Британдық спринтер Кэтрин Кук: Олимпиада жүлдесінің иесі және рекордтардың авторы

Кіріспе

Британдық Олимпиадалық спринтер Кэтрин Джейн Кук (туған кезде Смолвуд; 3 мамыр 1960 жылы туған) – спринт және спринттік эстафеталарға маманданған бұрынғы элиталық спортшы. Ол Ұлыбритания жеңіл атлетикасы тарихындағы ең табысты әйел спринтерлердің бірі. Ол үш мәрте Олимпиаданың қола медалін жеңіп алған, оның ішінде 1984 жылы Лос-Анджелесте 400 метрлік жүгіруде. Оның жеке жетістіктерінің ішінде 1981 жылғы Универсиадада 200 метрде жеңіске жеткені, 1981 жылғы Әлем кубогында 100 метрде екінші орын алғаны және 1983 жылғы Әлем чемпионатында 200 метрде қола медаль ұтқаны бар. Ол сондай-ақ Ұлыбритания жеңіл атлетика жазушылары қауымдастығының «Жыл әйел спортшысы» сыйлығын үш рет жеңіп алған (1980–1982 жылдар). Кук 25 жылдан астам бойы 100 метр, 200 метр және 400 метрлік қашықтар бойынша Ұлыбританияның ұлттық рекордтарын сақтап келді. Оның 100 метрдегі үздік нәтижесі – 11,10 секунд, ол 1981 жылдан 2008 жылға дейін Ұлыбритания рекорды болды. Оның 200 метрдегі үздік нәтижесі – 22,10 секунд, ол 1984 жылдан 2015 жылға дейін Ұлыбритания рекорды болып саналды. Ол 200 метрлік рекордты алғаш рет 1979 жылы жаңартқан. Оның 400 метрдегі үздік нәтижесі – 49,43 секунд, ол 1984 жылдан 2013 жылға дейін Ұлыбритания рекорды болды. Ол алғаш рет 400 метрлік рекордты 1982 жылы жаңартқан. Спринттік эстафетада Хизер Хант, Бев Годдард және Соня Ланнаманмен бірге 1980 жылғы Мәскеу Олимпиадасында 42,43 секунд көрсетіп, Ұлыбритания рекордын жаңартты, ол 2014 жылға дейін сақталды. Ол сондай-ақ 300 метрлік жүгіруде әлемдік үздік нәтиженің иегері болған, 1984 жылы 35,46 секунд көрсеткен.

