Кіріспе
Американдық социолог Моррис Яновиц (22 қазан 1919 жыл - 7 қараша 1988 жыл) - американдық социолог және профессор. Ол әлеуметтану теориясына, бейбітшілік мәселелерін зерттеуге, патриотизмге үлкен үлес қосты. Ол әскери әлеуметтанудың негізін қалаушылардың бірі болды және қазіргі азаматтық-әскери қатынастарды орнатуға Сэмюэл П. Хантингтонмен бірге үлкен үлес қосты. Ол Мичиган және Чикаго университеттерінде әлеуметтану профессоры болды және Чикаго университетінің әлеуметтану кафедрасының бес жылдық төрағалығын атқарды. Ол Чикаго университетінің Лоренс А. Кимптон атанған қызмет профессоры болды. Яновиц Америка социологиялық қауымдастығының вице-президенті болды, олардың "Карьералық ерекше стипендия" сыйлығын алды және Америка өнер және ғылым академиясының және Америка философиялық қауымдастығының мүшесі болды. Яновиц сондай-ақ Қарулы Күштер мен қоғам туралы университеттер аралық семинарды, сондай-ақ Қарулы Күштер мен қоғам журналын құрды. Ол әскери социологияның алғашқы негізін қалаушы болды. Оның студенттері Дэвид Р. Сегал, Мэди Сегал және Джеймс Бёрк танымал және ықпалды әскери социологтар.
Morris Janowitz (October 22, 1919 – November 7, 1988) was an American sociologist and professor who made major contributions to sociological theory, the study of prejudice, urban issues, and patriotism. He was one of the founders of military sociology and made major contributions, along with Samuel P. Huntington, to the establishment of contemporary civil military relations. He was a professor of sociology at the University of Michigan and the University of Chicago and held a five year chairmanship of the Sociology Department at University of Chicago. He was the Lawrence A. Kimpton Distinguished Service Professor at the University of Chicago. Janowitz was the vice president of the American Sociological Association, receiving their Career of Distinguished Scholarship award, and a fellow of both the American Academy of Arts and Sciences and the American Philosophical Association. Janowitz also founded the Inter University Seminar on Armed Forces and Society, as well as the journal Armed Forces & Society. He was an early founder of the field of military sociology. His students, such as David R. Segal, Mady Segal, and James Burk are prominent and influential military sociologists.
Ерте өмір және білім
Яновиц Патэрсон қаласында, Нью-Джерсиде туып өскен, поляк еврей иммигранттарының екінші ұлы, ол Eastside орта мектебінде оқыған. Патерсон өзінің әкесінің жұмыс істеген жібек өнеркәсібімен танымал болды, ақырында ол өзінің жібек бизнесін құрды. Жановиц Нью-Йорк университетінің Вашингтон сквер колледжінде экономика саласында бакалавр дәрежесін алды, онда ол Сидни Хук (Джон Дьюидің бұрынғы студенті) және Брюс Ланнес Смит (Гарольд Лассвеллдің бұрынғы студенті) ұстаздарында оқыды. Хук Яновицті Дьюидің американдық прагматизм философиясына, ал Смит оны Ласвеллдің әлеуметтік ғылымдар мен психоанализге "Чикаго мектебі" әдісіне таныстырды.
Ертедегі мансабы және әскери қызметі
Вашингтон сквер колледжін бітіргеннен кейін Конгресс кітапханасында және Әділет департаментінің арнайы соғыс саясаты бөлімінде жұмыс істеді. 1943 жылы Яновиц армияға шақырылды, онда ол Стратегиялық қызметтердің зерттеу және талдау бөлімшесіне қосылды, неміс радио хабарларында байланыс пен пропаганданың мазмұнын талдауды, сондай-ақ неміс әскери тұтқындарына сұхбат беруді жүзеге асырды. Яновицтің соғыс тәжірибесі оның академиялық мансабының кейінгі бағытына үлкен әсер етті: "Соғыс тәжірибесі, соғыс талап еткен зерттеулер және соғыс күш-жігеріне қатысқан басқа да әлеуметтік ғалымдар Яновицтің өзін әлеуметтік ғалым ретінде тануын кристалдастырды".
