Кіріспе

Американдық саксофонист (1931–2010)

Марион Браун (8 қыркүйек 1931 – 18 қазан 2010) – американдық джаз альт-саксофонисі, композитор, жазушы, суретші және этномузыколог. Ол 1960-шы жылдары Нью-Йорктегі авангардтық джаз өнерінің өкілі болды, Джон Колтрейн, Арчи Шепп және Джон Тчикай сияқты музыканттармен бірге таңдайды. Ол Колтрейннің 1965 жылғы маңызды «Ascension» альбомында орындады. AllMusic шолушысы Скотт Яноу оны «1960-шы жылдардың авангардындағы ең жарқын және лирикалық дауыстардың бірі» деп атады.

Ерте өмір

Браун 1931 жылы Атлантада дүниеге келді. Ол Джорджия штатының теңіз аралдарынан қашқан құлдың немересі болды. Чарли Паркердің шабыттандыруымен ол ерте жасынан саксофон ойнауды бастады. Үш жылдық әскери қызметі барысында альт-саксофон, кларнет және баритон саксофонда ойнады, сондай-ақ Хоккайдода біраз уақыт қызмет етті. Ол Говард университетінің түлегі А. Б. Спелманмен де танысты. Браунның сөзінше: "Менің ойнағанымды тыңдап, ұнаған жазушылар маған жақсырақ болуға жігер берді, ал мен оларды тыңдауын жалғастыруға тырыстым. Лерой Джонс маған жол ашты, ол мені әлемге таныстырды. Ол өте әдемі және өте ақылды адам еді". Ол Орнетт Коулман және Арчи Шеппен де кездесті, тіпті Шепті Баракамен таныстырды. Кейін Браун Бараканың "Голландтық жігіті" пьесасының алғашқы қойылымында шағын актерлік рөл ойнады, сондай-ақ Джон Колтрейннің "Көтерілісінде" де қатысты. Браунның айтуынша, Колтрейнмен оны Шеп таныстырған: "Арчи оған менің музыкаым туралы айтты, ол оны тыңдай бастады және оған ұнады. Ол бірнеше рет менің ойнағанымды тыңдауға келді, содан кейін ол "Көтеріліс" фильмін түсіруді шешкенде, мен оның іздеген суретіне сай келдім". Ол осы жазба сессиясын еске алды: "Біз екі рет жаздық, екеуінде де адамдарды қорқытатын бірдеңе болды. Студиядағылар айқайлады. Инженерлер қалайша жазбаға айқайды кіргізбегенін білмеймін. Спонтандылық маңызды болды. Трэн не істегісі келетінін мұқият ойластырған, бірақ көп бөлігін студияда жазды. Содан кейін ол бәріне не қалағанын түсіндірді: ол осы мелодияны орындады және ансамбльде бәрінің осы мелодияны ойнауы керектігін айтты. Содан кейін ол біз бірігіп ойнағанша, күшейе түсуін қалады, сосын біз оған кірдік". 1960 жылдардың ортасында Браун өз атынан жазбалар жасады: 1965 жылы жазылған және келесі жылы ESP лейблінде шыққан "Marion Brown Quartet"; 1966 жылы жазылған және 1968 жылы ESP-де жарық көрген "Why Not?"; 1966 жылы жазылған және 1967 жылы Fontana лейблінде шыққан "Juba Lee"; және 1966 жылы жазылған және Impulse! лейблінде шыққан "Three for Shepp". Колтрейн өзінің ықпалын Impulse! лейбліне қолданып, Браунға осы лейблде жазба жасау мүмкіндігін берді. Браун сонымен қатар Сан Раменмен бірге өнер көрсетті және Бертон Гриннің "Burton Greene Quartet" альбомында Бертон Гринмен бірге жазды.

Еуропадағы

1967 жылы Браун Еуропаға көшіп, концерттік өнер көрсетулерін және жазуларын жалғастырды. Сондай-ақ ол сәулет, импрессионизм, африкалық музыка және Эрик Сатидің музыкасына қызығушылық танытты. Ол Париждегі Cité internationale des arts халықаралық өнер орталығында музыкалық композиция және орындау саласындағы американдық стипендиянт болды. Француз телеарнасындағы бағдарламада ол барабаншы Эдди Гомонтпен бірге Sound Structure шығармасының нұсқасын орындады. Сол жылдың соңында Нидерландта ол Хан Беннинк пен Мартен Алтенамен Porto Novo альбомын жазды. Еуропада Браун Гюнтер Хэмпельмен танысып, достық қарым-қатынас орнатты. 1968 жылы олар Марсель Камюдың "Le temps fou" фильміне музыкалық сүйемелдеме жазды. Браун мен Хэмпель тағы екі альбом шығарды: "Gesprächsfetzen" (1968) және "Marion Brown In Sommerhausen" (1969). Еуропада бола жүріп Браун Лео Смитпен дуэтте ойнап, Creative Improvisation Ensemble альбомын жазды.

