Кіріспе

Австралиялық бала өлтіруші Беван Спенсер фон Айнем (Bevan Spencer von Einem) (29 мамыр 1946 жылы туған) – бала өлтіруші және сериялы кісі өлтіруші деп күдіктелетін Аделаида, Оңтүстік Австралия азаматы. Кәсіби бухгалтер ретінде ол 1984 жылы жергілікті теледидар және радио жұлдызы Роб Келвиннің 15 жасар ұлы Ричард Келвинды өлтіргені үшін сотталды. Фон Айнэм өмір бойына түрмеге кесілді. Ол ондаған жылдар бойы Ятала түрмесінің G блогында отырды, бірақ 2007 жылы штаттың солтүстігіндегі Порт-Агуста түрмесіне ауыстырылды.

Қоғамның алғашқы бейнесін қалыптастыру

Фон Айнем алғаш рет 1972 жылғы 10 мамырда түнде екі ер адамды, полиция қызметкерлері деп саналатын топ өзенге лақтырып жіберген кезде көзге түсті. Өзен жағалауы гомосексуалды әрекеттер Оңтүстік Австралияда заңсыз болғандықтан, еркектердің жасырын кездесуіне танымал орын болған. Олардың бірі, Ұлыбританиядан келген заң ғылымының лекторы доктор Джордж Дункан, Австралияға жеті апта бұрын келген еді және суға батып қайтыс болды. Екіншісі, Роджер Джеймс, аяғы сынғаннан кейін жолға сүйеніп шығып, Фон Айнемнің көмегімен құтқарылды, ол сол кезде сол жерден өтіп бара жатқан. Фон Айнем Джеймсті Корольдік Аделаида ауруханасына жеткізіп, жарақаттарынан емделді.

