бас бостандығынан айырылды. Эдуардо Обрегон Паган былай деп жазды: Көптеген лос-анхелестіктер Хосе Диас өлімін мексикалық-американдық жастар арасындағы заңсыздық пен бүлікшіліктің үлкен үлгісінен туындаған трагедия деп қарады, олардың өзіндік айырмашылықты қалыптастыруын байқады және жасөспірімдер арасындағы қылмыстық жағдайларды жою үшін күшейтілген шаралар қабылдауды талап етті. Тоғыз жігіттің сот үкімі ақырында күшін жойды, бірақ бұл іс АҚШ-та мексикалық-американдықтарға деген жағымсыз көзқарасты күшейтті. Полиция мен баспасөз барлық мексикалық жастарды "пачуко бандиттері және балалар бандиттері" деп сипаттады.

California was a part of Mexico for 27 years, and part of the Viceroyalty of New Spain for centuries, before becoming part of the United States following the Mexican–American War. Because of this history, there has always been a large Latino population in California. During the early 20th century, many Mexicans immigrated for work to US border states that needed workers, areas such as Texas, Arizona, and California. They were recruited by farmers for work on the large farms and also worked in those states in non agricultural jobs. During the Great Depression, in the early 1930s, the United States deported between 500,000 and 2 million people of Mexican descent (including the illegal expulsion of up to 1.2 million U. S. citizens) to Mexico (see Mexican Repatriation), in order to reduce demands on limited American economic resources. By the late 1930s, about three million Mexican Americans resided in the United States. Los Angeles had the highest concentration of ethnic Mexicans outside Mexico. Job discrimination in Los Angeles forced minorities to work for below poverty level wages. The Los Angeles newspapers described Mexicans with racially inflammatory propaganda, suggesting a problem with juvenile delinquency. These factors caused much racial tension between Mexican immigrants, those of Mexican descent, and European Americans. During this time, Los Angeles was undergoing an expansion, which caused disruptions in communal sites, family sites, and family patterns of social interactions due to poor city planning. One major decision was to put a million dollar Naval training school for the Naval Reserve Armory in the Chavez Ravine, a primarily working class and immigrant area for Mexican Americans. As young Mexican American men from the neighborhood grew agitated and began a campaign of harassment, intimidation, and resistance a year prior to the riots, the Chavez Ravine area would later be a hot spot for encounters between the zoot suiters and sailors. Lalo Guerrero became known as the father of Chicano music, as young people adopted music, language, and dress of their own. Young men wore zoot suits—a flamboyant long jacket with baggy pegged pants, sometimes accessorized with a pork pie hat, a long watch chain, and thick soled shoes. They called themselves pachucos. In the early 1940s, arrests of Mexican American youths and negative stories in the Los Angeles Times fueled a perception that these pachuco gangs were delinquents who were a threat to the broader community. In the summer of 1942, the Sleepy Lagoon murder case made national news. Nine teenage members of the 38th Street Gang were accused of murdering a civilian man named José Díaz in an abandoned quarry pit. The nine defendants were convicted at trial and sentenced to long prison terms. Eduardo Obregón Pagán wrote:

Many Angelenos saw the death of José Díaz as a tragedy that resulted from a larger pattern of lawlessness and rebellion among Mexican American youths, discerned through their self conscious fashioning of difference, and increasingly called for stronger measures to crack down on juvenile delinquency. The convictions of the nine young men were ultimately overturned, but the case generated much animosity within the United States toward Mexican Americans. The police and press characterized all Mexican youths as "pachuco hoodlums and baby gangsters".

