Кіріспе

2006 жылғы халықаралық көшбасшылар кездесуі

G8 төрағалығының 32-шы саммиті 2006 жылдың 15-17 шілдесінде Ресейдің Санкт-Петербург қаласында өтті. Іс-шара Фин шығанағындағы Стрельнада орналасқан Константин сарайында ұйымдастырылды. Бұл Ресейдің G8 саммитін қабылдаушы ел ретінде алғашқы рет ұйымдастыруы болды; сондай-ақ елдің G8 толық құрамына мүше екендігі расталды.

Шолу

Жетілік тобы (G7) – 1976 жылдан бастап Франция, Германия, Италия, Жапония, Ұлыбритания, АҚШ және Канада елдерінің басшыларын біріктіретін форум. 1997 жылы алғаш рет Ресей қосылған кезде G8 құрылды. Сонымен қатар, 1981 жылдан бері Еуропалық Комиссияның президенті саммиттерге ресми түрде қатысады. Саммиттердің халықаралық институттармен ресми байланысы болған жоқ; шындығында, Франция президенті Валери Жискар д’Эстен мен Батыс Германия канцлері Гельмут Шмидт 1975 жылы G6 тобының алғашқы саммитін жоспарлағанда, басқа халықаралық кездесулердің қатаң формалдығына жасалған жұмсақ қарсылық ынтымақтастықтың бастауына себеп болды. G8 саммиттері 21 ғасырда кең пікірталастарға, наразылықтар мен демонстрацияларға ұласты; екі немесе үш күндік шара қатысушылар, мәселелер және орын үшін белсенділердің қысымын күшейтіп, қарапайым жиыннан асып түседі.

Саммит басшыларының құрамы

G8 – Канада, Еуропалық комиссия, Франция, Германия, Италия, Жапония, Ресей, Ұлыбритания және АҚШ басшыларының жыл сайынғы форумы. G8-дің 32-саммиті Канаданың премьер-министрі Стивен Харпер мен Германия канцлері Ангела Меркель үшін алғашқы саммит болды. Бұл Франция президенті Жак Ширак пен Жапония премьер-министрі Джуничиро Коидзуми үшін соңғы саммит те болды.

Басымдықтар

Дәстүр бойынша, G8 саммитін қабылдаған ел келіссөздердің күн тәртібін белгілейді, ол негізінен саммит алдындағы апталарда көпұлттық мемлекеттік қызметкерлер арасында өтеді, соның нәтижесінде барлық елдер келісе алатын бірлескен декларация жасалады. Энергиялық қауіпсіздік, білім беру және жұқпалы аурулармен күрес негізгі мәселелер болды, сонымен қатар Израиль мен Ливан арасындағы қақтығыс та әлемдік көшбасшылардың назарын өзіне аударды.

Мәселелер

Бұл саммит мүшелері арасындағы дауларды реттеу үшін арналған алас болжаныпты. Іс жүзінде, саммит мүшелеріне қиын экономикалық шешімдер қабылдау кезінде өзара қолдау көрсету мүмкіндігі ретінде де қарастырылды. Олар соғысты тоқтатуға және ізраилдік әскерлерді босатуға шақырды. Дегенмен, басшылар толыққанды атысты тоқтатуға шақыруды жасамады.

Азаматтардың жауабы мен биліктің қарсы жауабы

Саммит алдындағы апта ішінде (7–11 шілде) Мәскеу, Санкт-Петербург және Ресейдің басқа да аймақтарындағы полиция бірнеше ондағаннан екі жүзге дейін адам құқықтары мен саяси белсенділерді ұстады. Олардың көпшілігі он күндік қамауға кесілді, бұл олардың ресми саммитқа байланысты наразылықтарға қатысуына кедергі келтірді. Ресейдің ішкі істер министрінің орынбасары Александр Чекалин қысым көрсету туралы айыптауларды "болжамдар саласынан" деп сипаттап, полицияның әрекеттері "ахуалға сәйкес" болғанын мәлімдеді. Британ премьер-министрінің әйелі және адам құқықтары жөніндегі заңгер Шери Блэр жергілікті адам құқықтары ұйымдарымен кездесу және оларға тегін заңдық кеңес беру үшін саммиттен жасырын шықты. Оның саммиттен кетуі Даунинг-стритпен ресми түрде мақұлданды және, хабарлама бойынша, Ұлыбритания мен Ресей арасындағы шиеленісті күшейтті.

Жетістіктер

G8 саммиті – халықаралық шара, оны жаңалықтар құралдары бақылап, жариялап тұрады. Бірақ 30 жылдан астам уақыт өткен соң да G8-дің маңыздылығы күшін жойғаны белгісіз. Көптеген сарапшылар G8 саммитінің үш күндік іс-шара аясында кез келген қиын немесе даулы саяси мәселенің мән-жайын толыққанды талқылауға ыңғайлы орын емес екенін айтады. Керісінше, бұл кездесу күрделі және кейде бір-бірімен байланысты мәселелерді көтеріп, талқылауға мүмкіндік береді. G8 саммиті көшбасшыларды "тез шешімдер табу үшін емес, олар туралы бірге ойлану мен әңгімелесу үшін" біріктіреді.

Африка үшін инфрақұрылымдық консорциум

Африка инфрақұрылымын дамыту консорциумы (ICA) 2005 жылы Ұлыбританиядағы Шотландиядағы Гленегльс қаласында өткен G8 саммитінде құрылды. Осыдан бері ИКА-ның жылдық жиыны дәстүрлі түрде G8 төрағалығын атқаратын елде өткізіледі – 2006 жылы Германияда.

Жазылған әңгімелесулер

Саммит барысында АҚШ президенті Джордж Буш пен Ұлыбритания премьер-министрі Тони Блэрдің арасындағы әңгімелесуді тікелей эфирге дайындалып жатқан АҚШ телеарнасының операторлары кездейсоқ жазды. Ұлыбританияның Independent газеті 18 шілдеде әңгіме жазбасын және кейбір түсініктемелерді бірінші бетіне жариялады. Бұл жаңалық халықаралық ақпарат құралдарында кеңінен тарады. Газет Буштың 2006 жылғы Израиль-Ливан қақтығысында Блэрдің делдала болу ұсынысын қабылдамай, оның орнына Кондолиза Райсты жіберуін ерекше атап көрсетті. Британдықтар Блэрдің Бушқа бағынышты болғаны туралы қабылдаудан көңілі қалса, АҚШ-та Буштың дөрекі сөзі (қақтығыс Сирия Хезболлаға "мұны тоқтатуға" қысым жасаса, осылай болмас еді) көбірек алаңдатушылық тудырды.

Бизнес мүмкіндігі

Кейбіреулер үшін G8 саммиті табыс табу мүмкіндігіне айналды; мысалы, 1998 жылдан бері қабылдаушы елдердің қолдауымен барлық қатысушыларға тарату үшін ресми G8 саммиті журналдары жарық көріп келеді.

Даулы массаж

17 шілдеде өткен саммитте барлық мемлекет басшылары дөңгелек үстелге отырғанда, АҚШ президенті Джордж Буш үстел бойымен Германия канцлері Ангела Меркельдің креслосының артына барып, оның иығына қолын тигізіп, массаж жасауға тырысты. Меркель дереу наразылық білдіріп қолын көтерді, сосын Буш дереу қолын тартып алып, үстел айналасында қайта жүре бастады. Бұл массаж туралы видео YouTube-та кеңінен таралды, көптеген комментаторлар оны жыныстық қылыққа теңеді.