Сот

Фон Айнемге қарсы Келвинды өлтіргені үшін қозғалған сот 1984 жылғы 15 қазанда Оңтүстік Австралия Жоғарғы сотында судья Уайттың төрағалығымен басталды. 12 адамнан (жеті әйел және бес ер адам) тұратын қазылар алқасы тараптардың келісімімен таңдалды. Фон Айнем өзін кінәлі деп танымады; оның қорғауын адвокат Барри Дженнингс жүргізді, ал оған полицияның бір жыл бұрынғы тергеуінен бастап Фон Айнемнің адвокаты болған Хелена Ясински көмектесті. Прокуратураны Брайан Мартин QC (кейін Солтүстік территория Жоғарғы сотының бас судьясы) басқарды, оған Пол Роф QC (кейін Мемлекеттік айыптау департаментінің директоры) көмектесті. Прокуратура үшін мақсат – тергеу барысында жиналған күшті ғылыми дәлелдер арқылы Фон Айнемнің (және белгісіз адамдардың) кінәсін дәлелдеу және Фон Айнемнің 1983 жылғы 5 маусым күні Келвинмен байланыста болғаны туралы айтқанын жоққа шығару болды. Ал қорғау, Фон Айнемнің айтқанын сотта қолдауға тырысып, оның Келвинды бес апта бойы ұстап, өлтіруге қабілеттілігіне күмән тудыруға бағытталды. Прокуратура өз ісін Аделаида маңындағы сот процесі үшін маңызды болған бірнеше орындарға қазылар алқасын алып барудан бастады, ал алғашқы аптада түрлі куәгерлерді шақырып, жауап беруге мәжбүр етті. Келвиннің ата-анасы, қарындасы және жақын досы Келвиннің 15 жастағы, бейтаныс адаммен ерікті түрде көлікке отпайтын, гетеросексуалды және гомосексуалды немесе бисексуалды емес екенін, ал иттің мойлық тағасын әзіл үшін кигенін куәлік ретінде айтты. Келвиндердің үйіне жақын тұратын адамдар 5 маусым күні сағат 18:00 шамасында ұрлық оқиғасына сәйкес келетін дауыс-шу естігендерін мәлімдеді. Сот-медициналық сарапшылар Келвиннің басы мен тіке төңкерілісіне келген зақымдар және оның өлімінің ықтимал себебі туралы куәлік берді, ал фармацевттер Фон Айнемге тағайындалған гипнотикалық препараттардың көп мөлшері туралы (1978 жылғы 15 желтоқсан мен 1983 жылғы 10 тамыз аралығында алты түрлі препараттың 5872 таблеткасы мен капсуласы) айтты және Фон Айнемнің бір күні үш түрлі дәріханадан бірдей рецепт алғанын көрсетті. Іске қатысқан бірнеше полицейлер Фон Айнемді алғашқы рет сұраққа тартып, оның үйіне барғандарын, онда бір полицей Фон Айнемнің жатын бөлмесі "көптеп" тазаланғандай көрінгенін мәлімдеді. Содан кейін сот-медициналық сарапшылар шақырылып, Келвиннің қай кезде қайтыс болғаны және оның денесі Аделаида төбелерінде қайда тасталғаны туралы куәлік берді. Алғашында энтомолог, денедегі құрттардың даму циклын және оны жақын маңдағы өлген иттің денесіндегі құрттардың даму циклымен салыстырып, Келвиннің денесі 1983 жылғы 10 шілдеде Керсбрук маңындағы әуежайға тасталған болуы керек деп мәлімдеді. Басқа да сот-медициналық сарапшылар Фон Айнемге және оның үйіне байланысты жиналған шаш пен талшық үлгілері туралы куәлік берді. Келвиннің киімдерінен Фон Айнемнің шаштары табылды, ал Келвиннің киімдерінен табылған 925 талшық үлгісінің 250-сі Фон Айнемнің үйінен, ал Келвиннің үйінен тек жетісі ғана алынған. Егер Фон Айнемнің айтқаны рас болса, онда сол түні Келвиннің киімдерінде 36 сағаттан кейін, тіпті бес аптадан кейін де, өте аз мөлшерде талшық пен шаш үлгілері болуы керек екенін ғалымдар мәлімдеді. Мұндай айғақты дәлелдерге тап болған қорғау тарапы қарсы сұрақтар кезінде Фон Айнемнің Келвинмен соңғы байланысынан кейін оны басқа адамдар ұрлап алып, оның киімдерін бес апта бойы сақтап, кейін өлтіріп, қайта киіндірген деген теорияны ұсынды. Сот-медициналық сарапшылар бұл оқиғаның болуы мүмкін екенін мойындағанмен, прокуратура тарапынан қайтадан сұрақтар қойылғаннан кейін, олар талшық пен шаштың уақыт өте келе бір бетінен екінші бетке қалай ауысатыны туралы ғылымды ескере отырып, бұл оқиғаның болуының ықтималдығы төмен екенін мойындады. Содан кейін прокуратура өз ісін аяқтады. Қорғау Фон Айнемнің куәгерлер алдында ант берудің орнына, сотта антсыз куәлік беруін таңдады. Өзінің антсыз берген мәлімдемесінде Фон Айнем 1983 жылғы 5 маусым мен 11 шілде аралығындағы оқиғалар туралы айтты. Ол 5 маусымда Келвинды Солтүстік Аделаидадан алып, үйіне апарып, кейіннен Аделаиданың орталық бөлігінде тастап кеткенін мәлімдеді. Ол сондай-ақ, содан кейін бір апта бойы тұмаумен ауырғанын және 14 маусымға дейін жұмысқа оралмағанын айтты. Фон Айнем одан кейінгі іс-әрекеттері туралы нақты айтпады, бірақ 10 шілдеде дене әуежайға тасталған күні не істегенін есіне алды. Ол кешкі уақытта анасымен бірге туысының мерекелік кешінде болғанын, ал үйге қайтар жолда досын тастап, бірден ұйықтап, ертесіне жұмысына барғанын айтты. Ол сондай-ақ, Келвинды ұрлаған кезде естілген шулы шығарып жатқан капот туралы мәселеге қатысты, өзінің Ford Falcon автокөлігінің (Фон Айнем 1983 жылғы 16 шілдеде шетелге саяхаттау үшін ақша жинау мақсатымен сатқан) екі жылдан кем уақытты пайдаланылған және жақсы жағдайда болғанын мәлімдеді. Ол өзінің әділ екенін қайтадан мәлімдеп, антсыз куәлігін аяқтады. Қорғау Фон Айнемнің айтқанын растау үшін бірнеше куәгерлерді шақырып, жауап беруге мәжбүр етті. Куәгерлердің арасында Фон Айнемнің ауру болғанын және Келвиннің тұтқынға алынған алғашқы аптасында үйде болғанын куәлік еткен әріптестері мен достары болды. Сонымен қатар, қорғау үшін әуежайдан өтіп бара жатқанда Келвиннің денесін тапқан жаяу турист куәлік берді. Фон Айнемнің Ford Falcon автокөлігін сатып алған адам автокөліктің жағдайы туралы айтты, ал 10 шілдеде мерекелік кеш өткізген туысы Фон Айнем мен оның анасы кешкі сағат 17:30-да келгенін және 22:30-да кеткенін мәлімдеді. Сотқа Фон Айнемнің кештен суреттері де ұсынылды. Соңында, қорғау Фон Айнемнің анасын Келвин ұрланған күндердегі оның ұлының іс-әрекеттері туралы куәлік беруге шақырып алды. Қарсы сұрақтар кезінде прокуратура оның бұрынғы мәлімдемелерімен салыстырғанда оның куәлігіндегі қарама-қайшылықтарды көрсетті, бұл қорғау ісін әлсіретті, өйткені бұл Фон Айнемнің 1983 жылғы 5 маусым күні болған оқиға туралы ескі мәлімдемесін өзгертуін көрсетті. Қорытынды сөздерінде прокуратура олар ұсынған дәлелдер Фон Айнемнің айтқанының жалған және қарама-қайшы екенін, оның Келвинды өлтіргенін (басқалардың көмегімен) дәлелдейтінін мәлімдеді. Олар оның Келвинды алғанын мойындауының оның 5 маусымда онымен байланыста болғанын көрсеткенін, талшықтар мен шаштар Фон Айнемнің өліміне дейін немесе оның кезінде онымен бірге болғанын, ал дәрілер Фон Айнемнің олардың арасында болғанын көрсеткенін айтты. Прокуратура қорғау тарапынан тасталған дене 10 шілдеде әуежайға тасталған уақыт туралы күмәндерге жауап берді, Фон Айнемнің денені 10 шілдедегі кешкі уақытта немесе 11 шілдедегі таңғы уақытта жұмысқа бару алдында тастауы мүмкін екенін ұсынды. Қорғау өз қорытындысында прокуратура Фон Айнемнің қылмыстық істе кінәлі екенін дәлелдемегенін және Келвиннің өлімінің нақты себебін анықтамағанын, сондықтан қазылар алқасы Фон Айнемге күмәнсіздік көрсетуі керек екенін мәлімдеді. Содан кейін судья Уайт сот процесінің қорытындысын жасады, ал 1984 жылғы 5 қарашаның түскісінде қазылар алқасы өз шешімін шығару үшін бөлмеге кетті.

