Кіріспе

Виктория аймағы, Австралия
Викториядағы аудан

Малли – Лоддон Маллидің кіші аймағы, Австралияның Виктория штатының солтүстік-батыс бөлігін қамтиды және Оңтүстік Австралия мен Жаңа Оңтүстік Уэльс шекараларымен шектеседі. Оңтүстік-шығыс шекарасының анықтамасы әртүрлі болғанымен, барлығы малли эвкалиптерінің тарихи Викториядағы таралуына негізделген. Бұл ағаштар Маллинің көп бөлігіндегі қалған өсімдіктерге басымдық береді (батпақтар мен су арналары бойындағы аймақтарды, сондай-ақ өте сирек кездесетін казуариналарды қоспағанда). Оның ең ірі елді мекендері – Мильдура және Суон Хилл. 2011 жылғы халық санауы бойынша, ауданды анықтайтын төрт жергілікті басқару органының (LGA) жалпы халқы құрады. Осы төрт LGA-ның аумағы: Оңтүстік Австралияда да бір кезде малли бұталарымен жабылған, "Малли" деп аталатын, сондай-ақ Мюррей Малли деп те аталатын көршілес аймақ бар.

География және климат

Малли, практикалық тұрғыдан алғанда, толығымен тегіс және өте төмен жатқан аймақ: шындығында, геологиялық кезеңдер бойында бүкіл аймақ мұхит суымен жабылған. Маллидің көп бөлігі Квартер кезеңінің құрғақ мұздық дәуірлерінде Австралияның ішкі аймақтарынан құмның қозғалысы нәтижесінде жиналған құм төбелерінен тұрады. Топырақтар көбінесе өте құнарсыз және құмды болады: шығыстағы тұрақтанған құм төбелеріндегі жақсырақ топырақтар сәл сазды, қызғылт-сарыдан ашық қоңырға дейін болып келеді және суперфосфат және басқа тыңайтқыштардың қолданылуының арқасында бидай мен арпа өсіруге мүмкіндік береді. Батыстағы топырақтар біртекті құмнан тұрады, шығысқа қарағанда сілтілігі аз және көбінесе астық дақылдарын өсіруге жарамсыз. Маллиде жер беттік дренаж жоқ: жергілікті өсімдіктердің тамыр жүйесі соншалықты тығыз, жылдың көп бөлігінде жауын-шашын оңай сіңіріледі, ал кеуекті құмды топырақтар ерекше ылғалды жылдары артық судың жер асты суларын толықтыруына мүмкіндік береді, бұл сулар көбінесе тұзды болады. Виммера өзенінен оңтүстікке ағып келіп, Хиндмарш көлін толықтырады және сирек жағдайларда (1918, 1956 және 1975 жылдары) солтүстікке асып толады. Мюррей өзені аймақтың тұщы судың жалғыз көзі болып табылады, сондықтан қарқынды суару оған үлкен жүк салады. 2019 жылғы мәліметтерге сәйкес, ауданның 61% тамшылатып суару жүйесін пайдаланады. Маллидің климаты Викториядағы ең ыстық және құрғақ, себебі ол ішкі аймақта орналасқан. Жаңбыр көбінесе күшті фронталды жүйелердің немесе жазда тропикалық ауаның сирек енуінің нәтижесінде жауады. Жылдық орташа жауын-шашын солтүстіктен оңтүстікке қарай анық градиент көрсетеді: Мильдурада жылына орташа алғанда, ал оңтүстіктегі Хоптун шамамен алады. Алайда, жауын-шашынның мөлшері жоғары: 1973 жылы Маллиде орташа алғанда, бірақ 1982 жылы тек. Жазғы температура көбінесе өте жоғары болады: 2009 жылғы оңтүстік-шығыс Австралиядағы ыстық толқыны кезінде Хоптун жетті, ал қаңтар және ақпан айларындағы орташа ең жоғары температура. Шілде айындағы ең жоғары температура орташа, ал ең төменгі температура орташа және аяз жиі кездеседі. 1939 жылы Солтүстік-Батыс Викторияның физиографиясы туралы жариялаған мақаласында Э.С. Хиллс былай деді: "Малли мен оның оңтүстігіндегі және шығысындағы жерлер арасындағы ерекшеліктің басты факторлары – жауын-шашын, булану, тау жыныстарының түрі, жер бетінің саңылаулылығы, биік жерлерден су ағызу және жауын-шашын көп түсетін аймақтардан бастау алатын өзендерден сумен жабдықталу".

