Кіріспе

Шихара (IAST: Śikhara) – санскрит сөзі, сөзбе-сөз аударғанда "тау шыңы" деген мағынаны білдіреді. Бұл Солтүстік Үндістанның индуистік ғибадатхана архитектурасындағы көтеріңкі мұнараны, сондай-ақ джайнизм ғибадатханаларында да қолданылады. Шихара, басты құдай орналасқан гарбхагриха бөлмесінің үстінде орналасып, Солтүстік Үндістанның индуистік ғибадатханасының ең айқын және көзге түсетін бөлігі болып табылады. Оңтүстік Үндістанда оған баламасы – вимана; шихарадан айырмашылығы, вимана ғибараттың толық құрылысын, оның ішінде киелі орынды да қамтиды. Оңтүстікте шихара вимананың жоғарғы бөлігін ғана атайды, ол әдетте финиалмен жабылған күмбез болып келеді; осы мақалада солтүстік пішіні қарастырылады. Оңтүстік виманасын Оңтүстік Үндістан ғибадатханаларының әсем қақпа мұнаралары – гопурамдармен шатастырмау керек, олар көбінесе ірі ғибадатханаларда биік және көзге түсетін болады.

Негізгі стильдер

Шихаралар индуистік храмдар архитектурасының көптеген стильдеріндегі элементті құрайды, олардың ең көп таралғандары – Нагара, Весара және Дравида. Бхубанешвардағы көптеген храмдардың тек Раджарани храмында ғана маңызды шығыршықтар бар. Нагара және Дравида стильдерінің синтезі – Весара стилі Карнатакада және көбінесе Хойсала және кейінгі Чалукия храмдарында кездеседі. Весара стилінде мұнара төменгі конус тәрізді пішінге қарай өтеді, және ол өте әсем ою-өрнекпен безендірілген. Дравида стилі Оңтүстік Үндістанда кең таралған, онда шихараға балама ретінде вимана қолданылады. Қасиетті орынның үстіндегі құрылыс әдетте жалпы пішін жағынан төрт жақты пирамидаға ұқсайды, ол павильондардың (талалардың) бірте-бірте кішірейіп бара жатқан қабаттарынан тұрады, ал профилі көбінесе қисық емес, түзу болады. Дравидалық құрылыстар әдетте өте әсемдікке ие. Шихара/вимананың кез келген стилінде құрылымның ең жоғарғы нүктесінде "калаш", яғни құрбандықтарға арналған урна немесе су құмырасы орналасқан.