Кіріспе
Бір немесе бірнеше судьялардың көпшілікке келіспейтін пікірі (немесе келіспеушілік) - белгілі бір құқықтық жүйелерде бір немесе бірнеше судьялар сот шешімін шығарған соттың көпшілік пікірімен келіспеушілік білдіретін құқықтық іс бойынша пікір. Келіспеушілік пікірлер әдетте көпшілік пікірмен және кез келген келісетін пікірлермен бірге жазылады, сонымен қатар бір уақытта беріледі және жарияланады. Бір пікірге қарсы пікір міндетті прецедент жасамайды, сондай-ақ ол сот практикасының бір бөлігіне айналмайды, бірақ кейде олар соттың ұстауы шектелуі немесе жойылуы керек деп дәлелдегенде кейінірек сот ісінде ынандырушы билік ретінде келтірілуі мүмкін. Кейбір жағдайларда, бұрынғы қарсылық заңдағы өзгерістерді ынталандыру үшін қолданылады, ал кейінгі жағдай көпшілік пікірде бұрын қарсылық білдірген заңның белгілі бір түсінігін қабылдауға әкелуі мүмкін. Біркелкі пікірлер сияқты, пікірлер мен көпшілік пікірлер арасындағы пікірлер арасындағы айырмашылық көп жағдайда көпшілік пікірдің нақты ұстанымын ашады. Бөлінуші көпшілікпен әр түрлі себептермен келіспеуі мүмкін: қолданыстағы сот практикасын басқаша түсіндіру, басқа принциптерді қолдану немесе фактілерді басқаша түсіндіру. Көптеген құқықтық жүйелер әртүрлі пікірлерді қарастырмайды және судьялар арасындағы талқылау немесе оның нәтижесі туралы ешқандай ақпаратсыз шешім береді. Ішінара келіспеушілік - көпшілікті иеленетін бір немесе бірнеше бөлікпен таңдамалы түрде келіспейтін келіспеушілік пікір. Бірнеше заңды талаптарға немесе шоғырландырылған істерге байланысты бірнеше бөліктерді иеленуді талап ететін шешімдерде судьялар "бір бөлігінде келісетін және бір бөлігінде келіспейтін" пікір жаза алады.
A dissenting opinion (or dissent) is an opinion in a legal case in certain legal systems written by one or more judges expressing disagreement with the majority opinion of the court which gives rise to its judgment. Dissenting opinions are normally written at the same time as the majority opinion and any concurring opinions, and are also delivered and published at the same time. A dissenting opinion does not create binding precedent nor does it become a part of case law, though they can sometimes be cited as a form of persuasive authority in subsequent cases when arguing that the court's holding should be limited or overturned. In some cases, a previous dissent is used to spur a change in the law, and a later case may result in a majority opinion adopting a particular understanding of the law formerly advocated in dissent. As with concurring opinions, the difference in opinion between dissents and majority opinions can often illuminate the precise holding of the majority opinion. The dissent may disagree with the majority for any number of reasons: a different interpretation of the existing case law, the application of different principles, or a different interpretation of the facts. Many legal systems do not provide for a dissenting opinion and provide the decision without any information regarding the discussion between judges or its outcome. A dissent in part is a dissenting opinion which disagrees selectively with one or more parts of the majority holding. In decisions that require holdings with multiple parts due to multiple legal claims or consolidated cases, judges may write an opinion "concurring in part and dissenting in part".
Америка Құрама Штаттары
Кейбір соттарда, мысалы, АҚШ Жоғарғы Соты сияқты, көпшілік пікір нөмірленген немесе әріпті бөліктерге бөлінуі мүмкін, бұл "бір бөлігінде келіспейтін" судьяларға көпшілікке қосылған бөліктерді және қосылмаған бөліктерді оңай анықтауға мүмкіндік береді. ХХ ғасырдың ортасында АҚШ Жоғарғы Сотының мүшелері мен көптеген штаттық жоғарғы соттардың пікірлерін "Мен құрметпен келіспеймін" деген сөзбен аяқтауы әдетке айналды. Өз кезегінде, "қадірмен" сөзін немесе бүкіл сөз тіркесін қалдыру қазір келіспейтін әділдіктің келіспеген мәселе бойынша көпшілікке айрықша ашуланғандығын білдіреді.
Германия
Федералды Конституциялық Соттың (BVerfG) алдындағы іс бойынша, Федералды Конституциялық Сот туралы 1970 жылғы 21 желтоқсандағы Заңның 30-бабының 2-тармағындағы төртінші түзетуде арнайы дауыс беру мүмкіндігі енгізілді. Содан бері BVerfG шешімдерімен бірге азшылық пікірі болуы мүмкін, оған әртүрлі дауыс беретін судьялар қол қояды. Реформаның мақсаты сот шешімдерінің ашықтығын арттыру және жеке судьялардың жағдайын нығайту болды. Германияның кейбір конституциялық соттарында да арнайы дауыс беру мүмкіндігі бар. Мысалы, Төменгі Саксонияның мемлекеттік соты туралы заңның 12 (1) бабында BVerfGG 30-бабының 2-тармағы сәйкес қолданылады. Гессеннің сот туралы заңның 16 (3) бабында арнайы дауыс беру мүмкіндігі туралы тәуелсіз ереже қарастырылған. Арбитраждық іс жүргізуде арнайы дауыс беруге де рұқсат етіледі. Арнайы дауыс беру тек конституциялық соттарда ғана рұқсат етіледі. Азшылық пікір барлық басқа соттарда жарияланбауы мүмкін. Сот құпиясын сақтау міндеті DRiG 43-бабынан туындайды, ол кеңестердің құпиялылығын қорғайды. 1968 жылы 47-ші неміс адвокаттары күніне орай барлық соттарда арнайы дауыс беруді енгізу туралы егжей-тегжейлі талқыланды.
Италия
Италия соттарының шешімдерінде азшылық пікір жарияланбайды. Конституциялық сотта "журналист пен редактордың арасында айқын, елемейтін айырмашылық" болған жағдайда азшылық дауысты тек болжауға болады. Сабино Кассезедің айтуынша, қарсы пікірдің болмауы заңдарды конституциялық қайта қарау процесінің елде пікір талас пен хабардарлықты оятатын әлеуетін жояды.
Нидерланды
Нидерландтың заң жүйесіне сәйкес, әртүрлі пікірлерге жол берілмейді, бірақ жарияланған шешімнің мәтіні қатысқан судьялардың әртүрлі пікірлерін білдіруі мүмкін.
Адам құқықтары жөніндегі Еуропалық сот
Еуропаның азаматтық құқық дәстүрі бар болса да, Адам құқықтары жөніндегі Еуропалық конвенцияда Еуропалық адам құқықтары жөніндегі соттың судьялары өздерінің қарама-қайшылық пікірлерін қаралып жатқан сот шешімдеріне қоса алады деп нақты айтылған.
Сын
Австралияның бас судьясы Сьюзан Кифел сотқа қатысты пікірлердің жиілігі мен оларға заң студенттері мен заңгерлердің көңіл бөлгендігіне алаңдаушылық білдірді. Ол бұл шешімдер тек маңызды істерге ғана қатысты болуы керек деп санайды және жиі келіспейтін судьяларды "өзін-өзі қанағаттандыратын" деп сипаттады. Ол сондай-ақ "күлкілі пікірлер авторға уақытша танымалдылық сыйлауы мүмкін, бірақ ол жұртшылықтың сот пен судьялар туралы көзқарасына зиян тигізуі мүмкін" деп атап өтті.