Кіріспе

Марбл Хилл 1880 жылдан 1955 жылға дейін Оңтүстік Австралия губернаторының жазғы резиденциясы болды. Бұл сонымен қатар Аделаида Хиллс Кеңесінің округінің және сол аймақтағы қалашықтың атауы, екеуі де резиденцияның атымен аталып, резиденция орналасқан жерде жатыр. Ол Аделаиданың шығысында, Эштон және Черривилл қалаларының арасында орналасқан. Солтүстік және шығыс жағынан Аделаида төбелерінің, ал батыс жағынан Аделаида жазықтарының кең көрінісі ашылады. Резиденция 1955 жылғы «Қара жексенбі» орман өрті кезінде қирады. Кейіннен 1967 жылдан 1992 жылға дейін Оңтүстік Австралияның Ұлттық қоры, ал 1992 жылдан 2009 жылға дейін Қоршаған орта және мұра департаменті бұл жерді басқарды. «Марбл Хилл достары» ерікті паркті ұстау тобы 1994 жылдан 2008 жылға дейін ашық есік күндерін өткізіп, нысанды күткен. Бүгінгі күнге дейін негізгі ғимарат толыққанды қалпына келтірілген жоқ, бірақ 1970 жылдары Ұлттық қор мұнараны және жақын жердегі шаруашылық ғимараттарын қалпына келтірді. Кезектес штат үкіметтері ғимаратты қалпына келтіруге құштарлық танытпады (ол вице-корольдің резиденциясы болғанына қарамастан), себебі бұл шығындар мемлекеттік қаражатты тиімді пайдалану деп есептелмейді. 2009 жылы Марбл Хилл жергілікті отбасыға сатылды, олар ғимаратты қайта құрып, пайдалануды жоспарлап отыр.

Тарих

Марбл-Хилл ауданы Вице-корольдік жазғы резиденция салынғанға дейін көп дамымады. 1880 жылға дейін ол көбінесе тазаланбаған мал жайылымдарынан тұрды. Бұл, әсіресе, қиын-қыстау жер бедерінің қоныс салушыларды ығыстыруына және үкіметтің жердің көп бөлігін сатуға ұсынбауына байланысты болды. 1878 жылы, резиденцияның құрылысы басталған жылы, үлкен аумақ Үкіметтік қорық деп жарияланды. Осы шамада губернатор Уильям Джервоа осы төбеге ат қойған деген әңгіме бар. Ол жер қазу кезінде мәрмәр табылғанын естігенде: «Олай болса, оны Мәрмәр төбе деп атайық» деген екен. Бірақ шындығында Марбл-Хиллде нағыз мәрмәр жоқ. Губернаторға хабар берген адам жергілікті жерде көптеп кездесетін кварцитті ғана қате таныған. Тағы бір пікір бойынша, төбенің дөңгелек басы алыстан қарағанда мәрмәр тәрізді көрінетіндіктен осылай атаған. 1896 жылы Үкіметтік қорықтың бір бөлігі 34 шамалы блокқа бөлініп, жалға берілді. Блоктарда қоныстанғандарды «блоктаушылар» деп атады, олар алғашқы жылдары тазаланбаған жерде күнкөріс табуда қиындықтарға тап болды, бірақ 1920 жылдары барлық блоктар жалданып, жеміс ағаштары отырғызылып, өнімді болуға айналды. Үкіметтік қорық құрылғанға дейін, ауданның бір бөлігі баспанасыз жануарларға пана ретінде пайдаланылды.

Демография

Марбл Хилл газетте жарияланған жері болғанымен, өзінің пошталық кодына ие болу үшін тым кішкентай. 2007 жылы Марбл Хилл көршілес Аштон қаласының пошталық аймағына (5137) енгізілді. Сол кезде бұл аймақта 427 адам (52,6% ерлер және 47,4% әйелдер) 165 тұрғын үйде тұрды. Тұрғын үйлердің 100% жеке үйлер болды. Орташа жасы 40 жас. Жұмыссыздық деңгейі 3%, ал орташа апталық үй табысы $1366 құрады. Тұрғын үйлердің 38,2% толығымен меншікте болды, ал 12,7% орташа апталық жалға $200 төледі. 2011 жылғы санақ кезінде қала маңындағы шекараны қайта белгілеу кезінде Марбл Хилл Баскет Рейндж пошталық аймағына (5138) көшірілді. Сол жылы ауданда 374 тұрғын (53,7% ерлер және 46,3% әйелдер) 134 тұрғын үйде тұрды, олардың барлығы жеке үйлер болды. Орташа жасы 44 жасқа тең болды. Жұмыссыздық деңгейі 5,5%, ал орташа апталық үй табысы $1704 құрады. Тұрғын үйлердің 47,8% толығымен меншікте болды, ал 16,4% орташа апталық жалға $250 төледі. 2016 жылғы санақ газетте жарияланған қала маңы мен жергілікті жер шекараларын пайдаланды. Марбл Хиллдің өзінде 67 адам 24 тұрғын үйде тұрды.