Кейінгі мансап
1946 жылы Жановиц Чикаго университетінде аспирантураны бастады. Яновицтің Чикаго университетіндегі диссертациясының жетекшілері Бруно Беттельхайм мен Эдвард Шилс болды. Философиялық диссертациясын бітіргенге дейін 1948 жылы социология ғылымдарының докторы, Чикагода оқытушы болып жұмысқа қабылданды. Докторлық диссертациясын бітіргеннен кейін профессорлық көмекші болды. 1951 жылы Яновиц Мичиган университетінде әлеуметтану профессоры болды, онда 1961 жылға дейін сабақ берді. Мичиган штатында болған уақытының соңында Яновиц академиялық стипендия алды, оның ішінде ол өзінің алғашқы ірі басылымын "Кәсіби солдат" атты. Мичигандағы соңғы жылы Яновиц "әскери ұйымды әлеуметтану талдауын дамытуды қолдау; ішкі әскери ұйым туралы арнайы зерттеу мақалаларын дайындау; және әлеуметтану мен әскери мекеме арасындағы қарым-қатынасты дамыту үшін ұзақ мерзімді оқытудың орталық нүктесі ретінде қызмет ету" үшін Қарулы Күштер мен Қоғам туралы университеттік семинардың (IUS) құрылуы бойынша ғалымдар тобын ұйымдастырды. IUS бүгінгі күнге дейін белсенді болып келеді және "Қораллы Күштер және қоғам" журналын жариялауды жалғастыруда. 1962 жылы Яновиц Мичиган штатынан шығып, Чикаго университетінің әлеуметтану кафедрасының профессоры болды. 1967 жылы Яновиц кафедраның төрағасы болып тағайындалды. Осылайша ол бір кездегі керемет, бірақ қазіргі кезде сынық болып көрінген әлеуметтану кафедрасын қайта құруға тырысты. Яновиц мұны "жаңа теориялық көзқарастар мен баламалы әдістемелік тәсілдерді" ынталандыру арқылы әртүрлі пәндердегі әртүрлі оқытушыларды жалдап жасады. Ол сондай-ақ "Социология мұрасы" кітаптар сериясын құру арқылы кафедраның зияткерлік мұрасын қалпына келтіруге тырысты. Heritage сериясының 40 томдық жинағы Яновицке социологияның философиялық негіздерін ой жүгіртуге мүмкіндік берді, Джордж Герберт Мид, Сидней Хук және ең бастысы Джон Дьюи сияқты ықпалды прагматиктерді еске түсірді. Яновиц 1972 жылы әлеуметтану кафедрасының бес жылдық төрағалығын аяқтады. 1972 жылы Яновиц Кембридж университеті Америка тарихы мен институттарының Питт профессоры атанды. Яновиц 1987 жылы зейнеткерлікке шыққанға дейін кафедрада болды, ол өзінің академиялық ісіне көбірек көңіл бөлді, ол 1976 және 1983 жылдар аралығында жарияланған кітаптар трилогиясына айналды: әл-ауқат мемлекетінің әлеуметтік бақылауы, Соңғы жарты ғасыр және Патриотизмді қайта құру.
Өлім
Яновиц 1988 жылы 7 қарашада зейнетке шыққаннан кейін бір жыл өткен соң Паркинсон ауруынан қайтыс болды.
Идеялар мен жетістіктер
1953 жылы Яновиц Самуэль П. Хантингтонды қоса алғанда, бір топ ғалымдарды Мичиган штатының Энн-Арбор қаласына шақырып, қарулы күштердің болашақ зерттеулерін талқылады. Бұл Яновицке 1954 жылы Фулбрайт стипендиясы және 1958 жылы мінез-құлық ғылымдарының озық зерттеулер орталығында стипендия арқылы әскери әлеуметтану туралы өз идеяларын дамытуға және дамытуға мүмкіндік берді, онда 1960 жылы ол әскери әлеуметтану туралы алғашқы ірі жарияланымды аяқтады, Кәсіби солдат: әлеуметтік және саяси портрет (13). Бұл зерттеудің маңызы ерекше болды, өйткені бұған дейін әлеуметтанудың басым бағыттары қарулы күштерді зерттеуден аулақ болды. "Кәсіби сарбаз" еңбегінде Яновиц мазмұнды талдауды, 760 генерал мен адмиралдың, Пентагонның 576 әскери офицерінің пікіртерімін және 100-ден астам жоғары деңгейдегі офицерлердің сұхбаттарын (995) қамтитын әдістемені қолданды. Бұл әскери және азаматтық салалардың бірігуін көрсететін, тәртіптік модельден персонал басқарудың неғұрлым нәзік түрлеріне қарай әскеридегі ұйымдық биліктің