Үкім

7,5 сағаттық кеңес сотынан кейін қазылар алқасы өз шешімін беру үшін оралды. Фон Айнем кісі өлтіруде кінәлі деп танылды және Ятала еңбек түрмесінде өмір бойына бас бостандығынан айырылды. Әділет судьясы Уайт 24 жылдық мерзімге шартты түрде босатудан айырды. Оңтүстік Австралия заңнамасына сәйкес, жақсы мінез-құлқы үшін түрмеде шартты түрде босату мерзімінің үштен бірі қысқартылуы мүмкін. Осы есептеу бойынша, Фон Айнем 1999 жылдың соңында шартты түрде босатылуға мүмкіндік алған болар еді. Оңтүстік Австралияның Бас прокуроры шартты түрде босату мерзімінің жеңілдігіне дереу шағым жасады, және 1985 жылдың 29 наурызында Оңтүстік Австралияның Қылмыстық апелляциялық соты шартты түрде босату мерзімін 36 жылға ұзартты, бұл сол штат бойынша рекордтық көрсеткіш еді. Сондықтан Фон Айнемнің шартты түрде босатылуының ең ерте мерзімі 2007 жылдың 31 қазаны болды (түрмедегі жақсы мінез-құлқы үшін шартты түрде босатылмаған мерзімнің үштен бірі қысқартылғаннан кейін). Фон Айнемнің қорғау тобы (қазір адвокат Дэвид Пик пен Хелена Ясинскинің көмегімен) сот үкімін Оңтүстік Австралияның Қылмыстық апелляциялық сотына шағымдады және жаңа сот отырысын өткізуді сұрады. Шағымның негізі Келвиннің гетеросексуалдығы туралы берілген куәліктер, сот барысында Фон Айнемнің гомосексуалдығына жасалған сілтемелер және оның қазылар алқасына тигізетін ықтимал теріс әсері болды, сондай-ақ судья Уайт өзінің қорытындысында Келвиннің денесі тасталған күні туған күніне қатысуы туралы Фон Айнемнің туысы берген куәлікке сілтеме жасамады. Қылмыстық апелляциялық соты шағымды қабылдамады, соттың әділ және заңды түрде өткенін мәлімдеді; олар судья Уайттың туған күнге қатысты куәліктерді қосуы керек екенін мойындады.