Мансап

Кук Англияның Гэмпшир графтығындағы Винчестер қаласында Кэти Смолвуд болып дүниеге келген. Ол Баухерсттегі Хёрст қауымдастық мектебінде, кейіннен Бейсингстоктегі Королева Мэридің алтыншы форма колледжінде (QMC) оқыды. Ол Рединг Атлетика клубының, содан кейін Вулвергемптон және Билстон Атлетика клубының мүшесі болды. Оның жаттықтырушысы Джим Спунер болды. Сондай-ақ ол Lloyds Bank-тің Тадли бөлімшесінде жұмыс істеді. Оның алғашқы маңызды жарысы 1977 жылы Донецкте өткен Еуропалық жасөспірімдер чемпионатында болды, онда ол үш медаль жеңіп алды: 100 және 200 метрде қола, ал спринт эстафетасында күміс. 1978 жылы Эдмонтондағы Комонвелл ойындарында және Прагадағы Еуропа чемпионатында өнер көрсетті. Эдмонтонда Англия атынан 200 метрлік финалда 22.95 секундпен бесінші орынды иеленді, ал 4 × 100 метр эстафетасында Шарон Кольер, Беверли Годдард және Соня Ланнаманмен бірге алтын медальді жеңіп алды. Прагада Ұлыбритания атынан осы төрттік спринт эстафетасында күміс медаль жеңіп алды. 1979 жылы Бүкіләлемдік студенттер ойындарында (Универсиада) үш күміс медаль жеңіп алды. 100 метрде ол 11.27 секундпен Марлис Гордан кейін екінші орынды алды, ал 200 метрде тағы бір шығыс германиялық спортшы Марита Кохтан 22.70 секундпен екінші орынды иеленді. Сондай-ақ ол 4 × 100 метр эстафетасында күміс медаль жеңіп алды. Смолвуд өзінің алғашқы Олимпиада ойындарында 1980 жылы Мәскеуде 100 және 200 метрдің финалдарына жетті. 100 метрде ол 11.28 секундта алтыншы орынды алды, ал 200 метрде 22.61 секундта бесінші орынды иеленді. Содан кейін ол 100 метр финалына жеткен Хизер Хантпен және 200 метр финалына жеткен Беверли Годдард пен Соня Ланнаманмен бірігіп, 4 × 100 метр эстафетасында Ұлыбританияның рекордтық уақытымен 42.43 секундта қола медальді жеңіп алды. Бұл рекорд 2014 жылға дейін сақталды. Олимпиададан бір апта өткен соң ол Лондонда 22.31 секундпен 200 метрге жүгіруде Ұлыбритания рекордын жаңартты. Смолвуд өзінің ең үлкен жеке титулын 1981 жылы Бухаресттегі Дүниежүзілік студенттер ойындарында 200 метрді 22.78 секундта жеңіп алды. Сондай-ақ ол 4 × 100 метр эстафетасында күміс медаль жеңіп алды. Сол жылы IAAF әлем чемпионатында 100 метр қашықтықта Еуропа үшін жүгіру үшін Швецияның Линда Хаглундты ауыстырды. Ол 11.10 секундта Ұлыбритания рекордымен Эвелин Эшфордтан екінші орынды иеленді, үшінші орынды Марлис Гор алды. Бұл рекорд 2008 жылы Монтелл Дуглас 11.05 секунд көрсеткенге дейін 27 жыл бойы сақталды. 1981 жылы Смолвуд 400 метр қашықтықта алғаш рет сынақ жасады. Лондондағы жарыста ол сол жылы әлемдегі бірінші орынды иеленген Жармила Кратохвиловадан кейін 51.08 секундпен екінші орынды алды. 1982 жылдың тамызында Афиныдағы Еуропа чемпионатында Смолвуд өзінің Ұлыбританиядағы 200 метр рекордын 22.13 секундқа жаңартты, Олимпиада чемпионы Барбель Веккельден шамалы артта қалды (22.04 секунд). Ол Венди Хойт, Бев Каллендер (Годдард) және Ширли Томаспен бірге спринт эстафетасында тағы бір күміс медаль жеңіп алды. Қыркүйек айында ол 100 және 200 метр рекордтарына Ұлыбританияның 400 метр рекордын қосып, Лондонда 50.46 секунд көрсетті. Содан кейін қазан айында Брисбендегі Комонвелл ойындарында ол 22.21 секундпен желдің көмегімен 200 метрде Ямайканың Мерлин Оттейден шамалы артта қалды, күміс медаль жеңіп алды. Ол Хойт, Каллендер және Соня Ланнаманмен бірге спринт эстафетасында алтын медаль жеңіп алды. 1983 жылы, енді Кэти Кук ретінде қатысқан, ол Хельсинкиде өткен бірінші әлем чемпионатында екі медаль жеңіп алды. Чемпионаттың бірінші күні ол Джоан Баптист, Бев Каллендер және Ширли Томаспен бірге спринт эстафетасында күміс медаль жеңіп алды. Ол кейін 200 метрде 22.37 секундпен қола медальді жеңіп алды, Марита Кох пен Мерлин Оттейден кейін, Флоренс Гриффиттен озып кетті. 