Кіріспе

Жеңіл шикі мұнай – төмен тығыздығы бар және бөлме температурасында еркін ағатын сұйық мұнай. Ол жоғары API гравитациясына, төмен тұтқырлыққа және төмен меншікті салмаққа ие, себебі оның құрамында жеңіл көмірсутек фракциялары көп. Әдетте, оның балауыз құрамы төмен болады. Мұнай өңдеу зауытында өнімге айналғанда бензин мен дизель отынының үлкен пайызын беретіндіктен, тауар нарықтарында жеңіл шикі мұнайдың бағасы ауыр шикі мұнайдан жоғары болады.

Әр түрлі стандарттар

Жеңіл және ауыр шикі мұнайдың нақты анықтамасы әртүрлі, себебі жіктеу теориялық емес, практикалық негізде жасалады. Нью-Йорк тауар биржасы (NYMEX) АҚШ-тың ішкі мұнайы үшін жеңіл шикі мұнайды 37° API (840 кг/м³) және 42° API (816 кг/м³) аралығындағы API гравитациясымен, ал АҚШ-тан тыс мұнай үшін 32° API (865 кг/м³) және 42° API (816 кг/м³) аралығындағы API гравитациясымен анықтайды. Канаданың Ұлттық энергетика кеңесі жеңіл шикі мұнайды 875,7 кг/м³ (API гравитациясы 30,1° API-ден жоғары) тығыздықтан кем деп анықтайды. Алберта үкіметі, Канададағы мұнайдың көп бөлігін өндіретін провинция, оған келіспейді және оны 850 кг/м³ (API гравитациясы 35° API-ден жоғары) тығыздықпен мұнай деп анықтайды. Мексиканың мемлекеттік мұнай компаниясы Pemex жеңіл шикі мұнайды 27° API (893 кг/м³) және 38° API (835 кг/м³) аралығында деп анықтайды. Мұндай анықтамалардың әртүрлі болуының себебі – Канада және Мексика сияқты елдерде АҚШ-тағыдай жеңіл мұнайға қарағанда ауыр шикі мұнай кездеседі, себебі АҚШ-тың ірі мұнай кен орындары тарихи түрде көптеген басқа елдердегіге қарағанда жеңіл мұнай өндірген. Сонымен қатар, Канада мұнайды өлшеу үшін американдық мұнай өнеркәсібінің дәстүрлі бірліктерінің орнына SI бірліктерін қолданады, ал тығыздық есебіндегі базалық температура Канадада 15°C (59°F) болса, АҚШ-та басқаша, нәтижесінде тығыздық мәндері сәл өзгеше болады.

АҚШ бағасы

АҚШ-та NYMEX тауар биржасында (CL символымен) сауда-саттық жасалатын алдыңғы айдағы жеңіл шикі мұнай фьючерстік шартының бағасы импортталған шикі мұнай бағасының көрсеткіші ретінде кеңінен жарияланады. Бұл шарттар жылдың барлық 12 айында жеткізіледі. 2002 жылдың басында баррелі 20 доллардан төмен болған баға, 2005 жылдың тамыз айының соңында «Катрина» даулынан кейін 70,85 долларға дейін өсті. 2006 жылдың 14 шілдесінде Солтүстік Кореяның 2006 жылдың 4-5 шілдесінде кем дегенде алты зымыран атуы және Таяу Шығыстағы жағдайдың ушығуына байланысты бір күндік рекордтық деңгей 78,40 долларға жетті. Кейіннен баға төмендеп, 2006 жылдың 11 қазанында 66,04 доллардан жабылды. Бірақ 2007 жылдың тамызында баға Солтүстік теңіз және Нигериядағы өндіріс көлеміне қатысты алаңдаушылықтарға байланысты рекордтық 78,71 долларға жетті. 2007 жылдың 29 қарашасында баға алдыңғы күні 98,03 доллардан жабылып, бір күндік ең жоғары деңгейде 98,70 долларға жетті. Жеңіл мұнай бағасы 2008 жылдың 21 мамырында 133,45 долларға жетіп, 133,17 доллардан жабылды. 2008 жылдың 11 шілдесінде бағалар уақытша 147,27 долларға дейін өсті.

Сауда-саттық

Жеңіл шикі мұнай CME Globex, CME ClearPort (CME Group) және Open Outcry (Нью-Йорк) фьючерстік сауда алаңдарында саудаланады және бір баррелі АҚШ доллары мен центтерімен көрсетіледі. Оның тауар белгісі "CL" және келісім-шарт көлемі барреліне 0,01 долларлық ең кішкентай өзгеріспен.