Кіріспе

Неміс педагогы Гунильд Китман (5 маусым 1904, Эльберфельд – 14 желтоқсан 1990, Брейтбрунн) музыканы оқытудың Орф Шульверк деп аталатын тәсілінің бастамашысы болды. Китман қозғалыстың алғашқы кезеңдеріндегі оқытудың көп бөлігіне жауапты болды, әсіресе 1950-ші жылдары Германияда Шульверкті кеңінен танымал еткен радио және телеарналар арқылы жүргізген сабақтары үшін. Жас кезінде Китман өзіне және өмірлік жолына сенімсіз болды. Бірақ, жиырма жасқа толғаннан кейін Германияның Мюнхен қаласындағы Гюнтерс-шуледе Дороте Гюнтер мен Карл Орфтың идеяларымен және музыкалық білімімен танысты. Осы оқиға Китманға өзін тануға көмектесті, ол осы ортада гүлденді. Ол көп жылдар оқушы болғаннан кейін Гюнтерсхуледе оқытушы болып жұмыс істеді; алайда, Мюнхендегі бомбалау кезінде мектеп қирады. Сол кезде ол Карл Орфпен бірге Орф Шулверк тәсілін әзірлеуді бастады, ол үшін ол бүгінге дейін танымал.

Алғашқы жылдар

Гуньильд Китман 1904 жылы Германияда музыканы өте жақсы көретін және оның қызының өмірінде маңызды орын атқаруын қалаған ата-анасының отбасында дүниеге келді. Оның ата-анасы оның толыққанды білім алуын күтті, соның ішінде университетте оқуды да. Бірінші дүниежүзілік соғыстың аласапыран кезеңі мен әйелдерге қойылған өкінішті шектеулерге қарамастан, ол 1923 жылы Бонн университетіне түсті. Бірақ келесі жылы Берлин университетіне ауысқаннан кейін де жағдай жақсармады. Бірнеше жыл күрескен соң, ол өміріндегі маңызды шешімді қабылдады: 1926 жылы Мюнхендегі Гюнтерсшуле мектебіне оқуға түсті. Карл Орф пен Дороте Гюнтер бұл мектепті 1924 жылы Мюнхенде неміс Викториялық дәуірінің әдет-ғұрыптарына қарсылық білдіру үшін ашты. Гюнтерсшуле мектебінде наразылықты қозғау үшін заманауи би пайдаланылды, ол бас тарту, жаңалықтар ашу және идеализмді үйлестірді. Осы мектепте Китман өзінің орнын және өмірінде не істегісі келетінін тапты. Ол мектепке толыққанды берілді. Шындығында, ол өмірінің келесі 18 жылын оқумен, содан кейін мектепте сабақ берумен өткізді.

Оқыту

1945 жылы, Китман 41 жасқа толғанда, Гюнтершюле мектебі одақтастардың әуе шабуылынан қирады. Китман мен мектептің басқа да мүшелері жоғалып кетті. Олар көп жылдар бойы осы мекемеде ғана білім алған, енді ол жоқ болды. Китман былай деді: "Бізде флейтамыз болды; біз музыка ойнаудан басқа ештеңе істей алмадық. Сол сәтте біз барлық қайғы-қасіретімізді, күйінішімізді музыкамен жеткіздік. Менің ойымша, ойнауды тоқтатқанда, біз өзімізге шамалы батылдық сыйладық."

Дегенмен, осы оқиға Китманды жазу еңбегін әлдеқайда жас көрермендерге бұруға итерді. Ол Гюнтершюле мектебінің идеяларын және әдістерін жас балаларға арналған музыка және қимыл-қозғалыс біліміне қолданып, білім беру реформасы үшін күресті бастады. Сол кезде әкімшілік білім беру реформасына құлшыныс танытпады, сондықтан Китман өзінің әдістерін радио, кейін теледидар арқылы тарату туралы ойға келді. Радио, теледидар және пластинкалар арқылы сәтті таратылғаннан кейін, бұл тәсіл сәттілікке жетті. 1950 жылы Китман мен Орф бес томдық «Балаларға арналған музыка» жинағын жазды, бұл тәсілдің халықаралық аудиторияға таралуына мүмкіндік берді. Осы онжылдықта Китман өзінің күшін Зальцбургтегі Orff Schulwerk штаб-пәтерінде мұғалімдерді даярлауға жұмсады. Бұл жұмыс оның өмірінің мәніне айналды, ол оны әр сәтте сезіп өтті. 1990 жылы қайтыс болғанға дейін ол басқаларды да осылай оқытуды жалғастырды.

Композициялық стилі

Китманның шығармалары ерекше "Орф аспаптары" үшін жазылған. Оларға глокеншпиль, ксилофон, металлофон, флейта және дене соққылары кіреді. "Балаларға арналған музыка" жинағы осы аспаптардың барлығын біртіндеп, қадам-қадаммен үйлестіріп, орындалатын полифониялық ансамбль туындысын жасауға бағытталған. Бұл композициялар көбінесе қарапайым ырғақ немесе ноталардың үлгілерінен тұрады, бұл балаларға биіктік пен композициялық үлгілерді өздері таңдауға мүмкіндік береді. Китман оқу үшін ойынның маңызды екеніне сенді, сондықтан студенттерге өзінің шығармаларының кең шеңберінде жаңадан құруға мүмкіндік берді. Ол сонымен қатар флейтаға арналған шығармалар да жазды, себебі бұл Orff Schulwerk тәсілінің тағы бір маңызды аспабы. Ол Гюнтерсхуледе оқыған жылдары осы аспапта ойнағанды ұнатты және осы тәжірибесін Орф Шульверк үшін шығармалар жазуға пайдаланды.

Шығармалары

Китман, Гунильд және Карл Орф. Балаларға арналған музыка, 1-5 томдар. Германия: Schott’s Söhne, 1960 жыл. Китман, Гунильд. Elementaria: Orff Schulwerk-пен алғашқы танысу. Лондон: Schott and Co. Ltd., 1974 жыл. Китман, Гунильд. Ритмикалық жаттығулар. Нью-Йорк: Schott Music Corp., 1970 жыл. Фрейзи, Джейн. Китманды зерттеу: ксилофонға арналған ритмикалық жаттығулар мен пьесалар. Нью-Йорк: Schott, 1998 жыл. Китман, Гунильд. Элементарлық флейта ойнау. Нью-Йорк: Schott, 1999 жыл.