1984 жылы, Куктың ең табысты маусымы болды, ол Лос-Анджелес Олимпиадасында тағы екі қола медаль жеңіп алды. 400 метрде ол Ұлыбритания және Комонвелл рекордтарын 49.43 секундпен жаңартты, америкалық спортшылар Валери Бриско Хукс пен Чандра Чизбороудан кейін үшінші орынды алды. Бұл рекорд 30 жылға жуық сақталды, 2013 жылғы әлем чемпионатында Кристин Охуруогу 49.41 секунд көрсеткенге дейін. Кук 200 метрлік финалда медальді шамалы ғана жіберіп алды, онда ол өзінің ұлттық рекордын 22.10 секундқа жаңартты. Соңғы күшпен ол Флоренс Гриффит пен Мерлен Оттей Пейджді қуып жете жаздады, олар 22.04 және 22.09 секундпен күміс және қола медальдарды жеңіп алды. Жарысты 400 метрде жеңімпаз атанған Валерия Бриско Хукс жеңіп алды. Куктың 22.10 секунды 30 жылдан астам Ұлыбритания рекорды болып сақталды, 2015 жылғы әлем чемпионатында Дина Ашер-Смит 22.07 секунд көрсеткенге дейін. Спринт эстафетасында бірінші жолақта жүгірген ол Симмон Жакобспен және Мәскеудегі әріптестері Беверли Годдард (Каллендер) және Хизер Оукс (Хант)пен бірге тағы бір қола медаль жеңіп алды. Олар 43.11 секунд көрсетті. 1984 жылдың соңында Кук 200 метр және 400 метр бойынша әлемдік тізімде 10-шы орында болды және 1986 жылға дейін (200 метр) және 1988 жылға дейін (400 метр) барлық уақыттардың үздік ондығында қалды. Лос-Анджелес Олимпиадасынан кейін Кук Лондонда 300 метрге жүгіріп, Чандра Чизбороудан озып кетті. Екеуі де 35.46 секунд көрсетті, бұл сирек кездесетін қашықтықтағы әлемдік рекордты жаңартты. Бұл рекорд 2003 жылға дейін сақталды, Ана Гуэвара 35.30 секунд көрсеткенге дейін, бірақ Марита Кох 1985 жылы 47.60 секундпен әлемдік 400 метр рекордын жасағанда 35 секундтан кем уақытта 300 метрді жүгіргенін атап өту керек. 1984 жыл Куктың мансабының шыңы болды. 1985 жылы оның 200 метрдегі маусымдық үздік көрсеткіші Еуропа Кубогында 22.87 секунд болды, ал 1986 жылы ол 23 секундтан төмен нәтиже көрсетпеді. Дегенмен ол сол жылы Эдинбургтегі Комонвелл ойындарында төрт медаль жеңіп алды: 400 метрде қола (Австралияның Дебби Флинтофф пен Канаданың Жиллиян Ричардсоннан кейін), 200 метрде күміс (Канаданың Ангелла Иссайенкодан кейін), 4 × 100 метр эстафетасында алтын (Паула Данн, Джоан Баптист және Хизер Оукспен бірге) және 4 × 400 метр эстафетасында күміс (Джейн Парри, Линда Кео және Анджела Пиггфордпен бірге). Ұлыбритания және Англия әйелдерінің 4 × 100 метр эстафета командалары Олимпиада (1980, 1984), Әлем (1983), Еуропа (1978, 1982) және Комонвелл чемпионаттарында (1978, 1982, 1986) қатарынан сегіз медаль жеңіп алды. Кук осы командалардың барлығында болды. Бұл тізім 1986 жылғы Еуропа чемпионаттарында аяқталды, онда британдық төрттік (тағы да Кук кірген) бесінші орынды алды. Ол әрқашан екінші кезеңде жүгірді, оның бойының биіктігі (5'11") және жылдамдыққа төзімділігі осы позицияға өте қолайлы болды. Ол кейде 4 × 400 метр эстафетасында да қатысты. Ол мансабында барлығы он алты ұлттық титул жеңіп алды. 1986 жылғы Жаңа жылдық құрметтеуде Кук Ұлыбритания Империясының мүшесі (MBE) орденімен марапатталды, атлетикаға қосқан қызметі үшін. Кук 100 метр, 200 метр және 400 метрде Олимпиада финалдарына жеткен жалғыз британдық спортшы (ер немесе әйел). Оның жетістіктері одан да маңызды, өйткені "Темір перде" құлағаннан кейін көптеген қарсыластары заңсыз әрекеттер жасағаны анықталды. Ол 1987 жылы Ұлыбритания чемпионаттарында қатысқаннан кейін мансабын аяқтады.