Вице-корольдің жазғы резиденциясы

Бірінші Вице-регалды елдік резиденция 1860 жылы Белаирдегі үкіметтік фермада салынған. Ол сол кездегідей жақсы жабдықталған болса да, салыстырмалы түрде қарапайым ғимарат болды, және бірнеше губернаторлар оны өз мақсаттарына тым кішкентай деп тапты. 1877 жылы губернатор Уильям Джервуа келгенде, ол жаңа және әсем ғимарат салуды ұсынды. Ол мемлекеттік қаржыны қамтамасыз етуде маңызды рөл атқарды, сондай-ақ жеке өзі учаскені таңдауға бақылау жасады және жобалау процесін басқарды. Бірінші тас 1878 жылдың 18 шілдесінде қаланды, ал құрылысы 1879 жылдың соңында аяқталып, жиһазбен жабдықталды. 1899–1902: Халлам Теннисон – Сэр Халлам мен леди Одри Теннисон Марбл-Хиллге ерекше қатты ұнайтын, бірақ сол жерде болған кезде ыстық, құрғақшылық және орман өрттерімен күресуге мәжбүр болды. Олар 1902 жылдың желтоқсанында лорд Теннисон генерал-губернатор болған кезде қайтып оралды және егер ол қолжетімді болса, оны сатып алу мүмкіндігін қарастырды. 1909–1914: Дэй Босанке – Леди Босанке жергілікті мектеп оқушыларын Марбл-Хиллге шақыру дәстүрін жалғастырды, жыл сайын Нортон Саммит және Черривилл бастауыш мектептерінің оқушылары үшін "Марбл-Хиллдегі пикник" ұйымдастырды. 1914–1920: Генри Галвей – Галвей губернатор ретінде алты жаздың төртеуін Марбл-Хиллде өткізді. 1920–1922: Арчибальд Вейгалл – Губернатор Вейгалл белсенді крикет ойыншысы болды және резиденция кезінде жақын маңдағы Эштон Овалда вице-корольдік команда мен жергілікті тұрғындар арасында жыл сайын матч өткізді. Ғимаратты пайдалану үшін ұсынылған нұсқалардың ішінде пансионат, жатақхана, пәтерлер немесе туберкулез санаторийі болды. 1928–1934: Александр Хор Рутвен – Марбл-Хилл губернатор Хор Рутвеннің кезінде де сұраныстан қалып қойды, ол 1932 жылы өзінің келісімшарты бойынша Марбл-Хиллді пайдаланудан бас тартуға дайын екенін мәлімдеді (үкімет 1928 жылдан бері қарап отырған мүмкіндік). Алайда, Марбл-Хиллдің шалғай орналасқандығы қызметкерлерді сақтап тұруды немесе оны оңай мемлекеттік мекемеге айналдыруды қиындатты, сондықтан бұрынғы жағдай сақталды. 1934–1939: Уинстон Дуган – 1939 жылы резиденция мен шаруашылық ғимараттарына бірқатар өзгерістер енгізілді, оның ішінде бірнеше жуынатын бөлмелер қосылды және ат қоражайы автокөліктерге арналған гаражға айналдырылды. 1939–1944: Малкольм Барклей Харви – Екінші дүниежүзілік соғыс жылдарында сэр Малкольм мен леди Мюриэл Барклей Харви соғысқа қолдау көрсетуден демалыс алған кезде Марбл-Хиллде уақыт өткізді. Олар әдемі бақтарды қалпына келтірді, ал сэр Малкольм (теміржолға құмар) сыртқы теміржол моделін орнатты. Леди Мюриэл өзінің жарыс жылқыларының бірін резиденцияның құрметіне "Марбл-Хилл" деп атады. 1944–1952: Уиллоуби Норри – Губернатор Норри мен оның отбасы 1944 жылдың соңында Аделаидаға келгеннен кейін Марбл-Хиллде тұрып, оның губернаторлық лауазымындағы әрбір жазын өткізді. Леди Норри 1948 жылы Австралияға сапары кезінде Марбл-Хиллде әлемдік бас гид ретінде Леди Баден Пауэллді қабылдады. 1952–1955: Роберт Джордж – 1954 жылы Үкімет екі вице-корольдік резиденцияны жөндеу жұмыстарын бастады. Марбл-Хиллдегі бастапқы ацетилен газ шамдары едәуір шығынмен электрмен ауыстырылды.

