Кіріспе

2001 жылы Италияның Генуя қаласында үкіметаралық саяси саммит өтті.

2001 жылғы 19-22 шілдеде Италияның Генуя қаласында өткен G8 саммиті әлемдік жаһандануға қарсы қозғалыстың өркендеген шағы ретінде, сондай-ақ наразылық білдірушілерге қатысты адам құқықтарының бұзылуы үшін есте қалды.

Шолу

Жетілік тобы (G7) – 1976 жылдан бастап ең бай өнеркәсіптік дамыған елдердің басшыларын біріктірген бейресми форум: Франция, Германия, Италия, Жапония, Ұлыбритания, АҚШ және Канада. 1997 жылы алғаш рет өткен G8, Ресейдің қосылуымен құрылды. Бұған қоса, 1981 жылдан бері Еуропалық Комиссияның төрағасы саммиттерге ресми түрде қатысады. Саммиттердің мақсаты халықаралық институттармен ресми байланыс орнату емес еді; шындығында, Франция президенті Валери Жискар д’Эстен мен Батыс Германия канцлері Гельмут Шмидт 1975 жылы G6 тобының алғашқы саммитін жоспарлағанда, басқа халықаралық кездесулердің қатаң формалдығына жасалған жұмсақ қарсылық, ынтымақтастықтың бастауына себеп болды. G8 саммиттері 21-ші ғасырда кең пікірталастарға, наразылықтар мен демонстрацияларға ұйтқы болды; екі немесе үш күндік шара өз құрамынан гөрі маңыздырақ болып, қатысушылар, мәселелер және өткізілген орын белсенділердің қысымына ұшырау орталығына айналды.

Басшылар саммитіне қатысу

27-ші G8 саммиті Жапония премьер-министрі Дзүничиро Койдзуми және АҚШ президенті Джордж Буш үшін алғашқы саммит болды.

Басымдықтар

Дәстүр бойынша, G8 саммитін қабылдаған ел келіссөздердің күн тәртібін белгілейді. Келіссөздер негізінен саммитке дейінгі апталарда көпұлттық мемлекеттік қызметкерлер арасында жүргізіледі, соның нәтижесінде барлық елдер келісе алатын бірлескен декларация жасалады.

Мәселелер

Бұл саммит мүшелері арасындағы дауларды шешуге арналған алас ретінде жоспарланған. Іс жүзінде, саммит мүшелеріне қиын экономикалық шешімдер қабылдау кезінде өзара қолдау көрсету мүмкіндігі ретінде де қарастырылды. Саммит қалада полицияның жаһандануға қарсы топтарға қарсы қатаң шаралар салдарынан болған тәртіпсіздіктермен және 23 жастағы Карло Джулианидің қазасымен көлеңкеленді, бұл кейбір адамдарды қасақана шиеленіс стратегиясы қолданылғаны туралы сөз қозғауға әкелді. Саммит алдында жергілікті халық пен БАҚ арасында қауіпсіздік жоспарларына (көшелер мен үйлердің ішіндегі қоршаулар сияқты) және имидждік шараларға (кір жууға тыйым салу сияқты) байланысты маңызды пікір қақтығыстары мен сындар туды.

Наразылықтар

2001 жылдың 19-22 шілдесінде Генуяда өткен G8 саммитіне шамамен 200 000 наразылық білдіруші қатысты. Полициямен болған қақтығыстардың салдарынан және қауіпсіздік күштерінің белсенділер мен тәуелсіз журналистер орналасқан екі мектепке жасаған түнгі шабуылдарынан кейін ондаған адам ауруханаға түсті. Шабуылдардан кейін ұсталған адамдар полиция тарапынан қатыгездікке ұшырағанын мәлімдеді. Наразылық білдірушілер полицияны қатыгездік танытуда және бейбіт наразылық құқығын бұзуда деп айыптады. Олардың пікірінше, G8 саммиттері – әлемдегі ең қуатты сегіз үкіметтің планета үшін ережелер белгілеуге тырысатын заңсыз әрекеттері. Полиция мен көптеген саясаткерлер жиынды блокадалау әрекетінің өзі зорлық-зомбылық актісі және демократиялық жолмен сайланған үкіметтердің жұмысын қиындатуға бағытталған әрекет екенін айтты.

G8 отырысы қала орталығындағы "Қызыл аймақта" өтті, ол тұрғындарға жабық және кедергілермен қоршалған, наразылық білдірушілерге саммит делегаттарымен байланыс орнатуға мүмкіндік бермеді. Сол кезде терроризм қаупінің болуы қала маңындағы әуе кеңістігіне шектеу қоюға және зениттік-ракеталық қондырғыларды орналастыруға әкелді. ATTAC ұйымының француз бөлімшесінің хатшысы Валери Ви ғана "Қызыл аймақтың" кедергісін бұзып өте алды, бірақ полиция қызметкерлері оны дереу ұстады. Саммит алдында Италияға күдікті белсенділердің кіруіне полиция кедергі келтіруге тырысқандықтан бірнеше шекаралық тәртіпсіздіктер де болды. Италия үкіметі Еуропалық Одақтан келген көптеген наразылық білдірушілердің қозғалысын қадағалау мақсатында G8 саммиті кезінде Шенген келісімімен бекітілген еркін өту құқығын тоқтатты.