Cook was born Kathy Smallwood in Winchester, Hampshire, England. She attended the Hurst Community School, Baughurst and later Queen Marys Sixth form college (QMC), Basingstoke. She was a member of the Reading Athletic Club and later the Wolverhampton & Bilston Athletics Club. She was coached throughout her career by Jim Spooner. She also spent time working at the Tadley branch of Lloyds Bank. Her first major competition was the 1977 European Junior Championships in Donetsk, where she won three medals, bronze in the 100 & 200 metres and a silver in the sprint relay. In 1978, she competed at the Commonwealth Games in Edmonton and the European Championships in Prague. In Edmonton, representing England, she finished fifth in the 200 metres final in 22.95, narrowly missing a medal, before winning gold in the 4 × 100 m relay with Sharon Colyear, Beverley Goddard and Sonia Lannaman. In Prague, representing Great Britain, the same quartet won a silver medal in the sprint relay. In 1979, at the World Student Games (Universiade) she won three silver medals. In the 100 metres she finished second behind Marlies Gohr in 11.27, while in the 200 metres she was second to another East German great, Marita Koch, in a PB of 22.70. She also won a silver medal in the 4 × 100 m relay. Smallwood competed at her first Olympic Games in Moscow 1980, reaching the finals of both the 100 and 200 metres. In the 100 metres, she was sixth in 11.28 secs, while in the 200 metres, she finished fifth in 22.61. She then teamed up with Heather Hunte, who had also reached the 100 m final and Beverley Goddard and Sonia Lannaman, who had both also reached the 200 m final, to win the bronze medal in the 4 × 100 m relay, in a UK record time of 42.43. A record that stood until 2014. Only one week after the Olympics, she broke the UK record for the 200 metres, with 22.31 in London. Smallwood won her biggest individual title in 1981, winning the 200 metres at the World Student Games in Bucharest, in 22.78 secs. She also won a silver medal in the 4 x 100 relay. Later that year, at the IAAF World Cup, she came in as a late replacement for Sweden's Linda Haglund, to run for Europe in the 100 metres. She finished second to Evelyn Ashford in a UK record time of 11.10, defeating Marlies Gohr, who was third. This would stand as the UK record for 27 years, until Montell Douglas ran 11.05 in 2008. Also in 1981, Smallwood had her first attempt at the 400 m distance. At a meeting in London, she finished second to the world number one that year, Jarmila Kratochvilova, running 51.08. In August 1982, at the European Championships in Athens, Smallwood broke her own UK 200 m record with 22.13 secs, to finish a close second to Olympic Champion Bärbel Wöckel, who ran 22.04. She won another silver in the sprint relay, along with Wendy Hoyte, Bev Callender (Goddard) and Shirley Thomas. In September, she added the UK 400 m record to her 100 & 200 m records, running 50.46 in London. Then in October, at the Commonwealth Games in Brisbane, she won another silver medal in the 200 metres, in a wind assisted 22.21, being edged out of victory by Jamaica'a Merlene Ottey, who ran 22.19. She did win a gold medal in the sprint relay with Hoyte, Callender and Sonia Lannamann. In 1983, now competing as Kathy Cook, she won two medals at the inaugural World Championships in Helsinki. On day one of the championships, she won a silver medal in the sprint relay, alongside Joan Baptiste, Bev Callender and Shirley