Кіріспе

Матай 5:34 – Жаңа өсиеттегі Матай Ізгі хабарының бесінші тарауының отыз төртінші аяты және Таудағы уағыздың бір бөлігі. Бұл аят анттар туралы үшінші немесе төртінші қарсылықтың бөлігі болып табылады.

Талдау

Бұл тармақ алдыңғы Антитезалардың құрылымынан біршама өзгешеленеді. Стандартты үлгі бұрынғы ережені ұсынғаннан кейін жаңасын ұсыну, содан кейін оны түсіндіру, содан соң мысалдар келтіру болды. Мұнда Иса «ешқашан ант бермеңдер» деген жаңа ережені айтып, бірден мысалдарға көшеді. Жаңа ережені түсіндіру Матай 5:37-ге дейін күтеді. Киелі кітаптың басқа бөлімдерінде ант беруге көбінесе жақсы көзбен қаралатындықтан, барлық анттарға тыйым салынған деп әдеби түрде түсіндіретін христиандар өте аз. Пауыл Тарский және тіпті Құдайдың Өзі де ант етеді. Сондықтан көптеген христиан апологтары бұл тармақты Иса өзінің ойын күшейту үшін гипербола қолданған немесе тыңдаушыларына түсінікті болған ерекшеліктерді атамаған деген қорытындыға келді. Басқалары түпнұсқа грек тіліндегі мәтін ағылшын тіліндегі аудармаларына қарағанда нашар дәлдікпен берілгенін айтады. Осылайша, көптеген христиан шіркеулері тек жалған және бекер ант беруге тыйым салынғанына сенеді. Джон Кальвин тек Құдайға қарсы ант берудің дұрыс емес екенін айтқан. Бірнеше маңызды христиандық топтар бұл ескертулермен келіспейді. Атап айтқанда, квакерлер мен меннониттер барлық анттарды толығымен қабылдамайды, бұл ұстаным оларды ант беруді талап ететін үкіметтердің қудалауына алып келді және оның орнына растауға рұқсат беруге себеп болды. Толстой да бұл тармақты барлық ант беруге тыйым салатындай түсінді, және бұл оны барлық соттарды жоюды қолдауға итермеледі. Хиллдің айтуынша, аспанды Құдайдың Тақтысы деп атауға қатысты, Матайда аспан көбінесе Құдайдың есімінің синонимі ретінде қолданылса да, бұл тармақта ол осылай қолданылмаған. Иса Мәсіхтің заманында ант беру мәселесі еврей қауымында көп талқыланды. М. Шебуоттағы бір көзқарас бойынша, Құдайға берген анттар міндетті болса, аспан сияқты басқа нәрсеге берген анттар міндетті емес еді. Швайцердің пікірінше, Иса аспанға ант ету – Құдайға ант ету дегенді білдіреді, себебі аспан – Құдайдың тағы.

Чиркесі аталарының түсініктемелері

Августин: Бірақ біз тек сөздермен түсінбейтін нәрселерді қасиеттілердің мінез-құлқы арқылы, мысалмен түсіндірмесек, керісінше түсінуге оңай болатын нәрсені қандай мағынада түсіну керектігін білуге болады. Елші Пауыл өзінің хаттарында ант беруді қолданған, осы арқылы ол бізге оны қалай түсіну керектігін көрсетеді. Мен сізге айтам, "ешқандай жағдайда ант етпеңдер", яғни, егер біз мүлдем ант етуге рұқсат берсек, ант етуге дайындыққа келіп, дайындықтан ант ету әдетіне, ал ант ету әдетінен жалған сөйлеуге ұшырауымыз мүмкін. Сондықтан Елші ант беруді тек жазбаша түрде ғана қолданған, себебі жазуда ойлану мен сақтық қажет, тілден шығып кетпеу үшін. Дегенмен, Раббының бұйрығы "ешқандай жағдайда ант етпеңдер" деп осыншалықты кең тараған, тіпті жазуда да тыйым салғандай көрінеді. Бірақ Пауылды осы өсиетті бұзды деп айыптау - құдайсыздық болар еді, әсіресе оның хаттарында. Сондықтан біз "ешқандай жағдайда" деген сөзді, сіздердің қолыңыздан келгенше, ант етуді әдетке айналдырмауыңыз керек, оны жақсы нәрсе деп санамай, оған құштар болмауыңыз керек деп түсінуіміз керек.