Жарақат алушылар мен өлім-жітім

Көптеген наразылар жарақат алды және ондаған адам қамауға алынды. Қамауға алынған 329 адамның көпшілігі қиратуға қастандық жасады деген айып тағылды, бірақ көпшілігі қысқа уақыттан кейін босатылды, себебі судьялар айыптаудың негіссіз екенін мәлімдеді. Саммит аяқталғаннан кейін полиция Италия бойынша әлеуметтік орталықтарға, медиа орталықтарға, кәсіподақ ғимараттарына және заң кеңселерiне рейдтер жасауды жалғастырды, бұл ағымдағы тергеулердің бір бөлігі болды. Қақтығыстар барысында 400-ден астам наразы және 100-ге жуық қауіпсіздік күштері жарақаттанды. 20 шілдеде Генуялық 23 жастағы белсенді Карло Джулиани полициямен болған қақтығыста Марио Плаканиканың атынан қаза тапты. Түрлі суреттерде Джулианинің өрт сөндіргіш құралды жерден алып, карабинерлер машинасына қарай барып, оқ аталғаннан кейін екі рет Land Rover машинасының астына түскені көрінеді. Судьялар Плаканиканың өзін қорғау үшін және көкке оқ атқандығын анықтағандықтан, ол қандай да бір қылмыс жасағанынан ақталды, бірақ ұшқан тас оқты бұрып, Джулианидің өліміне себеп болды. Алайда, тас Джулианиді өлтірді деген пікірге қауіпсіздік бейнежазбасы және тастың қанға малынғандығы, ал Джулианиді жаралауға тиіс капюшонның зақымдалмағандығы себеп болды. Бейне және фотосуреттерде тастың Джулианидің өлімінен кейін бірнеше минут өткен соң оның басының жанына қойылғандығы көрсетілген, бұл полицияның жауапкершілігін жасыруға жасалған әрекет болуы мүмкін. Кейінірек, Еуропалық адам құқықтары соты Джулианинің тікелей оқтан қаза тапқанын растады. Белсенді Сюзанна Бендотти Генуядағы демонстрацияға қатысу үшін Франция-Италия шекарасын кесіп өтуге тырылғанда көлік қағып, қаза тапты.