өзгеріп жатқан сипатын көрсетті. Бұдан басқа, әскери адам өзінің функционалдық құралдарында техникалық және білікті болды, ол әскерилердің техникалық мүмкіндіктеріне мамандандырылған азаматтық қатысуды талап ету арқылы азаматтық және әскери салалар арасындағы алшақтықты қысқартты. Әскерилер де рекрут үрдістерінің өзгеруін бастан кешіріп жатқан сияқты, бұл жерде Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін әскерилердің демографиялық көрсеткіштері американдықтардың демографиясына жақындай бастады. Соңында АҚШ Қарулы Күштерінің басшылығы саясиланды. Бұл Яновицке халықаралық қатынастарда қарулы күштерді дұрыс пайдалану туралы екі бәсекелестік көзқарастан тұратын дихотомиялық эпистемиялық негіздеме әзірлеуге әкелді. Бұл көзқарастарды ол "абсолютистік" және "прагматикалық" деп атады (996). Жалпы алғанда, бұл үрдістер, Яновицтің пікірінше, әскери мәдениет пен азаматтық қоғамның бірігуіне әкелді; басқаша айтқанда, әскерилердің өркениеттенуі мен азаматтық қоғамның әскериленуі. Ол ядролық соғыс толыққанды соғыс ықтималдығын азайтады және әскерилер біртіндеп полиция күшінің көптеген сипаттамаларын алады деп мәлімдеді. Кейіннен ғалымдар осы ұғымды қазіргі заманғы бейбітшілік сақтау кезінде қолданды. 1972 жылы Чикаго университетінің әлеуметтану кафедрасының төрағалығын аяқтағаннан кейін, Жановиц өзінің академиялық ісіне көбірек күш сала алды. Бұл күш-жігерлер 1976-1983 жылдар аралығында жарияланған кітаптар трилогиясының дамуына әкелді: Әлеуметтік бақылау және әл-ауқат мемлекеті, Соңғы жарты ғасыр және Патриотизмді қайта құру. Осы үш кітаптың ішінен "Соңғы жарты ғасыр" ең көп танымалдыққа ие болды, бірақ бұл үш шығарма да "Кәсіби сарбаз" сияқты табысқа қол жеткізе алмады.
Азаматтық-әскери қатынастар туралы көзқарастар
Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін көптеген адамдар бейбіт уақыттағы АҚШ әскерінің рөлі мен көлемін күмәнмен қарастыра бастады, олар американдық мәдениеттің әскериленуі артуына қарсы болды. Моррис Яновиц "Кәсіби сарбаз" (1960) және Сэмюэл Хантингтон "Солдат және мемлекет" (1956) кітаптарында екі түрлі, бірақ тығыз байланысты теорияларды ұсынды, олар әскерилендіру қорқынышына баса назар аударғандарға балама тұжырымдамалар берді. Екі теория да либералды демократияны сақтаумен байланысты: Хантингтон американдық демократияны шетелдік қауіп-қатерлерден қорғау үшін әскерилердің "объективті азаматтық бақылауының" либералды теориясын жақтады, ал Яновиц азаматтық қоғам мен әскерилердің арасындағы белсенді өзара байланысты көтермелейтін азаматтық қатысудың үлкен сезімін дамытуға бағытталған азаматтық республика теориясын жақтады. Бұл теориялар демократиялық қоғамдардағы азаматтық-әскери қатынастардың дұрыс құрылуы туралы негізгі тарихи көзқарастардан хабардар болды. Хантингтонның азаматтық-әскери қатынастар туралы либералды теориясы Томас Хоббс сияқты ойшылдардан шыққан сияқты, ол әскерилердің рөлі қоғамды әлеуметтік келісімшартпен шектелмеген, халықаралық қатынастардағы табиғат жағдайынан туындайтын қауіп-қатерлерден қорғау екенін жақтады; және Джон Стюарт Милл әскерді демократиялық қоғамға қарсы мақсаттарға ұмтылмау үшін оны мемлекет реттеуі және бақылауы керек деп нық дәлелдеді. Яновицтің азаматтық-әскери қатынастар теориясы, керісінше, сыртқы қақтығыстарды ішкі мәдениеттің ынталандырушы және үйлесімді күші ретінде қабылдап, азаматтық қатысуды және ұлтты сақтау үшін қажетті "азаматтық" сезімін көтермелеген ежелгі Рим республикасын еске түсірген сияқты. Оның теориясы азаматтық ізгілікке көбірек көңіл бөлді, ол азамат