Екінші дүниежүзілік соғыс

1941 жылы желтоқсанда Жапонияның Перл-Харборға шабуыл жасауынан кейін АҚШ-тың Екінші дүниежүзілік соғысқа кіруімен, ел халыққа рациондау шектеулерімен және әскери қызметке шақыру мүмкіндігімен күресуге мәжбүр болды. 1942 жылдың наурыз айында Соғыс өндірісі жөніндегі кеңес (WPB) ерлер костюмдерінің және жүннен жасалған барлық киімнің өндірісін реттеді. Мата қолдануды 26%-ға азайту мақсатында WPB Esquire журналының "Ақшыл костюмдерді Сэм аға жасады" деп атаған киімдерді өндіру ережесін шығарды. Бұл ереже кең кесілген зоот костюмдерін және әйелдердің кең юбкаларын немесе көйлектерін жасауға тыйым салды. Көптеген заңды тігіншілер компаниялары Соғыс өндірісі жөніндегі кеңестің нұсқауларына сәйкес келмейтін костюмдерді өндіруден немесе жарнамалаудан бас тартты. Бірақ зоот костюмдеріне деген сұраныс азайған жоқ; Лос-Анджелес және Нью-Йорк қалаларындағы тігіншілер желісі киімдерді өндіруді жалғастырды. Жастар өздерінің киімдерін кие берді. Мексикалық американдықтар қарулы күштерде көп болғанымен, олар осы шиеленісті басуға жеткілікті танымал немесе құрметті болған жоқ. Теңізшілер мен зоот костюмдерін кигендер арасындағы алғашқы қақтығыс 1942 жылдың тамызында Чайнатаун маңында болды. Чавес шатқалында оқыған теңізшілер демалысқа Қытай ауданына барды. Бір теңізші мен оның сүйіктісі жол жүргенде, төрт зоот костюмдерін киген жігіт олардың алдынан кешіп, жолды тосқан. Олар теңізшілерді өткізбей, оны көшеге итеріп жіберді. Жас жігіт пен теңізші үнсіз тұрып, бірақ өз орнынан жылғанын жоқ, соңында теңізші кері шегінді. Бұл киім стилі нәсілдік мақтаныш пен маңыздылық сезімін қалыптастырды; алайда, бұл сәндік үрдіс көп ұзамай Оңтүстік Калифорниядағы жас мексикалық американдықтардың, итальяндықтардың және филиппиндіктердің гардеробына енді, олар зоот костюмін киетіндердің бейнесіне айналды. Зоот костюмдерінің модасын тарату және бөлісу африкалық американдықтардың жас мексикалық американдықтарға, итальяндық американдықтарға және филиппиндік американдықтарға танымал мәдениеттің артуын көрсетті. Сонымен қатар, "Лос-Анджелестегі зоот костюмдерге қатысты тәртіпсіздіктерді, журналистер мен саясаткерлердің пікірлерін талдау және оның нәсілдік қатынастармен, жаргонмен, джаз музыкасымен және бимен байланысын қарастыру, өзінің маңызды емес сипаттамасына қарамастан, танымал мәдениеттің және оның стилінің саяси және әлеуметтік маңыздылығын түсінуге көмектеседі". Зоот костюмі бастапқыда музыка мен киімнің жаңа толқынын құру туралы мәлімдеме болды, бірақ ол сонымен қатар маңызды саяси мағынаға ие болды. Көрнекті және түрлі-түсті материалдар адамның жайсыз және қараңғы тұрмыс салтына қарсы пікір білдіруге деген ниетін көрсетті. Зоот костюмі жас африкалық американдықтар мен мексикалық жастарға өздерінің мәдениеттері мен қоғамында жеке тұлғалық ерекшелігін сезінуге мүмкіндік берді, өйткені олар қозғалыс, музыка және киім арқылы "күшті эмоционалдық және символдық мағынаны" тапты. Әйелдердің нұсқалары "пачукалар" деп аталды және тығыз свитерлер мен кең юбкаларды киді, көбінесе жоғары шаштармен, үлкен сырғалармен және ауыр макияжбен үйлестірді. Пачука емес көптеген жас мексикалық американдық әйелдер ақ адамдардың көзінде бұзақы деп есептелмеу үшін осы киім үлгілері мен шаштарын киюден аулақ болды. Кейбір әйелдер пачукалардың шаштарында пышақ жасырып жүргенін естігендерін айтты. Әскери қызметкерлер мен зоот костюмдерін кигендер арасындағы қақтығыс ірі тәртіпсіздіктерге себеп болды. Біріншісі 1943 жылдың 30 мамырында сағат 20:00 шамасында, тәртіпсіздіктер басталғанға дейін төрт күн бұрын болды. Бірнеше теңізші, оның ішінде екінші сыныпты теңізші Джо Дейси Коулман Лос-Анджелестегі Мейн-стриттен төмен қарай жүріп бара жатып, қарсы бетте мексикалық әйелдердің тобын байқады. Топтың барлығы, Коулманнан басқа, әйелдермен сөйлесу үшін көшенің екінші жағына өтті. Коулман екі жігіттің қасынан өтіп бара жатып, теңізші бұрылып, жас жігіттердің бірінің қолын ұстады.