Қосымша кісі өлтіру айыптары

Фон Айнем 1979-1982 жылдар аралығында төрт жас жігіттің шешілмеген өлімі бойынша басты күдікті болды, ал полиция оның қылмысы үшін сотталғаннан кейінгі жылдары осы істер бойынша ізденіс жұмыстарын жалғастырды. Төрт құрбан болғандар – 1979 жылдың маусымында Алан Барнс, 1979 жылдың тамызында Нил Мьюр, 1981 жылдың тамызында Питер Стогнефф және 1982 жылдың ақпанында Марк Лэнгли. 1988 жылдың ақпан айында Оңтүстік Австралияның сол кездегі мемлекеттік сот тергеушісі Кевин Ахерн осы төрт жігіттің өлімі бойынша тергеу жүргізуді бұйырды. 1988 жылдың 24 наурызында мемлекеттік сот тергеушісі өзінің қорытындысында төрт адамның өлтірілу тәсілі мен жағдайлары Келвиннің ісіне, әсіресе Барнс пен Лэнглидің өліміне өте ұқсас екенін мәлімдеді. Құрлық үшін тұтқындауға әкелетін кез келген ақпарат үшін сыйақы 250 000 долларға дейін көтерілді, кейіннен 1989 жылдың қыркүйегінде 500 000 долларға, ал 2008 жылдың наурызында 1 000 000 долларға дейін өсті. 1990 жылдың 5 наурызында судья Дэвид Гурридің алдында фон Айнем Барнс пен Лэнглиді өлтіргені үшін сотталуға тиіс пе, жоқ па, соны анықтау үшін сот отырысы басталды. Фон Айнем екі кісі өлтіруге кінәлі емес екенін мәлімдеді, ал оның қорғаушысы (қазіргі адвокаты Марк Гриффин Мари Шоудың көмегімен) клиентіне сотқа баруды бұйырса, бұл әділетсіздік болады деп дереу мәлімдеді. Прокуратураны тағы да Брайан Мартин QC басқарды, оған бұл жолы Том Бирчалл көмектесті, ал олардың фон Айнемге қарсы ісі Келвиннің өліміне қатысты дәлелдерге негізделді, қылмыстың егжей-тегжейі Барнс пен Лэнглидің өліміне өте ұқсас болды. Прокуратураның ісі сондай-ақ бұрынғы серіктестердің куәліктеріне сүйенді, олар фон Айнемнің автостоппен жүретін балаларды алып, оларды сексуалдық зорлыққа ұшыратуы және «Мырза Б»-нің сенсациялық куәлігі Барнс пен фон Айнемнің бірге болғандығы туралы мәлімдемелерді қамтыды. «Мырза Б» сондай-ақ фон Айнемнің 1966 жылы Бомонт балаларының түсініксіз жоғалуына қатысы бар екендігі және 1973 жылы Аделаидадағы «Овал» стадионында екі қыздың жоғалуына қатысы бар екендігі туралы да таңғажайып айыптаулар жасады. Алайда, бұл мәлімдемелерді растау мүмкін болмады. Тағы бір куәгер Барнстың өлімінен бірнеше апта бұрын фон Айнем мен Барнстың бірге ішімдік ішкенін көргенін айтты. Барнстың денесінен алынған сынамалар да дәрілік заттардың болғанын көрсетті. Лэнглиді өлтіргені үшін аз дәлел ұсынылды, өйткені прокурорлар егер фон Айнем Барнсты өлтіргенін дәлелдей алса, онда ол Лэнглиді де өлтірген деген қорытындыға келеді деп ойлады. 1990 жылдың 11 мамырында судья Гурри фон Айнемді Барнс пен Лэнглидің екі кісі өлтіруі үшін соттауға бұйырды. Фон Айнемнің қорғаушысы шешімге шағымданып, Оңтүстік Австралияның Жоғарғы сотында іс жүргізуді тоқтату үшін іс жүргізуді теріс пайдалану туралы іс қозғады, сондай-ақ айыптауларға бұқаралық ақпарат құралдарының үлкен қызығушылығы клиентіне әділ сот процесін бермейтінін мәлімдеді. Сот ісі 1990 жылдың 19 маусымында Кевин Дагган алдында басталды, ал алты айдан кейін 1990 жылдың 17 желтоқсанында судья Дагган өзінің қорытындыларын жариялады. Ол фон Айнемді сотқа тартуды бұйырды, бірақ айыптау тарапының көптеген дәлелдеріне алаңдаушылық білдірді. Сотқа дейінгі сот отырысы 1990 жылдың 19 желтоқсанында Оңтүстік Австралияның Жоғарғы сотында басталды, судья Дуган төрағалық етті. Прокуратура екі күн бұрын Дюганның қорытындысынан кейін фон Айнемді Барнс пен Лэнглиді өлтіргені үшін бөлек соттауға шешім қабылдады. Сот төрешісі Дуган Келвиннің өліміне қатысты және фон Айнемнің әртүрлі серіктестері мен автостопшылар ұсынған дәлелдемелерді қабылдамады деп шешті. Сот төрешісі Дуган «Мырза Б»-нің куәлігін тыңдауға болатынын, бірақ қорғау тарапына дәлелдерге сұрақ қоюға рұқсат етілетінін айтты. Бұл айыптау ісі үшін үлкен соққы болды, ал 1990 жылдың 21 желтоқсанында Оңтүстік Австралияның Бас прокурорының кеңесі бойынша прокурорлар Лэнглиді өлтіргені үшін айыпты алып тастады. Прокуратура Барнстың өліміне қатысты айыптауды жалғастыруға тырысты; алайда, фон Айнемнің автостопшылармен жүретіндігі туралы серіктестерден жеткілікті дәлелдемелерді сотқа қабылдау қиындықтарына байланысты, соңғы айыптау 1991 жылдың 1 ақпанында алынып тасталды. Прокуратура Бас прокурордың кеңесімен Барнстың өліміне қатысты айыптау шарасын бастады.

