Кіріспе

Мазаруни өзені - Гайананың солтүстігіндегі Эссекибо өзенінің саласы. Оның бастауы Пакарайма тауларының шалғай батыс ормандарында, ал Құйни өзенінің құйылуы Бартика маңында орналасқан. Гвиана таулы аймағынан төмендеп, өзен оңтүстік-шығысқа қарай, Иссанодан өтіп, солтүстікке қарай Бартикаға дейін ағады. Өзен - аллювиалды алтынның көзі.

Курс

Өзен әр Рорайма жазығынан суға түсіп, үш жарлы каньон арқылы көптеген суға құлайтын суға құлайды. Бірінші топ - Чай-Чай құламасы. Келесісі Имбаимадай ауылының жанында, ал соңғысы Камаранг ауылының астында орналасқан, онда Мазаруни өзені соңғы бірнеше ірі құламалар арқылы құлап түседі, олардың біріншісі Читигокейн құламасы деп аталатын бірнеше шақырымдық арық, ол Коффи тоғайында аяқталады, бұл терең тоған, Мехир "Көзін" Коффидің есімімен аталған, бұл Гайананың соңғы шошқа шауып (шағын алмаз және алтын кеншілері). "Поркнокерлер" термині ескі алтын іздеушілер барлық тағамдарын алып жүруге мәжбүр болғандықтан пайда болды, оның бірі құстардың өзіне тартылған тұзды шошқа еті болды және құстарды аулақ ұстау үшін үнемі соққы беру керек болды. Аңыз бойынша, 1950 жылдары Коффи өзенге алмаздар іздеп түсіп бара жатқанда, төменгі деңгейде ұзақ уақыт қалудан және жылдам қысымның төмендеуінен ауырады. Бірнеше шақырым бойы тыныш судан кейін Мазаруни өзенінің соңғы үлкен құламасы басталады. Біріншісі - Арувай, соңғысы - Пейма. Пейма шарлауығынан кейін солтүстікке қарай ағып жатқан өзен шығысқа, оңтүстікке қарай бұрылады. Ол сол жағалауда Иссенеру өзенінің сағасынан өтеді, ал екінші жағалауда америкалық индейлер ауылы Иссенеру орналасқан. Кейін, Гвиана қалқанының көк тасты жазық жерлерінде Меаму, Курупунг және Эпин өзендері Мазаруни өзеніне қосылады. Бұл өзендер Меруме тауларының биік жерлерін сумен қамтамасыз етеді. Одан кейін Мазаруни өзені Оранапай, Камакуса, Меруме, Банана, Тибоку, Экерибиси, Иссано, Пуруни, Кабури, Маршалл, Итабали, Куюни өзендерінің сағасынан өтеді.

Фауна

Мазарунидің темір гидроксидпен боялған қоңыр суларында көптеген балықтар мекендейді. Ең көп тараған - үлкен және қауіпті қара электрлік балықтар (numfish), пири (пираньяның туысы), хаймара және баира. Алайда, ең танымал балық - лау-лау, оның салмағы лау-лауға дейін жетеді. Лау-лау Мазаруни өзенінің терең тоғандарында түнде аң аулайды. Суда ең үлкен су жыланы - анаконда да мекендейді. Өзеннің батпақты жазығында кейде жүздеген көкпарлар тіршілік етеді. Бұл жерде пума мен одан кішірек оцелот та кездеседі, бірақ олар түнде аң аулағандықтан сирек көрінеді. Көптеген маймылдар, олардың ішінде ең шулысы - айқайлаған маймыл, ағаштардың басына түсіп, көптеген құстармен бірге тұрады. Қызыл, сары немесе көк макаолар өмір бойы бірігіп, жұп-жұп болып жиі ұшып өтеді. 2015 жылы Ягуар өзенге жақын жердегі Куюни Мазаруниде үш жасар қызға шабуыл жасады. Алайда ол аман қалды.

Флора

Мазаруни өзені үш түрлі мекенде ағып өтеді: Венесуэлада тепуис деп аталатын Рорайма жазық түбегі, төменгі екі жазық және төменгі жерлер. Әр мекенге өзіндік өсімдіктер тән. Жоғарғы жағы - жаңбыр жауған, құмтасты жер, экзотикалық өсімдіктермен бірге осы қалың тастардан тұратын жерді аман алып қалуға тырысатын керемет формаларға айналған. Ортаңғысы - негізінен саванналар, бір шатырлы орман, ең төменгісі - үш шатырлы орман. Экзотикалық орхидеялар соңғы екі мекенде кездеседі.

Минералды ресурстар

1890 жылы Мазаруни өзенінің жоғарғы бассейнінде, Иссенеру ауылының маңында Гайанада алғашқы аллювиалды алмастар табылды. Бұл табылған жерді Эдвард Гилкс (Edward Gilkes) Мазаруни өзенінің сол жақ жақ бұғазы Путаренг өзенінің бойында алтын іздеп жүргенде кездейсоқ тапқан. Содан бері, Гайананың геология және кен комиссияларының мәліметінше, Мазаруни өзені өз тармақтарымен (Меаму, Курупунг және Эпинг өзендері) бірге Гайанада осы уақытқа дейін өндірілген барлық аллювиалды алмаздардың 50 пайыздан астамын өндірді. Мазаруни өзенінің және оның қосалқы өзендерінің қиыршықтарында да алтын бар. Имбаимадай, Камаранг, Арувай, Тибоку, Кабури және Маршалл шарлауығы сияқты кейбір жерлер өзендерді кептірудің алтын дәуірінде (1980-1995) көп мөлшерде аллювиалды алтын өндірді. Өзен, аздап болса да, аллювиалды алтын мен алмас көзі болып қала береді. Бартикадан батысқа қарай бірнеше шақырым жерде 1888 жылы қатты тау жынысы алтын кенішін құруға сәтсіз әрекет жасалды.