With the entry of the United States into World War II in December 1941 following the Japanese attack on Pearl Harbor, the nation had to deal with the restrictions of rationing and the prospects of conscription. In March 1942, the War Production Board (WPB) regulated the manufacture of men's suits and all clothing that contained wool. To achieve a 26% cut back in the use of fabrics, the WPB issued regulations for the manufacture of what Esquire magazine called, "streamlined suits by Uncle Sam". The regulations effectively forbade the manufacture of the wide cut zoot suits and full women's skirts or dresses. Most legitimate tailoring companies ceased to manufacture or advertise any suits that fell outside the War Production Board's guidelines. But the demand for zoot suits did not decline; a network of bootleg tailors based in Los Angeles and New York City continued to produce the garments. Youths also continued to wear clothes which they already owned. Although Mexican Americans were overrepresented in the armed forces, they were not common or respected enough to defuse these tensions. One of the first conflicts between the sailors and the zoot suiters was in August 1942, near Chinatown. The sailors who trained in the Chavez Ravine went to Chinatown on leave. A sailor and his girlfriend were walking when four zoot suiters blocked the sidewalk in front of them. The zoot suiters refused to let them pass and pushed the sailor into the street. The young zoot suiter and the sailor stood their ground in silence until finally, the sailor backed away. This style of clothing cultivated a sense of racial pride and significance; however, the fashion statement soon made its way into the wardrobes of young Southern Californian Mexican Americans, Italians and Filipinos, who became the quintessential wearers of the zoot suit. The transfer and sharing of the zoot suit fashion indicated a growing influence of African American popular culture on young Mexican American, Italian American and Filipino Americans. Additionally, "analysis of the Los Angeles zoot suit riot and journalists' and politicians' in and the outfit's connections with race relations, slang, jazz music and dance permit an understanding of the politics and social significance of what is trivial in itself popular culture and its attendant styles". The zoot suit was originally a statement about creating a new wave of music and dress, but it also held significant political meaning. The flamboyant and colorful material indicated a desire to express oneself against the boring and somber slum lifestyle. The zoot suit provided young African American and Mexican youth a sense of individualistic identity within their cultures and society as they discovered "highly charged emotional and symbolic meaning" through the movement, music, and dress. The female parallels were called "pachucas" and wore tight sweaters and relatively full, flared skirts, often paired with high hair dos, large earrings, and heavy makeup. Many young Mexican American women who were not pachucas avoided these clothing styles and hairstyles in order to avoid being seen as troublemakers by white people. Some women even reported that they had heard of pachucas hiding knives in their hair. between military personnel and zoot suiters catalyzed the larger riots. The first occurred on May 30, 1943, at around 8:00 p. m., four days before the start of the riots. A dozen sailors, including Seaman Second Class Joe Dacy Coleman, were walking down Main Street in Los Angeles when they spotted a group of Mexican women on the opposite side. The group, except for Coleman, crossed the street to speak to the women. Coleman continued, walking past two zoot suiters when the sailor turned and grabbed the arm of one of the young men.

Шабуылдар басталады

1943 жылы 3 маусым күні түнде оншақты теңізші автобустан түсіп, Лос-Анджелес қаласының орталығындағы Мейн-стрит көшесімен жүре бастады. Олар зоот-костюмдері киген мексикалық-америкалық жастар тобымен кездесіп, дауласып қалды. Теңізшілер кейін LAPD-ге осы топтың шабуыл жасап, ұрып-соққанын айтты, ал зоот-костюм кигендер дауды теңізшілер бастағанын мәлімдеді. LAPD оқиғаға жауап берді, оның ішінде көптеген бос уақытындағы полицейлер де болды, олар "Қарымта" тобы ретінде танылды. Полицейлер оқиға орнына "Мейн-стритті олар жек көретін пачуко бандаларының зиянды ықпалынан тазарту мақсатымен" барды.