Thomas. She then won the bronze medal in the 200 metres in 22.37, behind Marita Koch and Merlene Ottey and ahead of Florence Griffith. In 1984, probably Cook's finest season, she won a further two bronze medals at the Los Angeles Olympics. In the 400 metres, she smashed the UK and Commonwealth record with 49.43 secs, behind the American pair of Valerie Brisco Hooks and Chandra Cheeseborough. This would remain the UK record for almost 30 years, until Christine Ohuruogu ran 49.41 to win at the 2013 World Championships. Cook then narrowly missed winning a medal in the 200 metres final, where she improved her own national record to 22.10. With a strong late surge, she closed rapidly on Florence Griffith and Merlene Ottey Page, who won silver and bronze in 22.04 and 22.09 respectively. The race was won by 400m champion, Valerie Brisco Hooks. Cook's 22.10, stood as the UK record for over 30 years, until Dina Asher Smith ran 22.07 for fifth at the 2015 World Championships. In the sprint relay, drawn in lane one, she collected another bronze medal, along with Simmone Jacobs and two of her Moscow teammates, Bev Callender (Goddard) and Heather Oakes (Hunte). They ran 43.11 At the end of the 1984 season, Cook ranked 10th on the world all time lists for both the 200m and 400m and would remain in the all time top ten until 1986 (200) and 1988 (400). Shortly after the Los Angeles Olympics, Cook won in London over 300 metres, edging out Chandra Cheeseborough. Both were given the time of 35.46 secs, which broke the world best for the rarely contested distance. The mark would remain a world outdoor best until 2003, when Ana Guevara ran 35.30, although it is worth noting that Marita Koch ran a sub 35 sec 300 m split, on her way to her 47.60 world 400 m record in 1985. 1984 would prove to be the peak of Cook's career. In 1985, her 200 metres season's best was 22.87 for fifth in the European Cup, while in 1986, she failed to run below 23 seconds. She did still manage to win four medals at that years Commonwealth Games in Edinburgh. She won bronze in the 400 metres, behind Australia's Debbie Flintoff and Jillian Richardson of Canada, silver in the 200 metres, behind Canadian Angella Issajenko, gold in the 4 × 100 m relay, with Paula Dunn, Joan Baptiste and Heather Oakes and ended the games with a silver medal in the 4 × 400 metres relay, with Jane Parry, Linda Keough and Angela Piggford. The Great Britain and England Women's 4 × 100 m relay teams won a medal at eight consecutive Olympic (1980, 1984), World (1983), European (1978, 1982), and Commonwealth Championships (1978, 1982, 1986). Cook was the only woman to be a member of every squad. The run ended at the 1986 Europeans, when the British quartet (again, including Cook) was fifth. She always ran the second 'leg', her rangy gait (she is 5'11' tall) and speed endurance being ideal for this position. She also occasionally competed in the 4 × 400 metres relay. She won a total of sixteen senior national titles during her career. In the 1986 New Year Honours, Cook was appointed Member of the Order of the British Empire (MBE) for services to athletics. Cook remains the only British athlete (male or female) to have reached Olympic finals at 100 metres, 200 metres and 400 metres. Her accomplishments are all the more significant because many of her rivals after the fall of the "Iron Curtain" were found to have been performing illegally. She retired in 1987, after competing at the UK Championships.