Экономикалық даму

Малли – негізінен ауыл шаруашылығы аймағы: батыстағы минералды құмдар мен кейбір уақытша көлдердегі тұзды қоймалардан басқа, құнды минералды кен орындары жоқ. Өнеркәсіп көбінесе шағын масштабта және тамақ өңдеу саласына шоғырланған. Аймақтың оңтүстік-шығысындағы аз құнарлы топырақта бидай мен арпа кеңінен өсіріледі, бірақ табысқа жету үшін тыңайтқыштар, әсіресе суперфосфат қажет. Құрғақ жылдары өнім Еуропа мен Солтүстік Американың көп бөлігіндегі өнімнің төрттен бір бөлігіне жетер, ал кейде Еуропалық бидай өнімінің жиырмадан бір бөлігін құрауы мүмкін. Мюррей өзені бойындағы жеміс шаруашылығы аймақтың негізгі кіріс көзі ретінде астық дақылдарынан басым түседі. Апельсин мен жүзім ерекше маңызды, аймақ Виктория штатының шарап өндірімінің үлкен бөлігін қамтамасыз етеді, бірақ оның көп бөлігі арзан бөшке шарабынан тұрады. Суармалы жайылымдарда мал өсіру аймақтың оңтүстігінде маңызды, бірақ суға жоғары талап пен Мюррей-Дарлинг бассейнінде судың өте аз болуы оны қауіпке тікейді. Туризм де маңызды сала. Милдура және Суон Хиллде туризмге бағытталған көптеген кәсіпорындар, соның ішінде арнайы салынған түрлі аттракциондар мен фестивальдер бар. Мюррей өзенінің өзі де үлкен тартымдылыққа ие, көптеген адамдар балық аулау және үй қайықтарында демалу үшін бұл аймаққа келеді. Вайперфельд, Хатта Кулкин және Мюррей Сансет ұлттық парктері, жабайы табиғат парктері, мемлекеттік ормандар және өзен арқылы орналасқан басқа да парктері Маллидің көптеген ұлттық парктері де қызығушылық тудырады.

Қатысқан топтар

Вергаия халқы – Уимера және Малли аймақтарындағы Австралияның аборигендер тобы. Бұл халық Wotjobaluk тілінде Малигундидж деп те аталды, бұл Мали (mallee) бұталық аймағына жататын, олардың территориясының бір бөлігін құрайтын халықты білдіреді. Бұл атау Маллигундич деп те жазылған.

Аймақтардың анықтамасы

Австралияның уақытша биогеографиялық аймақталуы шеңберінде Малли Мюррей-Дарлингтік төңірегі мен Риверина биоаймақтарының бөліктеріне таралады. Малли – Австралия Метеорология бюросы ауа райын болжау үшін пайдаланатын Виктория штатындағы тоғыз ауданның бірі. Виктория штатының Қоршаған орта және бірінші кезектегі өнеркәсіп департаменті бұл ауданды ауыл шаруашылығы өндірісі үшін аймақ деп анықтайды, ол Булок, Ганнаварра, Милдура қаласы және Суон Хилл қаласының жергілікті басқару органдарын қамтиды. Туризм мақсатында Виммера Малли термині Виммера ауданы мен Маллидің Хоршам қаласына салыстырмалы түрде жақын орналасқан кіші бөлігін сипаттау үшін қолданылады. Милдура-Суон Хилл деп аталатын жеке туристік аудан Милдура және Суон Хилл ауылдық қалаларын қамтиды. Малли округінің федералды депутаты өз сайлау округін сипаттау үшін де Виммера Малли терминін қолданған, себебі округ екі аймақты да шамамен толығымен қамтиды. Малли кейде Австралияның Виктория штатының экономикалық аймағы деп аталады. Бұл аудан толығымен Виктория үкіметінің "Лоддон Малли аймағы" шегінде орналасқан. Орталық Малли тұрғындары кейде "Малли" аймақтың құрғақ шаруашылық бөлігін ғана қамтиды деп есептейді.