Кіріспе

Неміс ашкенази еврей музыктанушысы (1877-1935)

Эрих Мориц фон Хорнбостель (25 ақпан 1877 – 28 қараша 1935) – австриялық этномузыктанушы және музыка ғылымының маманы. Ол этномузыкология саласындағы пионерлік еңбегімен және Курт Сакспен бірлесіп жасаған музыкалық аспаптарды жіктеудің Сакс-Хорнбостель жүйесімен танылды.

Өмір

Хорнбостель Вена қаласында музыкалық отбасында дүниеге келген. Хорнбостель әулеті – саксондық дворян әулеті. Бала кезінде фортепиано, гармония және контрапунктты оқыған, бірақ Вена университетінде химия ғылымдарынан докторлық диссертациясын қорғаған. Ол Берлинге көшіп, Карл Штумпфтың ықпалына түсіп, онымен музыкалық психология және психоакустика салаларында жұмыс істеді. Ол Берлин психологиялық институтында Штумпфтың ассистенты болды, ал институттың мұрағаттары Берлин фонограммалар мұрағатының негізі ретінде пайдаланылғанда, 1905 жылы оның алғашқы директоры атанды. Содан кейін ол Курт Сакспен бірлесіп музыкалық аспаптарды жіктеудің Сакс-Хорнбостель жүйесін (1914 жылы жарияланған) жасады. 1933 жылы анасы еврей болғандықтан нацистік партия оны барлық лауазымынан шеттетуге мәжбүр етті. Ол алдымен Швейцарияға, содан кейін АҚШ-қа, ең соңында Англияның Кембридж қаласына көшіп, Еуропадан тыс халықтардың музыкалық жазбаларының архивін құрумен айналысты. Ол 1935 жылы қайтыс болды.

Үлестер

Хорнбостель этномузыкология саласында көп жұмыс істеді, бұл кезде салыстырмалы музыкология деп аталатын. 1906 жылы ол Оклахома штатындағы пауни тайпасының музыкасы мен психологиясын зерттеу үшін Америкаға барды; ол оған дейін Тунис және Оңтүстік теңіз аралдарының халық музыкасын зерттеген еді. Хорнбостельдің шәкірттерінің арасында американдық композитор Генри Коуэлл және этномузыколог Клаус Вахсманн бар. Хорнбостель Африка және Азия музыкасына маманданған, көптеген жазбалар жасаған және батыс емес музыканы жазбадан қағазға көшіруді жеңілдететін жүйені әзірлеген. Ол әртүрлі мәдени топтар қолданатын музыкалық құрылымдарды олардың музыкасының ерекшелігін анықтау үшін маңызды элемент деп қарастырып, түрлі құрылымдарды салыстыруда көп жұмыс істеді. Бұл жұмыстың көп бөлігі кейіннен сынға ұшырады, бірақ сол уақытта бұл сирек зерттелген сала болды. Хорнбостель сонымен қатар музыканың жалпы антропологиялық зерттеулердің бір бөлігі болуы керек деп мәлімдеді. Хорнбостель бинауралдық есту теориясына да үлес қосты, ең маңызды белгі ретінде екі құлақтың арасындағы уақыт айырмашылығы теориясын ұсынды және дыбыстың орнын анықтау құрылғыларын жасады (артиллерия, ұшақтар, суасты қайықтары және т.б. бағыттарын табу үшін). Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Германияның соғыс күштері үшін. Макс Вертхаймермен бірге олар Wertbostel деп атаған бағытты тыңдау құрылғысын жасады.

Таңдалған шығармалар

Хорнбостель, Эрих М. фон. 1910 жыл. Салыстырмалы акустикалық және музыкалық-психологиялық зерттеулер. Акустика және музыка ғылымына үлес 5: 143–167.
Штумпф, К. және Э. фон Хорнбостель. 1911 жыл. Этнологиялық зерттеулердің музыка психологиясы мен эстетикасы үшін маңызы. Акустика және музыка ғылымына үлес 6: 102–115.
Хорнбостель, Э. фон. 1913 жыл. Мәдени байланыстар үшін акустикалық критерий туралы. Акустика және музыка ғылымына үлес 7: 1–20.
Эрих М. фон Хорнбостель және Курт Сакс: Музыка аспаптарының жүйесі. Бір тәжірибе. «Этнология журналында». 46-том, 1914 жыл, 4–5-шы нөмір, 553–590 беттер. Бір және екі құлақты естіу туралы байқаулар. «Психология және оның шекаралық ғылымдары журналында». 4-том, 1923 жыл, 64–114 беттер.