Кіріспе
Папуа-Жаңа Гвинеядағы арал. Соломон теңізіндегі Гуденоу аралы, сонымен қатар Нидула аралы деп те аталады, Папуа-Жаңа Гвинеяның Милн провинциясындағы Д’Энтрекасто аралдарының үш ірі аралының ең батысы. Ол Жаңа Гвинеяның құрлық бөлігінің шығысында және Тробриан аралдарының оңтүстік-батысында жатыр. Аралдың пішіні шамамен дөңгелек, ауданы және жағалау сызығының ұзындығы шамамен құрайды. Теңіз деңгейінен бастап, ені әртүрлі болатын жағалау белдеуінен, арал тіктеп Винеуо тауының шыңына дейін көтеріледі, оның биіктігі теңіз деңгейінен жоғары, бұл оны әлемдегі ең тік аралдардың біріне айналдырады. Кішкентай Вагифа аралы аралдың оңтүстік-шығысында орналасқан және Гуденоу әкімшілігінің құрамына кіреді.
Goodenough Island in the Solomon Sea, also known as Nidula Island, is the westernmost of the three large islands of the D'Entrecasteaux Islands in Milne Bay Province of Papua New Guinea. It lies to the east of mainland New Guinea and southwest of the Trobriand Islands. It is roughly circular in shape, measuring with an area of and a shoreline of From a coastal belt varying in width from in width, the island rises sharply to the summit of Mount Vineuo, above sea level, making it one of the most precipitous islands in the world. The small outlier Wagifa Island lies to the south east of the island, and is included within Goodenough's administration.
Климат және өсімдіктер
Жаңа Гвинеяның көп бөлігі сияқты, климаты тропиктік, жыл бойы жоғары температуралы және ылғалды. Солтүстік-батыс муссондық маусымы желтоқсаннан наурызға дейін созылады және кенеттен жаңбырлы дауылдар әкеледі. Мамырдан қазанға дейін оңтүстік-шығыс желдері салқын және тыныш болады. Тропикалық дауылдар сирек кездеседі. Жауын-шашын мөлшері жылына 1520–2540 мм аралығында өзгереді. Ауыр құрғақшылықтар он жылда бір-екі рет болады. Орталық таудан суды ағызып әкелетін жылдам ағысты өзендер мен сарқырамалар бар. Жаңбырлы орман биік жерлерді жабады, ал төменгі беткейлер мен жағалау жазықтарында екіншілік орман, шабындықтар және жергілікті бақтар орналасқан. Топырақтар қышқылды. Гудено аралында ситрус ваконай (Citrus warburgiana; жергілікті жерде "какамаду" деп аталады, бұл атау басқа цитрус түрлерімен де ортақ) сирек кездесетін жемісті өсімдік өседі.
Тарих
Д'Энтрекасто аралдарында мыңдаған жылдар бойы адамдар тұрған болуы мүмкін, себебі олар материктік папуастармен туыс. Аралдарды еуропалықтардың алғаш рет 1792 жылы француз теңізшісі Жозеф Антуан Бруни д'Энтрекасто көріп шыққан, бірақ 1874 жылға дейін еуропалықтар тарапынан зерттелмеген. Осы жылы HMS Basilisk кемесінің капитаны Джон Морсби батыс аралға қонды және оған британдық теңізші әріптесі Джеймс Грэм Гуденофтың есімін берді. Морсби сапарынан кейін және Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін балық, інжу-маржан немесе алтын іздеген миссионерлер, этнографтар және саудагерлердің ықпалы шектеулі болды. 1888 жылы Уильям Макгрегор жаңадан жарияланған Британдық Жаңа Гвинеяның әкімшісі ретінде аралға сапар жасады. 1891 жылы Австралияның методист шіркеуі Уильям Бромилов басшылығымен Добу аралында (Фергюсон және Норманби аралдары арасында) миссионерлік станция құрды. Одан Д'Энтрекасто, Тробриан аралдары және Луизиад архипелагындағы стратегиялық орталықтарда миссионерлік станциялар ашылды. Атап айтқанда, 1898 жылы Гудено аралындағы Муд-Бейде, Бвайдогада миссионерлік станция құрылды. Осы кезде саудагерлер болат құралдарға, матаға және бұрылып оралған темекіге тұрақты сұраныс жасады. Добу миссиясы алтын кендерінде және копра плантацияларында жұмыс істеу үшін жергілікті тұрғындарды жұмысқа алды. Бұл қызметтер, сондай-ақ дәстүрлі халықтың егіншілік және аң аулау қызметі аралдың жағалау жазықтарындағы шектеулі аумақтармен ғана шектелді. Таулы аймақ 1100 метрден жоғары белгісіз және адам қоныстанбаған болып қалды.