Шабуылдар таралуы

Келесі бірнеше күн ішінде мыңдаған әскерилер мен тұрғындар шабуылға қосылып, көшелермен қатарласып жүріп, барлар мен кинотеатрларға кіріп, кез келген жас мексикалық-американдық ер адамдарына шабуыл жасады. Бір жағдайда теңізшілер екі зооттық костюм киген адамды сахнаға сүйреп алып, көрермендердің алдында киімдерін шешіп, содан кейін костюмдеріне зәр шашты. Жергілікті баспасөз шабуылдарды мақтап, оларды Лос-Анджелесті "заңсыздықтардан" және "бұзақылардан" тазартатын "тазалау әсері" деп сипаттады. Көтеріліс күшейген сайын, БАҚ Амелия Венегас тұтқындалғанын хабарлады – ол қолында мыс бұрыштар бар зооттық костюм киген әйел еді. Әйел пачукалардың (pachucas) көтеріліске қатысқандығы туралы хабарлар жиі жарияланғандықтан, бұқаралық ақпарат құралдары ақ нәсілділердің де қатысқандығы туралы ақпаратты жасырып қалды. Мексика елшілігі АҚШ Мемлекеттік департаментіне ресми наразылық білдіргеннен кейін Калифорния губернаторы Эрл Уоррен тәртіпсіздіктердің себебін анықтау үшін МакГакен комитетін (Лос-Анджелес епископы Джозеф МакГакен басқарған) құруға бұйрық берді. Адамдар арасындағы қарым-қатынас комитеттері құрылып, полиция бөлімдері барлық азаматтарға тең қарау үшін қызметкерлерін оқытуға міндеттелді. Лос-Анджелес мэрі Флетчер Боурон тәртіпсіздікте нәсілдік дискриминацияның ролін азайтып, мексикалық жастардың бандаларын кінәлады. 1943 жылдың 21 маусымында штат сенаторы Джек Тенни басқаратын АҚШ-қа қарсы қызметтер комитеті Лос-Анджелеске "қазіргі зооттық костюмдік көтеріліске АҚШ пен Латын Америкасы елдері арасындағы ынтымақты бұзуға тырысқан нацистік агенттіктер демеушілік етіп отыр ма?" деген тапсырмамен келді. Тенни көтеріліске "Ось демеушілік еткенін" мәлімдегенмен, бұл талапты растайтын ешқандай дәлел ұсынбады. Жапондық радиохабарламалары АҚШ үкіметін мексикалықтарға қатысты АҚШ теңізшілерінің қатыгездігін елемегендігін айыптады. 1944 жылдың соңында МакГакен комитетінің қорытындыларын және 4 қазандағы Слиппи-Лагун ісі бойынша апелляциялық соттың шешімін ескермей, Тенни комитеті Ұлттық заңгерлер гильдиясын "коммунистердің тиімді алды" деп жариялады.

During the next few days, thousands of servicemen and residents joined the attacks, marching abreast down streets, entering bars and movie houses, and assaulting any young Mexican American males they encountered. In one incident, sailors dragged two zoot suiters on stage as a film was being screened, stripped them in front of the audience, and then urinated on their suits.</blockquote>

The local press lauded the attacks, describing them as having a "cleansing effect" to rid Los Angeles of "miscreants" and "hoodlums". As the riots progressed, the media reported the arrest of Amelia Venegas, a female zoot suiter charged with carrying a brass knuckleduster. While the revelation of female pachucos' (pachucas) involvement in the riots led to frequent coverage of the activities of female pachuca gangs, the media suppressed any mention of the white mobs that were also involved. After the Mexican Embassy lodged a formal protest with the State Department, Governor Earl Warren of California ordered the creation of the McGucken Committee (headed by Los Angeles bishop Joseph McGucken) to investigate and determine the cause of the riots. Human relations committees were appointed, and police departments were required to train their officers to treat all citizens equally. Mayor Fletcher Bowron downplayed the role racial prejudice played in the riots and blamed Mexican youth gangs. On June 21, 1943, the State Un American Activities Committee, under state senator Jack Tenney, arrived in Los Angeles with orders to "determine whether the present Zoot Suit Riots were sponsored by Nazi agencies attempting to spread disunity between the United States and Latin American countries". Although Tenney claimed he had evidence the riots were "[A]xis sponsored", no evidence was ever presented to support this claim. Japanese propaganda broadcasts accused the U. S. government of ignoring the brutality of U. S. Marines toward Mexicans. In late 1944, ignoring the findings of the McGucken committee and the unanimous reversal of the convictions by the appeals court in the Sleepy Lagoon case on October 4, the Tenney Committee announced that the National Lawyers Guild was an "effective communist front".