2006 жыл

2006 жылдың 29 қаңтарында Sunday Mail газеті фон Айнемнің Ятала еңбек түрмесінде бірнеше рет тұтқынды зорлағаны үшін тергеліп жатқанын жазды. 2006 жылдың 29 қазанында The Australian газеті фон Айнемнің түрме қызметкерлеріне қолмен боялған әдемі карточкаларды әрқайсысы 20 долларға сатқанын хабарлады.

2007 жыл

2007 жылдың 4 ақпанында ABC хабарлағандай, фон Айнемге бас бостандығынан айыру кезінде коммерциялық қатынастар, соның ішінде қолмен боялған сәлемдесу карточкаларын сату үшін айып тағылды. 2007 жылдың 14 маусымында ABC телеарнасы фон Айнемге бала порнографиясын шығару және ұстауға айып тағылғанын хабарлады. Полиция оның бала мен ер адамның арасындағы жыныстық қатынасты сипаттайтын үш ойдан шығарылған әңгімені қолжазбамен жазғанын мәлімдеді. Оның адвокаты жазуды талдау фон Айнемді ақтайды деп сенді. 2007 жылдың 27 шілдесінде фон Айнемнің Ятала еңбек түрмесінің жоғары қауіпсіздікті B бөлімінен Порт-Аугуста түрмесіне ауыстырылғаны туралы хабарланды. 2007 жылдың 11 тамызында The Australian газетінде детективтер "Seven Network" арнасының жаңалық архивінде болған жас жігіттің жеке басын анықтау үшін ақпарат сұрағандығы туралы хабарланған. Бұл суретте полиция Beaumont балаларының жоғалып кеткеннен кейінгі күндері тасқын судың ағынды жерін іздеп жүргені көрсетілген. Бұл кісі жас фон Айнемге қатты ұқсайды. 2007 жылдың 13 тамызында Seven Network бұған қоса, олардың архивіндегі Einem бейнесі жанында тұрған адамның олардың жоғалған күні жағажайда Beaumonts-пен бірге көрінген күдіктілердің полиция эскизіне сәйкес келетінін айтты. 2007 жылдың 1 қарашасында ABC хабарлағандай, 24 жыл түрмеде болған соң, фон Айнем қазір шартты түрде босатылуға өтініш бере алады. Алайда Оңтүстік Австралияның премьер-министрі Майк Ранн фон Айнемнің түрмеден тірі қалмауын қамтамасыз ету үшін жаңа заң шығаруды талап етуге уәде берді.

2008 жыл

2008 жылдың 28 наурызында ABC телеарнасы фон Айнемнің камерасынан табылған бала порнографиясының ол жазған емес екені анықталғанын және саусақ іздері сәйкес келмейтінін хабарлады. Қорғаушы адвокат Сэм Эбботт прокурордың материалдарды шығару туралы ең ауыр айыпты алып тастауын күтетінін айтты, әйтпесе ол жауап беруге ешқандай жағдай жоқ деп айтатын болады. Сонымен қатар, фон Айнемнің сот отырысына қатысудан босатылғаны туралы хабарланды, сондықтан ол басқа тұтқындармен "күңкілді" үш сағаттық жол жүруден аулақ бола алды.