Кейінгі мансап

Қазіргі уақытта Кук Англияның Уолсолл қаласындағы Мейфилд дайындық мектебінде дене шынықтыру пәнінің мұғалімі болып жұмыс істейді. 1982 жылдан бері Гарри Кукқа үйленген, олардың үш баласы бар – бір қызы және екі ұлы. 2011 жылы Англия Атлетикасының Даңқ залына енгізілді. 2013 жылы Вулвергемптон университетінен құрметті доктор ғылымының дәрежесін алды.

Жеке рекордтар

100 метр – 11.10 секунд, Рим, 5 қыркүйек 1981 ж. (Ұлыбританияның бұрынғы рекорды, 1981–2008 жж.) Желдің көмегімен 11.08 (25 тамыз 1984, Цюрих)
200 метр – 22.10, Лос-Анджелес, 9 тамыз 1984 ж. (Ұлыбритания рекорды, тамыз 1984 – тамыз 2015 жж.)
300 метр – 35.46, Лондон (Кристалл Палас), 18 тамыз 1984 ж. (Ұлыбритания рекорды, бұрынғы әлемдік үздік нәтиже, 1984–2003 жж.)
400 метр – 49.43, Лос-Анджелес, 6 тамыз 1984 ж. (Ұлыбританияның бұрынғы рекорды, 1984–2013 жж.)
4 × 100 метр эстафета – 42.43, Мәскеу, 1 тамыз 1980 ж. (Ұлыбританияның бұрынғы рекорды, 1980–2014 жж., Хизер Хант, Беверли Годдард және Соня Ланнаманмен бірге)

Халықаралық жарыстар

1978 жылғы Қауымдастық ойындары Эдмонтон, Канада5-орын200 м22.96 1-орын4 × 100 м43.701982 жылғы Қауымдастық ойындарыБрисбен, Австралия 2-орын200 м22.21w 1-орын4 × 100 м43.154-орын4 × 400 м3:35.351986 жылғы Қауымдастық ойындарыЭдинбург, Шотландия 2-орын200 м23.18 3-орын400 м51.88 1-орын4 × 100 м43.39 2-орын4 × 400 м3:32.821977 жылғы Еуропа жасөспірімдер чемпионатыДонецк, Украина 3-орын100 м11.71 3-орын200 м23.53 3-орын4 × 100 м44.711978 жылғы Еуропа чемпионатыПрага, Чехия 9-орын (sf)200 м23.12 2-орын4 × 100 м42.721979 жылғы Еуропа кубогыТурин, Италия 4-орын200 м22.84 3-орын4 × 100 м43.18Әлем студенттер ойындарыМехико қаласы, Мексика 2-орын100 м11.27 2-орын200 м22.70 2-орын4 × 100 м43.261980 жылғы Олимпиада ойындарыМәскеу, Ресей 6-орын100м11.285-орын200 м22.61 3-орын4 × 100 м42.431981 жылғы Әлем студенттер ойындарыБухарест, Румыния 1-орын200 м22.78 2-орын4 × 100 м43.86Еуропа кубогыЗагреб, Югославия 2-орын100 м11.27 2-орын200 м22.65 2-орын4 × 100 м43.03Әлем кубогыРим, Италия 2-орын100 м11.10Жарыстан шығарылды4 × 100 м—1982 жылғы Еуропа чемпионатыАфина, Греция 2-орын200 м22.13 2-орын4 × 100 м42.665-орын4 × 400 м3:25.821983 жылғы Әлем чемпионатыХельсинки 3-орын200 м22.37 (жел 1.5) 2-орын4 × 100 м42.71Еуропа кубогыЛондон, Англия 3-орын200 м22.57 2-орын4 × 100 м43.185-орын4 × 400 м3:27.291984 жылғы Олимпиада ойындарыЛос-Анджелес, АҚШ 4-орын200 м22.10 3-орын400 м49.43 3-орын4 × 100 м43.111985 жылғы Еуропа кубогыМәскеу, КСРО 5-орын200 м22.877-орын4 × 400 м3:32.231986 жылғы Еуропа чемпионатыШтутгарт, Германия 10-орын (sf)200 м23.205-орын4 × 100 м43.44Жартылай финалдағы көрсеткіштер (sf) – жартылай финалдағы жалпы орынды білдіреді.1981 жылғы Әлем кубогында Смоллвуд Кук Еуропаны ұсынды. 1983 жылғы Еуропа кубогы Әлем чемпионатынан бір аптадан кейін өтті.