Бұта өрттері

Марбл-Хиллдің тік, тығыз орманды жотаның басында орналасқандығы орман өрттерінің үнемі қауіп төндіретінін білдірді. 1882 жылғы 8 ақпанда, құрылысы аяқталғаннан кейін екі жыл өткен соң, Марбл-Хиллге алғаш рет орман өрті қауіп төндірді. Өрт түстен кейін резиденцияның шығысындағы шатқалда пайда болды, мүмкін жергілікті тұрғындардың салғысыздығынан туған отқа байланысты. Полиция мен тұрғындардың шапшаң әрекеттері өртті тоқтатты, бірақ ол 9-ы күні кешке дейін шатқал бойымен жануын жалғастырды. Бақша мен кейбір қоршаулар зақымдалды. 1901 жылғы жаздың күшті ыстығы мен құрғақшылығы Сэр Халлам мен Леди Теннисон резиденцияда болған кезде бірнеше орман өрттеріне әкелді. Леди Теннисон жазғандай, көтеріліп тұрған түтінімен және түнде жарқыраған төбелерімен жанып жатқан орман өрттері таңғажайып көрініс болды. Бау-бақшалар мен жеміс бағының бір бөлігі өрттен зақымдалды. 1910 жылғы 20 ақпанда Нортон Саммитінің маңындағы Таулы жоталарға қауіп төндіретін орман өрттері Марбл-Хиллге қауіп төндіре бастады. Губернатор адмирал Босанке өрт сөндірушілерге және жергілікті еріктілерге өртке қарсы жолақтарды өртеуді басқарды, бірақ резиденцияны күзеткендер үшін бұл шиеленіскен түн болды. Дүйсенбіде желдің бағыты өзгеріп, өрттерді жылдам жақындатты. "Регистр" газеті "үлкен ағаштар өрттің алдында сірниктей жанып кетті" деп хабарлады. Өрт сөндірушілердің барлық күштері жиналды, бұл резиденцияның зақымдануына жол бермеді, бірақ Үкіметтік иелік көбінесе өртенді. 1912 жылы адмирал Босанке резиденцияны екінші рет қорғауға мәжбүр болды. 14 қаңтарда ертең, марқұм сэр Ричард Бейкердің меншігіндегі Мориалтада өрт шықты. Батыс желдің отты Марбл-Хиллге қарай итеретіні тез анықталды. Өрт өршігенде, ағылшын крикет командасы мен лорд Ричард Невилл түскі асқа шақырылды. Олар резиденцияға жету үшін өрттің арасынан жүгіріп өтіп, уақтылы көмек көрсетті. Марбл-Хиллдің қызметшілер бөлмелері, үй иесінің үйі, қоралар және тіпті ас үйі де тұтанды, бірақ бақытымызға орай, барлық өрттер дер кезінде байқалып, сөндірілді. Алайда бақшалар толығымен жойылды. 1939 жылы Марбл-Хиллге 1939 жылғы "Қара жұма" күніндегі өрттер тағы да қауіп төндірді.

Жою

1955 жылдың 2 қаңтарында Марбл-Хилл резиденциясында он бес адам болды, олардың ішінде сэр Роберт және леди Джордж, олардың отбасы мен қызметкерлері бар еді. Орман өртінің жағдайы өте қиын болды, сағат 7-де температура 36 °C (97 °F) тіркелді. Сағат 13:00-ге дейін температура 42 °C (108 °F) дейін көтерілді, ал желдің жылдамдығы өте жоғары болды, бұл жақын маңдағы Анстей Хиллінде болған орман өртін Марбл-Хиллге қарай жетелеп әкелді. Ескертусіз, күшті жел отты үйдің солтүстік-батыс беткейіне дейін жеткізді, ал жалын ғимаратқа тиді. Балкон еденіне қолданылған битум және шатырды оқшаулау үшін пайдаланылған теңіз шөптері тез тұтанды, нәтижесінде үй жылдам өртеніп кетті. Губернатор ұлдарымен және қызметкерлерімен бірге ғимаратты құтқаруға тырысты, бірақ дайындалған шелектер мен шлангтар жеткіліксіз болды. Ғимарат таңғажайып жылдамдықпен жалынға оранды. Осы кезде орман өрті резиденцияны толығымен қоршап алды, соңғы амал ретінде дайындалған көліктер де өртеніп кетті, ал шатырдан балқыған қорғасын төгіліп жатты. Қашып құтылу мүмкін емес еді. Сэр Роберттің ұсынысымен Марбл-Хиллдегі он бес адам үйден шығып, кіреберіс жанындағы тіреу қабырғасының қауіпсіздігіне үміттене, ылғалды көрпелермен жасырынып баспана тапты. От олардың үстінен өтіп, үйді толығымен қиратты. Шамамен екі сағаттан кейін құтқарушылар оларға жетіп, Аделаидаға жеткізіп, жеңіл жарақаттарына ем жасады. Кейіннен, бір қызметшінің мысығы да жертөледе жасырынып аман қалғаны анықталды. Губернатордың барлық мүлкі өртте жойылды, себебі ол 1954 жылғы жер сілкінісінен зардап шеккеннен кейін Үкімет үйі қайта жаңартылып жатқанда Марбл-Хиллге көшірілген еді. Марбл-Хилл Үкімет үйінен кейін қайта жаңартылуы жоспарланған, бірақ үйдің қирауы Оңтүстік Австралия үкіметін ғимаратқа қатысты жоспарларын қайта қарауға мәжбүр етті.

