Белгілі бір құқықтық қағидалар мен ережелер

Кіріспе

Жалпы құқық жүйелерінде, "қара әріпті заң" дегеніміз – ақылға қонымды пікірталас тудырмайтын, қалыптасқан заң ережелері. "Қара әріпті заңды" заң теориясымен немесе әлі шешілмеген заңдық мәселелермен салыстыруға болады.

Тарих және этимология

1831 жылы АҚШ Жоғарғы Сотының Джексон экс-демократ Брэдстрит пен Хантингтон арасындағы ісінде «қара әріп» термині қолданылды: «Біздің заманда осылай «қара әріппен» жазылған іс сирек кездеседі, бірақ Нью-Йорктегі сот шешімдері оны қажет етеді». «Қара әріп заңы» термині Пенсильвания Жоғарғы Сотының Naglee v. Ingersoll, 7 Pa. 185 (1847) ісінде қолданылды. Бұл термин 1891 жылы жарық көрген Black's Law Dictionary сөздігімен байланысты емес. Оның орнына, ол заң кітаптарын қара әріппен басып шығару және құқықтық прецеденттерді осы шрифтпен көрсету дәстүріне сілтеме жасайды, бұл дәстүр басқа басылымдар үшін рим және курсив шрифттеріне ауысқаннан кейін де ұзақ сақталды. Бұл термин жалпы құқықтың негізгі принциптерін анықтап, қалыптасқан құқықтық қағидаларға бөліп қарастыруды білдіреді. Бұл Жоғарғы Соттың жоғарыда келтірілген цитатында көрінеді, онда сот «қара әріп заңы» анық болғанымен, Нью-Йорк прецеденттері жалпы принциптерден өзгеше екенін атап көрсетеді. Жалпы құқықта «қара әріп заңының» бейресми түсінігі соттар және/немесе белгілі бір юрисдикцияның заңдарында қабылданған заңның негізгі принциптерін қамтиды. Заңның мәні – оның іс жүзіндегі іске асырылуы, сондықтан «қара әріп заңдары» – бұл жазылған, кодификацияланған немесе белгілі бір мемлекеттің заң тарихында заң мәтіндерінде көрсетілген жарғылар, ережелер, актілер, заңдар, тармақтар және т.б. болып табылады. Бұл жиі кездесетін жағдай, әсіресе жалпы құқықта қалыптасқан көптеген прецеденттер үшін. Жалпы құқық юрисдикциясында және «қара әріп» құқықтық доктринасын қолданатын мемлекеттің мысалы – Канада. Канада монархиялық мемлекет, оның тамыры отарлық Англияға дейін жетеді, ал «қара әріп заңы» – көптеген провинциялар мен территориялардағы судьялардың көпшілігі қабылдаған заң принциптері. Кейде ол «hornbook law» деп те аталады, яғни трактат немесе оқулық, ол Канада құқығы саласында беделді, құзыретті және жалпы қабылданған болып саналады. Заңгерлердің терминологиясында «hornbook law» немесе «қара әріп заңы» – қосымша түсіндіруді қажет етпейтін негізгі және жақсы қабылданған құқықтық принцип, өйткені «hornbook» – негіздердің анықтамалығы. Заң – бұл принципті, ережелерді, сілтемелерді, қорытындыларды, байқауларды және т.б. олардың мәнінде негізгі және элементар екендігі көрсетілген жағдайда, қосымша түсіндіруді немесе нақтылауды қажет етпейтін ереже.

In an 1831 case in the U. S. Supreme Court, Jackson ex dem. Bradstreet v. Huntington, the phrase "black letter" was used: "It is seldom that a case in our time savours so much of the black letter; but the course of decisions in New York renders it unavoidable ". The phrase "black letter law" was used in the Pennsylvania Supreme Court case Naglee v. Ingersoll, 7 Pa. 185 (1847). The phrase does not come from association with Black's Law Dictionary, which was first published in 1891. Instead, it refers to the practice of setting law books and citing legal precedents in blackletter type, a tradition that survived long after the switch to Roman and italic text for other printed works. The phrase refers to a distillation of the common law into general and accepted legal principles. This can be seen in the quote above from the Supreme Court where the court is noting that while the black letter law is clear, New York precedent deviates from the general principles. In common law, the informal notion of black letter law includes the basic principles of law generally accepted by the courts and/or embodied in the statutes of a particular jurisdiction. The letter of the law is its actual implementation, thereby demonstrating that black letter laws are those statutes, rules, acts, laws, provisions, etc. that are or have been written down, codified, or indicated somewhere in legal texts throughout history of specific state law. This is often the case for many precedents that have been set in the common law. An example of such a state within the common law jurisdiction, and using the black letter legal doctrine is Canada. Canada is a monarchical state, with its roots invested in Colonial England, and black letter law is the principles of law accepted by the majority of judges in most provinces and territories. Sometimes it is referred to as "hornbook law" meaning treatise or textbook, often relied upon as authoritative, competent, and generally accepted in the field of Canadian law. In lawyer lingo, hornbook law or black letter law is a fundamental and well accepted legal principle that does not require any further explanation, since a hornbook is a primer of basics. Law is the rule which establish that a principle, provision, references, inference, observation, etc. may not require further explanation or clarification when the very nature of them shows that they are basic and elementary.

Ұқсас сөз тіркестері

Бұл сөз тіркесі "hornbook law" сөз тіркесімен шамалы ғана ерекшеленеді. Әртүрлі тақырыптар бойынша ортақ құқықты жинақтайтын бірқатар беделді заңдық көздер бар, олар Заңның қайта баяндамасы деп аталады. Нақты атаулары "Келісімдердің (бірінші) қайта баяндамасы" немесе "Агенттік қайта баяндамасы" сияқты болады. Бұл томдардың әрқайсысы келісім-шарт, агенттік және т.б. құқығының бір саласы бойынша негізгі қағиданы қорытындылайтын, қалың әріппен жазылған мәтінмен басталатын бөлімдерге бөлінген. Бұл "қайта баяндама" айтылған қағиданы кеңейте түсіндіретін түсініктемелер мен мысалдармен толықтырылады. Біріккен Корольдікте көбінесе қолданылатын тағы бір синоним – "trite law".

Мысалдар

Қара әріп заңының мысалдарына келісімшарт құру үшін сыйақы талап етілуі немесе тауар белгісін тіркеу үшін оны сауда қызметінде пайдалану қажеттігі жатады.