АҚШ-қа қайта оралу

1970 жылы Браун Америка Құрама Штаттарына оралып, Коннектикут штатына қоныстанды. Ол бастапқыда бастауыш мектептерде жұмыс істеді, "балаларға музыкалық аспаптар жасауды және өз музыкаларын шығаруды үйретті". Осы кезеңде П. Вишванатаннан Оңтүстік Үндістанның флейтасын оқыды. 1970-ші жылдардың басында Браун ақын Жан Томердің шығармаларынан шабыттанған үш альбомнан тұратын циклді жазды, онда оның оңтүстікте өскен кезі туралы ойлар жиналған. Онда "Грузияның ауылдық пейзаждары, олардың көпшілігі Томердің поэзиясынан алынған, африкалық, афроамерикалық және еуропалық импровизациялық техникалар бір-бірін толықтырып, жаңарып келеді:" (ECM), Geechee Recollections (1973, Impulse! ), Лео Смит және Стив Макколл қатысқан; Sweet Earth Flying (1974, Impulse!, Томердің өлеңінен алынған атпен), Мұхал Ричард Абрамс және Стив Макколл қатысқан, сондай-ақ қарашадағы мақта гүлі (1979 Baystate Japan), Хилтон Руизбен бірге. Рецензент Роберт Палмер былай деп жазды: "Бұл цикл тұтастай алғанда, ойлы суретшінің әртүрлі техникалар, процестер және формальды тәсілдер арқылы бір 'тақырыпты' зерттеуге қабілеттілігін көрсететін көрнекті мысал. Жұмыстар арасындағы перспектива мен көзқарастың өзгеруі Дюрреллдің "Александрия квартетін" еске салады, және Браунның өзінің тегінің эмоционалдық, интеллектуалдық және эстетикалық салдарларын зерттеуі әдебиетте жиі кездесетін, бірақ импровизациялық музыкада сирек кездесетін нәрсе. Сондай-ақ, Attica Blues Big Band Live At The Palais Des Glaces, 1979), Лео Смит (Duets, 1973), Эллиот Шварц (Duets and Soundways, екеуі де 1973), Стэнли Коуэлл (Regeneration, 1975), Гарольд Бадд (The Pavilion of Dreams, 1976) және Грачан Монкур III (Shadows, 1977). Ол өз атымен он альбом да шығарды. 1972 және 1976 жылдары Браун Ұлттық өнер кеңесінен грант алды, оны жеке фортепианоға арналған бірнеше шығармалар жазуға және жариялауға пайдаланды, олардың бірі Жан Томердің "Кейн" кітабынан алынған өлеңдерге негізделген. Ол Эрик Сатидің фортепиано және орган музыкасын, оның ішінде Messe des pauvres және Pages mystérieuses шығармаларын нотаға түсірді, сондай-ақ композитордың Le Fils des étoiles шығармасын екі гитара мен скрипкаға бейімдеді. Оның туындылары "Jus' Jass" атты Нью-Йорктегі Кенкелеба галереясында өткен көрмеге қосылды, онда Ромаре Бирдэн, Чарльз Сирлс және Джо Оверстрит сияқты суретшілердің жұмыстары да болды. 1984 жылы "Еске алулар" атты автобиографиялық кітабы жарық көрді. 2010 жылдың қыркүйегінде Массачусетс штатының сол кездегі губернаторы Деваль Патрик 15 қыркүйекті "Марион Браун күні" деп жариялаған жарлыққа қол қойды.

Ықпал

Пианист Амина Клаудин Майерстің "Poems for Piano: The Piano Music of Marion Brown" (Sweet Earth, 1979) атты тұңғыш альбомында негізінен Браунның шығармалары орын алған. Оның джаз авангардындағы әсерінен бөлек, музыканың басқа да салалары Браунның музыкасына қызығушылық танытқан. Инди-рок тобы Superchunk өздерінің Indoor Living альбомына "Марион Браунға арналған ән" деген әнді қосты, ал Savath and Savalas Hefty Records-тың Immediate Action сериясы аясында "Марион Браунға екі блюз" атты туындысын жарыққа шығарды. His Name Is Alive 2004 жылы Браунның музыкасын ғана орындаған құрмет концерттерін өткізді. 2007 жылы High Two концерттің бөліктерін студиялық жазбалармен бірге Sweet Earth Flower: A Tribute to Marion Brown атты жинақ ретінде жариялады.

Музыка туралы ойлар

"Фри-джаздың свингке ие емес деуі дұрыс емес. Ол көптеген соққылармен свингке ие. Ол полиритмиялық. Бірақ оны тыңдаған адамдарға осыны түсіну қиын. Фри-джаз бop немесе свингке қарағанда африкалық ырғақтарға жақын; африкалық ырғақ өте күрделі. Менің негізгі нұсқалым – блюз, менің музыкам одан туындайды. Мен басқа мәдениеттердің музыкасын тыңдаймын, бірақ олар маған қызығушылық тудырады, мен олардан үлгі алуға міндетті емеспін. Менің өнерім мен өткенім өте бай." "Б. Б. Кинг – менің Рави Шанкарым."