Қирату

Қайта құрудың тым қымбатқа түсуіне байланысты 1955 жылдың қыркүйегінде үкімет Марбл-Хиллді қайта жаңартудан бас тартқанын мәлімдеді. Өрттен кейін бірнеше күн өткен соң, үкімет ғимараттың "қауіпті" деп танылған бөліктерін бұзып, қосымша зақым келтірді. 1980 жылдары Орман өрттерінен қорғау қызметі мұнараны орман өрттерін бақылау үшін пайдаланды. 1992 жылы Ұлттық сенім қор жеткіліксіз қаржыландыруға байланысты нысанды жұртшылыққа жапты, ал ол Қоршаған орта және мұра департаментінің (DEH) басқаруына қайта оралды. Келесі жылы үкімет нысанды дамыту және басқару бойынша қызығушылық білдіру туралы хабарлама жасады. Шығыс Торренс қаласының мэрі Изабель Бишоп ғимаратты қалпына келтіріп, оны "VIP деңгейдегі қонақ үй" ретінде пайдалануға шақырды. 1994 жылы "Парктер достары" еріктік тобы "Марбл-Хиллдің достары" деген атпен құрылды, олардың мақсаты – жұртшылыққа қолжетімділікті қамтамасыз ету, ашық есік күндерін өткізу және шаралар ұйымдастыру болды. Ал DEH техникалық қызмет көрсету және қаржыландыру жауапкершілігін сақтап, Ұлттық парктері мен жабайы табиғат қызметі өсімдіктерді күту және жерді қорғау бойынша қызметтер көрсетті. Төрт жылдан кейін, 1998 жылы, DEH қираған ғимараттардың құрылымдық тұрақтылығын және қайта құру мүмкіндігін зерттеген Сақтау және тозу туралы есеп тапсырды. "Марбл-Хиллдің достары" тобы 2007 жылы мемлекеттік мүлік сатылымға қойылғаннан кейін қызметін тоқтатты. 2009 жылы Encompass Technology деп аталатын топ Оңтүстік Австралияның губернаторына, Kaurna халқының атынан деп мәлімдеп хат жолдады, Марбл-Хилл қираған жерлері мен Мариондағы Warriparinga Living Kaurna мәдени орталығына қатысты егемендік құқығын талап етіп, оларға шамамен 50 миллион доллар жалға төлеу қажет екенін мәлімдеді. Оңтүстік Австралия үкіметі бұл талапты кейіннен қабылдамады.

Қайта құру

2007 жылдың наурыз айында Оңтүстік Австралия штатының үкіметі Марбл Хилл учаскесін болашақта дамыту және басқаруға қатысты қызығушылық танытуға тағы да шақырды. Он екі тарап ақпарат сұрады, ал бір ұсыныс келіп түсті. 2009 жылдың қазан айында мүлік жергілікті Эдвин Мишелл мен доктор Патрисия Бишопқа сатылды. Мишеллдің жеке инвестициялық компаниясы бар, ал Бишоп бұрынғы Федералдық депутат Джули Бишоптың қарындасы және бірнеше тарихи Аделаида Хиллс мүліктерін қайта жаңарту жұмыстарына қатысқан. Сертификатқа қоса берілген мұражайлық келісімшарттың талаптарында қираған ғимарат мұражайлық архитектормен келісім бойынша қайта құрылады және ашық есік күндері жалғасады делінген. Жұмыс жергілікті жеткізушілерге және қолөнер шеберлігін қайта жаңартуға баса назар аудара отырып, құрылысшы Эндрю Гриннің қадағалауымен жүргізілуде. Қайта құрудың бірінші кезеңі 2015 жылдың желтоқсанында мыс шатыры бар мұнаралық фонарь орнатылуымен аяқталды. Жобаның екінші кезеңі 2019 жылдың басына қарай аяқталуы күтілген, бірақ жұмыс әлі де жалғасуда.