Кіріспе

Дәрі-дәрмек

Медициналық қолданыстар

Дезогестрел – гормон блоктаушы, прогестерон рецепторларының агонисті және антиандроген. Ол эстрогендер мен тестостерондармен қатар қолданылады. Дезогестрел және эстрогені қамтитын дәрілер эндометриозды емдеу үшін және менопаузалық гормоналды терапияның құрамдас бөлігі ретінде пайдаланылады. Дезогестрел әйелдер үшін контрацептив ретінде кеңінен қолданылатын болса да, сперматогенезді тежейді және ерлерге арналған контрацептив ретінде де қолдануға болатыны көрсетілген. Дезогестрел мен норетистерон – тек прогестогендік "мини таблетка" ретінде жиі қолданылатын жалғыз прогестиндер. Бұл препараттардың барлығы контрацепция мақсатында ғана қолданылады.

Жанама әсерлер

Дезогестрелдің жиі кездесетін жанама әсерлері: етеккір циклінің бұзылуы, аменорея, бас ауруы, құлайпаңдық, кеудеде ауырсыну, көңіл күйдің өзгеруі (мысалы, депрессия), сондай-ақ дене салмағының артуы, безең және шаш өсуі. Сондықтан, этоногестрел дезогестрелдің әсерлеріне толық жауапты. Этоногестрелдің промегестонға шамамен 150% және прогестеронға 300% жуық байланысу қабілеті бар. Дезогестрел және этоногестрел гестоден мен левоноргестрелмен (олардың тиімді овуляцияны тежеу дозалары күніне 40 мкг және 60 мкг) бірге ең күшті прогестогендерге жатады. Ауыз арқылы қабылданатын дезогестрел адамдарда микрондалған прогестероннан (оның тиімді овуляцияны тежеу дозасы күніне 300 мг-дан жоғары) клиникалық тұрғыдан 5000 есе күшті. LH деңгейі дезогестрелдің әсерінен 3 күн ішінде максималды түрде төмендеді, ал FSH және тестостерон деңгейін максималды түрде төмендету үшін 14 күн қажет болды. Керісінше, PR-ға қатысты AR-ға селективтілігі гестоден және норгестимат сияқты басқа жаңа 19-нортестостерон прогестиндеріне ұқсас. Дезогестрелдің андрогендік белсенділігі өте төмен болғандықтан, липид метаболизміне және қан липидтерінің көрсеткіштеріне әсері минималды, бірақ кейбір маңызды өзгерістер болуы мүмкін. Сондықтан дезогестрел мен этоногестрел әлсіз глюкокортикоидтық белсенділікке ие. Кейбір басқа прогестиндер осы сынақта ұқсас әрекет көрсетеді, ал прогестерон бейтарап әрекет етеді.

Фармакокинетика

Дезогестрелдің биологиялық қолданылуы 40-тен 100%-ға дейін ауытқиды, орташасы 76% құрайды. Дезогестрел және этоногестрел метаболиттер түрінде ғана шығарылады, олардың 50%-і несеппен, ал 35%-і нәжіспен бөлінеді. Дезогестрел – этоногестрелдің С3 декето аналогы, сондай-ақ левоноргестрелдің С3 декето және С11 метилен аналогы.

Синтез

Дезогестрелдің химиялық синтезі жарияланды.

Тарих

Дезогестрел 1972 жылы Нидерландыдағы Organon International компаниясымен синтезделді және 1975 жылы әдебиетте алғаш рет сипатталды. Ол C11 тобындағы өзгерістер норетистеронның биологиялық активтілігін арттыратыны анықталғаннан кейін жасалған.

Жалпы атаулар

Дезогестрел – бұл дәрінің жалпы атауы және оның түрлері. Дамылып жатқан кезінде ол ORG 2969 деп белгілі болды. Исиблум, Юлебер, Каллига, Карива, Лорина, Ловима, Марвеллон.

Қолжетімділік

Дезогестрел бүкіл әлемде, соның ішінде АҚШ, Канада, Ұлыбритания, Ирландия, көптеген басқа Еуропа елдері, Австралия, Жаңа Зеландия, Оңтүстік Африка, Латын Америкасы, Азия және басқа да аймақтарда кеңінен қолжетімді. АҚШ-та ол тек этинилэстрадиолмен бірге, біріктірілген оральдық контрацептив ретінде ғана қолжетімді; ол жеке қолжетімді емес және басқа ешқандай жағдайларда мақұлданбаған. Дәрігердің рецептісін алдын ала алу қажет емес. Фармацевттер препараттың адамға жарамдылығын анықтау үшін сәйкес келу анкетасын пайдаланады, егер жарамды деп табылса, оны дәріханадан немесе онлайн сатып алуға болады (барлық онлайн сатып алулар үшін препаратты клиентке жібермес бұрын сәйкес келу анкетасын толтыру қажет).

Дау

2007 жылдың ақпан айында тұтынушылардың құқығын қорғау ұйымы Public Citizen Азық-түлік және дәрі-дәрмек басқармасына Құрама Штаттарда десогестрел құрамындағы оральдық контрацептивтерді тыйым салу туралы петиция ұсынды. 1995 жылға дейін жасалған зерттеулерге сүйене отырып, мұндай таблетка қабылдаған әйелдерде қауіпті қан ұю қаупі басқа оральдық контрацептивтерге қарағанда екі есе артады деп көрсетілген. 2009 жылы Public Citizen десогестрел құрамындағы оральдық контрацептивтердің орнына әйелдер қолдана алатын көптеген балама, екінші буынның контрацепциялық таблеткаларын қамтитын ұсыныстар тізімін жариялады. Екінші буынның көптеген дәрілері ұзақ уақыттан бері нарықта сатылып келеді және қаламаған жүктіліктің алдын алуда тиімділігі дәлелденген, бірақ қан ұю қаупі төмендеу.

Зерттеу

Дезогестрел ерлерде гормоналды контрацепция үшін тестостеронмен бірге қолданылатын антигонадотропин ретінде жан-жақты зерттелді. Мұндай комбинациялар көптеген ерлерде қайта дамитын азооспермияға, ал дерлік барлық ерлерде қайта дамитын азооспермияға немесе ауыр олигозооспермияға себеп болады деп табылды.