солдаттың белсенді қатысуының рөлі арқылы рухландырылды. Джеймс Бёрк атап өткендей, екі теория да қазіргі заманның нормаларына сәйкес ескірген және қате. Бёрктің сөздері бойынша, Хантингтонның теориясы "әлеуметтік және саяси саладан тәуелсіз, соғыс күресімен айқындалған нақты анықталған әскери сфера бар деп болжайды". Хантингтон теориясы ядролық қаруды әзірлеу, қару-жарақ жарысы және ядролық жойылу қаупі нәтижесінде халықаралық қатынастардағы өзгерістерді елемеді және мұндай соғыс жағдайында ұлттардың қолайлы мақсаттарды айқындау және жүзеге асыру қабілетін асыра бағалады. Хантингтон теориясының басқа проблемасы - ол халықаралық қатынастардағы консервативті реализмді жақтады, бұл американдықтарға қабылдамас "спартандық" мәдени ұстанымды талап етеді. Екінші жағынан, Яновиц азаматтық қатысуды американдық қоғамда азамат солдат үлгісі арқылы көтермелеу керек деп мәлімдеді, бірақ мұндай модельдің ірі соғыстарға жаппай жұмылдыру болмаған жағдайда қалай таралатынын түсіндіре алмады. Мұндай әдістердің бірі әскери қызметті ерікті ұлттық қызмет жүйесіне ендіру еді, бұл идея ешқашан американдық саясатта саяси қолдау таппады.
Прагматизм
Жановиц Нью-Йорк университетінің Вашингтон сквер колледжінде экономика саласында бакалавр дәрежесін алды (Нью-Йорк университеті), онда ол көрнекті прагматик және Джон Дьюидің бұрынғы студенті Сидни Хукпен оқыды. Хук Жановицті жас кезінде америкалық прагматизм туралы Дьюидің философиясына таныстырды, бірақ ол Чикаго университетінде Социология мұрасы сериясын құрғанға дейін социологиядағы прагматизмнің философиялық негіздерін толық зерттемеді. Социология Джордж Герберт Мид және символдық өзара іс-қимыл теориясы арқылы Чикаго мектебіндегі прагматизммен әлсіз байланысты болды, ол микро әлеуметтік зерттеу күн тәртібін атап өтті. Яновиц әскери басшылардың көзқарастарын сипаттауда прагматизмді де қолданды. "Кәсіби сарбаз" еңбегінде Яновиц Вьетнам дәуірінде офицерлер корпусында "стратегиялық мақсаттардың заңдылығы мен нақты әскери тактика туралы" ұзақ талқылауды атап өтті, ол халықаралық қатынастардағы әскерилердің тиісті рөлі туралы екі басым көзқараспен ашылды: абсолютистік және прагматикалық. Абсолютистер әскери офицерлер болды "жеңіс туралы әдеттегі анықтамаларға қарағанда көбірек ойлаған", ал прагматистер "әлеуметтік шындықтарды, ядролық қаруды және ұлттық азаттық қозғалыстарын өзгерту тұрғысынан ойлағандар" (xli). Яновиц бұл көзқарастарды тарихи тұрғыдан Еуропа мен Шығыс Азиядағы соғыс театрлары туралы бәсекелестік көзқарастарға сүйене отырып, "офицердің Екінші дүниежүзілік соғыстың жүріс-тұрысын бағалауы мен оның қазіргі заманғы прагматикалық немесе абсолюттік ілімге берілуінің арасында берік сабақтастық бар" деп атап өтті. Еуропалық соғыс сахнасын "өлшетілген табыстылық" деп атағандар прагматикалық ілімге берік тұруға ықтимал, ал Еуропалық соғыс сахнасын сәтсіздік деп санағандар абсолютистікке бейім болды. Сонымен қатар, абсолютистік көзқарас теңіз стратегиясына басымдықпен байланысты болды (алфред тайер маханның теңіз күшінің теориясынан шыққан) және әуе күштеріне негізделген стратегия, екеуі де Еуропаға қарағанда Шығыс Азиядағы қақтығыстарға жақсы сай келді. Салқын соғыс кезеңінде екі көзқарастың да жақтаушылары ядролық қақтығыстың жаңа шындықтарына ядролық қорқыту туралы ортақ сенім арқылы бейімделген, бірақ "көптеген және біртіндеп қорқыту" деген бәсекелесетін субдоктриналарға бөлінді. Осылайша, абсолютистер Корея соғысы кезінде Қытайды стратегиялық ядролық бомбалауды бастау туралы генерал Макартурдың ұсынысына қосылды.