Екінші дүниежүзілік соғыс
1942 жылдың 25 тамызында, 5-ші Сасебо арнайы теңіз десанттық күшінің 353 теңізшісі бар жеті моторлы десанттық кемеден (MLC) тұратын жапон конвойы Гудено аралының оңтүстік жағында демалу үшін тоқталды. Оларды командир Цукиока басқарды және олар Таупотаға, сондай-ақ Милн шығанағы шайқасына қатысуға бағытталған еді. Олардың MLC-лары No. 75 эскадрильясының RAAF Kittyhawks ұшақтарымен жойылғанда, олар қиын жағдайға түсті. 1942 жылдың 22 қазанында Австралияның HMAS Stuart және HMAS Arunta әскери кемелері Милн шығанағынан 18-ші бригаданың австралиялық 2/12 батальонынан құралған 640 сарбазды түсірді. Осы уақытта американдық әуе дала инженері Вивиганиге жақын солтүстік-шығыс жазығындағы қолданыстағы миссиялық әуе жолағының орнында, төтенше жағдайларда пайдалану үшін уақытша әуе даласын салуға болатынын хабарлады. Ол сондай-ақ 6000 футтық (1829 м) тұрақты әуе жолағын салуды ұсынды. Бесінші әуе күштері RAAF-тың No. 9 тобына Жаңа Британиядағы жау базаларына шабуыл жасауды тапсырды. Осы мақсатта, 1943 жылдың 11 наурызындағы Бас штабтың операциялық нұсқаулығы No. 31, Гудено аралы, онда австралиялық жаяу әскер батальоны тобы және оған қосымша қызметтік топтар мен екі радар станциясы орналасқан, күшейтіліп, екі қону жолағы бар әуе күштерінің операциялық базасы ретінде дайындалуға тиіс екенін көрсетті. Бастапқыда бұл жолақтар истребительдерге арналған, бірақ біреуі ауыр бомбалаушыларды қабылдау үшін жаңартылатын болды. Истребительдерге арналған жолақ 15 маусымда қолжетімді болды. Шілде айының соңына қарай аралда 3614 RAAF қызметкері болды. Бомбалаушыларға арналған жолақ 20 қазанда аяқталды, бірақ әуе даласының алғашқы шабуылдық қолданылуы 17 мамырда No. 100 эскадрильясының Beaufort ұшақтарымен жүзеге асты. Операция «Дөңгелек» (Cartwheel) аясында Вивигани әуе даласы Оңтүстік-Батыс Тынық мұхиты аймағындағы Австралия және Америка операциялары үшін маңызды тұраққа айналды, оның мақсаты Жапон императорлық күштерінің бекінісі – Жаңа Британиядағы Рабаулға шабуыл жасау болды.
Гуденоу аралында белсенді РААФ логистикалық бөлімшелері
4-ші мобильді жұмыс эскадрильясы. (1944 жылдың шілдесінде Аэродром құрылысының 4-ші эскадрильясы деп қайта аталды) 5-ші мобильді жұмыс эскадрильясы. (1944 жылдың шілдесінде Аэродром құрылысының 5-ші эскадрильясы деп қайта аталды) 7-ші мобильді жұмыс эскадрильясы. (1944 жылдың шілдесінде Аэродром құрылысының 7-ші эскадрильясы деп қайта аталды) 26 Авиациялық материалдық парк 16 Материалдық бөлімше. (1943 жылдың сәуір айында 6 Материалдық сақтау және тасымалдау бөлімшесі деп қайта аталды) 7 Көлік және қозғалыс кеңсесі 10 Жөндеу және құтқару бөлімі 26 Жөндеу және құтқару бөлімі 2 Медициналық қабылдау станциясы 6 Медициналық қабылдау станциясы
Қорғалатын аймақ
Оя Мадаваның жануарлар дүниесін басқару аймағы аралдың орталығында орналасқан. Ол эндемик, жойылу қаупі төніп тұрған және осал түрлердің салыстырмалы түрде көп санына ие маңызды ландшафттық функцияны қамтамасыз етеді. Тынық мұхит аралдарына ендемик болған жалғыз валлаби – кішкентай қара доркопсис (Dorcopsis atrata) жойылу қаупіне ұшырап, оған сақтықпен басшылық қажет. Тағы бір түр – епті валлаби (Macropus agilis) бұрын көптеп кездесетін, бірақ қазір табылмайды.