Ақылы төлемдер

2007 жылдың желтоқсанында 25 наразылық білдіруші мүліктің зақымдануы және тонауға кінәлі деп танылды. Көптеген полиция қызметкерлері мен жергілікті және ұлттық лауазымды тұлғалар оқиғамен байланысты сотқа тартылуға міндеттелді. Бір сот процесінде 28 полиция қызметкері екі түнгі рейдке қатысты айыптар бойынша сот ісін бұрмалау, шамадан тыс күш қолдану және дәлелдерді жоғалу үшін сотталды. Басқа да іс жүргізулерде 45 мемлекеттік қызметкер, оның ішінде түрме күзетшілері, полиция және дәрігерлер, рейд кезінде ұсталған Бользанетодағы тұтқындарды қатыгездікке салулары үшін сотталуда. Тұтқындар түкіріліп, сөзбен және физикалық түрде қорланғанын, зорлаумен қорқытылғанын мәлімдеді. Полиция түнгі рейдтер кезінде наразылық білдірушілердің шоғырланған орталықтары мен лагерьлеріне шабуыл жасады, ең бастысы 21 шілдеде түн ортасынан кейін Диас Пасколи және Диас Пертини мектептеріне жасалған шабуылдар. Бұл орындар ұйықтауға арналған жай ретінде пайдаланылып, сондай-ақ ақпараттық, медициналық және құқықтық қолдау көрсетушілер үшін орталықтар ретінде құрылған. Полицияның таяқпен шабуылдары үш белсендіні, оның ішінде британдық журналист Марк Ковеллді комаға түсірді. Кем дегенде бір адамның миы зақымданған, ал екіншісінің екі жақ сүйегі мен он төрт тісі сынған. Барлығы 60-тан астам адам ауыр жарақат алды және парламенттік сауалдама басталды. Онда полиция тарапынан ешқандай құқық бұзушылықтар болмады деп қорытындыланды. Рейдтер кезінде 93 адам қамауға алынды. 2003 жылдың мамырында судья Анна Ивальди олар полицияға ешқандай қарсылық көрсетпегенін және барлық айыптаулар алынып тасталғанын мәлімдеді. Сауалдама барысында Генуя полициясының бас орынбасары Пьетро Трояни Диас мектебіне жасалған шабуылдарды ақтау үшін Молотов коктейльдерін жасырғанын, сондай-ақ белсенділерді айыптау үшін полиция қызметкерін пышақтағанын мойындады. 2005 жылы 29 полиция қызметкері Диас мектебіне түнгі рейд кезінде дене мүшелерін ауыр түрде зақымдау, дәлелдерді жоғалу және заңсыз қамауға алу фактілері бойынша айыпталды. Молотов коктейльдері 2007 жылдың қаңтарында полиция қызметкерлерінің соты кезінде жоғалып кеткені хабарланды. 2007 жылы Романо Продидің солшыл «L'Unione» коалициясы Генуя оқиғалары бойынша Парламенттік комиссия құруға дауыс берді, бірақ бұл комиссия Сенаттың дауысымен қабылданбады. 14 шілдеде 13 итальяндық карабинер, GOMPI Mobile және түрме полициясы қызметтік өкілеттіктерін теріс пайдаланғаны, лауазымын және формасын теріс пайдаланғаны үшін сотталды. Басқа айыптауларға қатыгездік пен салғырттық жатады. Екі медициналық қызметкер де сотталды. Ешқайсысы да мерзімнің өтуіне байланысты түрмеге қамалмайды. 13 қарашада Италия соты 2001 жылғы G8 саммиті кезіндегі оқиғалар бойынша полицияның 16 жоғары лауазымды шенеунігін кінәсіз деп таныды. Диас рейді кезінде жасалған түрлі қылмыстар үшін 13 полиция қызметкері сотталды, оның ішінде 7-ші мобильді бөлімнің командирі Винченцо Кантерини (төрт жыл). Ешқайсысы да мерзімнің өтуіне байланысты түрмеге қамалмайды. Алайда, 2010 жылы апелляциялық сотта көптеген шешімдер күштен шығарылды және бірнеше жоғары полиция шенеунігіне түрме жазасы және мемлекеттік қызметтен шеттетілу жазасы берілді. 27 айыпталушының 25-і кінәлі деп танылды. Сот барысында прокуратура «қорғаусыз адамдарға келтірілген қорқынышты жарақаттар, алдын ала жоспарлау, бетперделер, 93 жаһандануға қарсы наразылық білдірушілердің жалған мәлімдемелері, олардың тұтқындауға қарсылық көрсеткені туралы өтіріктер» туралы мәлімдеме жасады. Кейіннен Италия үкіметі Еуропалық адам құқықтары сотына шағымданды. 2017 жылдың сәуірінде Болзането станциясы бойынша іс Италияда қарастырылмады, ал құрбандар соттан тыс келісімге келіп, итальян үкіметіне әр құрбанға 45 000 евро төледі және зорлық-зомбылықтың шектен тыс қолданылғанын мойындады. 2017 жылдың қазанында Еуропалық сот Италияға қарсы екі үкім шығарды, біріншісі Диас мектебі ісі бойынша сотталушыларға азаптау қолданылғанын растады, ал екіншісі Италияның қылмыстық кодексінде азаптау туралы заңның болмауы үшін айыппұл салды, яғни Генуя оқиғалары сол кезде азаптауға әкелетін негізсіз зорлық-зомбылық ретінде дұрыс соттала алмады.

Теледидар/Видео

Берлусконидің мысық тұзағы деп аталатын оқиғалар туралы деректі фильм Indymedia түсірді. Яғни, Белла Цао деп аталатын оқиғалар туралы деректі фильм әртүрлі көздерден алынған кадрлармен жасалды. "Gipfelstürmer – Генояның қанды күндері" атты неміс деректі фильмі 2002 жылғы ең үздік деректі фильм ретінде неміс теледидар сыйлығын (Deutscher Fernsehpreis) жеңіп алды. "Қара блок" атты итальяндық деректі фильмде Диазға жасалған шабуылға куә болған жеті белсендімен сұхбаттар ұсынылды. Ол 2011 жылы Венеция биенналесінде көрсетілді. Диаз мектептеріндегі оқиғалар туралы "Диаз – Бұл қанды тазалама" атты көркем фильм Fandango, Mandragora Movies, Le Pacte өндірісімен, Sofica A Plus және Image 3 компанияларының қатысуымен румыния-итальян бірлестігі ретінде жасалып, 2012 жылы Берлиналеде көрсетілді.

Бизнес мүмкіндігі

Кейбіреулер үшін G8 саммиті табыс табу мүмкіндігіне айналды; мысалы, 1998 жылдан бері барлық қатысушыларға тарату мақсатында ұйымдастырушы елдердің қолдауымен G8 саммитінің журналдары жарық көріп келеді. Генуя саммитінің қоздырған жариялылығын пайдаланып, Италия елшіліктері мен консулдықтарының коммерциялық бөлімдері оңтүстік Италияға инвестиция тартуды ілгерілетуге басқалармен бірге қосылды.